장음표시 사용
181쪽
sed etiam rerum omnium ibi gerendarum, ad commissionem mandatumque nostrum, de facultates tuas pertinentium , seu , propter inordinationes etiam confusionesque , atque alia huiusmodi, necessario Apostolicae nostrae providentiae supremaeque auctoritatis remedio indigentium, relatione, & narratione, insimul coniuncta, quam tutissime, dc quantocius curabis perserenda ad ipsam Congregationem Propagandae Fidei. . I8. Praeclaram vero, quam de Apostolicis Fraternitatis Tuae virtutibus&laboribus conceptam habemus opinionem , ut magis magisque Nobis probes atque confirmines, oblata occasio, Ac demandata a Nobis commissio Tibi esse debent acriori incitamento . Nos enim ad praemissa omnia opportune , salubriter, canonice , ac legitime peragenda dc praestanda, facultates in es necellarias dc opportunas Tibi tribuimus ecimpertimur; necnon auctoritate de tenore paribus derogamus iis omnibus & singulis,
quae sortas te obstare possent; nostrae nempe, ct Cancellariae Apostolicae Regulae, qua tenus opus sit, de jure quaesito non iouendo, & illis Apostolicis , ac in Universalibus, Provincialibus, & Synodalibus Conciliis editis generalibus , vel specialibus Constitutionibus, Ordinationibus , necnon supradictorum ordinum , Societatis , & Instituti, etiam iuramento , confirmatione Apostolica, vel quavis firmitate alia roboratis stat iis, Ac consuetudinibus, privilegiis quoque, indultis , dc Uteris Apostolicis in contrarium praemissorum quomodolibet concessis, confirmatis, ct innovatis , caeterisque contrariis quibuscumque Datum Romae apud S. Mariam Maiorem sub Annulo Piscatoris die x6. Novembr.MDCCXVv. Pontificatus diostri Anno v.
Denunciatur Ablegatio Episcopi Cornensis de qua in Superiori. Venerabili Fratri, Armando Francisco te Fure Episcopo molensi Vicario Apostolico Concinchimae.
Venerauis Frater, salutem, di Apostolicam Eenedictionem . QUAE inter ipsos Sacrarum Missionum operarios unius aut alterius ordinis , Co gregationis , dc Instituti, istic intercesserint dissidia, etiam post Decreta a ven Pratre Elgeario Francisco des Achaias de la Maume Episcopo Halicarnassensi edita, Fraternitati Tuae prae eaeteris manifestiora sunt, Quae vero dissidiis huiuimodi com-gnendis sedandisque hic acta sint, omnia accipiens a venerab. Fratre Hilario Costa piscopo Corveens, ct Apostolico vicario Regni Tunchini orientalis i. Hune enim,
ut omnem plus uni quam alteri partium hae in re contendentium favendi suspicionem ab integerrima probataque Fraternitatis tuae virtute amoveremat, Nostrum Aposto licum vicarium, facultatibus necessariis & opportunis ad conficiendum Negotium huiusmodi instructum , per alias nostras in simili forma Brevis desuper expeditas Lite ras , quarum tenorem hic pro expresso, dc inserto haberi volumus, de particularii Congregationis nonnullorum Uenerabilium Fratrum Nostrorum S. R. E. Cardinalium nes t iis propagandae Fidei praepositorum consilio, constituimus, & dcputavimus . De hii mimodi autem deputatione Fraternitatem Tuam certiorem facientes , Te rogamus, dcin Domino hortamur, ae Tibi mandamus, ut illum is huc advenientem , non solumus , quae ven. Fratres Episcopi atque huius Sanctae Sedis Administri in remotissimis Regionibus commorantes invicem sibi prestare debene , humanitatis , stumetii, di fraternae caritatis & eo ordiae significationibus eum privatis , tum publici excipias verum etiam , ubicumque opus fuerit , de res postulaverit, omnia eidem nota lacere, atque opem, praesidium, auxiliumque tuum commodare satagas AE ad 'nitaris . Quas sane debitae tuae reta Nos, de Apostolieam hane Sarinam Sedem ob urvantiae obedientiaeque partes maiori , quam Nos ausurari possimus , alacri
182쪽
tate , ae voluntate a Fraternitate Tua re ipsa explendas , dum Nobis eerto po licemur, Pastorum Principem Jesum Christum, cujus vices immerenter gerimus, sudiplices poscimus . ut quam certe mandatis Nostris obtemperando a Nobis atque hae Sanctx Sede gratiam ioibis, uberrima coelestium charismatum copia cumulet . Interim Apostolicam Benedictionem Fraternitati Tuae peramanter impertimur. Datum Romae apud S. Mariam Maiorem suo Ammio Piscucitis die a6. Novembrisa' Pontificatus Nostri Anno v.
nis . non, te est linatur pellsubsequem diatrinion
An Filii ex adulterio procreati legitimentur per subsequens matrimonium, disterendo telcribitur.
Venerabiti Fratri, Archiepiscopo, Sancti Domini, in Infula rei pamota .
