장음표시 사용
21쪽
et quae eius loco, de stila, calamo, atramento etc. I o. . De litteris notisque bis. glyphicis . numeris, Agnis planetarum. l. De dipographiae origine et inereo mentis variis. la. De aliis inuentis nouantiquis. I 3. pag. 93 .
XXII. De Veterum Ludis, Luxu, Aedificiis, Supellectile,
De ludis Hebraeomoa. r. aliorum populorum Orientalium. 2. Graeco rum, Romanorum etc. 3. Alea legibus 2 et ira 4. De ludo talorum, cottabo aliisque ladii conuiualibus. De His et exercitiis G1mnasticis et de Amphitheatro. 6 De ludis circensibus. T. Lucio Troiae, et alais ludis equestν ibuc, etc. g. De sinambulis, et omni genere Θαυματοποιῶν. 9. De ludis theatralibus et thymelicis. De mimis, pantomimas et γελωτοποιοῖς. IO. Dc luxu veterum. II. De aedifieiis et partibus aedium. Ia .r3. Balucis. I . Statuis. I s. De vario genere supellectilis. I 6. De vita priuata et ordinibus hominum privato. rvm, colle iis opificum etc. I T. pag. 98O.
XXIII. De luctu, funeribus, exequiis, conservandorum cadauerum ratione et monumentis sepulcralibus.
De 'merum et sepulturae ritibus generales Icriptores. I. De suneribus et luctu Hebraeorum, a. Graecorum, Persarum. 3. Romanorum. 4. AEgyptiorum, Germanorum et populorum septentrionalium. s De funeribus Christianorum. 6. De medicato sunere et munitis. 7. De linteis et vestibus septikralibus . et de rebus quae defuncto veluti secum asportanda permittebantur. De omis se. ratibus. 8. De pompa funebri, epulis, ludis, seriis sacrisque, coronis, lectis feralibus, loculis et laudationibus funebribus. 9. De lucernis sepulcralibus, sepulcris, cryptis, caισἰGn is ci monumentissepulcralibur. Io. 8ag. Ioao.
22쪽
De Scriptoribus Generalibus Antiquitatum
Notitia antiquitatum hebraicarum haurienda e sacris litteris. earumque inter pretibus Iudaeis et Christi mis, rartim hebraicarum peritis. r. Ex Philinne et Iosepho. ibid. Ex Talmude viroque, eius Miselaia et Gemara, iure pretibus Iudaeis et Christianis. 2. De Mosis Maimonidis, Iacobi ben Ascher aliorumque epitomis talmudicis. 3. quanta fide digiti Icriptores Tabnudiciet Iudaei recentioris aetatis. 4. De corporibus antiquitatum hebraicarum, quae christiani scriptores moliti Ihnt. s. De Christianis, qui farsim in commentariis et kxieis, vel aliis Ieriptis Ibis auriquitates bes rateas ibu ιν rivit. 6. opera Medita vel promissa Balthassaris Scheidii, Iosiae Aradii et Theodori Das ouit, των μακαρίτων. T. Compendra antiquitatum hebra carum. 8. Scriptores, qui unum aliquod argumentum proses plura anti-: . quitatum capita attiger t. 9. Scriptores, de ritibus recentium Iudaeorum pro varia natione et Iecta diuersis, nee unius generis. I o. Detineatis rheDuri antiquitatum hebraicarum. II. Index rhejauri antiquitatum hebraicarum Fgoliniani. II.
Vetustissima et eertissima memoria antῖquiratum hebralearum ex sacris litteris haud dubie petitur, cuius interpretes siue Iudaei siue Christi, ni rerum harum periti et curiosi merito inter scriptores praesentis ar
gumenti similiam ducunt. ' . .
Ex illis praecipue fide digni sunt, qui graece temporibus apostolorum Christi scripsere Philo, 3 quem, quum editio ab Erico Benzelio, archiepiscο- .po VPsiliensi, exspectata, nimis diu esset protricta, emendatum notisque illu-
Fluius sublestam dueIt fidem Chr. Schoengenius hor. hebr. T. II. p. 9. et in libro: Alsus bir mobre uel ia8, avis ber alten und etinen istbis en rheologie hargithon uno est uteri p. 68. eundemque Iemliudaeunt esse assirmat. in quo hebraucae ac chesda,ca Alinguae pexitia, nee non tradita oraliutu Muinin desideretur.
