De exercitu furioso, vulgo wütenden Heer (Paul Christian Hilscher)

11쪽

Defico illo Desce aeris in infereum cum armis suis, quae

fecerunt in vita arma iniquitatis peccato: nolentes ea facere arma ustriae Deo. Equorum: certum es etiam equum animal esse superbum tum , contentionis c besii cupidum feret entem ad coitum, in libidine praepotentem n Daemones uisu in

equos transformati ostendunt seserιs uos satibi leti, Utus oblectasse. Ut quot tanto magis placito veritatem conciliet, aliud statim exemplum in auxilium advocat, ubi comitem quendam a spectro quo insidente nigro stringente i gladium a s minam qualia insequebatur nudam transfigente, transfixamq; in foveam carbonariam praecipitante, prout videbatur inter alia quaerentem inducit quis esset tunc ita si sens ego sum sester ille miles, inquit, oe haec es mulieri u noo fis uxori bus militis,

quem pro amore meo interfecit, ut lic niti meo concubitui Meretur fre ent tu Et in hocpeccato ambo mortu/fumis ad et

comes,quis est, inquit, ille equus PG 5em sedetis 'ris ondii Diabolus es , qui nos in ahili vexatione torqvcl.

i Lacitiai qua merito culpes.

18. Quo in loco praetereundus non videtur equus ille nobilis cuiusdam ad inferni iter instratus. Vixit homo ille seculo ab hoc primo avitum splendorem detestandi moribus deformans. Hic aliquando de nocte argens cum servo scelerum socio, ut infestam viatoribus operam navaret, ingeratem equitatum in modum exercitus ire sibi in occursum conspicatus, paulispere via deflectit. Praeteri erant amjam copiae, ubi ex equite prope sitellitium sequente, cum alio equo, ita pro-he instructo, ut praeter sessorem desideraretur nihil, sciscit batur : Quinam illi quos jamjam viderat ibidem transire ille exercis , in laesit, furio me ex Aferni nobilis at quem sibi vult comitis ille equus' respondet expectat fidum domuni mei ministrum i nomen ipsius cum quo loquebatur, reterens

vertente anno ferro transfodiendum, hocin caballo nobiscum devehendum. Dixerat viamin perrexit. Hic vero perterrefactus ad meliorem rediturus frugem abat cuidam fit a stabu- Iis, atramen aic eo ipso quo haec viderat, die, lurca ebs consim terebratur. . QV.

12쪽

f. 9. Sed ad prima illa quod attinet, cum ictum Phaniatas pullirur, purgatorium iamdudum inter entia rationis scriptura praeeunte nostrates sepeli Verint, idemque cum animarum praesentationibus Iecerint, dubium mihi est nulliam tollim agmen

istud inferna leoisiliis accensere malis. Tales enim sese tam verbis quam factis significarunt multoties illis, fingendo alium pra ter coelum inseros locum, linde in terras ad hominum suppetias animae demigrarent , his prarier eiusmodi persuasiones falsas, cruciatum mentibus, damnumque corpori aliisque bonis illaturi Sod damna inliserint, exempla prostant apud Delta c. p.29ῖ ex aliere de Milene it p. b, cons f. i. s. ari Locum hic suurn faciamus illi tot inter notabilii nec ro. Sistitur illud tanquam vir gravitate eximitis, reVerendus cana senectute, qui albo baculo, quem gerebat, subindernotitato autoritatem auci patus, verbiS ad consuentem populum tactis i agebat enim anteambulonem , hortabatur Viac derent domui vi reverterentur, si nolint semet exponere periaculo a. e. faelis G γ in Q iod nori ei nunc indictiste sibi

ipse, nunc accepissis ab aliis deprehenditur po nempe cujus

appellationis ille initio nerat autor, eandem deinde vulgus ii iplum usurpavit. Qinis autem ille Eccardus ambiguum' Apponam niuialominus diversas sententias, ut in haec illave ad pala tum non fuerit, alia in habeat quam degustet tui neque illa,libere

abea: ipse pocillator sibi ipse sibi coquus sit.

py autorem hujus nominis ponit Eccard im Agricola l. e. cum eo Vechnerus, sed alios Hei serus, autor anonyni Cesil istae tandi

Grais TDringerita p. 26. 6 i Edocet igitur Agricola quod uerit heros et Gam H Brisacs Germano se inguine oriundus.dominiis Olfatia Siri 'u, qui se VI o clarus Harlingorum quorum genus ipse re terebat caedem ab Erment frido patratam tutoris nomine in- Pu er vindicans immortalem, sibi fidelitatis tamarn apud gen

13쪽

tem suam meruerit, adeo quidem ut eius nornen in comumne fidelitatis Symbolum efforesceret. in

sic mannal. Suev. p. i. i. c. vlt. p.ri'. duessa illa memoratis sub mi. 11 o. ii si eum interfuisti ait.

