Francisci Mauri hispellatis minoritae Francisciados libri 13. annotationibus historicis et criticis inlustrati a Raphaele Francolinio ... addito nunc primum Hymno Italico Dantis Alighierii in laudem D. Francisci Asisinatis cum selectis variorum atque

211쪽

Insomnῖque animo penitus surrepat i Inlnago. At pius antistes , nutantis culmina templi Devexa ut vidit; soliique excelsa Supremi. Cui datus haerebat custos . rectorque verendus Agnita ut efiigies: exhorruit i aridaque olli Ossa tremor quatit : et gelidus mox corpore isto Proruptus sudor . Digentes eluit artus . Iamque adeo tristes sis terque estundere voces Pectore conatur e bis terque eludit hiantem Vocis opus, frustraque auras pulmone receptat . Vix tandem has tenui visus dare voce querelas ProIi dolori unde nosasy sceleris lax unde proiani' mpestas adytis unde haec immissa repente t. Excidium . o Superi, vos immanemque ruinam Securi spectatis . et irae parcitis ultro 'O vos hic saltem, vos O succurrite, magni Romulidae r prohibete nefas, prohibete ruinam Insandam e nitentem humeris sub pondere vasto Auxiliis heroa juvate . et adeste frequentes . Tum Volucer questus procedere Iongius utros Praesulis haud passus, clamantem his occupat orsis. 380

Parco metur manet alta domus , sacra culmina

litant immota locor tristes dimitte querelas: templi

Iton aedis monstrant , ut reris , talia casum et monitis te visa petunt: ea nuntia montis Adsunt divinae , vitaeque insuela futurae Monstra Iibi ostentant. Agedum nunc providus, omne Et rerum sycimen disce . ac mea corde sub imo

Me memor dicta haud equidem mortalia veni

mortalis mandata serens . sed nuntius adsto

perio magni Patris demissus Olympo. 390

Vidit ab aere ea divam Sator optimus arce quae scelerum facies, populos quam dira per omnes 'Oza hominum serpat, quam surgat decolor aetas: 'Vivit, et Ohjecit iam tum saepe ira videnti Liami Ra; saepe manus armarunt nimbus, et ignis.

360 370

212쪽

Ahainuit poenis Genitor bonus, atra recondens Fulmina ; jacturamque hoinitium miseratus acerbam, sontibus ignovit, nec non se liquit inultum . Nunc stagrans magno, et penitus devictus amore, His visis, hac te periori et immagino: sed tu MoMi ite hoc ex animo templum ; curam illius omnem Pone modo . Stat quippe ingens, augusta, columnis

Mille innixa aedes, saxoque extruCta Supremo, Non arte. Ingeni ove hominum, non ficta labore, Mortalique manu: at divum Rex maximus aliam.

Congerie ex hominum aggesta. unanimique piorum gie, molem ipse opilax eduxit in auras Aethereas, soliumque ingens sibi fixit in arce . Haec eadem, o pater agnosce) haec tibi credita tantum Tu vigil huic oli in datus, ac bonus arbiter unus . 4ioquin igitur pronor nutantem respicis illam Culmine i quin sacro evulsos e Cardine postes , Atriaque, et 'magno penetralia quassa fragore λ . . Sceptra ubi nunc, ubi serta iacentῖ ubi gloria magna a Et decor , et virtus , et lata potentia gentis Exuit ornatum coelestem ς extabuit ingens Robur c hiant acies , et raro milite fulgont.

Hanc instaurari iubet, hanc Pater ipse deorum Mox rosci . Quid iam struis, aut teris otia segnis ' fAlta vides humeris torquentem heroa , manuque i 20

Culmina: disce oculis; animo hunc memor sardua. exsans Consilia hic actutum aderit) modo conde silb emo. Tu vero huic illum similem ora, habitumque. c*loremque Extemplo visum agnoscas , tecumque Vulei rei'. IAdde operi comitem et nempe hic tua r Sila repquq

Ille lingua, dextraque bonus tibi restituet rom..i 3 Praeterea quae te supplex, humilisque i Og ibit , , i. id Ne rere illius male viribus aequa ; S d 'stro Mox indulge ausis, magnis pius annue V2t; S:

Da rata sint quaecumque petet: da vite p 'r Annos i .dis

Perpetuos, natis posuit quae iuva , minor β i

213쪽

servent venturi , venturorumque nepotes . Sic satus Volucer , densis se miscuit uinbris Astra petens: nox una oculos, somnusque relinquunt Praesulis . E stratis mox sese ille excitus altis , Corripuit multa gressus formidine quassus , Atque amens animi , casuque exterritus atro . ,

Ut tandem ossa tremor gelidus titubantia liquit, Et rediit membris vigor, et lux reddita menti; Continuo geminas tollens ad sidera palmas , 440 Primaque liba serens supplex , de more, supremis Coelicolis, magnum sic Patrem in vota vocavit . 'Summe Parens, genus unde deis, genus unde caducis Terrigenis , en jussa, volens, animoque sequaci 'Accipio , et facilis, ineme quocumque vocarit

Imperium coelestes, sequare tantum ore Sereno

Adspice me , placidusque iuves . et sidere nostiis Adsis o sausto coeptis , et visa secundes . Tuque Ales . decus excelsi pulcherrime coeli; quo te cumque polo, quocumque sub orbe morantem 450 Sidus habet , vigilique hominum statione tuentem

Indiguos casus, miserantemque aspera sata ἰDexter ades et vocique tuae parere parantem ' Accipe me, laetusque fove, et rege numine Certo. His pator orabat dictis , unaque ciebat Auroram crebro, et tardos Hyperionis ortus Saepe incusabat: neque enim, quae multa recursant,

Sollicitantque, urgentque animum. dant visa quietem. ' Instat vi multa spectandi cura Iahantis Tecta aedis r menti sed prima insidit imago 460 Ilerois, roburque ingens , et vivida virtus . Illum animo ardenti jam tum cupit; illius aegre Adventum perfert serum ἰ culpatque morantem . Interea Oceano surgens Aurora quadrigis Purpureis invecta , polo, torrisque colorem Spargebat roseum ἰ cum nil tam nocte gravatus,

Nil somno effractus , Franciscus liquerat antrum et

214쪽

178 ma verse Iano xt simul in eoetum , sociis de more voeatis,' . t tFestinabat iter Tarpeiae ad culmina rupis , iconspectumque sacrum , divinique ora petebat 47o Patris Romulidae . Bissenum it passibus aequis iolli turba ducum. et paribus comes excita Curis. Ventum erat ad limen sacri regale palati . Extemplo simul introgressis. copia sandi Larga data est i coram Franei seus praesule magno Incipit , et supplex , humilique ita voce prosatur. O pater , o sanctae custos si dissime gentis , Da facilem dictis animum, da pervia votis, .corda, precor, nostris; neve his spectentur ab annis quae serimus: maiora audax quam viribus aequet 48o

Orsa animus, sateor, ciet: at tua maxima virtus ,

quicquid nos aegre gerimus, supplebit abunde . Te penes Imperium est, pater , inviolat ile rerum

Sacrarum t tu divini servator honoris Maximus e aethereae sidus tu ianitor arci , Assistens e . tu, conciliis quicuinque vocatis i Rite hominum, attollens coelestia signa, magistrum,. ιDiictoremqtie ultro sese dat coetibus , ante Auctorem imploret rerum poseatque necesse est Auxilium ille tuum ; sanctas neo condere leges , 490Ulli fas, citi ininve novum, aut indie ore ritus Relligi Oile sacros, tua ni prius alta valuntas Annuati, et positos certq munimine sirin 't . . quaeirca. ρ bone dux. . pater se salictissime, gentis ' Inerementa tuae ne, tui inoda despice, quaeso ci ἴi 'Surgentemque,trepens scieturam dsciscere sacris

Coetibus haud pigeati comite q.milii respiceὶ iuncti

Bissent ., gens fida ait mis ,. ideleotaque . misgnae Nil virtutis .egens. totiusque inscia Cnipae. Hos ego, meque tuis . hodie, sobolemque Jabores, so0 Si qua olim no tros ventura sequatur) in annos Perpetuos, subdo linperser age, maxime, magnos

