Musici scriptores graeci Aristoteles, Euclides, Nicomachus, Bacchius, Gaudentius, Alypius et melodiarum veterum quidquid exstat

421쪽

326 VII. Gauden Hulosoplia hamonica int luctio. miscuit igitur G. cnolamir doctrinas ne vel oriam iiii ci in P langoria gelaniit varios lilaros illuuiiit, mimp pii in c. 5 SOnomam et tuneroqilivm Moisiodo instituerist plura Quin scin Dere volitisse qualia in late 3Xsiniit, concludere licet e c. 19, 1lbi την αιτίαν στερον ἀποδώσομεν. Α0tat sessi maior non vi lotur quam Ptolemaeiis, taliam sex uitis mctrina nilii rocopii vocat ulOομόφωνος tuli ullo elisia atque ille, de generinus loligo liversa docet, tonorati vel Systeriantum inani uta-Dilitii plura hunc quain Ptolemaeum statuisse lucet tono ne alio, cui iis Signa iam consemata. iiiii lonii sagogo Mucianus Casilio Ora nimicus

latino vertit Cass. p. 586 Gar. LXX 1203 igne)

exstat oti an versio latina in stolamurosiano P 133 stip., sod interpreto Ioanne Augio uiri Binitiana Calaum Scripta Bononiae 1545. Contextinnimiecuria taluuit X BDUHL. Ani x Bon

Mon. sed sal b. uti una D. qui pauca lia graiminata continent propinoiissinii sunt soli politano III Cl); -

in aliis filii sunt odi eis Usen. Marc. 322), u aut ex V at 191 vi lotii exscriptus, ut piod credere malim, pariter atque hic confectus e parte Marmani Ira nune

perdita quae cum ita sint, ratio non nauenda st nisiti Droirum Vat. et Neap., quomm Verna rarissime miserrunt. Vaticanum autom et rari excussit et Studemund.

422쪽

Αείδω ξυνετοῖσι θύρας δ' ἐπίθεσθε βέβηλοι των ρμονικον λύγων πτύμενος ικαίως αν τις προοιμιάσαιτο εἰσὶ μεν γαρ ὁτοι περὶ φθογγους τε καὶ διαστήματα καὶ συστήματα, τύνους τε καὶ μεταβολὰς καὶ μελοποιως κατὰ πάντα τα γένη της αρμονίας τον δε ἀκουσόμενον των περὶ ταὐτα λύγων ἀναγκαῖον ἐμπειρία τὴν ἀκοὴν προγεγυμνασθαι, θύγγους τε ἀκούειν ἀκριβος καὶ διαστήματα ἐπιγινώσκειν, οσύμφωνόν τε καὶ διάφωνον, πως θ των περὶ τους φθογγους ἰδιωμάτων αἰσθησε τον λόγον ἀκολούθως επιθεὶς τελείαν την ἐπιστήμην πείρα καὶ λύγω νυν ηὐξημένην ἐργάσαιτο δ δε οὐδε φθόγγου κατακούων οὐδε τὴν ἀκοὴν γεγυμνασμένος ηκε των λύγων ἀκουσώ- 15μενος, οὐτος ἀπίτω τὰ p. 2 θύρας πιθεὶς ταις ἀκοαῖς. εμφράξει γαρ τα τα καὶ παρὼν τω μ προγινώσκειν ταυτα ισθήσει, περὶ λοι λύγοι λέγωμεν

δε μεῖς ἀρξάμενοι τοῖς ἀκριβος ἐν τ ι πείρα γεγυμνασμένοις περὶ φωνης. 20

2 αρμονίαςJ Meiu vol. μελωδίας. I3 s dei censet Meib. θυρὰς δ' ἐπίθεσθε Iustinus, vel potius Apollinamus Laodicensis in cohortation ad Graecos . 1 haec verba citat

e carinins Orphico θέγξομαι οἱ θέμις ἐσH, θυρας.