23쪽
a CAR I. ANTIQUITATUM HEBRAICARUM
stratum duobus voluminibus in Folio Londini i742. edidit Thomas Mango, et I Iad. Iosephus eruditissimo M. Bernharai, I 697. Iz. Ian. aet. 39. deitati sed quod dolendam imperfecto commentario illustratus. Cui insigni seriptori recensendo porro et expoliendo certarim olim suam addixere operam praestantis limi viri Iae. Gronouius Lugd. ap. satavos, Pariis iis Ioan. Boiuinius, et Lipsiae God se id. Olearius, qui autem vel aliis laboribus impediti, vel mo te oppressi, eon siilium suum exsequi haud potuerunt. Feliciori autem fortuna in expoliendo Iolcpho usi sunt duumviri celeberrimi Io. Hudsonus et Sigebertus Hauercampus, quorum ille Iosephum emendatum arque eastigatum edidit Oxoniae i72o. Fol. 2 Uoll. hic autem cum integris virorum doctissignori notis eundem cum manuscriptis praecipue LugdunO-Batavis collatum euulgauit Amstelaedanai i 726. et Voll. in Fol. ad quam praestantis imam editionem nonnulla monuit Io. Bapt. Ottius in spici legio triticeo ex flauo Flauii
Iosephi eampo. Tiguri 1733. q. Philoni et Iosepho succenturiantur, qui hebraice libros V. T. illustrarunt, ut Isaacita Garbanes, Moses Alphcob, et ne de aliis in praesenti di eam, qui in Bibliis Buditorsanis Basileae I 6I 8 et i 9 in folio editis, atque in Bibliis Hebraicis, Amstet. i 24. T. IV. in Fol. excusis exstant, Aben Esra, R. Salomo, R Leuiben Gerson, Dauid Camius s. Κ inachi, quorum notitiam et vitas ex Barioloecio excerptas in analectis rabbinicis, Vltraincli Iroz. 8. editis, utilissimo tironibus har. litterarum libro, dedit V. C. Adr. Relaiad M, R. Isaac, qui etia in Iarchius vulgo appellatur, R. Chiskii: S, R., Iacob de Lestias, et R. Obadias
Ex Chr stianis S. se ipturae interpretibus hoe loco nominandi sunt Seb.
Ministem ι, Paulius Eagius, Lames Dossus, tum. Henricus Aiusinoribus, cuius praeclari in Pentateuchum commentarii exstant, La es item LightDOtus in horis talin udicis et reliquis commentariis, atque Christi. Schoet enitis in horis ininaudicis, nec non Chriyl0. ortire thus, Iuc. Altingius, iac. et Ludov. Cum
pelli annes Cocceius, Duardus Poc hius, Seb. Schmidius, Gratiamus desauctohsepi', ys apparatu biblico, Eu se mis Calmes in Commentariis in S. S. gallice Paris i 57 - I i 6. XXIII. Voll. in forma quadripartita editis, ct i 2 . VIII. Voll. in .folio rec*si; et in dissertationibus,..quas singulis voluminibus adiunxit, in ling lanx latinam .versa a Ioan te Dominico Maias. Luzae I 739. PM . i ta linguam germani ea n vexti coeptis' cum Illusti is Moshemii. Obserua, rioailius, Bre inae I 738. 8. cuius sex euulgatae sunt partes. Adam. Er . Miniu
. Tingiuia libros prioreς IV. antiquitatum, sed cum his pleraque Pentateuchi Mosiici ad leges ritusque Hebraeorum facientia explicant. GSqn. Iroo. sol. Ceterum dedosepho
24쪽
Mirus in Lexi eo antiquitatum biblicarum, et pauci quidam alii; nee non qui Leuiti eum lihrum illustrarunt Aug. Varemus, moliavgus Fraudius, Filiaemiis Spui heimius T lH. Opp. aliique laudati Mi est. Lilieni halio in archi uario biblico U. T. p. is l. quibus utinam liceret integrum D. Theodori Dasibuli eo mamentarium adiungere, cuius specimen tantum sub titulo Scholia Criticorum in Leviticum prodiit. II. Alter veluti sundus atque sons, ex quo antiquitatum hebrat earum notitia petenda venit Talniud est, siue, corpus iuras atque dolirinae iudaicae duplex, Hurosedimitanum et Babylonis . 3 Vtrumque constat Mychnis et