Jam tum pande sinus, chlamydisque capacibus umbris

215쪽

eondet manus tibi enim, et fraterias eoetibus ultro En damus et alme . reos sacri nos accipe voti . Praeterea, o genitor ne nubibus iri ita vanis coepta haec obiiciam , vulgo aut ludibria mittam)Adspice nunc , tanta quae sundamenta locarim Sub mole, obdiderimque sacro quae robora vallo; quas tui res urbi . quae propugnacula porro , 51o Moenia quae circum dederim ; quove ordine leges

Ediderim genti venturae . urbisque Colonis. Quae rata sint da cuncta, pater; da numine sirina Esse tuo ; da perpetuum currente per aeVum Gente oliin nostra, vitam , legesque Severas. Quas serimus . Iongaeva coli per saecula e ne e Se contra attollat livor . tu consule nobis . Haec heros et unaque aperit nam veste latebant)ostenditque patri , demissa fronte . tabellas . Ille datas bis terque oculis metitur adactis. 52οUec toties vidisse satis r juvat usque morantem 1 Inspicere, atque animo rem volvere pressius omnem. Ore sacro haec tandem contia sic rettulit Orsus .

O praestans animi iuvenis, virtute coruscansi so Nova nescio quo lux igne. exorta repente lquis deus ista tibi tam sancta oracula ab alto Dettulit in terras t quae te ciet aura ῖ quis ardor iii Raptat i An Ales agit coeli pulcherrimus idem qui me nocturnis visis petit, increpat. Urget ει Divinisque onerat monilis , iussisque satigat Z . .. 630 Ast ulcumque ageris snam te nonnullius implet

vis superum) quondam monumenta exscindere . nulli Fas haec mortalit quin nos ea pectore toto iComplexi accipimus, veneramur lite haec tua. Ota. . Nec sine mente delim. certo aut Sinct numine rem iJ::., Eveniant. Sed praemoneam te nunc sine Dialum iu

Boc unum: sne sperne) olim monita ipsa . iuvabunt . M-gua petis; quaque ire paras, via nullius ante hae

τι ita jacet plantia: animo hinc, et Ri libus R Ut tib

216쪽

s 80 FRAN IscIADos quantum ipse exsuperas , tanto maturius optat 540nes nova consilium: meque alta impensius aequum est Principia, et rerum, metuentem, eXpendere sinem. Dic , age si inquo animi, libertatemque subactam Sponte voluntatis r mitto consortia blandi Pulsa tori: me tantum inopis sors aspora vitae Sollicitatin qua sidis ope, aut quam monte secas spem ZEsto, oli in duros cultus, atque horrida tentas

Insuetae , exoptasque audax incommoda Vitao . Sed lamen atra fames, saevaeque urentia brumae

Frigora ninn deerunt Z aut sortis protinus expers 550 Tu tantum humanae, et naturae lege solutus δEcce elenim canis nivibus , gelidisque piminis Horret hyems r contra validis ecce aestuat aer Ignibus e alternis vicibus pugnantia ducit Tempora, perque novas semper novus exit ab ortu Astrorum species Titan , nova lumina Portans ἰqueis nova temperios, alternaque tegmina semper ordine debentur , diversa tuo Cura paratus. Queis ergo auxiliis tantos solaberct Casus, Si cultus, omnemquo poni , victusque Pecusas 560 Usqueadeo curam; si rura, atque hospita tecta Aspernare voles , cunctisque abiungero rebus quare, agedum, nostros monitus ne temnor sed aut haec

Vota insueta preme; et si jam libet, ardua linqueCoeptar aut me patito, sine, tantos more furores Emollire animi ; et qua tendas, mitius ipsis Sternere iter pedibus: rebus meme, sine, egenis

Consulere, et medium vitae monstrare tenorem.

Adspice res inopum ς duros metire labores rParce, olim ventura tibi quos deseret aetas, 57oc natis parce tuis: neque enim sorte ardor habebit Idem omnes ς sed degeneres, trepidosque referri , Sublabique retro , infractos formidine rerum , Adspicies multos e et te dolor anget amarus.

