장음표시 사용
521쪽
subdiaconus qui bajulat ampullam olei infirmorum, repraesen tat eam summo Pontifici ad benedicendum. Pontifex dicat plana voce, Em, cris te immundissime. Iis benedictionibus peractis; vertitur ad altare & dicit, Per quem haec omnia, &c. Scire nostconvenit, quod si fuerit Pontifex Laterani, decantato Credo in unum Deum, & antequam intret ad sacrificandum, a diaconibus levatur mensia de altari palliis desuper complicatis, de cum reverentia & omni devotione ab eisdem reportetur in capellam sancti Pancratii juxta claustrum canonicorum, quod ibi est locus conservationis; & cum omni cautela usque in die Δ, hali custoditur.. Deinde Pontifex venit ad altare, accipiens ampullam vitream, quae intus se continet quoddam vasculum aureum, & in illo vasculo est lapis preciosius concavus, S in illa concavitate lapidis est diligenter preeiosus Christi sanguis a inclusus, qui annua liter extrahitur, & reponitur ibi in concavitate arcae, & tunc levatur a Pontifice, & ostenditur, ut tota turba populi valeat cum timore & reverentia, & omni devotione eum viderae. Postea traditur custodienda priori & canoni eis ejusdem eccle aeusque in diem sabbati. Tunc Pontifex ad sacrificandum intrat solus , & intrat arcam: ut significetur, quod in veteri testamento scriptum est, quia summus Pontifex intrabit semel in anno in Sancta sanctorum ; tamen & cruce & linteamina superpolitis, episcopo vel cardinali cum capellano 1acerdotaministrante sibi. Consecto itaque sacrificio, Ponti sex so Ius communicat Q. Per altare sine ministris, & non cum calamo, sed cum calicstantum se confirmat illa die & sexta seria: & ponit illam
quartam partem in calice.. Postquam autem communicave rit , ponit calicem super altare, & patenam juxta eum cum corpore Domini reservato , quia lexta seria de ipso rei nutr& cooperitur utrumque sindone munda. Receptis corporaci sanguine Domini, Pontilax ascendit ligneam sedem : de continuo duo acolythi deserunt ampullas involutas cum sit n- done alba serica in sinistro brachio , ira ur videri possint a medio; & diaconus, qui assistir Domino Papae, accipit ampullam unam mixtam cum balsamo, & repraetentat eam Pom
a Apud Iohannem canonieum eeele- l in basilica Sali moris Desin Mine π αν ε Lateranensis haee leguntur in eap. l laseri, Donnisi amputa d . Ladcin is PQ
MI. ubi aSitur de reliquiis, quae stat l rius Pas. n.
522쪽
ORDO ROMANUS XIV. aua. y. Garetano. Σ hifici , tenens eam in sinit iro brachio involutam. Tunc Pontifex halet tet in ipsam; & post cum halent etiam in ipsam omnes episcopi, qui assistunt ibi, & presbyteri cardinales; &dicit sine cantu, Dominus vobsecum. ExorciRo te creatura olei,
&e. Post benedictionem vero istam omnes episcopi & cardinales salutent per ordinem sanctum chrisma, & in salutando inclinent capita dicentes, Ave sanctum chrisima, & deosculentur ampullam. Facta salutatione chrismatis ab episcopis depresbyteris, statim debet fieri salutatio olei ab elidem, hoc videlicet modo. Dominus Papa salutat chrisma, .& statim postea Oleum, dicens , Ave sanctum oleum: ita & singuli facere debent. Postea reportentur ampullae processionaliter, sicut suerunt adductae ad sacrarium, vel ad locum ubi sedere debent. Deinde distribuatur unicuique, sicut debetur & fuerit Opportunum. Pontifex vero in sede communicat illos, qui communicari volunt. Re verenter tamen oblatae integrae de corpore Domini in diem Parasceve reler cantur: sanguis vero Domini penitus assumatur. Pacis osculino non datur, Agnus Dei dicatur, & communio, Dominus Jesus- christus, &c. I unc Pontifex revertitur ad altare, di dicit hanc orationem, Refecti, &c. qua expleta, diaconus
dicit, De Missa s. LXXXIV. De Mandato findo in die Jovis sancto, rubrica.