423쪽

328 VII. Gaudenti 1. Φωνης στι τύπος το εκ βαρύτητος ἐπὶ ξύτητα διάστημα καὶ ἀνάπαλιν. ἐν τούτω γα στρέφεται πὰσα φωνῆς κίνησις λογικῆς τε καὶ διαστηματικῆς, ἐπιτεινομένης τε καὶ ἀνιεμενης. Ἀλλ' οἱ μεν ἐν λογικη,

κυρο ην Ἀλληλοις διαλεγύμεθα. φθύγγοι συνεχεῖς

ἐαυτοις τον τύπον τουτον διεξέρχονται ρύσει τινι πεπονθώτες παραπλήσιον ἐπὶ το ξυ καὶ νάπαλινουκ επὶ μια ἱστάμενοι τάσεως η δε διαστηματικὴ καλουμεν φωνὴ συνεχὴς μεν ουδαμος αυτη γένοιτῶν οὐδε ρέσει τινὶ παραπλήσιον πέπονθεν, ἀλλ' αυτης οτε διεστῖσα καὶ λίγον περβαίνουσα τύπον ἀφανος, ἐν τοις οροις ν περβαίνει τύπων στῖσα φαίνεται καὶ τῆν εαυτῆς τάσιν φανεραν καθίστησι, μενουσα εν τοῖς πέρασιν ν περβαίνει τύπων οθεν καὶ τομομαεσχηκεν ἀκολούθως κληθεῖσα διαστηματικὴ κατ Ἀντίθεσιν τῆς λογικῆς. ἰδίως δε τῆς διαστηματικῆς τομεν εμμελες, το δε ἐκμελες το μεν ρητοῖς χρώμενον διαστήμασι καὶ μηδεν ἀπολειπύμενον ὴ περβάλλον αυτ ἐμμελές, το δε ενδεες νυπερβάλλον μικρω τονώρισμένων διαστημάτων ἐκμελές. p. 3 ἐτι δε καὶ λίπεναντίως ἀλλήλοις ἔχοντα φαίνεται το ἐμμελές τε καὶ ἐκμελές δε της φωνης κίνησις ἐκ βαρυτέρουμεν εἰς ὀξύτερον ἰούσης τύπον ἐπίτασις, νάπαλινδε ἄνεσις καλεῖται τε καὶ ἐστίν. Ἐπίτασις μεν ουν

ὀξύτητος ποιητική, καὶ βαρύτητος δεχ ἄνεσις. διαφερει, βαρύτης μεν ἀνέσεως, ὀξύτης δε επιτάσεως υ

424쪽

μένον τι ἐξ κατέρου τούτων κάτερον ποτελεῖται, αλλ' ὁτι της τε ἐπιτάσεως παυσαμένης καὶ μηκέτιουσης ὀξυτης γέγονέ τε καὶ ἐστί, καὶ της ἀνέσεως ομοίως Ῥαρυτης κοινον δε ἀμφοτέραις συμβέβηκεν η τάσις τε γὰρ ξυτης καὶ η βαρυτης τάσιν χουσαί

τινα φαίνονται.

2. Περὶ θύγγου Φθόγγος δε ἐστι φωνῆς πτοσις ἐπὶ μίαν τάσιν τάσις δε μονὴ καὶ στάσις της φωνῆς. 5τα οὐν ῆ φωνὴ κατὰ μίαν τάσιν στάναι δόξs, τίτεi φαμεν θύγγον εἶναι την φωνὴν οιον εις μελος τάττε - σθαι συμβέβηκε δὲ τω φθογγω χροιὰ τύπος χρονος. χ9ύνος μεν ουν, καθ μακροτέρους εν πλείονι χρόνω καὶ βραχυτέρους ἐν ἐλάττονι φθεγγόμεθα, να δὴ καὶ ὁ ρυθμος φαίνηται χώραν ἔχων κατὰ γὰρ τον χρόνον 1 τον φθόγγων δεῖ τὰ μέλη ρυθμίζεσθαι τύπος δε ἐστι θύγγου, καθ τους με βαρυτερους, τους εὐξυτέρους προιέμεθα τους μεν γὰρ ἐν ταυτω φαινομένους τύπω φαμεν ομοφωνους, τους δεχξυτέρους p. 4)ῆ βαρυτέρους ἐν διαφόροις τύποις δειναι λέγομεν. 2 χροιὰ δέ ἐστι κα ην διαφέροιεν α αλλήλων οι κατὰ τον--bν τύπον Ἀρύνον φαινόμενοι, ' οἱον του λεγομένου μέλους φυσις ἐν φωνη καὶ τὰ μοια.3 Περὶ διαστήματος Αιάστημα δέ ἐστι το πιδυο φθόγγων περιεχόμενον. καὶ δῆλον, χρὴ ὁιας εο ρει αλλήλων τους θύγγους τ τάσει εἰ γὰρ τὴν τὴν ἔχοιεν τάσιν, ουδε διάστημα λως ἔσται της

