Annales Academici

191쪽

Duos

193쪽

0UID FELIX LITERARUM STUDIUM APTIS DEBEAT TEMPORIBUS ET L IS,

195쪽

VIRI AMPLISS- CLARISSIMI, FACUNDISSIMI DOCTISSIMI, coNSULTISSIΜI; QUI OLIM FUISTIS, QUIQUE NUNC ESTIS HUIUS CADEMIAE STUDUM, Vm, IUVENES OPTIMI; COES, HOSPITES; QUIBUSCUM PRIMI IPSO TEMPLO C ΕΜΙΑ ΝΟV SOLEΝ- NI CELEBRARE ΜΙΗΙ CONTINGIT AUDITORES HONORATISSIΜΙ, EXOPTATISSIMIlInter ritus, quibus novi hujus templi inauguratio esset omanda, quum hoc etiam constituisset enatus Academicus, ut duodecim viri, eruditione et meritis clari, honoris causa variarum Facultatum Doctores essent pro clamandi, magnifico Academiae Rectori, multa et dissicilia his diebus agenti, hoc quoque ossicium imponere noluit, ut ipse, Senatus nomine,

novos Doctorea renunciaret. Ergo quum alii ex rosessorum numero negotium hoc esset demandyndum, Senatus id in me detulit. Quod sane perquam mihi honorificum ac gratum accidisse, non est, quod dissimulem. Quidni enim gaudeam, mihi etiam contingere, ut in his solennibus publice gratiun illum erga Deum hominesque effundam sensum, quo pectus sic movetur, ut silere dissicile sit Quidni gaudeam ego hujus Academiae non modo Doctor, sed etiam Discipulus, ac jam diu hujus urbis incola, qui a pueritia inde querelas audivi continua de collapsa nostra visarum domo, Vel de earum horreo, vel stabulo nunc vero templum cera iis dignum, magnificum, supra id quod precabamur, splendidum Quidni gaudeam, quod primus, qui in eo Senatus nomine celebrabitur actus, hic erit, ut suus in literis excolendis virtuti tribuatur honos bene meritus 3

196쪽

Neque incertus quaesivi, de quonam argument hac hora paucis ad vos agerem. Vir eruditissimi, qui jam Doctores sunt celebrandi, et ipse locus ac tempus , ubi celebrandi sunt, mihi materiem offerebant proludendi hanc, ut paucis exponerem, quid eliae Merarum fudium uti debeas temporibue et lori' Qua de re breviter dicenti, vos Α. ΗΗ linguis animisque favete. Nam aut in hoc perpetuo laetitiae nostrae tenore vos diu detinere, aut in hac amplissima, sed etiam diversissimorum auditorum corona, e recondita doctrina aliquid proferre mihi non licet. Breviter et populariter dicere me jubet hora ruens et solennitatis ipsius natura. Literarum ludium quid sit, si coram vobis exponam, sane ineptus sim; est quod cognovistis, quod honoratis, quod ovetis ipsi Felis vero est hoc vestrum doctrinae et humanitatis studium, si consilium, quo instituitur, attingit, ergo mentem illustrat animumque excolit et perficit cum vestrum

ipsorum, tum aequalium et posterorum.

Hoc autem literarum studium ut sella sit, quid tandem debet temporibus et locis apti. Si dicam, illud his omnia debere, vos, Aut mihi monstrabitis hos viros eruditissimos, quos justo Doctoris titulo proclamare mihi contingit, quorum tamen pars insignis peculiari nec temporum nec locorum favore in literis feliciter colendis sit usa. Sin illud studium temporibus et locis aptis ni si debere contendam, templum hoc elegantissimum, ac humanitatis et doctrinae amorem, civium nostrπum decus, quo ducti hoc templum exstruxerunt, vos mihi objicietis, quaerentes, an hoc nihil iaciat ad literarum studia excitanda et adjuvanda Si nihil, cur igitur hosce festos agamus dies prim utrumque ejiciendum esse jam apparet, ac Verum quaerendum, ubi solet latere, in media aliqua sententia, quae haec erit, temporibus et locis aptis felix literarum studium neque omnia debere, neque uilia, sed minum. Non omnia debere, et historia docet et vero ipsius rei ratio. . Si tempora respicis, vel solius patriae nostrae, quaenam infimatiora literis videri poterant, quam cruenta illa terroribus bessi octoginta annorum plena pDj0jtigod by

197쪽

O O. 187 Et tamen inter sortissimos belli ipsius duces jam emis JANUM DousAM in litemus etiam viris principem. o autem Universitates et Scholae