Missa igitur sollemniter peracta , indutus Pontifex, sicut cantavit, ascendit ad palatium, comitantibus eum tam episcopis , quam presbyteris & diaconibus, omnibus peractis secum dum ordinem suum. Pontifex vero ingreditur basilicam sancti Laurentii de Palatio, vel capellam sancti Martini, si est ad sanctum Petrum: & exuit planetam, & a ssumit sibi mantum in scapulis: impositio super caput suum cinone cum mitra facit Mandatum, duodecim subdiaconibus rochetum cum suis perpelliceo portantibus. Cubicularii ponunt concham ante eum : ipse vero praecinctus linteo, habens ante se linteum mundam, quo unus diaconus qui ei servir, secundum dominum Jacobum η Gaietanum, ipsum Papam praecingit, bra-
a Fline patet, hoe non esse purum ' in locis, maxime iis sue videtur in tum I .cobi Gaiciani ordinatium , scd locis . ubi rubrica vocabulum in titulo ab at quo alio tuterpolatum quibusdam i apponatur.
523쪽
merae & duo mercatores. Ipsi vero camerarius & clerici tam tum sunt in superpelliciis sive cottis. LXXXVI. De eo molisne in Coena Domini. Dato presbyterio, dominus Papa sic paratus, ut diximus, a duobus diaconibus cardinalibus ducitur ad mensam sollemniter paratam, & ibi sedet, episcopo cardinale sibi danteaquam, & duobus diaconibus cardinalibus, uno a dextris, alio a sinistris iobaleam tenentibus. ipsoque, qui a dextris,
etiam anulum tenente, dum lavatur.
Notandum quod praedicti tres cardinales in prima & secunda manuum lotione, & mensae benedictione ministrant Papae sine mantellis, mitra sibimet deposita dum ministrant: sed ingratiarum actione resumunt mantellos suos & mitram loco suo. Eo loto prima manuum lotione, factaque benedictione mensae, de qua infra seriosius dicetur, vadunt Omnes sedere: & tunc ominnes cardinales lavant, cum sederint, manus suas, & sibi mutuo strviunt, ut infra in alia Iotione dicetur
LXXXVII. De ordine sedendi in mense.
Sedet autem Papa in una mensa eminenti solus, diversis de magnis vasis aureis & argenteis luper mensam positis. In alia ero menta , quae est ad dextram Papae , in longum aulae sedent episcopi cardinales: inter quos etiam sedent, si sint, patriarchae quatuor ecelesiarum patriarchalium principalium secum dum ordinem prioritatis & posterioritatis ecelesiarum su rum : ita tamen quod quilibet patriarcha sedeat inter duos episcopos cardinales, & post eos in alia mensa presbyteri carisdinales. In parte autem sinistra, quae etiam est in longum aulae, sedent diaconi cardinales, omnes secundum ordinem prioratis singulorum in statu, in quo sunt cardina latus. Nam priores primo in mensa sedent ; & post mensas cardinalium erunt mensae omnium aliorum praelatorum & nobilium. Et attende,
quod Papa stabit dum comedit, sic paratus, ut dictum est, scilicet usque ad dalmaticam inclusive , habens mantum
a Naee R sequentia rapita ad xe I. totidem sere verbis leguntur apud Pertuna Ametu a cap. LXIX.
524쪽
rubeum ad scapulas, sanonem in capite, & mitram auristugiatam super sanonem, & anulum prcciosum non pontificalem in digito, & sandalia in pedibus. Cardinales vero omnes, tam saeculares, quam religiosi, habebunt cottas cum sine camisiis albis & mitris simplicibus de garnelio in capite, &mantellis ad scapulas: sed flaculares habebunt mantellum dahrunetio rosaceo; religiosi autem habebunt mantellum coloris suae religionis: & ita parati comedent, & alii Omnes prae- Iati sinit iter, facta tamen inter eos distinctione de saeculari-hus & religiosis quoad mantellos in colore, sicut dictum est in cardinalibus.
