Acta et observata medica

101쪽

simis tribus diebus calores magnos clim pluuiis ac tonitru , spirante Aquilone, dein vero magnalia ubique siccitatein eXperiebamur, zoelo ut plurimum pacato ac sereno, calore per

sistente notabili. Die 19na mensis pluuiae, nubes solena bullantes, nebulaeque redire coepere, flatibus Histrinis, calidis istis, pracsciatibus. Die sta Septembris vesperi maxima erat Iercurii altitudo . 27 poli. 7 lin. 3 cent. Die soma vesperi ministra . . . . 27 Poll. 2 lin. 8 cent. media . 27 poli. 5 lin. 3O cent.

, A menss prima ad ratam usque coelia in lotissimum nubibus deturpatum; pluuiis inun diabatur terra noctu potillimum cadentis, Us. pirabat auster, vilacam si exceperis mensis se- imam, Vbi coelo pacato nebula densa telluris perficietu occupabat.

Alterum

102쪽

Alterum melisis dimidium nebulis liorrr dum densissimis, deciduis plerumque, eodem spirante vento. Frigus necdum imminebat mul tum, humiditas telluris summa. Die 13tia Octobris summa Barornetri sta tio suit . . .. 27 Poll. 7 lin. 7 centi Dio ada mane infima. . . 26 Poll. II lin. O cent media . 27 poli. 3 lin. 35 Cent Die 2. Vesp. calor maximus in I 5R . Die a 4ta mane ininimus in a* . 8 medius . . . - 80 . 9O

Mensis dies primi pluuiosi, Leptiiris spirantibus, coelo nubibus obducto. Die 6ta nities primae decidebant, continuantes per aliquot dies tellitremque obtegentes, frigore increscente; inde pluuiae sub flatibus austrinis habebantur , nivibus crebro mi

staea

Die 18ua frigus intendebatur, pruilia habebatur coelo pacato ; ab eo pluuiae densie v, que dum a Stia pruina liaberetur sortis, frigusque intonsius. Ultimi dies seroni erant, sub aquilonis sistibus; nebulae frequentes conspiciebantur dcciduae matutinae. Die 29tia vesperi maxima Mercurii stati fuit . . . . . 27 poli. Io lin. O cen Die

103쪽

CossTITUTIO AVTvMNALIS IT O. 83 Dic a in mane minima . . . 26 Poll. Ii lin. o media . . 27 poli. 4 lin. 5O cent. Die 13. 14. Vesperi calor maximus

. . . . , . 9 - o

Cum mensibus Septembro et Octobre sevientur collegia , in nos comio obseruationes milias facere potueram, sed de autumni huius constitutione partim ex praxi urbana, partim ex reliquiis liuius constitutionis inense Novcmbre inuentis loquor. Ex his autem comperimo Γborum acutorum copiam eXiguam, et qui ex chronicis caput extollerent, tantum fuisse binos, tussim conuulsivam infantum, et subres intermittentes, quartanas quam maXime. De tussi conuulsua id obseruaui, quodliam ante me plures alii, eam nempe minime esse contagiosam, nec morbum semper sui generis sed plerumque saburram aut mucosam aut lbiliosam, aut verminosam eandem P ducere,ado. id etiam offici per stimulos longe alios plures, qui nervos fibrasque alias sensiles laccession-do sympatilicum hunc motum conuulsitium virium pectoraliuiti producere valent , ut indei thanc tussis speciem inter symptomata pollutiquam morbos referre latallem. En clegantem huius morbi castim. Puella triennis pinguiuscula ac ventrosa, tussi hac Zonuulsira corripitur exeunte mense Octobri F a cum

104쪽

c A p v T II cum febricula, anhelitu continuo, adpetitu im

minuto, et vomitu siti, finem cuiusuis paroXysmi, nulla tamen horum par OXySmorum inueniebatur regularitas , sed iam seitici, iam etiam: ter aut quater in die paroxysmo corripiebatUr. . Puella haec omni possibili medicamento sumen do. tani acriter resistebat, ut, si ui infundere tentarent parentes, conuelleretur, et coactus ergo, fuerim ad talia confugere, quae nec odoremὶ nec saporem nec iaciem ullam liaberent medicamenti, haberent tamen virtutes Conuenientes, . idque fuit crem. tart. emeticus, cuius solutiO-nem fieri curaui, a qua prima die tanta in suum; casse sunderetur dosis, quae vomitum aliquoties ciere valeret, binis subsequis diebus eius doseos dimidia tantum pars suae pro potu iiiseruienti

cereHisiae admisceretur , donec quarta dic ite rum quantitas ad vomitum efficiendum suffici ons ingereretur; hacque methodo exacte adhibita intra tres ab initio morbi numerando septi manas conualuit perfectissime.