Gemara. Mischnali quasi δευτερωσιν atque alteram legem, oralem nempe dixeris, textus et κωμλου instar est, cui Gemara tanquam in commentarii uberioris vicem adiungitur, qui Miletinam siue Mathnitam explicat vel per Baraica siue s ententiam et decisionem in scholis R. Chaia et R. Vlchaia traditas, vel per Tos phta sue additionem ad Mischnam, ubi haec suit eoncilior. Vide Buxtorsit lexi con Talmudicum p. 26 Ir. 2ψ ψ. R. et Asr. et Io. Chr. Wolfit, Bibl. Hubr. P. II. p. 66o et 69s.sq. Mischnali longe elegantiore purioreque stilo hebraeo rabbini eo, licet conciso et abrupto, scripta est, faciliusque intelligitur, et maioris est auctoritatis fideique et antiquitatis quam Gemara, atque s Maimonidem audimus, circa Adriani Imper. tempora in litteras relata. Gemara tum ob alias rationes tum propter obscuriorem chaldaicum stilum admixtaque varia barbara vocabula longe dissicilior et paucis intellecta, sedensque in tenebris et pluribus reserta sabulis gerrisque et sententiis rabbrunicis, aduersa fronte inter se concurrentibus, neque ante sex tum a CnnisTonato saeculum composita, quin immo recentiorum etiam temporum vestigia
haud obseure prae se serens, ut a Joanne Morino aliisque demonstratum sulti
. . . A a Tal-3 Celeberrimus Christianus Sestoetigenius, Horar. hebratcgr. Tom. II. p. 8I'. et in libro, Iehie, det ivahre bit stag, p. 63. Talia ud haud genuinum esse, ex quo niati subratum hel ualearum notitia hauriatur, sontem, sed, eidem post sacras litteras et Targumina, libros Iudaeorum, ante opus Talnaudicum conscriptos, inpriinisque libruin Soliae substi tuendos esse, prohare vehementer contendit. Hanc Schoengenii sententiam subqxamen vocarunt et Summe Venerabilis ecclesiarum Lubecensiuin Praesul, lo. Gotu. Can Eouius in praefat. apparatui historico critico antiqq. s. C. et gentis liebraeae praemissa; cui respondit Sehoetigenius in specimine antiquitatum hebraicarum ex libro Sohar, Dres-dae I s I. programmatis loco edito: Et Blatius Vgolini in epiltola ad Chr. Bened. Mi.
ehaelis. venetiis I 8. q. . ' Vide ad Codicem Avods Sarai, T. 4. edit. Sureiihusii p. 369. ubi argillae Adriani mentio. ι Alii putant, Antonini Pii Imperat. indultu R. lehudam doctillimori sui aerii vi torum synodum eo egisse, et ius Hebraeorum in compendium redegisse. Νιdς lac. Rhen-
25쪽
4 CAP. I. ANTIQUITATVM HEBRA ICARVM
lmud, ut dixi, duplex cst, s Hierosol mitanum, in quo quatuor tantum ordines, 3. Soraim de seminibus, Massilae siue tractatus undecim, a. Moed de sestis tractatus duodecim. 3. Nasthim de mulieribus tractatus s. plein, et 4. Ieschuoth de poenis tractatus Octo. His accedit ex ordine Ἀ-horoth de purificatione trahiatus unus, sed non totus. Vide indicem Talinvidis Hierosolymitant in Io. Light oti operibus posthumis p. 3O-62. nec non Zachar. Graptum in idea Talmudis Hierosolymitant, Lips i 66s. 4. Iae. Frid. Reim mannum in histor. theol. iudaicae p. 27s. seq. et Sigism. Iac. Bau garten in deustaorii tenvoneiner falli fideli Bibliothcf. P. XXV. s. Uol. V. p. 3t. si Talniud alterum Babylonici in sex ordines distinguitur, quorum Ta
gum Ionathanis Exodi XXVI. 9. meminit, et alterum Targum Canti c. U. lo.