Talibus instabat dictis, talesque serebat

217쪽

LIBER VII.

Antistes monitus. Nequicquam desicli ardor Divinus juvenem , nequicquam pectore magno Absistit virtus: atque ut pater ora repressit. Ille haec mox contra placidis super intulit orsis . quam hone Pro immenso supremam maximus orbe, 5800 pater, ipse geris, magnoque in pectore Vel Sas, Tam reqr esse pium , te parvam attingere Curam Pro me, reqtie mea. At si cooptast incommoda vitae Exhorres , hominum nec rere laboribus illam Tentandam, suadesque animo, pedibusque regressum; quid superum Rex, atque idem bonus ipse Magister Hanc docuit' susus ne labor num sutilis auctor Ipse operis primus Z num mendax, aut vasor astu Elusit comitum coetus , dum sedulus illis

Tradidit hanc, animoque pio servare jubebat 3 590

quod si illis ea vis. si tanta potentia cessit Nempe et adhuc rudibus. sanctaeque expertibus aurae; Ut nova vel primi Regis praecepta subirent , ' Et struere auderent tenoris opera ardua dextris, Mortales, nobisque pares, satisque caduci; Cur desperandum 3 cur non superabile nobIs Hoc coeptum Heroas sed enim monumenta priorum Sacra canunt illos, memorant ille et numine plenos Abdita multisonis cecinisse oracula linguis . Esto et at rimosis quid dum vada salsa phaselis 600 Sulcabant, pisces ad littora sicca trahentes , Solantesque udos tenui mercede labores ZAn voro extinctus superum levis ignis, et aurae Sideroae liquidi flatiis posuero: nec ultra

Corda hominum porstant Z ot habet jam sidera livorti ede, precor, cede; optatis, pater, annue nostris et Ne turbare motu et vitae neve ardor Pgenae Sollicitet vana sacrum formidine pectUs et Neve , quod haec rorum sors intentata . moVore . .

Numina quippe aderunt magna, auxilioque iuvabunt. 6so quorum haec imperio serimus monumenta: nec ausis

218쪽

182 ν hanc Isc Ianos Tantis ideesse . pater, successus rere petitos . Vidi equidem inultos longo torpere Veterno .

Et segnes sine honore diu , sine laude iacentes; quos tandem monitis gravibus, stimulisque pudoris

Excitos , sortuna manu, vultuque sereno

Sustulit, et claros praecelsa in sede locavit. Adde quod haud animis desunt sua robora nosti Is et

Cerne meos annos; comitum simul adspice firmos, Florentesque artus , et vivida cci da meorum . 62o Ne . quaeso, his obstes: ne tu. pater Optime . votis

Invideas: shrevis hora) mihi indulsisse iuvabit .

Haec tiam reddiderat iuvenis r pater ora tenebat Obtutu defixa solo responsaque dictis Nulla d ahair tantum sed onim alte coi de sub imo Anxia nocturni repetebat visa soporis . Haeret fixa animo procumbens maeliina templi ;Haerent divini coelestia iussa ministri r Praecipue sed lecta aedis devexa ruentis Ipse heros humeris attollens, multa recursat ς 63o

omnia cui similem, vultumque. lnanuqqrie, colore

Horrentesque habitus, tritosque laboribus artus, que, ostentat iuvenis se coram , ac vividus inseri . Hic ergo antisses tandem sic voce loquulus r

incis sath vincis r quicqi id petis sexue curam

Hanc animo) dabitur: coelestia iussa sequrmur . Nunc , o sancte poli vigil , interpresque deorum, Nunc oculis tua dicta patent . Age, vera loquutum quis te, fide, neget y quis non ora cola supplex Tam certa accipiat Coram nunc ecce litori 640Monstratum datur heroem : nec somnia saliunt . Hic vir, hic sagnosco) certe hic quem nocte sopora, Aethei eo somnus lonis mihi lapsus ab axe Dettulit , ostenditque t animo persedit imago