H. Cum vero Christiana gentilitas, papatu inqVam, inter alias fabularum segetes illam qq. de mite i ιν partu. iret fidelis sui Eccarti haud immemores Germani constituere montis , cuius bribus assideat is ingressu ejus omnes prohibeat, ne illic desidere cogantur Maeterni in cum Infelici manere Tunnheustro. Quo de itidem multa nostri maiores

fabulati sunt Hic enim cum Heneris e monte, quem tamen ubi sit Deorum nescimus, per angustam forte rimulam evasisset, ad iarba num pontificem Rom. confugures plexfacinorum suorum emam

letiit Sed tristem passus fuit repulsam, illo Rom. praesula d ente uacilium quem aridum manu tenebat, facilius posse represere, rivum Ta be erum veniam sicelerum rum exorare. Abiit Tann-he erus f in Veneris montem de erabundius recepit. Non multo post ille bacitas florescere coepit. Naesium ubi locorum annMusii tu, hoc ut evangelium in nunciaretur reperiri miser vivam potuinis ita nonsua tantum d etiam Urbani valde murbam, cui a in nesicio qν Veneris Paradis cum Cypria Deorum meretricula impuro minuli generis Cupidine permanere coat infuit. Porro uti ea quae de monte circumferuntur Veneris tantum non sunt

eadem cum Horselbergeis fabellis, ita tunc honorem se ii videre Eccarto noluerunt nostri. Ivit igitur, rediiti cum ilia familia quae Horselbergam incolere credebatur, adeoq; communis qs inferni anitor constitutus fuit.

to sunt verba Heideri V. α or. 28. p. rod. qq. Agricola L c eo x Kornm montem Veneris . I . p.ra 6.&qui ex eo Praetor. Cie sor. S. p. 37 seq. , .

i. M.' Sunt tamenin alii qui appellationem istam deri vant ab mercari quodam Besorum rege, qui tempore eiu Troiani vixirit, quemque finxerint veteres quae cibus interni sedentem, instruentemque dis monitis ingressuros maec Nec cisus, ac porro corrupte da rate de arca id quod

14쪽

posse in proverbium abierit s. Fulgentissimum Lipssa sta

Repcovium Saxonici iuris scriptorem. Proverbium i - historii, bufi huc sertinenti ae altera rima ivstro, altera de lectro Mon eidens Ioannes alis A ricolis, de T MUirottiam nonnisil Goseas ad paraneticos veteres

s. Zeiler Cent. . Ep. 6 addit ameria haec fabulis annumeranda. Coris Aventin. l. l. aianal notor. s. 8. a. t. Debentur ea Phil. Beria. Ech in disp. a So. Ienae sub praesidi Sagittarii de Eccardo, instituta, ubi itidem hoc proverbium ad Marchionem illuni reserti in eamq; sententiani pro tot diploma ab ann to t. huius argumentiu Henrict Ν-Rex ob ninime denegandam voluntatem fidelissimi fidelis nostri Eccardi archionis decem regales mansos .in proprium deis dimux extat Secti i6 37.

f. a . Coniecturis res agittar Auguremur igItur nos. Quid enim ri nomen illud non mutuatima, sed ad mores habitumque spectri illius efformatum existimemus Eccare enim si sensum spectes sonat quasi abegerint ab o tam servare . custo dire prii lenter, consulte ut Porro τὸ mi fidelit

tem signare Germanis, iisqv v qui nondum aerela Uantur,constare arbitror ; at illud tamen addere volui quod originem suam ex antiquitate accersat. Nacii est sententia ἱ rure vel Q reuproxime idem cisse ac divinum qLod veterum Germanorum in -gVar Triatis, deum signiticet. Indeq; Germanorum antistites Trutas suum duxis nomen x Erit igitur ex vocum genio no

tendas .egregie se norat adprobare.

