장음표시 사용
521쪽
A D D 1 T AJM E N T V M. Spiritus Salis Marini cum Ferro effervescit longe vehementius in vacuo quam in Aere, nam increvit in vacuo calor a gnadu 47 ad Io, qui in Aere modo dabatur a ad s7. vide EXp. 127. dc I 28. idem obtinet in eXperimento I 29 & I3o. in I 3I & I a. in i 8 dc i in Is dc i ss. in Is8 dc Is9. in I79. dc 18O Iin 181 δc 18 t. dc i92. dc Ι93. 4'. Aliquando in Aere aperto nullae conspicuae fiunt effervescentiae, dc in vacuo magnae, uti in Experimento 3o dc 3I apparet, in
s'. Sta ni effervescentiae, quae in Aere sunt calidae, sed in vacuo nullum calorem comitem habent, quemadmodum sit a Spiritu Nitri solvente Argentum in EXI'. ITO. dc ITI. 6'. Fiunt quoque effervescentiae, in quibus nec calor nec frigus gignitur, uti contigit cum Plumbum miscebatur cum Spiritu Salis Marini in vacuo, vid. EXP. 126. Hinc liquet calorem non consistere in motu intestino partium ;corpus componentium, sed esse proprietatem ignis, qui singulare corporis genus est. 7'. Nonnunquam in corporum etarvescentiis, quae in Aere contingunt , producitur calor ; cum ab iisdem corporibus in vacuo era rvescentibus gignatur frigus : veluti fit in oculorum Cancrorum cstorvescentiis cum Aceto, Vide EXI'. Io 8 dc IO9.
80. Aliquando in effervescentiis, quae in vacuo fiunt, producitur frigus, quod non producitur in Aere aperto, vel minus saliena est; id evicit experimentum s I in oleo Faeniculi cum Spiritu Vini permissum : tum oleum Carui Spiritui Uini affusum in Exp s 2 dc s3.
D'. Generatur nonnunquam a permistis duobus corporibus malanus calor absque Conspicuo partium intestino motu : uti fit cum
oleo Vitrioli affunduntur Aquor sive pluviae, sive stillatitiae in Exp. 2οῖ, 2 O , ZOs, 2z6. tum ab assidb Vino cin zo7, 2O8 2ou. 1 oo. Sunt effervescenti Q quoque magnae a quibus progignitur frianus . uti cum ad Olcum Vitrioli adjicitur Sal Ammoniacum aut Sal Volatile Urinar, in EXp, a 29, 23 In hisce experimentis fit frigus, quia avolat ignis cum sumo : probant haec eXpcrimenta evidentissime, calorem non pendere a motu
partium, sed ignem esse corpus sui generis, quo dato adest calor,
quo avolante fit frigus. II R. Corpora,quae cum menstruis miscentur dc esseruescunt,nonnunquam plus solVuntur in vacuo, quam in Aere aperto ; hoc constat in
Ferro Aquae sorti immisse, Exp. 9 . tum in Plumbo Spiritui Salis Z a . adjecto,
522쪽
18o ADDITA MENΤUM. adjecto, Exp. t 26. in Ferro cum Spiritu Salis, EX p. I 28. in Tutia Spiritui Nitri injecta, EXI'. I 8 2.320. Saepe tamen plus e corporibus solvitur a menstruo in Aere aperto, quam in vacuo ; uti inprimis patet in Orichalco Aquae forti immissio, vide EXI'. 92. 130. Generantur in es rvescentiis Depissime vapores clastici, qui Aerem aemulantur, idque sit in vase Aeris pleno dc in vacuo Bov-LEANO: aliquando tamen horum vaporum indicium nullum adest. I Q. Sunt menstrua, quae in unum agunt metallum , in alterum
nihil ; ita Aqua fortis non agit in Aurum, cum tamen operetur in Ferrum, Cuprum, Argentum, Stannum. Spiritus Salis Marini non agit in Antimonium, cum tamen agat in Feri tam dc Bismuthum. Oleum Vitrioli agit in Verrum, viX aut non in Chaprum, vel Mar-
castam auream : Vid. EXP. 22S, 226, 22 .
Si quis haec EXperimenta repetens, effectum aliquantum discrepantem observaret, hunc adscribat tempestati, disserentia Menstruorum, aut vasorum in quibus tentamina fiunt, potius quam minus accuratae descriptioni, nam summa cum prudentia dc attentione haec omnia pericula capta fuerunt. Nolui quoque addere, quaenam producta dederunt corpora , in menstruis memoratis soluta, tum arte Chemica ulterius eXaminata,
haec enim potius Chemiam spectant ; quamobrem ea alteri tempori locoque destinavi : sussiciat in praesentiarum levem Estervescentiarum dedisse scintillam, ut alii quoque incitentur Philosophi ad hanc doctrinam poliendam perficiendamque, eX qua non parum singularis corporum indoles eruetur.