Illustres oriuntur, tanta opum amplitudine instructae tantaque doctorum et discipulorum copia et praestantia insignes, ut, quum caeteroquin inter arma Musae silere dicantur, hic uoquam tam alta et canora voce locutae sint, quam inter arma ipsa. que uno hoc docemur exemplo, elix literarum studium temporum injuriae resistere posse. Meministis, vos Seniores a patribus accepistis, Juniores quam atrocia literisque hostilia essent tempora rerum no rum semper plena, quae inde a civitatis in Francia ante hos sexaginta annos commutatione usque ad MPOLEONEM iterum regno spoliatum sunt elapsa. Quotannis pene nova nascebatur reipublicae sorma vectigalia et tributa, quae saepe minora interdum nulla fore promittebantur, semper exigebantur majora pecunia a proavis in literarum usum concessa in dies minuebatur; de scholis nihil pene in publico dicebatur, nisi hanc illamve denuo esse occlusam mox bellorum series erat non interrupta pugnae, caedes, Vastatae urbes, imperia eversa audiebantur; musae neglectae, irrisae, prostratae procul aufugime. Aufugisse radiabam aer neque tamen a verant; hic illic latebant, amatae, nutritae, meliora, ut in publicum prodirent, tempora exspectantes. Vultisne documenta En bene multos, qui in sexagenariis et senioribus nostris aequalibus viri sunt vere eruditi, quos hic adesse, cum inter reliquos Auditores, tum inter novos Doctores, ipsi comitis. Hi, quas aetatis injuria contemnebat, literas et doctrinas pia mente coluerunt, temporibus adversis se superiores cum habentes, tum ostendentes. Ut vero temporis finibus non adstrictum est selix literarum studium, ita neque locorum spatio. In monasteriis primum, deinde in scholis, praesertim in universitatibus unus acile videri potest adesse locus, ubi quis vere erudiatur; ibi enim esse librorum supellectilem, magistrorum Vocem otii delicias, sine quibus vanum videatur omne literarum studium omnisque fervor. At respice, si placet, paulisper, quinam nonnulli fuerinta quonam loco instituti, qui in magno illo emineant eruditorum choro, sempitem patriae nostrae decore. M CORNELmM ILIANUM, linguae 24 Dj0jtigod by

198쪽

188 P. AEO FSTE DE DE GROOT Germanicae nostrae statorem laudatissimum, sed in typographia tantina

plagulam excudendarum correctorem JOARPHUM VONDALIUM, Oetarum

nostrorum principem, sed caligis vendendis occupatum; BENEDIOTu SPI-NosAM philosophum primarium, sed vasis vitreis poliendis, ut victum quaereret, deditum FoccoNEM ΠννRIDI filium, historicum Frisiae eruditum, sed ludimagistrum. Quid vero remotas cito aetates En ante me inter hos, qui Doctoris honores omnium judicio merentur, haud paucos, qui nullam visitaverunt Academiam vel Athenaeum, quique vita occupatissima vix doctrinam leviter tangere posse videbantur, et tamen in ejus adna penetrarunt. Res loquitur quid opus est verbis Attamen historiae testimonio rationem philosopham paucis addere lubet, ut rei causam perspiciamus omnes. Causa, cur neque temporum, neque locorum angustiis adstrictum sit felix literarum studium, atque sint, qui infausta superent tempora, quique sibi creent doctrinae excolendae loca, haec est quod liberum est hominis ingenium liberaque voluntas. Ingenium solers, acre, sertile, uber non primunt loca et tempora, utut sinistra Lucis enim est coelestis ingenium

illud scintilla, quam exstinguere nequit vel hominum injuria, Vel terrae invidia, vel quicquid ex his rebus caducis coelestia aggredi conatur. Ubero ingeni liberam ungit homo voluntatem, qua coelestem originem non minus quam ingenio et ratione patefacit homo. Voluntate hac sortis est et propositi tenax, quem non civium ardor prava jubetitium, non Vultus instantis tyranni mente quatit solida. Quid riuod ipsis temporibus locisque minus aptis excitatur ingenium

quodUis acrius ac voluntas excelsior, ut illorum superet injuriam, adeo ut, quo vehementius extrinsecus inhingatur homo excelsior, eo validiores

in ipso vires excitari videantur Sumus enim, A semine nati Divino cognatione et natura cum Deo . . uncti Quare si obstant impedimenta, quae quod pectus postulat et desiderium et animi nostri indigentia ut luce continuo majori illustremur idque emamus quotidie dilucidius quod vere pulcrum bonumque et persectum est: igitur si sunt impedimenta, quae huic desiderio et studio ossiciant, sentimus, nos pati quod