Naxi.Luth. in nominibus propriis Germ. p. re . x Flacius lyricus in praesa ad Olfridia. angel.allogante Schia dedis Gerni.Syrygr. r. r. ig. Scinester Upsal. c. 6 p. 3 . seqcl Scheraeus tamen τι artae dictimi vult a Druyda in Misceli. hier. R, p. 13 q.

6 Maii tamen pesmitus dictum es a ta

15쪽

qbegrat Druycla consultans, nempe apriscis Germanorum Vatibus. Ut enim Eccartus noster monebat cor)lluentem turbam rerum i edocebat mihi rarum eventum; ita qui Druycla nomen sibi sumebat omnis sese veritatis ridet cum erga Deum tum erga homines profitebatur doctorem, ceu loquitur Menala v. Uti Eccarius gravis quoad faciem at o incessimi,ita Druydiim prolixa vestis bisulca i barba magnam prae se reverentiam serebat '. Baculo albo utebatur Eccartus,vi eadem quoq; literorum monumentis de Druydarum moribus cognoscinuis, nec dubium ess poterit horum baculos similiter fucille albos, utpote quem colorem anq. praecipue Deo decorum adamabant a J

a. baculis,lbs esse Druydas conjicit Conradus Celtes ex quibtisdam antiquis imaginibus ad radices pinniseri montis, Viesatelberg.

in coenobio quod a se visis prout habetur Merulam d. l. e so lennis sere fuit baculoruit, usus apud pris eos facerdotes.Nam4 de Bois russorum summo pontifice rive rarte dicto, traditius bigus P. 3. e. s. de ruit . quod tantae fuerit autoritatis , ut etiam nuncius cum baculo ipsius aut a lio signis transens terminos regionum iitias

. 6. Ac videtur utic sicut alia Germania loca cita

Thuringiam quo Druydum e Gallia sub Tiberio Claudiove

impp. trans Rhenum demigrans insedis superstitio. Allegamus in hanc sententiam Diodorum Siculum, qui ad Scuthiam usque Oceanumque merciniam sese, ast Druydas dis alassis. b. Allegamus etiam inventum aliquando in vicinia Thuringiae,

illandia, lapidem ita inscriptum Δρυια His: A 3

c.' Conjicere ex his similibusque poteris transitum Druydarum ex vicinia in nanc terram , arborum nemorumque divitiis moribtis ipsorum imprimis aptam ; nec sane Trutten fanum Treuiens urgum illud Suevice caenobium anno nisi ex citarum hoc Thuringia castellum prope Unstratum urien alios nominum mirum autores quam sacerdotes illos, ii A mil

lenario finiente hic alibique superstites, testis est Celtes. d.)

profitentur. . , Diodori

16쪽

17. Devenio igituri eam tententiam, quod larvatus iste Senex ad modii mapparitionis eo nomine sese accommoda rit , ut quemadmodum peris Prelieis ut mihi placet rup/habitum maxime quem reserebat, expressit lita per τό ccarti Degra' , mores insinuare voluerit. Scilicet hoc modo imponendum erat misero popello, quo minus in oblivionem desineret patrii in superstitio tunc aut non plene,aut non ita sepultata diu succedente tempore vocem Pleues quae est fidelitatis nota, in locum pictithre substituit Tonus simili. quod illud nomen hoc coeperat eise notius. Cum igitur per parcemiam diacere vellent Tu mariae lim hi die Nessi nil de hegrat dixere pro eo, uuarnes mich ivi e re reii St ut Porro cum nomen Eccarti certis jamjam per nis accommodatum, possessores aliquando fidei decore insignes, multi enim Eccarti cognomin ii sint fideleso nancisceretur, iamiam contusio oriri coepit, ac denique S genuina origo ignorari. Hinc factum existimemus,

cur, cum proverbii huius incunabula essent investiganda, his de nunc apud Marchionem illum Misnensem, nunc ap. Herlingorum tutorem, nunc ap. alium Vempiam inquireretur, re tamen an hic illeve fuerit, dubia. Haec nobis videntiar,quibus quidem si camdi lima quis calculum adjiciat, non pugnamus, sin nigrum nec. ipsi pugnamUS. 28. Dissertiimus hactenus de iis quae circa quaestionem,quid