Altius acta meo . salve , o sortissime nostrae servator, columenque domus r sa Ive, addit terris Et deeus t sidus clarum , et spes eerta Falutis. Dissiligod by Goosla

219쪽

Ut te agnoseo libens I ut te divina ti, luentem

Accepique animo , atque arrectis auribus hausi lΑt non haec temere, aut certo sine numine di inui lao Eveniunt e quippe astrigetti Pater altus ab arce Talia demittit . Video mox surgere gentem,

Bege novo. nova signa manu, novaqne arma serente,

Innii inera in . uitam densae acies, quam laeta piorum Herouin nostras medii hi eve tempus) obibit Turba ara si quam multus, io, concursus ad aedes Nox sacrast quos nostra seret castissima laetus Belligiol o posthac hominum quan crebra sirpremis Agmina sese astris. et diust in coetibus addenti Jam vocem a Plherpi, celeremque agnosco volatum 66o Alitis. et levos tonitrus, quos auribus harisi. At tu. agedum, laetus cape diota. et pectore Serva

Noxtra olim haec . nullos non constat ora per antios .

Est mihi, non bello. non vi, non fraude poteStas, Non quaesita manu, non armis partar sed alto Progenies ae si aeva Patri morit, inda reliquit, Transcripsit liust mihi et coeliquo immensu reviseus 'Atria , myme illa , nostra se trifamine sedis Aeterno . iussit certa dilione potiri . Non hae sinitimas gentes , non extera regna 6 οImpetimias: non magna cadunt quassa oppida: non hao caede tepent campi , si rimantve cruore fluenta. Pulsa adeo haud nostras pietas avertit ar oras et Ili crudele gerunt nihil , aut immane penates et Sed coeli monstrare aditus , et panderct suerunt Flammantis limon , qtita sidera laeta revisat

Errabunda hominum g ns. et potiatur Olympo. Mollibus inde pias gentes tractamus habenis , Et monitus. legesque damus. de more paterno.

At vero indomitas , et quae pia iussa rebelli 680

Detrectant . ritusque sacros Cervice recusant.

Fulmineo afflatu divini frievimus ignis Impetere , et flammis ultricibus urere ; donee

220쪽

184 ν Raue IscIA..1 Imperii iuga ferre sacri , et mansuescere discant.

Hi mores nobis . haec arma r his castra movemus Praesidiis r haec prima luis accommoda rebus , Et reor. et tantus labor expetit. Ergo, age, primum Teque , tuosque omnes olim quoscumque nepotes Sera aetas seret, haec mea dextera, numine certo

Defensos dabit, et magna inter praemia ducet . 690

Tum vero , ne cassa animi pia vota severi , Et labor iste tuus vacuas effusus in auras

Tes saltant. tristemque pudor te vulneret acerς Haec monita, has leges, haec iussa. haec denique m Nunc primum tentata tibi discrimina. et olim rum Militibus servanda tuis, gentique suturae ,

Numine si mam iis nostro; et sacra robora circum

Pontinus ἰ excubias, et propugnacula tantis Moenibus alta damus, lassisque incingimus urbem.

quin maiora audi) se ne qua audacia contra P00

Attollens , dictis nostris insultet , et amens Munimenta atro nixu convellere tentet . Consulimus ; tonitrusque sacros, et sulminis ictiis Divini objicimus contra ἰ geminosque vocamus Coelicolas, curae quibus hos servare penateS , Et nostras poenis firmare ultricibus iras . Haec tela. hos ictus, qui ctimque procacibus ausis Legibus insultare tuis . et robora nostri Aut quatere alta manu, aut rescindere morsibus atris Tentarit nutus , spem posse evadere ponat . 710Hac vice persecta sermonum , heroas, Opimis Jam votis adeo laetos, pater optimus ultro Carmine divino ter lustrat, et indice sacro et Illi habitu accincti , grato dant ore salutem . Jamque una egressi tectis fulgentibus omnes . Ardentes ibant animis ; atque inter euntes Franciscus laeto medius sese ore serebat rVii tutumque acuens stimulis sub peotore vires Mente operis tacita spes, eventusqne suturi