199쪽

intus est, spiritus hic coelestis superet, quae extra nos est, materiam illam terrenam. Sic, quo magis premimur extrinsecus, eo vehementius

molimur intus, quo propiores videmur servituti et excidio, eo certiores sumus de libertate et vita. Qui enim in nobis est, Dei spiritus, omni, qui circa nos est, mundo, longe est longeque superior. Fortasse aliquis hinc conjiciat, ad felicius excolendum literarum studium hanc, me judice, ducere viam, ut impedimenta objiciantur hominibus quam plurima nam quo infaustiora videantur tempora et loca, mentius vim suam exserere hominem liberum, tempori et loco non adstrictum. Contrarium equidem judico Felicem praedico aetatem nostram, quae pace longe majore gaudet, quam antea, a quiete, Μusis amica; felicem praedico sortem nostram, Academiae roniuganae doctorum et discipulorum, qui jam diu huebamur ciritu nostrorum lavore et studio, ac nunc convenimus in hunc locum, monumentum humanitatis et cultus veri, qui civibus nostris est, splendidum et perenne. Νam talia tempora et loca vitam ad elix literarum studium conserre, cum historia docet, tum ipsa rei ratio. Quinque sere recensentur in generis humani historia aetates, quibus longe magis quam aliis, literas floruisse, apud omnes constat: ERIcLIs dico aetatem Athenis, ususTI Romae, Chalipharum magnorum in Asia et Hispania, EDIOEoRu Florentiae, Lu VIc XIV in Francia. Cur ero tum tanta ibi fuit literarum laete excultarum lux, ut si cum illo lumine compares generis humani tempora reliqua, haec etenebricosa videantur Liquet. Atheniensibus, quum sortiter et fauste cum Ρersis pugnavissent, ERICLIS aetate aderat sere quies et dulcis rerum maximarum gestarum memoria et conscientia aderat artium et literarum honos, a liberatoribus et liberis inibus munifica manu ac benevolo ore profusus. Igitur hac aetate et hoc loco tanta erat virorum doctrina, literis, arte, excellentium copia, ut unius saeculi spatio una Athenarum urbs omnium totius Graeciae temporum

laudem non aequasse, sed longe superasse, Omibus constet.

Simile quid accidit novam auctore Romae. Bellis iisque gravissimis,

200쪽

1s P. OF STE DE DE GROO Tetrilibus, impositus tandem erat finis diu exoptatus. Melius quid, quam

armorum strepitum et vulneratorum clamores ac gemitus audiendi, quam urbes vastatas et segetes, a militibus calcatas, videndi erat opportunitas.-Audire poterant Romani elegantissimorum poetarum carmina, videre artificum tabulas et statuas pulcerrimas. Hos etiam auxilio, savore, amicitia sustentabat, qui reipublicae quassatae quietem reddiderat, AususTus, nec minus hic, qui ei erat conjunctissimus, ΜΑECENAS. Aetas nascebatur literarum Latinarum aurea.

Novistis etiam, quid inter Arabes acciderit. Hemes, per ΜυHAMMEDEM excitatos, qui pulcriorem orbis antiqui partem per unius saeculi spatium sibi subjecerant, mox incredibilis vicit iterarum amor. Has a Graecia quidem erant mutuati, at ipsi tamen sic coluerunt et laverunt, ut, quum reliqui mortales nocte obscura premerentur, Arabibus dies assulgeret laeta. Nimirum bellorum sat egerant gloria aderat et praeda his frui cupiebant;

artium literarumque, quae emolliunt mores nec sero esse sinunt homines, studium summo jam nutriebant ardore vim doctos eo nunc remunerabantur praemio et honore, quibus antea bellatores. Sic aetas doctrinae et literarum aurea quaedam inter Arabes quoque exstitit, partim quidem lactitia, at splendida tamen. Μinus a nostris moribus differt, quod Florentiae accidit E longa Europae insantia et pueritia nova oriebatur aetas juvenilis loquendi, canendi, gaudendi cupida. Quies erat in felici Florentiae republica, ubi gens Medicea, virtute potius et excellentia, quam potentia et milito regnabat. lastimulari, adjuvari, coronari solebat quisquis ΡΗIDIAE arte, LATONI philosophia, VIRGILII carmine eminebat. Hic suus constabat apud principes et plebeios doctrinae et arti et literis honos, hic seminae etiam multae Latina, imo Graeca quoque eloquentia et poesi excellebant. Quinta recensetur, LuDOVIo XIV in Francia regnante, literarum aetas aurea Bellorum tum quidem series erat continua, sed in media Francinquies, ipsaque bella historicis scribendi, poetis eanendi artificibus fingendi

praebebant materiem ditissimam. Ea autem erat Π VIco indoles, ut, ipse ingenio non magnus, rite, qua egregia est in Molpo virtus, magnos discerneret in quovis genere viros; unde sactum est, ut quicunque bello, sed etiam poesi, secundia, architectura, omnique arte eminerent, Regem Disitigod by