fuerit ille exercitus: 'notari poterant, nunc qq. in apparitiorus modum inquiramus. Hominum equorumque formis spiritus istos fuisse indutos iamiam supra monuimus Itierunt tamen ita,ut tantum non semper aliqua eis adhaeserit detormitas. Quippe in omnibus fere, quas legas lictoriis aut truncata aut enormia aut alia quaedam' te regionis isti mores observaveris.JA; n. Du autem in hoc negotio imaginibus utebatur diabolus, ut eo commodius tanti illas animarum larvas, quanti volebat, credulitati venderet Fq t. tu autem cum ad fastum non adhibeatur modo saepiti scide, sed Mita tractetur, a militibus praecipue, ut equi potiusqVRm qui a ciuiserorum habeatur ratio, tanto magis ab illo in

spectat

17쪽

spectaclullam usurpari poterat. Ac sane uti superbia vitIo a principio infamis fuit diabolus,ita nihil non movit, quo autoritatem maiestatemq; sibi corrogaret apud credulos, tantoque maioremsbi reverentiam atque timorem abs iisdem extorqueret, Vanto rariorem apud ipsos verum Dei culltim non ignoraret L ga hinc multo eum omit uti integris* turmis incessisse conlissipatum. Legas tioque en torum moribus dedi si operam. Nam 'aec olim magnatum erant studia; at improba, suo quippe suorumq; detrimento coniuncta es Noluit igitur eorum moribus, quibus ad imitationem solicitabatur, esse inferior ανθρωπα- γρευτης ille acherusius

α'. Sed unde tanta diabolorum copii generosi nempe parentis magna est familia. Id persuaderet forte nonnemini cui placet Germanorum loquendi ratio, quae matrem dia boli in proverbium produxit f. aut cujus in cerebro sce-cunda Lili parit. g. Sed ita, patrem diabolorum noctvelis. Meminit sane Hieronymus qui patrem diabolo asserere fuerit ausus h. quod si pullos ex incubos succuba oriundos addideris prosecto vos isti generare non potuerunt, fabularum numero explere iuvabit Alia edocemur ex

sacris literis, angelos a Deo creatos esse magnam ero eorum partem a creatore descivisi de quanquam exactum numerum

ignoremus, tamen qui hospitem illum integra legionis non nescit, nec ingentes daemonum exercitus ignorare poterit. Sed de his Ileologi. f. 9 audaculorum ad gratis sermo est id dae se mi , in id i id merans

ver et ei fel iiidstine ulter mare inquini in proverbii hujus ori

18쪽

ia v. Elias Levita in Thisbi l. o. 6 lux tori Lex. Talna. Ol. rto. ejusden Synag. Iudaic. e. q. p. o. alleg in iura reverendo D. Heinter in exat. lib. Cent. . tria. p. io adde Selden de is Syris syntagm. r. c. r. p. o. Vald sch. Pyrnon. End r. p. 9 so.

quid ' si illini Germisorum sit mulam e Iu daeoruni se hola de Lilitidaemonuit matre, ad Christianos fluxit , ita ut iocus , pullum ex hune esu erit, dixelimus t h. Hieronynius T. V. p. in . c. conri ei .ers berg. Seriti. s. os alleg. Fellerod. l. i. o. supra g. 4. lit h. λ Marc. i. s. ad quae verba Musculus Pon dei

P. l. s. ioJ.a,' eod volunt hodieque usuri lint. Qui plura testimonia de multitudine diabol. Gla derat, adeat Iodo2 Horieri s. cui tit dei Temses sel bli extum eod. Theatr. P. i. I. H inee parum conducis, ut ura-gnus exercitus daemonum se sitit aliquo in loco, si ita ipsorum, inde Germanicum no inen Tolo b diabolo natum esse existimatur si et

s. o. Quid inena de colore addimus Nempe quoad hunc quoque ad terrorem sese novit componere diabolus, ita, ut cum apud nos, qui aversantur albedinem albus sita apud hos, qui amarit niger compareat IJ Indeque momen ipsi quo infernalis aethiops, Pella Plolire alicubi m. audiat, quia Europaeis ut plurimum talem se sistit. De Ariis Taciti verba

sunt quod arte ac tempore lenocinentur nigrasutis, tincL co pora, atriis ad praeba noctes legant, formidine at umbra seralis exercitus ter orem inferant, noli hos um fusinente novum is velut m rnum VPectum n. Ita videtur historicus ille sub Ariorum sescriptionemrmam familia hujus daemonia- ea tradidisse, ac sane feralem illi tria exercitum per German m mutente Oeer exponit usiius,locum rimc ipsum annalibus in inse-