425쪽

330 VII. Gaudenti φωνῆς ἐπὶ το αυτου φαινομένης τόπου τοίνυν

διαφορὰ του ξυτέρου παρὰ τον βαρύτερον φθόγγον καὶ του βαρυτέρου παρὰ τον ξύτερον λέγοιτ ῶν διώ- στημα. τόνος τί ἐστι. καὶ τύ νος με διαστήματος μέγεθος καὶ συστημάτων ε διαφορά ὁμώνυμος γὰρ , ὁ τόνος. λύ δταν ς διάστημα λέγηται, καὶ ις μιτόνια καὶ εἰς διέσεις τέμνεται καὶ συντίθησιν αυθις τὰ εαυτου μείζω διαστήματα οiον τριημιτονιαῖα καὶ δίτονα καὶ δι ια' ταν δε ς συστημάτων διαφορὰ νομασθρτὴν πύσην τάσιν σημαίνει του παντος συστήματος. io

Tων δε διαστημάτων τὰ μέν ἐστιν ἐμμελη, τὰ δ' ἐκμελη τον δε ἐμμελον τὰ μεν σύμφωνα, τὰ εἀσύμφωνα, καὶ τὰ μεν μείζονα, τὰ δε ἐλάττονα, καὶ τὰ μεν προτα καὶ σύνθετα, τὰ δε ούτε προτα υτεασύνθετα τὰ μεν ου εμμελ καὶ τὰ σύμφωνα η τὰ εἐναντία γνωρίζειν διαστήματα της ἀκοῆς ἐστιν. p byὴ γὰρ διαφορὰ τον τε συμφώνων καὶ διαφωνων φθογγων, ἐμμελον τε καὶ ἐκμελῖν ἐν ν του χου μάλιστα ἀπύκειται ου μῆν αλλὰ καὶ τω λόγω μικρὰ περὶ

αυτου εἰρήσεται. γ4. Περὶ συστημάτων. Ἀσύνθετα δέ ἐστι διαστήματα, ταν μεταξύ τῖν περιεχόντων αυτὰ θύγγων

μηδε εις δύνηται μελωδειοθαι φθογγος ἐμμελὴς προς

αυτους ἐν ἐκείνω τω γένει, ἐν ω ο ἀσύνθετον εαηπται. σύνθετα δέ ἐστι διαστήματα, ν μεταξ μελωιεῖται as

426쪽

φθογγος η φθογγοι τὰ δὲ αυτὰ καὶ συστήματαλεγονται. πλος γαρ σύστημα ἐστι το ἐκ πλειόνωνῆ νος διαστημάτων συγκείμενον διάστημα ἔστι δε τὰ

καθ' καστον γενος σύνθετα καὶ πρῖτα διαστήματα κοινὰ μετρα τῖν εν αυτ τω γενει λοιπον διαστημάτων η συστημάτων. 5. Περὶ γενον Γενος δε εστι ποια ετραχόρδον διαίρεσις καὶ διάθεσις γένη δέ ἐστι τρία διατονικbν χρωματικον ἐναρμύνιον ιδ δε τοι χροιαὶ τον γενον 1 πλείονες καὶ ἐστιν ν με τω ορμονικῶ το προτον καὶ ἀσύνθετον διάστημα τέταρτον τόνου, καλεῖται δεδίεσις ἐναρμένιος ἐν δε τω χρωματικω τόνου τρίτον, καλεῖται δε δίεσις χρωματικὴ λαχίστη ἐν ε τω διατονικω μάλιστα τω συντύνω καλουμένω το μι- 1 τύνιύν ἐστι προτον τε καὶ ἀσύνθετον μελωδεῖται δετ διατονικον γένος το σύντονον ἐπὶ μεν ο ξ καθ'

ημιτύνιον p. 6 καὶ τόνον καὶ τίνον εα δε- βαρὐδῆλον ς ἔμπαλιν τ δε χρωματικον πολυειδῖς μεν καὶ αυτ μελωδεῖται και καθ' εν εἶδος, ἐπὶ παρα- ει δείγματος ἐπὶ μεν ο ξ καθ' ημιτόνιον καὶ μιτώνιον καὶ τριημιτύνιον, ἐπὶ τ βαρ δε ἐναντίως ἐνδε φ ἐναρμονί γένει πρύεισιν μελωδία κατὰ τεταρτημόριον καὶ τεταρτημόριον καὶ δίτονον. 6. Περὶ μὰν δὴ του γένους κανὰ τέως τὰ εἰρη- μένα λέγωμεν δε ἀναλαβόντες τον ἀριθμιν καὶ τάξιν καὶ διαστήματα τον φθόγγων, τέως ἐφ ενος του

427쪽

VII. Gaudenti

νον τον τριον γενον ἐπίπαν ἐστὶ το νυνὶ μελωδούμενον τον δε λοιπον δυοῖν Ἀρηο ις ἐκλελοιπέναι

κινδυνεύει.