Veneralisis Frater, fatalem , ct Apostolicam Benedictionem REddite Nobiu altero ab hine Mense fuerunt Literae tuae xxvir. Maii proxime , lapsi ad Nos scriptae, ac Typis impressae , quibus occurrentem istic cuiusdam
iacti speciem erarras, di Nostram super eo sententiam requiris, Non te latere arbitramur, Nullum Nos diem vacuum habere, quum gravissimis viliaue curis , atque nepotiis non tam occupemur, quam pene iam obruamur ; in hisce praeter tim asperitatibus rerum , quibus undique conflictamur, dc quarum famam ad vestras quoque oras pervasisse, non dubitamus . Sed tamen, ut compertum sit omnibus , quanti te facimus , Venerab. Frater, & quanto dignitatem Epitcopalis characteris , quo praefulgdis, in honore habemus, aliqua temporis spatia reperire , & colligere studuimus, eaque incvolvendis privatae Bibliothecae Nostrae libris insumpsimus , quo pollemus propositae abs te quaeltioni relpondere. Quod quidem praesentibus Nostris Literis facimus . non tamen ex auctoritate Apostolicae Sed is, quam , meritis licet imparibus , obtinemu , sed meram sustinentes personam Dinoris privati , cujus vitae aetas sere omnis in Samcrorum Canonum studiis, quamvis non magno fortasse fructu , exacta est . Neque nim visa di is est ea quaestio Pontificiae Decisionis oraculo indagere, quemadmodum ex inserius dicendis Fraternitas Tua probe poterit intelligeres. I. Itaque casus est. Uir Nobilis uxoratus rem habuit, stanto matrimonio , cum libera Muliere, pari eum i natalium nobilitate , duosque filios ex ea procreavit. Defuncta vero Uxore, matrimonium contraxit cum praedicta Muliere, quae duos, ut praefertur, filios ei pepererat. Horum alim iam mortem obierat, atque ille procul dubio natus erat priore Uxore in vivis agente. Alier superstes est, sed nondum satis est exploratum, an eadem prima inore vivente conceptus, aut natus fuerit. Dubitatur de utroque, an legitimi sive spum sint habendi, seu potius , an per subsequens matrimonium cum ipsorum Matre contractum, ambo censendi stat testunati. . L. Porro, admissa Canonici iuris regula, quam nos rarissimam iudicamus, quam que , ut paulo infra patebit, a nemine in dubiam revocari posse arbitramur: quod neminpe , licet proles ante matrimonium nata , legitima fiat per subsequens matrimonium inter Parentea rite. contractum; attamen id dumtaxat locum habeat , quum copula intercesserat. inere liberum 3c liberam , non autem ubi alter ex Parentibus matrimonio ligatus iuret r. tunc enim proles ante secundas nuptias nata nequaquam fit legitima, quamvis, Adulter , post mortem priorix Uxoris, verum legitimum cum ejus matre contrahat matrimonium; hae inquam regula semel tam sis, evidens est, filium illum praemortuum, qui natus est prima Uxore supersisse, legitimum non evasisse pec matri monium cum ipsius Matre contractum, postquam prima Uxor e vivis excesimi. s. 3. Quod vero ad alterum filium adhuc vivente attinet; si cotistaret salicio hunc natum esse post mortem primae oris, quam illi vis Pater habuerat, quamvis ea super stite
183쪽
tate eonceptus sui siet; in arduam illam controversiam claduceremur i quae inter D -- , ut nostri, agitatur, En scillam , pro statuenda prolis legismatione , ejusdem nativitatis tempus attendi debeat , an praeterea habenda sit ratio temporis ejusdem
emeratnt; in qua controversia . latis , ut praediximus , ardua quimi in eniantur
Textus Textibus eontrarii cumque Doctores Dinonbus, Tribunalia Tritam ita, ad--tientur: si a Nobis iudicium nostrum in casibus particularibus interponendum foret, non aliter id a Nobis fieret, quam secundum sententiam in Tribunalibus ce Cinia vilius Regionis me eam, in qua esset pro clandum. i, ut,
s. T vi vere, hactenus , ut scribis, incertum sit , quo tempore filius ille vivenista.e, eeptus , quoque in lucem editus fuerit, totamque constet de morte prioris Uxoris, di de serendo cum Altera Muliere matrimonio; supervacaneum, extraneumque remanet examen praefatae controversiae, an, ad effectum ieriti timis prolis, tempus navit ivitatis dumtaxat, an etiam tempus conceptus attendi debeat . Sed in his ficti ei eumstantiis , quum certum sit matrimonium inter illius Parentes rite contractum , imeretum vero tempus, quo filius idem conceptus , di in lucem editus fuit; si Nostrum de eo iudicium exquireretur , filium hunc legitimum censeremus, quum Iudex in dabio debeat in bonum & commoda prolis propenius esse. s. s. Equidem intelligimus, hanc nostram responsionem neque desiderio tuo neque praxonceptae opinioni satisfacturam . Non desiderio, inquam . propterea quos utrosque praefatos filios, per subsequens inter Parentes matrimonium, legitimatos fulite declara ri velles: Neque porro opinioni, quam foves; eo quod existimes filios etiam re adulterio procreatos teli timari, superveniente matrimonio inter Adulteram 8e Patrem , Coniuge iam defuncta. verum aequo animo teras volumus , Nos ad haec allaverando Tem s. v - reponoee, quod filii ante matrimonium nati legitimantur utique per subsequens -- trimonium, si tamen ex soluto dc soluta fuerint pro reati, ut, inhaerendo Canonicis - sanctionibus, definitum fuit a Praedecelline Nostro Alexandro Papa III. in Cap. Conquesitis, set Dii situ legitimi; Secus autem, si iidem filii orti sim ex Patre , qui de
eo tempore eum alia Muliere matrimonio coniunctus erat; licet ea postea e vivis su
lata, aliam illam duxerit, ex qua prolem susceperat; ut idem Alexander III. respondit in Cap. Tanta, qui fili flare legitimi cuius verba sunt , quae sequuntur . Tanta est vis matrimonii , ut qui antea Iunt geniti , post contractum matrimonium legistini habeantur. Si autem Vir, vitiente Uxore sua , aliam cogvoverit, re ex ea prolem DP ceperit, timet post mortem Uxorii eamdem duxerit , nihilomi s spurius erat Attis, bis haereditate repellandis; praesertim si in mortem Uxoris prioris alteruter eorum vi, quid fuerit meumnas M. s. f. Neque vero postremis hisce verbis commoveri debes, ac si eae illis collisi poli set, minime ab Alexandro definitum fuisse , quod proles ex adulterio suscepta , per subsequens matrimonium legitimari nequeat; sed illud dumtaxat , quod nempe proles
legitima non fiat, si contra vitam prioris Uxoris alteruter ex Parentibus adulteris machinatus fuerit . Etenim animadvertere te oportet verbum illud a Pontifice usurpatum, praejersim; quod idem lonat . ac muIto magis ; itaut vera Decretalis illius sententia sit, quod quum proles ex adulterio suscepta pro spuria perpetuo sit habenda , di -' ae haereditate tepellenda, etiamsi legitimum pollea ineatur inter Parenera matrimonium; multo magis id procedat, ubi alteruter in prioris Uxoris mortem fuerit machinatio . Ex quo minime sequitur, quod proles ex adulterio nata, si machinatio absit, legi timetur per subsequens matrimonium; sed palam fit, ejusmodi prolem ex adulterio suo ceptam, ideoque per subsequens matrimonium neutiquam legitimandam, multo maiori ratione legitimam nunquam fieri, si alter ex Parentibus adulteris contra vitam prioris Uxoris sit machinatus . Qua de re optime opportuneque disserit Gomates in cap. 6.