LXXXVIII. De fervitoribus mense PapE. Coram Papa serviunt laici majores natu & nobiliores, qui
praesentes erunt, secundum ossicia illis distributa per magistrum hospitii. Notandum tamen quod in mensa primum ferculum ponit coram Papa aliquis de principalibus nobilibus, etiamsi esset rex: quo posito, si rex foret, vadit ad sedendum in men. sa a sinit ris inter primos duos diaconos cardinales: & sic faciebat dominus CAROLus primus rex Siciliae, & descendentes ab eo reges , maxime quia imperator Constantinopolitanus, qui tunc temporis erat in curia, & sedebat a dextris intelduos primos episcopos cardinales, qui primum fortassis fercu. Ium posuerat Papae, secundum vero rex Siciliae. Alii etiam nobiles majores, etiamsi essent filii imperatorum vel regum, serviunt Papae in mensa, unus videlicet de cupa , alius de cub tello ad incidendum. Alii astant comedenti; alii sequuntur se cula, portantes & ipsi incisoria Papae, & cardinales, prout ordinatum erit. LXXXIX. De secunda latione manuum in Caena Domini.
Comestione sumpta Papa lavat manus, ministrantibus sibi episcopo & duobus diaconibus cardinalibus ut prius: qui tres cardinales resumptis mantellis & mitris suis redeunt sedera cum aliis cardinalibus in suis mensis. Tunc tam singuli ipso. rum, & quilibet cardinalis, & unusquisque similiter sedendo lavabit manus suas, serviente sun dente aquam cardinali lavanti. Cardinales autem qui assistunt, teneant iobaleam unes
525쪽
unus ex una parte lavantis, alius ex altera: oc sic sibi invicem mutuo serviant. Quibus omnibus lotis, dantur species di vinum. In fine remotis mensis, surgit dominus Papa, & omnes:& ipso stante super scabellum suum, ministrantibus sibi duobus diaconibus & episcopo, cardinalibus redduntur gratiae. ut infra sequitur. Illis autem redditis, Papa reducitur a du hus diaconibus praedictis ad cameram vel anticameram suam, ibique sedet in laldistorio cum cardinalibus tantum fratribus suis, ipso & eis paratis ut fuerant in mensa. Consequenter sacris exutus vestibus, discalciatis sandaliis requiescit. Cardin, Ies vero & alii praelati redeunt ad hospitia sua parati cum
mitris . . sicut in comestione steterunt. Memorandum quod omnes capellani donuni Papae commensales & non comis mensales debent eo die comedere cum domino camerario
Item notandum quod numquam aliqua mulier comedit in praerisentia Romani Pontificis , etiamsi esset imperatrix, vel regina Ita exstitit obtervatum tempore domini Clementis V. domini
Joannis XXII. domini Benedicti XII. domini Clementis VI. di domini Innocentis VI. nec suit auditum quod aliquo tempore fuerit fictum contrarium, & tempore domini Urbani V. domi. ni Gregorii Xl I. aut Urbani VI. Notandum quod si Papa non conficiat sanctum chrisma, non
habent locum praedictae caeremoniae. Item si cardinales non comedant cum ipso Papa, non habent
locum praedictae sollemnitates. X C. Benediciιο mense in Coena Domini. In Coena Domini ad benedicendum mensam dieitur absolutasne nota vers Chrisus factus es pro nobis obediens usique ad momram. Deinde immediate dicitur Pater noster secreto: quo completo . sne pronunciatione aliqua dominus Papa signat mensam tam suam, quam alias. Nec Jube domne dicitur, nee Tu autem Domine. In fine prandii repetitur versus, Christus factus es,&e ut supra. Postea immediate dicitur hinc inde psalmus , Miserere mei Deus, sine Gloria Patri: postea secreto dicitur, Pater noster z quo finito, dicit Papa absolute orationem , Respice qua-
sumus Domine super hanc familiam, dcc. dc non pronunciatur ,
a Apud Petrem Amelii additur, 'nes, tamen eris Mupararis ,sed cooperres.