Aιάγραμμα τον τριον γενον εν ἐν τετραχύρδω.JΟἱ παλαιοὶ τον πάντων βαρύτατον φθογγον, αφ' ου την αρχὴν επὶ το ξ της αρμονίας ἐποιοsντο προ σ- λαμβανόμενον ἐκάλουν. Ἀοsτον δε υ αεὶ φύσει βαρύτατον ἐλάμβανον, αλλὰ και θέσει καθ' καστον γαρ τον τρύπων ου ὁ αὐτος ἡ προσλαμβανόμενος φθόγγος, αλλ' ἐν ἄλλω Γλλος, ο μετ' ὀλίγον δειχθη - οσεται. μετὰ δὲ αυτbν τασσον πάτην κάτω αεὶ το προσλαμβανομένου τονιαῖον ἀφεστῖσαν διάστημα κατὰ πάντα τὰ γένη της αρμονίας. φεξῆς δε παρυπάτηνυπάτων ἐτίθεσαν μιτονί της πάτης ὀξυτέραν p. i)εἶτα λιχανον πάτων τόνον ἀπέχουσαν της παρυπάτης is ἐπὶ το ξψ, τις καὶ διάτονος πάτων ἐκαλεῖτο ν τωδιατονικω γένει. μετὰ δε ταύτην νυπάτη τῶν μέσων ἐτάσσετο τόνον ομοίως ἀπέχουσα της λιχανορῆτο διατύνου, καὶ μέχρι ταύτης το τον πάτων συνεπληροὐτοσύστημα τετράχορδον, ἀρχύμενον αδ της πάτης τῖν ουπάτων καὶ λῆγον εις την πάτην τον μέσων αφῆς πάλιν αρχὴν ἐποιο0ντ το τετραχόρδου τοὐμμων'

πάντες οἱ την ἁρμονικην τῆς μουσικης διδάσOοντες ἐπιστήσαιντο, διατονικιν, χρωματικον καὶ ναρμόνιον. καὶ τ μενδιατονικδν ἀεὶ μελωδειται, τὰ δε λοιπὰ σπανίως. Hoc enim refertur ad cap. 5. hoc Ioco enumerandi erant soniis ternatis nimiit ilis, sed utrumque schema per d.

Spatium uino exstat in V inde a 331 25 1 ὐπατῶν Ν, ased pluribus locis 6πάτων VII πιπατῶν Ν). s. iudaiaci p. 182.4.13 κατὰ καὶ τὰ I λιχανόν ita semper V in Galui et UN. I δειχθήσεται . 20 qui sit modoriam ordo et tu cuius-mae proslambanomenos vide apud Cleonidem c. 12.

428쪽

ώς εἶναι κοινι αμφοτερων των τετραχύρδων φθογγον τὴν πάτην τον μέσων του μὲν πρώτου τετραχύρδου, τον πάτων, ὀξυτάτην πάρχουσαν του δε δευτερου τετραχόρδου, τον μέσων, βαρυτάτην. μετὰ δε ταύτην 54 παρυπάτη τον μέσων ἐστιν μιτονί της πάτης ὁξυτέρα. καὶ με αυτὴν λιχανος το μεσων τοι διάτονος μέσων τύν της παρυπάτης μοίως ξυτέρα. μετὰ δε ταύτην ἡ μέση, τύνω και αυτ της τον μέσων λιχανο διαφέρουσα. καὶ μεχρι με ταύτης 10 συνεπλήρουν τι δεύτερον σύστημα τετράχορδον τον μέσων ἀπ δε ταύτης ποτε μεν το τον συνημμένων προσετίθεσαν τετράχορδον, πάλιν αυτην την μέσην του φεξῆς τετραχύρδου, καλουμενου δὲ συνημμένου, ποιο τες Ἀρχὴν καὶ διὰ τοὐτο συνημμένον αυτοH, λεγοντες ποτε δε το τον διεζευγμένων, περ οὐκετι

τόνον, τουτέστι κατὰ πάντα τα γένη της μελωδίας. Λυο τοίνυν ἐποίουν οι παλαιοὶ συστήματα τελεια, ει το μεν κατὰ συναφὴν καλο τες τι δε κατὰ διάζευξιν.οτε μεν ουν το κατὰ συναφὴν σύστημα ἐποίουν,