Illi sunt r. Seruim de seminibus, 2. Mota. de festis, 3. Naschim de mulieribus, 4. Nesthim de poenis, s. Xodochim de sanctificationibus, et 6. T aroth de purificationibus. Quilibet ordo iterum pluribus constat Massidiis siue tractatibus, qui singuli in capita sua distinguuntur. Vide indicem codicum capitumque Talnaudis Babylonici in Barioloccii Bibliotheca Rabbinica T. 3. p. 77 66 a. Κ Cherubini de S. Josepho apparatu biblico T. I. p. 396. sq. et T. a.
p. 6 i et .ssi apud Galatinum lib. I. de arcanis catholicae veritatis c. s. Sixtum
Senensem lib. a. bibl. sanctae, Buxtorsum in biblioth. rabbinica, tractatui de breuiaturis adiecta, Volsinium ad Raymundi Martini pugionem fidei p. at .seq. D. Io. Mulieri nostri τοῖ μακαρίτου Iudaismum detectum pag. 33. seq. B. D. Zach. Grapit historiam litterariam Talin udis Babylonici, Rostoch. 36ς6.4.
Herm. Non. der Hardi in natiua corporis iuris iudaici estigie praemissa editioni eodicis Taanith, sue de ieiunio. Heimst. ι7I2. 8. Iae. Frid. Re immannum in introd. in histor. theolog. iudaicae, germadice edita, p. ι 69. Is Sigism.
Vol. V. pag. 7. ss et inpr. Ioan. Christ. Wolfium, τον πανυ, Bibl. Hebraeae P. II. L. IV. p. 6 T. g. et P. IU. p. 32 o. TEdita est Mischna saepius seorsim tum sine punctis vocalibus, ut Amste. Iod. I 637. 8. tum illis a Salomone Adano et Iacobo Iu da Leone animata, ut ibid. 3646.8. Etiam cum commentar. m. ςΠ R. Isaaci ben Gabbai Venet. I 6o9. 8. et cum commentariis Maimonidi tque Bartenorae, charactere quadrato Iudaeorum eomputus tradit, Talmud Hierofobmitanum absolatuin esse Anno iudai eo 4229, siue Christi Dionysano 69. Babylonicum 426 8 siue Christi so8. Vide Scaligerum de einendat. temporum lib. VlI. p. 6S . Miiciana abibluta anno Iso. post vastati nem templi seeundi, hoc est Christi aeto, ut leges in libro COsri p. 2 7. edit. Buxtorfit Gemaram Hierosolymitanam compilasse dicitur R. Iochanan saeculo post C. N. tertio emaram Babylonicam componere coepit R. Asche, princeps academ. Soranae in Babylonia, ide quo v. Wolfium B. II. P. I. p. a . abibluit R. lose saeculo V. inclinante.