526쪽
js, ORDO ROMANUS XIV. auctor. 7. Galatano.Qui tecum, nec Fidelium animae, sed solum sine aliqua permutatione dominus Papa lignat se & omnes devote. Tunc resumpto fano ne & mitra super caput cum manto ad scapulas, reducitur, ut dictum est, a duobus diaconibus cardinalibus ad cameram vel anticam eram suam.
X CI. Item de Mundaro aliis Fupradimas, Papa non existente
Dicta ultima oratione per dominum Papam, & De Missa
es per diaconum , & Sit nomen Domini benedictum , ut moris est 3 dominus Papa indutus omnibus paramcntis, sicut celebravit, vadit cum omnibus cardinalibus, e scopis, presbyteris & diac nibus secundum ordinem suum ad aliquem locum praeparatum, ut faciat ibi Mandatum. Relidens itaque in laldistorio, deposita planeta & pallio. &assumpto manto in scapulis, tenens funonem in capite & per ipsum mitram I praecinctus linteo, quo unus diaconus, qui ei servit, Papam praecingit, braceola ad hoc parata habens in brachiis, posita concha per cubicularios ante eum . lavat pedes duodecim diaconibus, vel capellanis in desectum ipsorum in suis. . & cottis, qui parati tunicellis diadiscalciati debent in aliquo loco separato exi pectare. Tunc duo ostiarii vel servientes accipiunt priorem illorum subdiacon rum, & portant ante Pontificem, & sic de singulis. Summus Pontifex cum aqua calida lavat pedes eorum lingulariter portatorum , & tergit linteo . & deosculatur pedes eorum , & dat singulis duos solidos denariorum. Interim cantores cantant Vese Peras, & capella coram Papa cum nota. Pontifex vero dicit orationem, Resipice quaesumus Domine, sine nota. His peractis, summus Ponti sex presbyterium largitur, & vadit ad mensam, ut supra seriosius dictum est. De benedictione olei infirmorum, & olei exorci Zati, & comsecratione chrismatis dictum in supta in officio praefatae seriae quintae Coenae Domini.
X C I L stualiter ω quibus diebus fiant precessus generales.
Processus namque generales secundum consuetudinem a probatam fiunt tribus diebus in anno , videlicet seria qui in
ta in Coena Domini, item in Ascensione Domini, uem in D Diuitiam by Cooste
527쪽
ORDO ROMANUS XIV. auct. y. Gaietano
dicatione basilicarum Apostolorum Petri & Pauli: & praedictis tribus diebus fiunt etiam aliqui processus speciales, prout expedit, sive contra aliquas communitates, Vel personas notabbles , etiam ' reges, vel imperatores essent, contra quos eorum a monitionem, citationem, suspensionem, ex communicationc N, interdictum privationem, vel ad alias spirituales & temporales poenas & sententias procederetur: & in processibus sunt omnes cardinales & pNefati curiae parati in al. bis. Dominus tamen Papa habet pluviale rubeum, & alia obtervantur ut in ira proxime sequuntur.