523쪽
PENETRARI POSSIT AB ODORIBUS ET H U M I D O.
Circa Odores. Oleum Cerae, quinta essentia Sulphuris, Extractum Uri- sub nrime Caballinae, quae inter odores acutissimos Sc poten tomi uoutillimos habentur, si in phiala vitrea hermetice clausa ponan μ fp 'fl
tur, quamvis valde agitentur & Caletiant, nequaqUam tamen Deum hὸ sensibiliter transpirant. Insuper tenuissimus ille Spiritus, qui me ise Agi exhalat ex cortice mali citrei acerbi cum scinditur ; aut qui is, Cum premitur, exos ulis tenuissimi roris instar CXsilire videtur, si est i sebis per vasculum vitreum tenuissimorum laterum di hermetice s4-ρqueetrat pergillatum non transiit in Aquam, aut cum ea Odorem commu- nicat. Eodem modo si sturnus includatur tenuissimo vasi vitreo, quod aliquo in angulo cubiculi ponatur, quamViS caniS Cis,is ori odorisequus prope dictima vas sit, nullum signum se flumi riseqsus no Odorem Percipere edit. olfacit sur-
Circa Humidum. Globus vitreus hermetice sigillatus Salis minutissimi &per- ΩΙ is 1 tisecte sicci plenus, postquam stetit decem dierum spa- vitreo, adtio in fundo cisternae, totidemque diebus in repositorio ciet, non acquirit Ponderis incrementum, rupto globo, sal quioatur .
524쪽
. . . effunditus, siccissimum deprehenditur , ita ut inter evacuana sericae , , dum spargat pulverem. iis repositorio Accidit quidem aliquando, ut in phiala Salis vel tanti la , . . . L pars leVillime humida reperta fuerit ; 1dd hoc non argu et pe-1oa9Διου- netrationem, si enim haec reVera daretur, videtur eam nontrarium e- in una parte magis quam in altera eta debere, sed semper 'Vς ςpus deprehenditur leve illud humidum in uno tantum loco , hoc evenire verosimillime credi potest a pauca ista humidi quantitate , quod in Aere mansiit, atque vasi instar soliti velamenti adhaerebat, quodque vi frigoris ex Aere expressum fuit. EXQ
525쪽
n primo Dialogo Tractatus duarum novarum scientiarum rimodum satis facilem investigandi, utrum Lux tempore, b I an instantanea velocitate moveatur suppeditat GALILEUs.1Q8. Consistit hic modus ineXercendi. duobus sociis, ut duo luminaria alternatina detegant, ita ut Cum unum detegitur, alte-αουθοιὰ, rius detectio immediate respondeat : hoc est quando unus Galilaei ad suum lumen detegit, eodem tempore vicistim lumen socii vita 'ii'-deat. Hominibus ad brevem distantiam in hac praxi bene Lisi iis' exercitatis, vult GALILEUS Ut iidem Observatores id expe- tur is tem-riantur in distantia majori, quo videatur, an responsiones de ira tectionis & occultationiS luminis eorum sequantur eundem tenorem, quem in minori distantia sequebantur, hoc est absque obsdrvabili mora. Ad distantiam milliariS quae Propter C' L- ὰgressum lucis, usque accessum a socio est duorum milliarium)rtim is ilia nullam deprehendere potuimUS moram, an Vero in d:stantia m inter- majori quaedam sensibilis mora observari posset, hucusque non exploraVimUS. bili tὸ- Θ
ADDITA MENTUM. Est distantia duor milliarium nimis parva, quam ut ejus ore
determinetur , utrum LUX successive moveatur , an in instanti : praeterea methodUS, qua EXperimentum captum est , nimis lubrica est, quam ut ipsi vel tantilla fides habeatur, cum fieri nequeat, ut duo observatores a se ad milliaris intervallum remoti, eodem tempore
526쪽
XXVIII. Fig q. 184. ADDITA MENTUM.pore se lumina elevare atque tegere certo certius cognoscant. Attamen ex observationibus in Circumjovialium eclipsibis factis, a Robigno primum, & deinde ab aliis confirmatis, Lucem dato tempore datum intervallum percurrere, abunde constat, atque ex sequenti Schemate HUGENiANo clarissime intelligetur.