26쪽
drato Venetiis Isos. soL Sabionetiae Iss9. 4. atque eum commentariis eiu dem Iae. Bartenorae, et Josephoth R. Iom TOv Lipnaan, Pragae I 6IT. q. et Amstelod. 368s et 86. 4. cum breuibus scholiis R. Elisae ben Abraham, Am-stelud. I 697 et I 7I3. I 2. et nouistime cum Bartenora, Tosephoth Ion Torieommentario R. Mosis Leibsehutg, et dupliei R. Abraham ben Chalim, Anastelo d. I 726. 4. Integram Hlypanice vertit Iacobus Abendana, Archi , nagogus Londinensis, Isaaci frater; de qua v. Io. Christ. Wolfii Bibl. Hebri Vol. II. p. 739 et 72 o. et inpr. Vol. IV. p. 327. Is Rich. Simon in Epistolis selectis T. I. p. I s. auctor est, partem eius Italice versam a Iudaeis, sed
ob metum ab inquisitione manuscriptam tantummodo circumferri. Integram Germanice transtulisse se testatus est Vir in his lincris versatissimus, Io. Christoph. Wagensellius libri de spe Israelis p. 4o. sed nihil eius hactenus lueeinvidit praeter Germanicam interpretationem Codicis 'vaa, quo de lepra agitur, commentat. de dialecto Iudaeo-Germanica praemisiam. Multam quoque operam in partibus eius variis Latine transferendis et commentario illustrandis posuere homines dochissmi christiani, Guil. Guisius, Ioan . Cocceius, idem Nagensellius, Seb. Sehmidius, aliique: sed nemo repertus est ante U. C. Guillelmum Arentastam, qui totam Mischnam explicandam sibi sumeret. Hic enim laudatissimo studio uniuersos Mischnae ordides Hebraiee sat sine punctis vocalibus, quod dolendum cum versione latina partim aliorum partim sua, quae ultimam manum si adhuc in quibusdam desiderant, et commentariis Maimonidis et Barten orae latine adiuntiis, et variorum virorum doctorum animaduersionibus atque elegantibus leonibus ad Iudaeorum mentem in aes incisis edidit Amstelodami 1698-i7o3. in solio sex voluminibus, quae in terna commode pollunt compingi. Quod ab eodem doctissimo Surentiuso exspectauimus promtuarium rituum iudaicorum ex Tataude illa ratum, lucem non vidit. Neque etiam prodiit ea, quam Celeberr. Chr. Rei neccius olim promisit, Surentiusti latina Mischnae verso eum breuioribus suis annotationibus; quam tanquam editam perperam adduxit Ioan. Fabricius histor. bibl. suae P. I. p. 248. In Gemara illustranda paucissimi hactenus sunt versati; nam praeter eaput ultimum libri Sanhedrin germanice versu in a Christiano Gersone et exeerpta ex libro En brael ad codices Sanhedrm et Maccoth, Sota, Sucea et
fi Vide Steph. Soueieti, S. I. specimen stri mirarum in Surentiusti opus, quod legitur in Ephemericibus litterariis Parisiensibus Anni I7Io. mense Nouembri, in memoriis Treuolrinis A. IPIO. p. 332. 3I7. ct Iaa I. in memoriis litterariis Anglicanis T. I. p. 3 . et recutan est in collectione Dissertationum Criticarum super loca S. S. dissiciliora, quae ab eodem Soucieto edita est Pariliis III s. 4. pag. 39 -629. Adde, quae circa laborem Surentiusianum monita sunt in relati. de hibliotheea quadam Halensi P. XXV. Vol. V. p. F. ubi simul accurata huius operis recensio exhibetur.
27쪽
s CAP. L. ANTIQUITATUM HEBRA ICARUM
chasga a Coeceio, Wagense illo, Ioan. Iae. Cram ero , Christi. Ludovi ei et Ioan . Heior. Hottingero nepote edita aliaque perpauca sparsim ab aliis versa et allegata nihil in hoc genere lucem vidit ante eruditos labores viri in his litte is suo tempore sacile principis, GEORGli EMEsrRis EnZARDI, qui, magni illius hebraicarum litterarum per Germaniam statoris propagatorisque Esdrae EdZardi, του μακαρίτου maior natu filius, Gemarae Codicis Talmudiei Auoda capita duo priora, quemadmodum et caput primum Codi eis Beracliot vertione perspieua et doctis commentariis illustrata edidit atque eum litterarum rabbinicarum studiosis communicauit. Totius gemarae interpreratio eum noris, quam prelo committere instituerat laudatus Edetardus , a filio iu- perstite asseruatur, digna certe, quae in lucem emittatur. B. Balthasaris Seheidii versio latina totius codicis Berachol, tum Miselinae tum Gemarae, ex liberalitate Viri Humanissimi Ioan. Christo. Wolfit, una cum integra eius bibliotheea instructis lima bibliotheeae publicae Hamburgenti cessit, atque in eadem asseruatur. Tabnudis editiones variae exstant. Hierosolymitanum duabus tantum Vi cibus integrum ess exculum; priori vice curante Daniele Bombergin, Venetiis sine anni notatione sol.; qui talia en haud sine ratione is et . fui sse coniicitur: posteriori Craeouiae. t 6o9. sol. ordo primus una cum codice ex ordine secundo editus est Amstelo d. ario. fol. Conf. I. C. Wolfiuin B. H. Vol. II. p. 892. et Vol. IV. D. 38.