19쪽

Inserens o)Gemmum huic exemplum est, quod Althammems refert Nos, is, inquiens, aer te militum manis in inseriori Germanias diabolo appella uni ad incutiendum terrorem iis , adversium quos mittebantur. V es crant nigrae, has nigrae, ultus ipsi nihilo eis Mures. so cons. L. Mileri flores Philos p. a. S Arnoldiatigateiberalbrah.Negeroosne Thur ιubem verni gnen Dephenthum, sues m apud Ottium

s. i. Non oculis solum eiusmodi spectra sueres ' via, sed auribus quoque ut Eccardina ista familia. Per it ras me edocuit vir, cujus remoriam semper venerabor, quae ipsi olim aliisque multis Pastor quidam ex Emirilitans dioecesi

tradiderat, imprimis commemorans . sibi aliquando cum patente sene ex urbe ad rurales penates die iam iam moriente revertenti pone Venatorum clamores, per agros sese diffundentes increbri illh cum senex ad ipsium : Secedamus, inquit, devia, exercitus imminet furiosus. Et ecce vident transireturpes vertagos, cerberosque hiantes, vident quosdam venatico indutos habitu oculisque flammantibus, torvoque adspectu horrorem cuilibet deproperantes auditin praeterea inconditos Venatorum clariores, latratus canum, cornuuπque boatus.

Incolumis tamen evadit uterque Pausanias quoque prodidit, in campis Marathoniis, in quibus Atheniensis dux Miltiades Per-las vicerat ante C. 01 multis annis post spectra noctia esse vi-st, militares clamores, hinnitusque equorum auditos esse, pluribusque curiosius perscrutari volentibus haud parvo diligentiam stetisse si iam, in

o. refert piis ann paraIip. p. 3 . Nicol Leonicus de vari hist. I. 2. G29. Eo iam de mir mori. P. . c. γε.

3a. Ex iis, quae modo recensuimus, videre est, catervalibus istis daemoniis viam qua transitura erant secessu suo patefecis homines . Nec hoc solum, sed iubmissa in terram declinatione acherunticum istum exercitum aestimas audio P

20쪽

tior persiva deri mini facilimo. Legi n. alibi q. hunc culturnox hiberi spectris. In Orientali Rusita messis tempore meridianus daemon habitu viduae Iugentis rura obambulavit, operariisque, nisi protinus viso spectro in terram proni ferent, brachia cruraque fregit. r. Et Proteus sane sylvestris ille in Silesia impetravit a Caucasi sui habitatoribus viciniaque ut prosthat humi cois ore Colatur. s Ut autem Venerationes eiu

modi in desideriis sunt diabolo, ita ab eorum qui praestant, aesone abstinere, si vel maxime Dei providentia non prohibeatur, videtur ideo, ut plures in ea nil superstitionem pelliceat.

. 33. Ad caussim nunc calamum proseriimus. Ea est hominum conditio, ut ulti peccare malint, quam vivere, pauci ita vivant, ut ne benignitate in se Dei abutantur. Idem sentias de Germanis nostris Collustrati equidem lumine Evangelii, sed ductores nacti infelices, ad tenebras deviarunt denuo, fabulisque irretiti peregre verunt ad statuas lustrationes egerunt, animabus t vagabundis vacarunt, ac, ut in compendio dicam ad antiquum ingenium nomine essierunt novo. Non itaque noluit Deus iustissimum exercere ita dicium, permissurus, ut quibus adeo cultus reprobus cordi esset, domi haberentintegros, quo peregre quaerebant, exercitus, insessos deos, iam Vas peregrinantes, erronesque animarum absoluto penso beandarum. Ita hominum meruit improbitas, ne diabolum talia molitum Deus impediret. s. δι Stipra jamiam mentionem iniecimus P an ex veteri superstitione huic exercitui cera autor iraeses assignati animadverto tamen, quod eandem functionem deae q. non ni)lla obire existimentur, uti dis , t Diana, Herodias decrepita Bera i sive illa exemplis, sive tabellis anilibus prognatae, aut denique ex utris p complicatae, quemadmodum valde sus Cor, fuerint,equidem non disquiro. Meminit sane Discipulus γ' qui festo natantiis De m , quam et idian Dianam nominant,in laritaegrallen. Fausd/dicunt cum ro Mercituam Dre. Et in synodo Ancyrana damnatur illa et ene carum Osinio, a mu-keres daemon mi usionis usi unc utarent se noctu curas Diissa e-