Sit A Sol. BCDE orbita Terrae annua. F Jupiter, GNorbita Satellitis, E HG Umbra Jovis, G Satelles umbram ingres
surus, H Satelles egrestiis ex umbra. Sit Terra in B aliquo tempore ante ultimam quadraturam, visusque sit Satelles eX umbra emergere ; si tum terra maneret in B, post 4ri horas iterum cine 1io intimi Satellitis conspiceretur dc terra subsistente in B, post sorevolutiones, emergere videretur idem Satelles clapsis 42; horis trigesies. Cum vero Terra interim promoveatur in C, magisque a Jove recedit, sequitur, si LUX tempus impendat in suo itinere, eam tardius perventuram ad C, quam ad B , adeoque non visum iri emersionem Satellitis post q2 horas trigesies sumtas , sed tardius ;Lucem serius appellere ad Terram in C quam in B , constat tissime evincunt Eclipsium observationes in hoc Satellite cap
Cum Terra igitur est in B inter Solem Jovemque, Eclipses contingunt vel S Minutis citius, quam spectandae forent secundum Tabifas; cum vero Terra est in C, sive post Solem, Eclipses sunt vel S minutis serius, quam deberent : adeoque diameter
orbitae annuae terrestris percurretur a L Uce tempore I minutorum. Videatur HUGEN si Trarte de la Lumiere Chap. I. & ΝΕ ΥONI Optic s. 2. D. Part. 3. Prop. XI. pag. 2s2. Pro motu lucis
plurima conspici possunt argumenta in nostris Elementis Phγsico Math. f. 8 IO.
527쪽
Lux refracta a lente vitrea vel reflexa a speculo ustoriO,SPi- S his, Vim ritum Vini , quamvis quacunque tinctura opacum fa- non acceN- tuin, accendere nequit. Inter materias, quae accendi pos in - ' ρς' sunt, pulvis pyrius inflammatur ab unitis Lentis vel Spectili ope radiis solaribus : Pasi illi vero, balsamus albus, StyraX, Sc Pu is n-Thus liquefiunt, sed non accenduntur. Gus accen 3 Ita etiam charta & linteum Hollandiae albissimum , re r- θὰ nitimi rationi magni speculi ultorii CXpolita tandem incenduntur, accendis
Vertini est alba dissicilius incendi, quam quaelibet alia colora-pinionem. ta, & forsitan alba a parvo speculo, vel ab exigua lente non
Praeter pyritem fiunt alia corpora, in quibus LUX magisco pura Lu conservari quam in aliis videtur, quia cum simul percu-rii pis .etiuntur, aut in Obscuro loco rumpuntur , scintillas emittunt. Talia sunt saccarum candidum, faccarum paniforme , Salis Geminae crystalli , quae inmortario contusa tantam copiam lucis spargunt, ut distincte latera mortarii & figura pistilli videri queant. Hunc tamen effectum Videre non potuimus tundentes Salis communis crystallos, Alumen, Nitrum, Corallia, Succinum flavum & nigrum, Granatos, Marcastam Sed Crystallus montana, Achates, & Jaspides Orientales si simul percutiantur, Vel rumpantur, lucem clarissimam emit
528쪽
Admiranda cst illa vis , qua digestio in Gallinis & Anati
bus perlicitur, nam globulis solidae crystalli, a ' nobis
ADDITA MENTUM.a Notat in Experimentis naturalibus Fn. REDUs, loco Solidae Cruialli, hic ponendum esse Cr)stalli Cacuae Etenim globuli cx Crystallo Qlida non atteruntUr, nec in pulverem rediguntur pluribus horis; sed plurimorum dierum & multarum septimanarum decursu opus cst verum vacui &ad lucernam elaborati, paucis liquot horis atterunti T. Quoniam vero CL. REDUs
longe plurima accuratissima de digestione Animalium cepit pericula , quae huc spcctant, ea VCrbis ipsius Autoris adferam. Memini, me quatuor horum globulorum vacuo um Gallinardeglutiendos exhibuisse, quos post horas sex in ventriculo illius in minutias redactos inveni. Sexa capo deglutilos , emetis quinque horis & mactato CapO, Omnes ita ventriculo contritos inveni. In Columbo non totis qUatuor horis quatuor contriti sitiat. At Vero, Cum duobus aliis . totidem globulos singulis deglutiendos eX-hibuisiem, post horas treS, Edentibus interim illis, sed non bibentibus , utrumque mactari jussi, dc in unius ingluvie globulum unum integrum inveni , eX tribus aliis, qui in ventriculum d scenderant, duo contriti erant, incolumi tertio, & pleno liquoris candidi, instar Lactis liquidi& non coagulati, saporis eX acido amaro misti. In alterius Columbi ventriculo, duo globuli minutatim contriti; reliqui duo adhuc integri, dc milio trito, supradictoque liquore candido repleti erant. Globuli ergoCrystallini inanes, paucis aliquot horis in ventrici
lis avium ConterVntur, non VCro
Globuli solidi, qui, ut diXi, plu
529쪽