Fraterculus huius pucllae 8 mensium sub morbo sororis Galli tussi corripi cepit, sed huic ab initio illico eadem adhibita medella intra octi-

duum morbum sui cauit. Quandoque euacuatis susscienter viis primis et secundis, tussis continuauit, facile autem ama' ris stomachicis leuibusque ne in is tunc cellit. Est inde, cur tullini conuuli tuam simplicem neruosam, aliam cum materia gnstricam,

aliam inflammatoriam scii suiguineant diici pu-4 los doceam, demolistrauerim etiam. Febres inter limittentes

105쪽

CONSTITUTIO AUTUMNALIS 178O. 85

mittentes per inultae hoc autumno fuerunt, eaeqUepastina tertianae sed longe plurimae quartanae, quae ad hyemem Vsque protrahebantur. In nulla nostrarum intermittentium corti cem adhibui, omnes tamen sanaui, ita ut cum etiam in scopum antisepti cuin rarissime cortice utar, sumtibus nos comit plurimum parcam. Caeterum mei parum interest, num febris quotidiana, num tertiana, num quartana,

eaeque simplices, num duplicatae aut triplicatae fuerint, respectu enim solius huius dissercntiae Omnibus eandem facio medellam ; hanc diuisonem ut summe accidentalem, et varietatem ultimam febrium intermittentium considerans: sib eadem nempe quotidiana febre natura eius febris diuersisIma est, ct vicissim eadem natUra sua febris v. g. biliosa iam remittens, iam intermittens quotidiana, iam tertiana, iam quar' 'tana , iam simplex, iam duplex tam in variis,

quam etiam eodem in subiecto saepe est; uideque diuisione in quotidianas, tertianas &c. solum in prognoseos gratiam utor, quam nempe nonnii nnitant vari te hae febres.

Quin perinde habeo , ac tra sto febrim

eam , qtiae inter actitas aut quae inter intermittentes resertur, nec in quacunque intermittente

corticem extatbeo, nisi et illum in eadem febre, si continua suisset, exhibuissem. Cum igitur febres dentur intermittentes solo opto, cortice, alioue simili neruino, quin adfectu etiam animi sanandae, aliae V. S. nitro art. aliisque antiphlogisticis tollendae , aliae

iterum

106쪽

s 6 e A P V Τ IV. iterum solis soluentibus acerrimis, similibusque

euacuatilibus pellendae, aliae iterum emcticis, catarcticis saponaceisque antibiliosis blandis fugandae , aliae demum summis antisepticis cedentes, eas uti acutas in simplicem seli neruosam, et in compositam, eamque aut inflamma toriam , aut pituitosana, aut biliosam, aut pu tridam diuido, ac pro talibus inueniens etiam iis medeor. Hanc do strinam non solum verbis profiteor, sed discipulis ad te stum aegrorum demonstram. Fuere autem inter caeteros, quot mensibus Novembri et Decembri in no1ocomici habuimus intermittente adfeci os, notabiles qua

tuor.

Unus qui iam mense Septembri febre quo- tidiana laborauit, saepe per aliquot dies fugam

mentiente, iam mox ex insidiis redeunte, climscabie foeda adeo, ut peiorem viderim Irimqllam alter, qui tertiana adsectus fuit, idque a mense Augusto, tertius, quem iam a mense Iulio quar

tana tenuit, cum nunc aecedente anasarea a qUa

tuor iam septimanis, ultimus, qui etiam qUar' tanarius , sed lignei trunci adinstar rigidus aspei ac imperspirabilis suit. Primos tres eadem methodo trachaui, et feliciter sanaui, cum enim pud secundum et tertium saburrae nullae ad suerint notae, nullam euacuationem solennem institui, primo autem cincticum exhibui, omnibus dein saturatum decoelum flor. Arnica: cum sale ammoniaco dedi eo effectu, ut pri'

107쪽

CONSTITUTIO AUTUMNALis 87mus et a febre et a scabie, tertius et a febre et ab anasii ca in integrum liberarentur. Sed ros haec non aeque successit in quar-.to, liuic enim et decoct. et sor. amicae in substantia maximis etiam dosibus dati nil effecere, sit ammoniacus tum simplex tum martialis ad

viac. is. de die nil iuuit, puluis semin. fynapi ad unc. I . liostem debilitauit, non fugauit,

Coi t. Pel UV. ad Vnc. i. quotidie datus, per Octi duum febrim nec hilum mutauit, omniaque alia od intermittentes stigandas laudata auxilia acie omni coartra hunc morbum carebant, eXcepto uno mox dicendo. Fuere autem omnes sebres intermittentes huius constitutionis ex indole pituitosarum, uti lingua, sacies, frigus continilunici pallor, caeteraque demonstrarunt sympto

Quadraginta et vltra iam anni sunt, quibus dilectissimus, ac omni pracstico ob practica sua merita venerabilis Ρater meus sebriiugo heroico utatur, arsenico nempe, non solum certo sed tuto etiam semper cum effectu: hoc etiam Temedio, caeteris Omnibus nil iuvantibus in hoc usus sum liomine, et ad tertiam remedii dosin rebellis haec, ac Americanis indomabilior febris palmas tandem dedit, lioniine paullopost etiant xii ρs tot pugnis extiaustas, recti perante. Nullus spero de nouitate hic clamabit, huiccnim ex antiquioribus sua praxi aut lioribus com 3nonstrabo rem nouam lianc minime esse, sed tantiun ex obliuione reducestam.