n. f. sui mii flni tegitimi, per haec verba: Arguti Alexander m. in minori ad maius . Nam fmii Imrii non legitimantur per subsequens Parmetum matrimonium rum multo
minus per matrimonium nullum, quiue est, 'od contrahitur , quum aure ex Conjugi bus in necem coniugis machinatus eri . s. q. Sane a te dissimulata non fuit dispositio relatae Decretalis Alexandri III. in ei- Italion e. i M. Cop. Tanta . sui fui sint legitimi; quin immo ultro fateris, communem Doctorum opinionem eam ei se . quae nuper a Nobis raposita fuit; nimirum prolem ex adulterio Tu mogenitam, per subsequens matrimonium nequaquam legitimari . verumtamen aperte declaras, nullam lamentiam, quantumvis communi Gationistarum calculo eomproba-
184쪽
non peruenis De auctorita te textua Levieretalium . vi Deerelas hvs . in sexto. n Clement multa reseca ta simi auctmritate Ponti leum
tam, apud te valere, nisi eadem in Textu Canonico fundata sit , illique innitatur:
hgne autem sententiam, de qua agitar, minime dici polle Canonico Textui innixam esse; quoniam, inspecta praecitata Decretali Alexandri III. non quidem mutila, atque eontracta, procul iacet in nostra Decretalium collectione a Gregorio Papa IX. eons cta , sed in sua integritate; manifeste, ut putas , agnoscitur, ideo Pontificem illeti mam declarasse prolem illam ex adulterio procreatam , quamvis eius Pater, defuncta priore Uxore, Adulteram sibi matrimonio iunxisset ; quia nimirum Alexandri aetate vigebat adhue ea disciplina, qua interdictum erat Adulterae, etiam post mortem primris Uxoris , matrimonium cum Adultera valide contrahere; & quia, tota Decretali perlecta , perspicuum est, in eo casu , praeter adulterium, adluisse etiam machinationem Adulterae contra vita prioris uxoris. Quibus positis , deinde concludis , quod quum, iuxta praesentem Acclesiae disciplinam , Adulterium praecedens non habeatur pro impedimento dirimente matrimonium inter moechum di moecham, nisi eoniunctum sit vel cum machinatione, vel cum fide data futuri matrimonii; cumque in proposita Acti speetem nullum indicium adsit machinationis in prioris Uxoris necem intentatae; nullum propterea adduci valeat obstaculum adversus prolis legitimationem , sequuto jam inter ipsius Parentes legitimo matrimonio ; atque adeo tuum illud systema firmiter, ut putas, stabilitur; nimirum, subsequente matrimonio, legitimari prolem etiam ex adulterio susceptam , quoties adulterio non accedat aut machinatio adversus propris Coniugis vitam , aut promissio matrimonii post prioris Conjugis mortem inter Adulteros contrahendi. s. g. Profecto, ut ingenue loquamur, Venerabilis Frater , displicet Nobis tua haee ingeniosa ratiocinatio, In qua nescio quid arrogantius &audacius, quam par est , introspicere videmur. Nobis etenim persuasum manet, opiniones Doctorum communes
non ita facile parvipendendas tale: idque didicimus ex celeberrimo vestrate Melchi re Cano, qui in suo Tractatu de Locis Theologicis i ib. v m. Cap. i. ita de communi-bus Canoni starum sententiis, in his, quae pertinent ad doctrinam Canonum , loquitur et In hujusmodi Canonum interpreta sene Ecclesiae Iudices , di adminisci concoriam omnium Iure con ultorum sententiam amplectuntur . sui enim in actionibus , vel suis, citi Eccles icis, suo femu , O non communi Iurispertiorum omnium doceretur , sine dubio , Iuo. iuum judicio Ecclesta coerceret. s. s. Praeterea minus recte Nobis videris de compillatione Decretalium Gregorii IX. iudicare. Non hic agitur de Gratiani Decreto, quod, utpote privata auctoritate confectum , tantam vim habet, quantam Textus tu eodem adducti ex se ipsi habere noscuntur . Non agitur de aliqua ex aliis quinque Decretalium Compilationibus , quae Gregorii IX. opus praecesserant, & quarum nonnullae a privatis Auctoribus concinnamtae fuerunt . Res eii de sexta illa compilatione , quam Gregorius Ponti x a Sancto Dymundo de Pennatare adornari iussit , quamque approbatione Pontificia munivit, mandans, ut ea sola deinceps in Tribunalibus. 3c Scholis deberet usurpari . En illius verba in Praelatione Decretalium e Volentes igitur , ut hac tantum Compillatione unistem uiatur in Iudiciis, di in Scholis, districtius prohibemus, ut quis praesumat aliam facere , ahque auctoritate Srdis Apostolicae. . Io. Non latuit Gregorium, multa in Decretalibus reserata fuisse ab earum Compilatore, quum idem Pontifex in dicta Praefatione hoc ipsum innuat, iis verbis: Re secati, Iuc uis et voluit tamen singulis Constitutionibus praefixum manere nonaen ea rum Auctoris. Idem quoque deinceps praestitit Bonifacius VIII. in sua Compillatio Libri VI. similium Decretalium a Romanis Pontificibus conditarum , quibus , licet multimode, ubi opus suit , a se immutatis, atque truncatis, nihilominus praefixum reliquit Auctorum nomen ; siquidem ipse Bonifacius sic loquitur in Prooemio et Pluribus plane resecatis, reliquis quibusdam ex eis abbreviatis, aliquibu/ in toto vel in parte mutatis, multoque correctionibus , detractionibus, re additionibus, prout expedire Didimus, facti, in iras . Constat etiam Clementem Papam v. pari modo se gessisse , dum suo Clementinarum Libro interuit Concilii Uiennensis Constitutiones, tamquam a se ipso iactas in eodem Concilio, quamvis, Synodo peracta, eas resecasset, atque mutasset, uti testatur Ioannes Andreas in Glossa ad Praefationem earumdem Clementinarum tDemum per peritiores fecis uias recenseri , qui auquas is paucas in totum reservme
runt; aliquas mutaDerunt quoad verba, mente servata ; in aliquibus menti=verbi