Babylonieum impretium est Venetiis apud Bombergium Is 2 o. sol. et I ς 46. apud Mare. Antonium Iustinianum. Cons Bartoloccium T. 3. p. 269. et Wolfium Vol. a. p. 899. Basileae Is 8. n. apud Ambrosium Frobentum, quae editio loca S. Seripturae in ora libri notata habet, sed in qua vicissim exsecta sunt Marci Ma. xiani Bryxiani studio, quae in Cia RisTu Μ et Christianos dicta erant, una cum integro Codice Auoda Sara. Craeouiae I 623 ss. in qua editione restituta sunt quae Basileenses expun-Xenant. Unde correctiorem in quibusdam appellat Ioan . Hulserus ad codi-eem Sehehalim p. 3 6. Hanouiae is 18. seq. Vide Andr. Cheu illi erium de origine typograph. P. 269. adde I. C. Wolfium B. H. UOl. II. P. 9C8.
Amstelodami I 644. is sol. minori; quam editionem Iudaeis et Christia nis auro cariorem haberi, neque hodie ubiuis prostare, obseruat Christi. Sehoetigenius rabbini car. lecti. L. I. C. I 3. s. Vol. II. hor. talin udie. p. 839. Francos ti ad Viati. I 97. et I7is. T Huius edit. exemplar in
28쪽
membrana Dauid oppen heimer , Archisynagogus Iudaeorum Pragensium, suos in usus exprimi curauit, quod mille imperialium sumtus requisiuit, a B. Io. Chr. Wolso in bibliotheca oppenheimeriana, quae Hano uerae fuit, oculis
usurpatum. v. Eius B. H. Vol. IV. p. 444. Amstelodami I7i4. coeptum, et Francoserti ad Moenum I 72 o. absolutum. Cuius sex exempla in candido serico, duodecim in membrana pergamena excusa esse memorat I. I. Schuditus memorabilium Iudaicor. P. IV. com
Nouam Talinudis editionem Amstelodami ea conditione parant Iudaei, Ut pecunia ante repraesentetur, quam ipsum opus prelo subiiciatur. In Bibliotheca Bodleiana inter codices Seldenianos exstat exemplum Tabmudis, quod cruditus quidam Iudaeus rotum emendando percurrit. Miror, inquit Thomas Hyde ad itinera mundi descripta ab Abrahamo Periisei, p. I9. Iudaeorum de fidiam et seu uriam, quod earisimium sutim Tataudem in omnibus suis editionibus ubique passim corrupte et incorrecte mcn is halentem prodire ILnant. Si quis recudere vellet, ad dictum nostrum exemplum Seuenianum emcepto quod proh dolor unus desideratur Tomus correctissima adornari posset
editis. III. Talnaudis egregium compendium, non tantum breuius ,. sed et lu- eulentius et Leilius uniuersam doctrinam Talnaudicam compl*xum scripsit iudicio et doctrina inter Iudaeos longe praestans, Modios Maimonidei, Cord bensis, medio saeculo XII. clarus, quem cum Platone et Cicerone confert Dauid Humphreys, Biblioth. Anglie. T. a. p. q. id quoniam in libros XI '. diis stinxerar, vocavit siue manum, addiditque ex Exodi XIII. 9. aliisque Serupturae locis encomtum Ιad Imalalia IIn N Manum sortem. Hoc opus eximium et rarissim uin hactenus, ex euitione CPolitana IsO9. et 'eneta utra que A. Isso et is q. commentariis illustrata una cum leonibus in aes incisis luculenter recusem est Amstelod. i7or. curante Immanuele fit. Iosephi Athiae 4 partibus a Voll. sol. Argumenta singulorum XIV. huius operis librorum recensent Frid. Iae. Reim mannus Introd. in histor theol. iud. pag. 3 3. U. et
Io. Christo. Wolfius ὀ πα,υ B. H. Vol. I. pag. 84o. ss et Vol. III. pag. 774. T. Latine quaedam vertit ex hoe libro Ludov. Compiegne de Veses 7, quae t
7 Ex Iudaeis is est prognatus, qui de V I eo omine dicti sunt, et serIptioni,n qu
husdam inter suos elaruerunt. Christo nomen dedit Compendii A. Iλ3. et Ludovicinouaen a Ludovico XII l. Galliae Rege, de Compleg e. autem tal3 urbe, in qua: vicistiG- clarauit stiperstitionem, accepit. Inter Pontiscios per aliquot annos versatqs Reforma. torum placita est amplexus, et in Anga iam traiecit, ubi scii t7s Hebraeorum ae potis immuiri Maimonidae latine conuertendis operam dedit. v Wolf VA I. p. a4dς liri epistollim ad Blaunium, in collectione Tillaciti T. a. p. aos.