108쪽

C A P. V T IV. Eo minus quis de audacia me aut Patrem meum accusabit, in prudentis enim medici manu nullum resnedium, in imprudentis autem manu et leuis limum audaciam redolet. Argumententur contra Tlacoretici quidquid voluerint , casus hic docuit sebrim ctiam omni se-brifugo ali resilientem, huic resis fere non potuisse; pravis mei patris docuit, innumeros so-Ιo noc.remedio a febre cito, tuto et iucunde futile sanatos, et non desunt celebres practici alii semili fiducia, ac codcm Lalutari effectu hoc remedi o hodicdum utentes ' b, Vt spes certo sit saniore nunc cognita mella odo medendi sebs bus intei mittantibus , sub qua Perraro febrisugo aliquo specifico egemus , et cognita

nunc heroica virtute antipyTeta arionici, fore, ut pretiosus, nauseosus, et ut plurimum iacitus cortex nosti ain crumaenam non euerrat, et alie-uam non impleat amplius.

Si ex imprudenti adplicatione huius remedii mala varia obuenerint, et adhucdum Obueniant, ne is remedium sed medentem culpet, rogo, idem enim argumentum et antiquitus obponebatur, et hodiedum quoque obponitur cortici. Arsenico tamen sinplici nec utitur pater meus nec ego, sed sequente sormula : Iacobi, te Febure.

109쪽

CONSTITUTIO AUTUMNALIS IIS O. 89 R. Arlanici albi. Myrrhae electae. Piperis longi. Terrae sigillatae rubrae La dra. ij. Flor. sulpituris unc. s.

ra una alteraue ante Paroxysmum sumantur, gia.

vi. aut vijj. cum infuso flor. Sambucci, chamomillae &c. Possem iacile argumenta adserre, cur haec Omnia arsenico addantur, et addita fuerint, quia aromaticis, primae viae in febribus semper peccant s, erigantur, floribus sulptauris vis ipsa deleteria arsenici infringatur, et calce anti moliti simile quid obtineri videatur, cum arsenicum, qua acidum calci se iungendo in salem modium mutetur , et inde Dehenne in diario medico chyrurgico pharmaccutico a Vendermondo

odito in Tomo X. pag. 33o huius Begoardicimineralis antidotam contra arsenicum virtutem laudarit , ac obseruatione comprobauerit , sed haec arsenico 'addo, quia per tot innumera Obseruata mei patris hac sub miscella datum arsenicum nunquam sinistrum sortitum fuit euentum, dum econtra sub varia alia methodo datum arsenicum ignominia non caruerit; vide

Illustrisis Storhan. medi. I. p. 79 et 3O, et Cla risi . Tritha hist. febr. intermitt. T. I. p. 397.

Hucusque saltem nec patri meo, nec mi hi rebellis adeo comparuit intermitten8, quae

non tribus saltem huius remedii dosibus cessis seta

110쪽

sit, Vt ergo, si omnia reliqua remedia fallant, . in hoc sacra adhuc spei anda sit anchora. Operatur remedium mira varietate, aliqui ienim vomunt, alii purgantur, alii sit lant, aliiS, largissima mouetur diuresis, haecque sine millio incommodo.

Si quid mali produchum inde obseruaba tur, id omno consistebat in tumore faciei oede, maloso, qui autem copioso potui diuretico ces sit semper, et sacile. Suscepi sub finem autumni hominem 3Oiannorum a febre tertiana, qua Septembri labo, rauit, pessine habitum. En ipsius historiam. . Initio Septembris corripiebatur febre tertiana, i ad quam stigandam nullo alio praemisso medi- Camento ab agyrta sum sit guttas, ex quibus ferebris fugabatur illico , ut homo textorio sUo munero sungi iterum potucrit. posci qUatuorde cim dies denuo paroxysmo febrili corripitur, eo

que valido et cum summo ventris dolore, naumsea, Vomituritiono, amarore oris et siti. Chyrurgus in opem adductus, venam secat cruris unius, et cum post: biliorium malum augereretur, secuit etiam altero in crure, et enl medio, .

dum sanguis flueret, stomo animi patitur deli, quium , ex quo aqua frigida iacile excitatur quidem, scd cruribus ambobus perfecte para, lyticis faetis, aufugit chyrurgus , et miseruIn suae reliquit miseriae. Remodiis sero nullis, si empyrica aliqua externa excipias, usus fuit per Octobrina et Nouembrim, cum nempe praeterpῖrὸlysin cruriun , quam tantum debilitatem l