detraxerunt, oe addiderunt; et bas, licet non sub his verbis in Concilio pullicatae Didis enia
185쪽
J.ui, voluit sub nomine conchii reserva I. pariter testatur Bemardus Guidoniis, auctor illius aetatis, in suo codice manuscripto , qui in Bibliotheca notira Vaticana asseruatur ; idemque legitur in duata, Historiis de vita eiusdem Pontificis a Balutio
publicatis. s. D. Qua in re praedicti Pontauces , ta horius, Bona tacitis, mens , exemplum ut nsequuti sunt Triboniani, alior uinque doctissimorum Iurii consultorum , qui veteres Leges, Responsa Prudent uni, & pr.ecedentium Imperatorum Codices in Corpus saris noe dic siet. . stri Civilis redigentes, non dubitarunt, quaecumque Opus erant, emendare , corrigere, di immutare, di nihilominiis Auctorum nomina singulis Rei pontis di Legibus pra fixa reliquerunt ; accedente nimirum exi retia Iulii inani imperatoris approbatione ;euius haee verba sunt, in promulgistione Pandectarum . & Codicis , Senatui Populoque Constantino olitano perscripta Tanta autem a Nobis anIiquitati habita est reve- sentia, ui nomina Prudentum taciturnitati ii adere nulla modo patiamur; sed seni, qui
De eo um, qui Auctor Legii fuit, stria Digestia in criptus edit , ut si quid Legibus eorum superυata,um , vel imperfcctum, aut minui idoneum visum esset, ves adjectionem. Uti dimini. sicu m necessa, iam accipiat. Et inera : Nam nomina quidem veteribus se vasimus , Legum autem v ritium vostram jucimus . Et a tibi : Nominibus enim Vel ribas relicti. . quidquid L:gum Ucritali decorum , - necessariam Iuli, hoc nostris eme
s. re. Sic igitur Praedecellar noster Gree. IX. suam comici iussit Decretalium e-yilationem. qua hodie in Scholis, di in Foro utimur, eamque, abrogatis aliis pri ribus , publica auctoritate , dc Pontificia confirmatione munivit. Huic Collectioni insertam voluit Decretalem Alexaudri u I., demptis ex ea verbis illis, quibus, ut contendis , indicabatur, mat simoni linia, de qao ibi arebatur, duplici ex capite irritum renutium fiatile, nimirum & quia cum Adultera conera tum luerat, dc quia machinatio in uecem prioris Uxoris praecesi erat. Retulit vero alia verba, ex quibus , ut iaceat, coni. ceratis, eruitur sententia ius erius a Nobis exposita , quod nempe proles ex adulterio procreata neutiquam legitimatur per lubiequens matrimonium, post morte pri ris Uxoris, cum Adultera contrarium . Non tamen ex ea Decretali nomen Alexam
diu Iti. delevit. Omnia haec pro concessis interim habeto. verum his positis , quidnam inde pro sententia tua erui posse putas 3 Potuit Gregorius ita se gerere , immo non aliter debuit facere, quam lacie. In animo illi erat locum dare in nova Compilatione Decretali innocentii IJI., quae incipit Significasti , quaeque legitur sub Titulo eum cap. sia De eo, qui duxit in matrimonium c c. In hac Decretali in c. IlI., quae posterior es alia ab Alex. III. condita , manifeste definitur ( quod st ipse agnoicis ), matrimonium inter Adulterum di Adulteiam consistere poste , nisi machinatio ita pedita , aut prinoussio futuri matrimonii proci erit: Discretioni veseris , Innocentius ait, per Aposita I ca Icripsa mauuamus. quatenus , ut m alter raram in mortem defunctae Uxoris fuerit machinatus , v. I, ea vivente, sibi fuem dederint de matrimonio contrahendo , matrimmonium ut d legitimum judices . Quum autem Gregorius collocare vellet in sua Collectione tum Decretalem hanc Innocentii IlI., tum alteram Alexandri III., plane vim de , iaecelle iiti sutile ah icere ab hae Alexandrina Idecretari verba illa, quae, tuo Judacio, nuditatem matrimonii inter A ulcerum .h Adulteram statuebant.
i S. Nunc igitur, bona fide disterendo , iterum quaerimus: quis tandem illud est, X 'ing
suta contendas Filuas ne illos, de quibus agitur , legitimos ei te a propterea quod iuxta Decretalem integram Alexandri III. pro legitimis babendi estent ' At nihilom ...i . u. . minus illegitimi sunt . quia tales ab Innocetulo III. & Gregorio I x. declarantur, &quia, malo ipsorum fato, nonnullis iam saecuris poli holum Pontificum mortem in lucem iunt editi . An maini testum fieri cupis, te icientiam Sacrorum Canonum fundi- Ius cialere , neque contentum elie liis, qu.r m Gregoriana compilatione leguntur, sed altim ab ipsis sontibus doctrinam tuam rei etere e Nihil tibi controveritae nobiscum de hoc erit, Veia. Frater. Diligentiam potitas tuam commendamus , studium laudamus: nemo tibi iuccen ere poterit, quod integram Decretalem inspicere velis , ubi in ali- si .hau, TH
quam incurreris, quae ui Glegoriana CDinpilatioiae deprehenditur decurrat a. veruntam tui ineleia.
men memineris, laudandam quidem illius diligentiam este , qui Decretalem integram contulit , ut eam, quae integra non est, perrectius intelligat . quemadmodum optime both itin, . ad vellit clarissimus Antonius Aurustinus in tua Prae ratione . Gregotio XlII. Pontilici
Maximo inscripta, quam praemisit Volumini quatuor priorum Compilationum 1ate- Bucar. Rom. mnia. XIV. Tom. II. X rarum
186쪽
ratum Decretalium, quas ipse edidit: quibusque deinceps quintam adiecit Innocentius Oronius: Sed neque probandum scito , neque ferendum , quod quis ad integram De eretalem coniugiat, ubi perspicua , dc dilucida est illa , quae aliquo modo mutilata fuit, di si quid hic deelle dignoscitur, id eo iubente ac volente detractum fuit , qui suprema ad hune effectum pollebat auaoritate; eaque de causa detractum, ut disciplina, quam ipse Legislator servari voluit, in tuto poneretur ; neve turbari illam, de nutare,contigerit, si tota Decretalis novae Compilationi inserta fuisset.