Feria quinta in Coena Domini ordo qui sequitur, observatur. Nam dicta per dominum Papam in camera Tertia & Se ta sine nota , habens ipse dominus Papa stolam ad collum more consueto , & indutus pluviali rubeo, habente auristigium sollemne cum pertis, & gestans mitram cum pertis, ministrantibus sibi duobus diaconibus indutis cappis suis de lana, ut solitum est; huν tertia, vel sexta, praecedentibus ipsum cum cruce diaconibus cardinalibus & capellanis & aliis, progreditur ad locum sollemnem & eminentem paratum ad praedicandum, re ut fiant processus qui fuerint faciendi. Ad locum perveniens, sedens in sal distorio recipit ad reve. rentiam cardinales & praelatos nondum paratos, licet quandoque parati ad reverentiam veniant, de processiura timentes. Qua reverentia facta , dominus Papa sermocinatur ad populum in vulgari, assumpta tamen auctoritate in latino, & breviter, quia multa ea die sunt peragenda: vel committit sermonem
alteri, scilicet alicui episcopo, vel presbytero cardinati. In sermone potest fieri mentio, si placet, de sollemnitate diei & ali quid etiam tangi de processibus faciendis. Si ipse dominus Papa sermocinetur, ipso praedicante, omnes sunt parati, tam cardinales , quam praelati, in albis, singuli in suo habitu; diaconi in dalmaticis x tunicellis, presbyteri in planetis, episcopi in pluvialibus, capellani in scutis dicotta seu superpelliceo. Subdiaconi domini Papae possunt estis in tunicellis, qui ea die deberent esse duodecim. Si vero aliquis episcopus, vel presbyter cardinalis sermociis naretur, ipse ptaedicans debet esse paratus: sed alii cardinales &praelati possunt differre recipere paramenta, quousque incipia n. Iur processus, vel quousque diaconus cardinalis ipsos incipiat
528쪽
Sed in omnem eventum duo diaconi, qui ministrant dom, no Papae, & iIle diaconus, qui debet vulgarizare processus, de unus episcoporum, saltem qui praedicat, possimi recipere paramenta, statim facta reverentia, ut sint magis parati ad suum ministerium exsequendum. Sic igitur iste consuevit eta ordo, ut dominus Papa veniens ad locum processuum, in sal distorio sedeat, eatur ad revere etiam ς fiat brevis sermo ad populum per Papam, vel per aliquem cardinalem I revertatur dominus Papa ad sedendum. Si praedicavit aliquis capellanus, vel plures, si sint plures proocessus, in cotta d scuta stans versus populum, cito & intelligi hi liter legant processius R in vero, ad modum quo leguntur lectiones in ecclesia. Unus diaconorum in paramentis albis tenens mitram in capite versus populum, lectum processum per capellanum saltem in substantia vulgarizet: Et deinceps secundo procella lecto , idem diaconus vulgarizet. Idem iaciat doeodem ordine, si fuerint plures processiuS. . Et Liendum quod processius communes, qui fiunt contrae
haereticos,& contra piratas maris, & contra imponentes nova
pedagia, oc contra fallari Os bullae, δc portantes prohibita Sarracenis, & impedientes eunteS dc redeuntes ad curiam, non conis sueverunt omitti.
Quibus peractis, dominus Papa ascendit puppi tum versus ad populum, duobus diaconibus assistentibus , uno a dextris, altero a sinistris, & uno episcopo a dexrris: ceteri vero episcopu& presbyteri cardinales, prout locus patitur, stent a dextris,& diaconi a sinistris, Bc alii praelati, sive a dextris, sive a finistris, ut poterunt: omnes tamen inspiciant populum cum m tris in capite.
Tunc dominus Papa stans versius populum, aliquid potest dicere de processibus lectis & expositis, prout sibi placet, scilice
quod ipsos approbat, ratificat, bc facit, prout lecti sunt, & sicut diaconus exposuit: bc circa ultimum verborum habens aliquos torticios accensos in manu, projicit ipsos dominus Papa ve sus populum ad terram. Hoc idem iaciunt singuli cardinales. di praelati , tenentes tantummodo singuli unum tonicium in manu, nihil dicendo: & cum candelae projiciuntur, debent campanae ecclesiae inordinate pulsari.
Completis processibus, diaconus ministrans summo Pontis
a Forte in Misa, ut apud Petrum Λmelai in cap. LXIII,
529쪽
fiet asinistris, deposita sibimet mitra, & digitis utriusque manus ante pectus invicem in oppositum cancellatis, dicit alta voce, Confiteor Deo, cum nota more solito: quo finito, dominus Papa resuuiit valde braviter ad populum , maxime si ipse praedicavit , quod sicut inobedientes & mali debent poenas & graves processus de sua malitia reportare, sic boni do obedientes debent gratias do praemia obtinere: & dat indulgentiam omnibus, qui interfuerint praedicationi δέ processibus, vel alteri ipsorum, qui talis consuevit elis: indigenis datur annus & qu
draginta dies; extraneis duo anni dc duae quadragenae 3 ultra morPlanis tres anni & quatuor quadragenae 3 iis qui traviterunt mare, quatuor anni bc quatuor quadragenae. Tunc diaconus ministrans a dextris deponat mitram domino Papae: qui manibus elevatis, sicut cum dicit orationem in Missa, facit absolutionem, dicendo clara voce, sicut consuetum est, Sit nomen Dominι benedictum , videlicet, Precibus oe meritis ,&c. dc responto Amen, dicit similiter . Absolutionem, Indutigentiam , dcc. dc responso Amen, ultimo dat benedictionem
dicendo, & signando populum , Et benedictim Dei omnipotentis Patris Hlii π Spiritus sancti descendar super vos , ω mianeae F er. Post hae reposita sibi mitra per diaconum, vadit ad ecclesiam, cruce, ceteris cardinalibus & praelatis . subdiaconibus di capellanis paratis, ut post ipsum, praecedentibus: dc ibi facto, vel omisso, Sit nomen Domini, ut sibi placet, omnia peragat, ut is ordinario continetur Ec dictum est supra.