εφεξῆς ἐτίθεσαν τη μέσ)ὶ τρίτην συνημμενων νητον ῆμιτονί της μέσης ἀπέχουσαν τρίτε δε φεξῆς παρανήτην συνημμένων νητον τύν της τρίτης ὀξυ-m, τέραν ταύταις δε ἐφεξῆς νήτην συwὶμμένων νητον τύν της παρανήτης ὀξυτέραν ἐκάλουν δε-osto bτετράχορδον νητον συνημμένων νητον μεν διὰ δυμτον καὶ πέρας εἶναι τὴ) ἐπὶ τ ὁξ προύδου συνημμένων δε διὰ τ μὴ ἀφεστάναι τον μέσων, αλλὰ

429쪽

334 VH Gaudenti συνηφθαι τ προ αὐτου τετραχάρδω κατὰ κοινον

φθύγγον την μέσην. λεγον δε τὴν μεν ἐγγυς της μέσης τρίτην δια το τρίτην ἀπο τέλους πάρχειν, τὴν δε φεξης τεταγμένην παρανήτην, τὴν δε τελευταίαν νήτην, τε δὴ πέρας ουσαν της ἐπὶ το ξ κινήσεως, ῶς εἰρήκαμεν. υτ δε κατὰ διάζευξιν σύστημα ἐποίουν, τημέση παραμέσην ἐφεξῆς ἔταττον τύν της μέσης ἀφεστηκυῖαν αεὶ κατὰ πάντα τὰ γένη, καθάπερ κἀπὶ του προσλαμβανομένου καὶ της τον πάτων πατης εῖρηται ' οτουτον δε τον τύνον ἐκάλουν της διαζεύξεως ἀπο δε

τῆς παραμέσης ἀρχῆ ἐποιουντο οὐ τετραχύρδου p. 9)

Tetriichordoriun tituli nimium ad dextram sunt reiecti, tertio titulo additum νητῶν συνημμεν ν. in prima linea. R λιχανος addit περμέση multa praeterea insunt menda singulis libris diagminina systematis synemmenon Periit. παρανητην τεταγμένην N, transposuit Meib. 6 ς

430쪽

νητον διεζευγμένων καὶ το αυτbν τρόπον ἔτασσον ὴμιτονί μεν ξυτέραν της παραμεσης τρίτην πον

διεζευγμένων, εἶτα παρανητην τῶν διεζευγμένων νητῶν τόνω

πιις τωτης ξοτέραν, καὶ φεξῆς ταύτης ὀξυτέραν τίνω την νήτην των διεζευγμένων νητον. ντινα πάλιν ἀρχὴν ἐποιουντο τετραχύρδου νητον π ερβολαίων, τελος μὲν Ουσαν καὶ ὀξυτάτην του τετραχύρδο των

διεζευγμένων νητον, ἀρχὴν δε καὶ βαρυτάτην του τετραχόρδου Ἀων ὐπερβολαίων νητον Ἀφεξῆς γυρi αὐτη τὴν τρίτην των περβολαίων νητον ὀξυτέραν αὐτῆς μιτονω ταμ δε γῆν παρανήτην φεξῆς ἐτίθεσαν τύνον ἀπέχουσαν τῆς τρίτης εἶτα τὴν νήτηντων περβολαίων νητον τόνον μεν αυτῆς ἀπέχουσαν ἐπὶ το ξυ, πέρας δε υσαν του δευτέρου συστήματος,1 του καλουμένου κατὰ διάζευξιν. 7. Ἐν μεν ουν τω ἐλάσσονι συστήματι τω

κατὰ συναφὴν τρία ἐστὶ τετράχορδα συνημμένα αλλήλοις κατὰ κοινοὐ φθόγγους δύο, την μέσην καὶ τηνυπάτην τον μέσων, ἔξωθεν δε ὁ προσλαμβανύμενος. εο καὶ συνάγονται φθόγγων δυνάμεις τον ἀριθμον ενδεκα ποοσλαμβανύμενος, πατη πατων παρυπάτη πατων, λιχανος ὐπατων, πάτη μέσων παρυπάτη μέσων λιχανος μέσων, μέση, τρίτη συνημμένων νητον, παρανήτη συνημμένων νητῖν, νήτη συνημμένων νητον. ἐν δεειτῶ μείζον. συστήματι τω κατὰ διάζευξιν καλου- μέν- p. 10 τετράχορδα μέν ἐστι τέσσαρα, τύ τε τον ὐπατων καὶ το τον μέσων καὶ δύο τον νητον. ντ μεν πατων καὶ μέσων συνηπται ἀλληλοι κατὰ