Decretalis r. . Huiusque disseruimus, tuum tibi permittentes assertum , quo pro certo po-
. thias u nis, aliquod intereste discrimen inter Decretalem integram Alexandri III. , aliamque eisii is eum contractam ; & quidem in integra incretali nullum declarari matrimonium ibi rei minu inie' tum , ex duplici capite . tum scilicet, quia inter Adulteros , defuncta Uxore legitima, contractum fuerat; tum quia machinatio accesterat in vitam prioris Uxoris: ct ex utroque praefato capite simul considerato, prolem illegitimam censeri r Mutilam vero Decretalem validum admittere matrimonium cum Adultera contractum post mortem prioris Uxoris, & tunc solum huiusmodi matrimonium nullum in ea statui , quando machinatio intervenerit; sed prolem nihilominus illegitimam declarari tam in uno , quam in altero casu, etiam seorsim sumptis; tam scilicet ex causa simplici Adulterii,
ex quo eadem proles progenita fuerit ; quam ex causa praecedentis Parentum machinationis in necem legitimae Uxoris. Haec, inquam, tibi hactenus concessa voluimus . diune vero tandem ara redimur demonstrare, Decretalem tam integram, quam minus,
integram , sibimetipsi perfecte constare , eamdemque prorsus esiue utriusque senten
Linis. quod Integra Decretalis , quae resertur Tom. m. pag. r. Conciliorum Collectionis Misi ex sol. & Harduini pag. I 8t'. ita se habet . Meminimus Nos Fraternitati Tuae , super causa , sol Levixi quae inter P. R. de quadam hereditate versitur, quod idem P. Umine Sibillae misi ii xoris t. e petetat, tali modo Icripsisse; ut fl constaret , prout raterae tuae continebani , mon. inier R. Patrem is Matrem , pos ejus nativitatem , matrimonium fuisse contractum, eum , omni evellatione remota , lcgitimum esse denunties , ET ad haereditate paterna propter causam praedictam nullatenus debere repelli. Tanta es enim vis matrimonii, ut qui antea Iunt genui, Post contractum matrimonium habeantur legitimi. Hic statuit integra Decretalis, quod sibi nati extra matrimonium, ex soluto & soluta, accedente pollea matrimonio inter ipsorum Parentes , legitimi fiant . Nec aliud porro flatuitur in Decretali minus integra , quae sic incipit et Tanta est vis matrim nil, ut qui antea sunt geniti, post contractum matrimonium Iegitimi habeantur. ii .lo eo. quod s. g6. Progreditur integra Decretalis, & casum ponit, quo aliquis inoratus adul-- adulterm terium admittit, & filium ex eo habet , Adultera vero machinatur in vitam legitimae Coniugis; &. vac demum defuncta , matrimonium inter Adulteros contrahitur et edente ma- Verum quoniam P. , uItra quam in raterii tui. centinetur , Notis signi hii , quoatriin 'i', Pater suus . vivente Uxore, Matrem R. tenebat, e eum in adulterio procreasset , quod in mortem ipsius Uxoris Mater fuerit machinata . Hic vero Pontifex declarat, quod in huiusmodi facti circumstanti is, dummodo probationes legitimae suppetant, h-lius censendus erit spurius, praesertim si machinatio Matris in vitam prioris Uxoris praecesserite FraternItati tuae etc. quatenus rei veritatem ino ii as , O fl sibi constiterit, quod, vivente taxore, Pater praedicti R. Matie ipsis publice abutus suifet , eum spuriuira , ct ab haereditate repellenesum , praesertim se Mater ipsius in moetem prio, is
Oxoris fuerit machinata, decernas , quoniam inter se legitimum matrimonium contra
Hunc ipsum casum expendit Decretalis minus in terra . & eamdem omnino definitionem pronunciat; spuriam scilicet esse proicii, ex adulterio progenitam , quamvis matrimonium, Uxore deiuncta, inter Adulterum 3c Adulteram contrahatur, praesertim si aut haec . aut ille machinatus fuerit adversus vitam prioris Uxoris : Si autem Vir , vivente Uxore sua, aliam re merit, et ex ea prolem fusceperit, licet poli mortem Uxoris eamdem duxe it, nihilominus spiretus erit suus , oe ab hereditate repe tendus ; praefertim si in mortem prioris Uxoris asscruter eorum aliquid fuerit machi-
tercedri dis 3IT. Integra Deeretalis , dum de adulterio loquitur, nihil aliud addit, quam vO'm: cem vince, quae ad criminis probationem refertur, nec ullatenus sentit m immutat iis . circa id, de quo nunc inquiritur; quod ad machinationem attinet, intesta Decretali hanc
187쪽
hane ponit ab Adultera fuisse intentatam: at minus integra Canadem machinationem considerat, sive ab Adultera, sive ab Adultero processerit . Sed neque istud ad praesentem quaestionem facit. At vero tam integra, quam minus integra Decretalis, in eo conveniunt, quod utraque declarat prolem ex adultyrio procreatam, spuriam csse, nec legitimari, quamvis accedente matrimonio inter Adulteros , post mortem legitimae Udioris. In utraque autem , quum de machinatione agitur, verbum illud dest, praesertim de quo supra dicebamus. Dumque in his adamussim inter se conveniunt. frustia cxaggeratur praetenta inter integram, & minus integram Decretalem discordia. obsidiis s. ii. Verum iam Fraternitati Tuae in mentem venisse suspicamur, inconsulto a q, od in iis Nobis silentio praeterita fuisse verba illa , quae ad eam, quam agitamus, controvere L--nu g aes iam plus habent ponderis; & quae in integra incrctali sunt, sed in altera minus iu- ω, --,iti . t. tegra desiderantur. Sic enim concluditur in tura Decretalis (quemadmodum superius ta Imoedia fideliter exposuimus et suoniam inter se legitimum Matrimonium contrahe e non potu me uri 3 utit: Quae quidem verba in Gregoriana Compilatione non itini relata. Haec autem pro argumento tibi facile erunt, ut asteras, Alexandrum III. declarasse. Matrina Dium inter Adulterum, & Adulteram suapte natura nullum & irritum esse, ob idque illegitimam tale prolem ex adulterio susceptam. Atque in hoc manifestissima , te iudice, est dile repantia intet Decretalem integram, & mutilatam . dum haec validum almittit Matrimonium inter Adulteros contractum, at nihilominus eorum prolem spumriam declarat, neque per subsequens matrimonium ullo modo legitiinandam . s. Is . Plane si ita tecum reputares, Vener. Frater, non aequum de Nob Ss iudicium ' i' serres . Nos enim praemisia Decretalis verba exacte referre, eaque iusta lance pensam tre nequaquam omisimus. Uerum id, quod ex iisdem inserendum este autumas, Nos Hii Milone. inde colligi posse non arbitramur. Etenim verba illa e suoniam inter se matrimonium contrabere non potuerunt: con nexa immediate sunt cum aliis: praesertim fl Miner ipsius in mortem prioris Uxoris furrit ma binaia. Ac proinde sex regula Iurisperitorum, iuxta quam relatio flat a proximal declaratio nullitatis matrimonii non quidem in praecedenti adulterio fundatur, sed in machinatione adversus vitam legitimae Uxoris; circa quam nulla inter