XCIII. De o is feria stata in Parasime.
Feria sexta omnia dicantur per ordinem. prima hora huius diei capellani omnes vocantur ad dicendum psalterium, d mino Papa sedente ante lectum suum. Omnes capellani sedent etiam juxta pedes ejus, & vicissim totum psalterium complent: quo finito, sacerdos cum aliis dicit antiphonam, Ne remi mris, postea letaniam, Pater niner private, Miserere mei Deus ine capitulo, & Dominin vobiscum , Oratio , Deus cui proprium es misereri, dc ceterae omnes quae consueverunt dici omnibus dieis
hvs Quadragesimae, Ac in fine oratio sicut in aliis ossiciis. Dia ipso sancto Parasceve, dicta Prima cum oratione sua, Reseleequesumus Domine, dc psalmo lecto, in hora qua convenit, dic, lur Tertia. Hora vero sexta conveniam Omnes ad Latera.
530쪽
nensem basilicam, vel ad aliam eccletiam, & dicant Sextam Tunc dominus Pontifex induat se omni ornatu quadragesima litantum, episcopi vero pluvialibus, presbyteri, diaconi, & su diaconi planetis. . ω Ista die cardinales non veniunt ad reverentiam Papae , sed immediate in ipsa cathedra deponunt cappam de scarleto. is Et est sciendum, quod ista die dominus Papa, antequam v dit ad ecclesiam seu capellam pro ossicio faciendo, bis venit adis senestram pro indulgentia more solito populo danda, videlicetis de mane semel, secundo cum ad capellam vult ire pro ossicio, faciendo :& qualibet vice portat pluviale rubeum & mitram, planam de garnelio sine aurificiis: qua indulgentia secundo is data, vadit ad cameram, & ibi deponit pluviale, & recipit cap ti pam de scarleto rubeo, apertam a medio pectoris usque ad peti des, & eamdem mitram albam & planam de garnelio absque is aurificiis & pertis in capite portans, cum cardanalibus intransis capellam pro ossicio faciendo. Tunc junior presbyterorum cardinalium serat adornatam eapsidem cum dominico corpore hesterno die reservato: de se subdiaconus cum populi cruce processionem praecedente. ollines discalceati sine cantu psallendo ad ecclesiam sanctae Crucis, quae est in Ierusalem, ubi statio fieri debet, ordinata procedant. quando dominus Papa est Laterani: quando autem illuc pervenerint, ingrediantur ecclesiam sine cantu.& prostrati in medio ecclesiae diutius Orent. Presbyter, qui portat corpus Domini, ponat illud in secretario, dum dominus Papa praeparat se. Illo praeparato, reportet illud ante Papam in processione ad altare. Surgentes ab oratione dominus Papa cum clero intret secretarium , & abstracta planeta cum pallio sedet in sede sita,& lotis pedibus ministri calcient eum, non sandalia, sed quotidiana calciamenta. Veniens ad faldistorium' at pisee. dicit Nonam, & post Paululum reindutus planeta & pallio ' pro
dente eunte eum cum cruce & evangelio sine luminaribus, cum incenso, ordinate cum silentio ad altare procedunt. Et tune omnes prostrati super tapetia strata diutius orant. Interim cum ministri capellam unam tantum iobaleam sindonem, non auri figiatam, extendunt super altare nudatum. Comple.