29쪽
g CAP. I. ANTIQUITATUM HEBRAICARUM
opustulis, ad historiam et philologiam spectantibus, sese s. recudenda dedit Thomas Crenius, Tomoque VIII. Thesauri antiquit sacrar qui Venetiis excuditur, vherioribus obseruationibus illustrata inserenda curauit Blas Vgo. linus. R. Iacobi bar Alcher circa A. C. I 34Q. clari Arba Turim s. quatuor volumina, sanctionum Talnaudiearum breuiarium complexa praeter editionem Berotinens rτο 2. et i O3 sol nouissime prodierunt cum commentariis R. Ioel Si relis ae Iosuae Falch Traneos. ad M aen. l7i - 6. et Wilmersdorsi 1 et . sol. IV. Voll. Cons de huius operis dispositione ac singular. pari. argumentis I. C. Wolfit B. H. Uol. I p s 82. et 83. Uol. III. p. 4 ι. g. et Vol. IV. p. 864. R. Amplissimum in Arba Turina commentarium composuit R. Chaiiem Benbenaste, de quo v. Wolf B. H. VOLI. p 3 o. qui quoque consuli potest de R. Iosua Pelech, Vol. I. p. 46 s. et de Iosepho Ischkapha ib, p. soa.
quorum uterque in Baal Turim commentatus est. Plures commentatores adducit Wolfius Vol. III. Bi FI. p. 7sa. Mosis Tarnensis Κiriath Sepher breuissimum et distinctissimum Talmudis compendium laudat Morinus pag. 26. Exercit. Bibl. cum quo consentit Wolfius B. H. UOl. I. p. 824. Praeter allatos auctores in exponendis antiquitatibus hebraicis vcrsiti quoque sunt R. Abraham ben David Arie, h. e Leo Mutinensis, in libro Pan 'Thur, clypei fortium dicto ; de quo cons. Wolf Vol. I. pag. 37. R. Iacob Lando in m N 'Dd, libro colle to ς de quo Wolf. l. c. pag. s 9 s. et R. Moses Iacohi in 'V a m Y , quem , teste Wolfio Vol. I. p. 76o. B. Theodorus Dasiouius in limine exemplaris sui appellat librum Iudaeis carum et Hugoni Grotio dilectum , et antiquitatum cornucopiae . in quo ritus in templo ustati inter eaetera explicentur. Liber En Iacob sue sons Iacobi, e Deut. XXXIII. 28. Ietito titulo, qui hodie plerumque vocatur En lis chrael, narrationes hyper-olleas, in utriusque Talnaudis Gemara obuias, quae Aggadae dicuntur, exhibet. Titulum libri Buxtorsus in biblioth. rabbin. vertit PM oculus , minus bene, ut iam pridem obseruauit Wagensellius in epistola de insundibulo suo, p. 87. Ceterum de Aggadis atque Tropologiis, quae in Gemara oecurrunt, vide sis librum Cossit p. 2Sa. 1eq. De Maam ad Oth, i. e. dictis S. S. et canticis, quae Levitae in sinctuario ex Iudaeorum mente recitare soliti suere, quaeque Iudaei recentiores itidem eum Gemara et Aggada quotidie in memoriam sacrificiorum olim oblatorum recitant, cons. Wolf Vol. II. p. I 3s 8. . et
. IU. Quaesitum est inter eruditos ae multum disceptatum . tutone pos-smus Tali nudieis Doctoribus et Rabbinis eorum legentibus vestigi εἰ habere fidem , 'vi ex illis tanto temporum interuallo disiunctis veram de antiquis
Nebraeorum Mutet y oque templa ritibus sacris et iuribus moribusque no-
30쪽
etitiam eerto haurire nobis liceat, ad Iaeras Veteris Novique Testamenti litte. ras illustrandas. Vbi duo utrinque extrema fugienda esse duxerim , Id quae