Nos, neque etiam inter alios est controuersia s. Praeterea concedantur etiam, verba illa : Soniam inter se legitimum matri quae in eo e monium contrahere non potuerunt, non tantum ad machinationem paulo ante enuncia- h QR . t
tam referri, sed ad totum id , quod in integra Decretali expositum sati . Porro in integro Decretalis contextu agitur de matrimonio post prioris Uxoris mortem , noniolum inter Adulteros , sed etiam praevia machinatio, in prioris Uxoris mortem , contracto : Nobis significavit, quod Patersuus , mi Dente Uxore , Masrem R. tenebat, raeum in Multerio procreasset di quod in mortem ipsius Uxoris Mater fuerit machinata. En duas relati matrimonii circumstantias simul unitas; ex quo sequitur, quod quam vis ea verba: suoniam inter se matrimonium contrahere non potuerunt . referri de beant ad totam facti speciem cum suis circumstantiis in Decretali expressis; nunquam inde interre poteris L quod integra Decretalis pronullo habeat quodlibet matrimonium inter Moechos contractum post obitum legitimae Uxoris . sed illud dumtaxat , quod ibi rapendit nulliun iudicatum fuisse , quia ei praecesserat machinatio in prioris Conaugis necem. Nobis autem integrum erit asserere . quod , licet validum. ineatur matrimonium inter Adulteros, deficiente machinatione, aliisque circumstantiis de Iure Canonico illud irritantibus , attamen prolas tempore adulterii habita , illegitima temper erit, ad normam etiam Decreta Iis non mutilaeae, quae ita statuit : Ei rum tibi
conssuerat , quod vivente Uxore, Prier praedicti R. Matre ipsius publice abusus fuisset, ι purium, di ab Asreditate repeliendum; praesertim si Mater ipsius in mortem pri
r i taxorii fuerit machinata, decernas . Lyrgetur
. ar. Sed quamquam destitutum te videas validissimo. praesidio,. quod , ad sententiam tuam iussinendam, integra Alexandrina Decretali constitueras ; attamen , pro . Eeel ue vi
ea, qua polles, eruditionis Ecelesiasticae copia , in aliud te reci plas propugnaculum , Li alleverans , matrimonium inter Adulterum, & Adulteram . post mortem prioris Uxoris, contrarium . iuxta veterem distiplinam , pro nullo. habitum esse ; tum adhuc aetate Alexandri III. huiusmodi disciplinam viguisse; ae demum immutatam esse temporibus Innocentii III. cujus Decreto, ad irritandum matrimonium inter Adultero sprTter adulterii crimen, requiri coepit, aut machinatio in mortem traitimi eoniugi ,
188쪽
aut promissio nuptiarum, post prioris matrimonii solutionem , inter Adulteros eo
Auctoritas s. s. H. Non adeo tempore abundamus & otto , ut Canonicam Dissertationem super ..uas . . .. hae quaestione contexere valeamus. Nihilominus pauca quaedam observare studebimus,tti monil quibus satis superque tua refellatur assertio. Sane ei obitat S. Augustini testimonium, aualterium. relatum Cavone Denique I. quaest. I. i n quo sic legitur: Denique mortu Viro, cam quo meram connubium fuit, fieri potest comulum , cum quo praecessi adulterium . Prole oauctorii l. . non ignoramus , Iacobum Cu actum allerere in c. I. de eo, qui dixit in matrimnnium 'mi j- em. quod ibi legendum sit: Marito mortuo , cum eruo verum connubium fuit, fri rum connubium non potest, cum quo prius adulterium fuit. Sed exploratum quoque habemus , in pluribus vaticanis Codicibus particulam illam bon in Ausustino deesse, si-eut deest in praedicto Canone Denique; quod etiam ii animadverterunt, qui Gratiani opus . iussu Greeorii Papae xl l l. recensuerunt dc emendarunt, ut videre est in Gratiani Decreto ipsorum opera edito . Genuinam hia usce loci controversi lectionem proculdubio Fraternitas Tua , pro sua eruditione , petendam existimabit ex editione in perum Sancti Augustini, quae studio Monachorum Sancti Mauri , in Gallia prodiit. anesi Doctoris locus in Canone relatus . habetur l. r. Nuptiis , et concupiscentia c. m. isque in Editione Maurina legitur Tam . it. p. 286. hisce verbis 8 Denique mortuo se ire, cum quo verum connutium fuit, feri verum connullum potest , cum quo prius adult rium stiit. Ab hac igitur accurata Editione abest particula non; quae quidem in nullo alio appareret, sis seriem Contextus Editores prae oculis habuissent. Auetustinus enim, mox ante verba, de quibus disputatur , probandum sibi proposuerat ( eti revera probat non solvi matrimonium, quod indist olubile est inter viventes , si V vor Naritum delerat , dc ad alterius contubernium migret: idque confirmando , subdit , quod contubernium illud pro adulterio haberi non posset, si prunum legitimum matrimonium dissolutum fuit ei: Cum aliis quippe adulteri non essent, nisi ad alterutrtim Conjuges permanerent. Hoc posito . quisnam bona fide legendum putabit et feri merum rem hiam non potest ubi orationis scopus is elle conspicitur , ut , demonstrato findi durationis matrimonii: Denique mortuo Viro , cum quo verum connubium fuit : finis etiam adulterii, & initium novi legitimi matrimonii statuatur et fleri verum con bium potest, cum quo prius adulterium fuit. m emit dis s. 13. Ne vero a Nobis expectes plenam hoc loco proferri iustoriam disciplinae , .uii xic quae super hac re sequentibus saeculis in Ecclesia obtinuit. Huiusmodi inquisitici nimis profecto excederet Epitiolae modum. Verum quia tibi persuasuiri esse videmus , quod ipsa aetate Alexandrii III. nulla censerentur matrimonia , quae inter Adulteros quom modocumque fierent, satis erit intra illius aetatis terminos inquisitionem hanc nostram coarctare.