EXPERIMENTA VARIA. 1 83 propinatis, ab iis deglutitis, post aliquot horas haec animalia disidcuimus, atque aperti ad Solis lumen eorum ventriculi
rem redigi possint. Cum quatuor globulos crystilli solidae Capo dedisthin, quorum singuli octo grana pendebant, &
bus coronae & monilia fiunt, e achis duodecim horis cosdem inventriculo integros inveni, sine ulla etiam splendoris jactura. Foramina vero illa, per qua flum trajicitur , macerato cibo
Idem aliis quatuor globulis accidit, quos captis per horas a in ventriculo detinuerat. Alius captis quatuor istiusmodi globi los solidos deglutierat , di per Ochiduum in ventriculo detinuerat; quos omnes integros inveni, nisi quod splendorem amiserant , S corrosi ac imminuti videbantur. Eadem ratione corroses, & insigniter imminutos quatuor alios vidi, quos capus ante dies I 6 dc- glutierat, Ut di quatuor alios, quos gallina per 3o dies in Vcim
Capo centum globulos selidos exhibui, eundemque hora decima sexta in caveam inclusi. Horavigesima quarta multos adhuc in inglavie haerere vidi. Hora sequente decima matutina inglu-vlcm plane vacuam esse deprehcndi : ergo cum fracto collo ape tus e siet capus, globulos in ventriculo viginti quatuor , in intestinis novem, in fundo CaVeae, inter stercus, quotquot Centenario deerant, reliquos inveni : dc manifeste dignoscebatur, Capum hos globulos non per Vomitum , sed per Intestina a decisib : ctenim omnium foramina, per quae filum trajicitur, milio macerato repleta erant: & tam collectis, quam illis, quos in ventriculo & int stinis inveneram, pondus dc splendor constabat. In alio quodam, Cum Centum
duodecim horas mactatus apertus esset, globulos tres in ingluvie, sex in canali illo, qui inter ingluviem dc ventriculum est, quadraginta octo in ventriculo ipse, & quatuor in i intestinis vidi : reliquos per posteriora eje-
splendorem servaverant: Sed hunc perdiderant viginti quinque alii globuli, inventi in ventriculo capi, cui ante octiduum quadraginta deglutiendos exhibueram. Eadem ratione splendorem simul, nonnihil ponderis amiserant, quatuordecim alii, qui in ventriculo Capi remanserant , decimo A a a quinto
530쪽
138 ExΡERIMEN ΥA VARIA. videbantur obducti tunica lucente , quae conspec a per Mi
croscopium nihil aliud esse quam subtilis limus & impalpabilis pulvis
quinto die OX quo illos degluti-
Duas vitreas Hollandicas la- Crymas cepi, has, rescissa ignis beneficio cauda , duabus domesticis anatibus deglutiendas dedi, ut viderem quis suturus es et cffectus , crepitat mene esidiat in
Ventriculo. Elapsis duodecim diebus, mactata una, laCrumam vitream integram inveni, sed amisso nitore. Ergo duodecim alios dies eX- speetare visum est, Caesa anatum altera, lacrymam in ventri- Culo , a que ac antea integram deprehendi: cumque desiderium me incesseret eXperiundi, an Vi tutem crepitandi deposuistbnt haec vitra, CX perimento Cognovi, nihil illis hac in parte decessith: ctenim sorcipe dirupta, statim inminutias abierunt.
Aliam lacrymam capo de lutiendam dedi elapsis quadnaginta diebus, caesoque Capo, Vitrum inveni integrum, id quod forcipe ruptum', plane in pulverem abiit; non minus quam alia ejus dem generis lacryma , qLLV per dies 8o continuos in ventriculo capi fuerat. Duas lacrymas, notato pondere ; duobus capis deglutiendas praebui, dc eXactis triginta diebus utroque mactato, lacrymas inveni integras ; CXaminato pondere cognovi , Uni vitro grana duo cum dimidio , alteri decessista grana tria. Et hujusmodi facto, di saepius repetito CX- perimento, semper mihi constitit, ponderi decessisse grana duo cum dimidio , ac nonnUnquam tria, aut paulo plus : idque egi sedulo, ut lacrym d , antequam a capis deglutirentur, aequilibres csEnt. Igne praemollitam hujusmodi lacrymam, pondere trium denariorum , capo eXhibui , elapso
quatriduo neCatoque Capo , nec non repetito CXamine lacrymae,
cognovi , cidem ded sib quatuor grana. Demi94 eadem in alterius
capi ingluviem, dc post sex dies
neCato capo , perierant grana no-VCm : unde probabiliter, si non Certo argumentari liCet, quanto, quae temperatiae sunt lacrymίe, duriores sint his, quae tempcramcnto sito cXciderunt.
SEX rudes do parvi adamanres, qui pzr quindecim dies Coni nuos in ventriculo Anatis Memphiticae haeserant, nullum, ac ne minimum quidem ponderis detrimcntum petisi sunt. Duabus Topasiis sex diebus nihil decessit. Septem globulis plumbeis, in usum siclo-