plerique prolabeiates dum ultro citroque modum e X cedunt, verum rectumque consistere haud patiuntur. Ex una certe parte videas viros doctus, qui in lectione Rabbinicorum ae Talnaudicorum scri storum aetatem contriuerunt, tantum illis tribuere, ut ex eorum leuissimo assensu vel indicio statim libenter pendeant, eos velut oracula loquentes ex tripode et omni exceptione maiores auctores audiant etiam contra clarissima Hieronymi, Epiphanii,
quin immo Iudaeorum vetustissimorum Philonis et Iosephi restimonia, quod mihi non modo magnum illud tot sacculorum spatium, quibus Rabbini post
vixerunt, sed et ignorantiam, vanitatem, ineptias et contradictiones in scriptis eorum obuias, et a Morino atque aliis viris doctis notatas 3 cogitanti videtur in inime committendum esse, qui unum Philonis vel Iosephi testimonium lubenter praetulerim decem Rabbinis, ' a quorum ieetione ardua res
est et rara, Ed. Beriali ardo p. et io. ad Iosepluun iudice se non delirare. Vicissim alii omnia illa, quaecunque ex Talnaude vel Rabbinis proferuntur, si fim simul semelque abiiciunt atque velut indigna et absurda, ne dicam blasphema, explodenda existimant, veluti merae sint inscitiae et nihil plane auri ex stercore rabbinico colligi possit, Q atque sanctuario illud inferre prorsus sit nefas, quam in sententiam multa disputat Isaacus Vossius, vir eruditissimus, in responsio he ad obiecta Criticae sacrae Var. Observ. p. 327. R. et 33 I. seq. quo in loco acerrime in praeclarum virum Ioannem Lightso orum . inuehitur, qui rabbinicis conspurcare nugis nebulisque obducere saeros Novi foederis libros non dubitauerit. Vossio succenturiantur Claudius Capellanus in nitari rabbim co infido , s. num fidendum Rabbinis. Paris. i 657.
3 Ita Maimonidis suspectam in antiquitatilius Iudaicis fidem ostendere sustinuit Eldm. Godose. Catulentius pee. Diss. Witteb. I716. 4. Nec mitius de eodem iudicat Cel. Christi. Schoeti genius apud Collium Libi. Hebr. VOl. IV. p. 9I7. ' Quam parum. illis tribuendum sit etiam in singuae liebraicae vera .indole explicanda.
atque in rebus sacra ipsorum spectantibus , drclarat praeter Ionia. Morinum parte posteriore Exercitati. Bibite. Ioan. Brunsmannins in libro cui titulus Iudaica ianitas, Halniae Ipos. 8. quibus adde memorias litterarias i reuolturas A. IpII. p. 63s. v Etiam in interpretatione S. scripturae viiliter adhiberi poste iudacos praeter alios, Ioan. Christo. Wolfio B. H. VOl. II. p. 9 . et Vol. IV. p. ε 3. citatos, docuere' urinon tius in epistolis apologeticis adversus Calmeti commentar. in genes in gallice editis. Paris irro, II. coni. memor. Treuollinas anni 171 I. p. 63a. g. et Clar. Schoerigenius in hortis helΜaicis et Telmudicis. Dresdae I 733. et ir a. 4. adde sebaIdum lἰau in Diss de eo, quod fidem merentur Iudaeorum monumenta laciis in antiquitatibus ut i ensii earum mystico. Vltrai. IPSI.. Monuit quoque contra eius interp. loei Matth. XVI. 19. ex hebi sismo nonnulla Seli.
Samidius in fasciculo disputare. theologico philolog Argem. 1676. 8. Disr. XII. P. πλ