vestimoniu, -- Non longe quidem ab Alex. III. aetate , ut optime nosti, distat Gratianus Dccvat. creti compilator, qui ante Alex. Pontificatum paucis orianino anni suum illud opus vulgavit. Is hanc eankem controversiam tractat in Causa 3 r. quest. r. dc pro utraquci sententia. ut solet. Textus discordantes adducit. Cum vero Cataonem attulit let cum
iusdam Conc. quo statuitur , ne quis , moriente Marito Mulieris , quam adulterio polluit, cum ea matrimonio conjungatur; hunc Textum cum aliis ibi relatis , atque contrarium ita tuentibus, ita conciliat: Ilic sub cliendum est, nisi prius peracta pare, ientia , es , si nihil in mortem Viri machinatus fuerit: vel si vitiente Viro , sidem jdulterae non dedit, se sumpturum eam sibi in conjugem , is viro ejus super Diseret. Verum Gratianus, inquies, non habet auctoritatem . qualem Textus Canonici habere noscuntur . Neque id negamus . At gravis est Auctor, dc Canonum valde peritus :Neque ipse ea scripsisset, quae modo retulimus, si aetate illa ( quam diximul in terr rora Alexandri fere incidisse) locum obtinuisset disciplina, seu leae, vigore cuius , obsolum praecedens adulterium, irritum haberetur matrimonium , post mortem legitimi coniugis, inter Adulteros contractum. s. as. Similiter inter Alexandrum III. dc Innocentium III. Pontifices, vix quadramitem η'- ginta annorum spatium intercedit ; quum Alexander ad Pontificatum evectus site F. sit,ig, anno Domini MCLIX. Innocentius vero anno MCMUIII. Hinc autem , ut su- ei. . pra innuimus . in cis. Cap. Significa is , De eo , qui duxit in matriamonium etc. pronunciat, validum de legitimum existere matrii nium inter Adulterum , dc Adulteram, poli prioris Uxoris mortem et Nisi aeter eorum in mortem desubct e mors fuerit
189쪽
maeblaatres, vel, ea vivente , m de rint de matrimonio contrahendo; quod etiam ipse concedis, dum assirmas innocentium ill . novam hane diiciplinam in Ec- oulmo murclesiam invexisse. Sed cum Innocentius nequaquam dicat, se novam per hoc disci- amplinam inducere; quin immo, ad quaestionem sibi propositam ab Episcopo, sive a C- ιβ' -- 'pitulo Spoletano, profiteatur se rei ponsi irum iuxta Canonum praescripta: Nos igitur inquiptiovi vestrae se Mucium formam canonIcam respondentes, Erc. evidens est, jampridem, & ante tempora etiam Alexandri ill . validiam habitum fuisse matrimonium, quod inter Moechum dc Moeeham, legitimis nuptiis solutis; & praedictis irritantibus
circumstantiis non concu rentibus . contrahebatur. Equidem in Compilatione incretalium Gregorii l . minime reperies relata verba : Nos igitur imustioni vestrae secundum fot mam Canonicam remonuentes; sed earum loco. haec alia leges: Nos igitur inquisti mi vere taliter re pondentes C . verum , quoniam res Nobis erat cum eo Cationum Doctore. qui vulgata Decretalium compilatione neutiquam contentus , integram Decretalem confidere mavult; eadem ratione Nobis agendum esse iudicavimus. Itaque et ii praedicta verba: Iecundum formam Camnicam, in Decretali minus integra desiderentur; leguntur tamen in integra Necretali; qua Nos quidem minime abutimur, dum eam ad Decretalis minus integrae senium non corrumpendum , sed illustrandum, advocamus. . 16. Esto. inquies, quod ad Innocentium III. attinet. Sed nonne immediatus i- Aila tibi, ostius Praedecesior Coelestinus III. iu Cap. Cum haberet, De eo qui duxis era. nulla d tR C p. cum claravit matrimonia inter Adulteros, post prioris Coii usis mortem contracta, etiam non interveniente machinatione, aut sponnone fiituri matrimonii es. a T. At vide ne inrte, in hac Decretali pro te alleganda , hallucineris. Quidam L PQ inub Joannes Uxorem legitimam habebat, Allitiam nomine, ipsique simul adulterii com tacta vi uetudo cum famula intercedebat. Quum vero semeti Superi ris Ecclesiastici praecepto adactus Adulteram dimi si et, pollea tamen in idem relabens scelus, auius eii, vivente adhuc prima Uxore, reverti ad famulae conturbernium, in eoque quasi matrimonialiter per decennium perseverare, unde dc decem filios ex ea piocreavit. Do filia a demum Uxore, quum consuleretur Pontifex t quem aliqui non Coelestinum, sed Clementem III. huius incessorem fuisse autumanti quidnam statuendum ellet dahu visi di Adulteris , qui in eadem prava consuetudine adhuc perie era balit, tale dedit responsum: in separentur omnino, re eis competenti poenitentia injuncta, tua continentia indicatur; habita potissimum ratione i plorum pervicaciae, gravisqu scandali, quo Ecclesiam perturbauerant. s. x8. Ex ipsa simplici hac rei narratione, facile agnosces; non ibi quaestionem uita, fuisse de validitate aut nullitate matrimonii, post mortem prioris Uxoris, inter A--deeisi dulteros contrahendi, sed de poenitentia Canonica adversus gravissimum erimen iit, 'i' enis' 'sanda: quae quidem huiusnicidi fuit, ut non modo ipsis Adulteris prohibitum fuerit matrimonio invicem copulari ; sed etiam cum alia qualibet reri a matrimonium, contrahere: p sertim tam in dies suos ambo processerint, et jamdiu publice in adulte, is , Periurio ; ex certa icientia per rantes, Ecclesiam in gra Di scandala pertu
haberint, ut eadem Decretalis prosequitur. . xv. in validitate quidem matrimonii inter Adulterum & Adulteram, ex insti- Alax visees . tuto aeit Alexander H I. in Epistola sua Decretali, quae tamen noliris Compilationi- QR ana Dee rebus inserta non est, sed reperitur in Actis Conciliorum Collectionis Harduini praesa- grvix x . tae, Tom. v . pari. E. pag. I 838. ea vero sic habet: Ex praesestium latoris cmfer onepercepimus, quod cum irie quamdam alterius taxorem in adulterio polluisset, paenitentiam inde suscepit. Sed postea in eundem incidit, Diabolo instigante, reatum; aceamdem miserem, Viro defuncto, sibi in Matrimonium copulavit . eamque asserit in pro Iemii pro Conjuge retinere. s. io. Super his autem quum Alexandri iudicitim requireretur, respondit, non inqui .imd.( quod tu quidem velles 3 matrimonium, ratione adulterii, invalidum fuisse; sed rimendi nullitati obnoxium inre , si machinatio, aut promissio nuptiarum intervenisset. V rum qaoniam Nos de salute Animarum ipsorum folicite compellimur m Domino cogis buis P viare, Fraternitati Tuae et . quatenus rem legam diligenter inquiras , di si tibi rem Aterii, quod ille , 'el illa , in mortem prioris fuerit machinato , ves st se eo vivente, fidem ipsi Mulieri dederit, se eam in conjugem receptis um, eos non disseras penitus
190쪽
me semota. s. gr. Neque hic sistit Alexander, quin etiam dicere non omittit, quid iuris esset. -.i. hi talum adulterium praeces iiii et . Tunc enim nequaquam matrimonium irritum fore declarati ( quod utique non taceret, si huiusmodi disciplina eo tempore vigui isset;
quemadmodum supra de eo matrimonio pronunciaverat, in quo ad crimen adulterii
accessisiet machinatio, aut promissio futuri cobiugii; sed jubet procedi in causa secundum Canonicas regulas: suod si neutrum illorum constiterit , in causa ipsa juxta
Ecclesiasticam consuetudinem , canonica Diuta procedas . Si autem quaesieris quidnam hac de re consuetudo Ecclesiastica , & Canonica statuta decernerent; respondemus , satis probabile videri, respexitie Alexandrum ad Concilii Toletani VI. anno 638. celebrati, constitutum, quod extat Can. de his 33. qu. a. & in quo praescribitur methodus cum iis servanda . qui poli poenitentiam publicam peractaria, in idem reciderent crimen, pro quo subiecti fuerant poenitentiae. Cationem hunc, quum tibi vocaverit, legere poteris, atque perpendere; sed frustra in illo quaeras nullitatem matrimonii inter Adulteros ipso iure statutam, deficientibus aliis irritantibus circumstamns , a Nobis pluries memoratis . vii tu a s. 35. Attamen, quod ibi itatutum non reperitur , alibi te sine ullo labore invehi. Hhau is nil te affirmabis, in nostra nempe Collectione Gregoriana sub Titulo superius allato .
o Pioposi- De eo qui duxit in matrimonium quam polluit per adulteriam . Cap. propositum, quod
est ipsius Alexandri Hl. ubi sic legitur: Licet autem in Canonibus haleatur, ut nullus copulet in matrimonio , quam prius pol erat a ulterio , oe illam maxime, cui Nemdederat, Uxore sua viisnte , vel qume machinata est in mortem Uxoris ; dc quidem validum tibi argumentum dices suppetere in ea voce maxime, qua indicari videtur nullitas matrimonii inter Adulterum dc Adulteram, ( de quo Pontifex in superioribus locutus erat ), etiam non concurrente machinatione, nec data fide futuri matrimonii .
. lexander ad s. 33. Forte putabis, Nos, adversus haec respontionem nostram comparantes, gram-a ...is maticalem controversiam tecum agitare velle de significatione illius uerbi mavime; eaque de re a Nobis consultim iri libros veterum Canonissarum, praesertim Ain iis , qui in citat. Cap. Propos tum audacter sustinet vocem illam maxime, in relato Textu, aequi pollere adverbio solum . verum si ita de Nobis opinatus fueris, haud aegre seras Nos tibi respondere, non satis tibi notum elle morem , animumque Nomst rum; Nos enim in veritatis inquisitione, nequaquam huiusmodi nusis , levibusque fundamentis innitimur, di quaestiones inutiles prorsus aversamur. s. 3 . Itaque respondemus, veram Alexandri Pontificis mentem, circa ea, de quibus nunc agimus, minime eruendam esse ex aliquibus verbis, quae ipsi excidere pintuerunt . dum aliam omnino quae lionem definiret. Sed videndum esse potissimum, quod i pse scripserit, quum data opera eam rertractaret quaestionem, quam prae ma nibus habemus. Porro Alexander in citat. cap. Propositim respondet Abbati S. Albani , qui ab ipso quaesierat, quidnam statuendum esset de quodam homine, qui, vivente Uxore sua, alteram sibi mattimonio copulaxerat, insciam coniugii quo is admsi rictus erat,' Uxore vero de iuncta, renuebat cum praedicta Muliere permanere, sub obtentu, quod invalidum cum ipsa matrimonium contraxerat, legitima Uxore adhuc superstite. Potiti sex ergo quum eam circumstantiam magni asinuaret, quod scilicet praefata miser erat inscia , quod ille aliam increm haberet viventem , nec aequum censeret, praedictum Virum, qui scienter contra Canones venerat, lucrum doluo dolo reportare, statuit, ut, si quidem ipse Mulier id postularet, divortium inter eos fieret; non vero, si , volente Muliere in hujusmodi connubio perseverare, Vir reteret ab ea separari. s. 3 s. Quaesionem hanc definiendam sumpsit Alexander in citat. Cap. Propositum; atque ita definivit, ut praecipuam sequitatis, prudentiaque rationem ab illo habitam esse dignoscatur; eaque definitio unice est attendenda . Si autem, dum Legislator de principali argumento verba facit, quidpiam ab ipso extraneum minus recte dictum esse comperiatur, minime debet enunciatio haud satis accurata aut Legislatori vitio verti, in veritatis praeiudicium trahi; neque potest pro. regula iuris id accipi, quod se ab eodem Legislatore , veluti praetereundo , dictum suisse apparet; praesertim quum ipse, opportuniore occasione oblata, iudicivmi suum super eadem re apericdeclaraverit:
Nos autem in hoc praecise casu versiamur. Idem nimirum Alexander, cui in
vivit. centroorsa ah eodem deeila is egula peto Interpretandi