De morte retardanda tractatio. Io. Baptista Vertua Mediolanensi Collegio adnixo medico authore

201쪽

RETARDANDA . Is IConsuetudinem in t auri pro morte retaris danda plurimum posse . cqui gesimumquintum,

suetudo, quam no in cibis so- tu, sed& in alijs quoq; rebus plurimum valere pro sanitate tuenda, & vita producenda voluit Hippo Q ates ob auo in sextum de mor bis vulgaribus particula trigesima. Galenus . proprio de consuetudia ne libro, quae enim insueta sunt, Valetudinem facile tetant, id quod peregrinantes magno suae valetudinis detrimeto saepius experiuntur, neqῖsolu in hominib' id spectatur, sed &in pecoribus quoq; : no cosueta . n. cibaria pleraq; tota armeta, totosq; greges perdiderunt : in india Aleiadri magni exercitum cu equitatu

nouitate ciborti pene deletu hysto-d rici prodiderunt, nec tamen ij cibi, L incolis i

202쪽

porro Galciatis testis cst mulierem quandam annosam atheniensem, quae eo nomine egregie celebratur,

quod cicutam innoxie biberet, haec ab initio cicuth momentum bibens

ad liberalissimum haustum progressis a sine ullo valetudinis detrimento. diu superstes vixit : nonnulli ctiam puellam quandam herba veneni aeducatam diutius vixisse prord icant; Theophrastus pariter testatur quosndam tantum hellebori esitas quai tum manipuli duo capere valent, nihilq; ab eo assici , absinthium maxima in orbis parte pecora non solum pascuntur sed ne attingunt quidem; Pontica vero pecora eo & pinguescunt, & pulchriora redduntur: manifestum igitur est optimo iuro diei usuisse a philosopho, consuetudinem. esse veluti quandam asci titiam natu. Iami verissimumq; etiam esse quod pro

203쪽

pro verbo dicit, ab assuetis passione

vel non fieri, vel non tantam saltem fieri; qua ratione fit etiam nonnunquam , ut pleraq; medicamenta ansuetudine,& longo usu naturam sua Vimq. amittant , nec ideo amplius sint a si uetis medicamenta, immo cua natura eorum debellatur atq; co-ficiuntur , iam medicamenta esse desinunt,& limentorum naturam induunt. haec igitur cum ita sint, pro vita salubri longaq;duceda, erit rio bis consuetudinis ratio plurimu habenda , ne scilicet ab assuetis et aliquatiatu nox ijs repente, sed sensim recedamus,cuius r ei rationem crediderim ego esse, sia natura nostra subitas non patitur mutationes,qua et ratione ductus Hippocrates secudo aphoris morti aphorismo quinquagesimo ait, que ex longo tepore coluera sunt, et si deteriora sunt, insuetis minue

204쪽

RETARDANDA .

minus molestare so. lent, qua sententiam Galenus in comento voluit in telligendam, &obseruanda essen5 in cibis solim, sed & in aere, somno, vigilia, caeterisq; rebuS non naturalibus, de quibus verba partim feci. mus, partim facturi sumus . Tempus in cibando oportunum maletudiui maxime amicum. Lap. X X Cl. Ihil etiam aut certe parum homini inter erit ordinem in ci

bis seruas. Vt diu superstes ;

vivat, nisi in cibando oportunitas tet poris simul contempletur, & contCl plata Observetur; tempus autem culi num erus sit secundum prius S posset terius ex Aristotele quarto physicorum textu centesimo primo, tunc cibandi tempus potis Simum oportu i Dum erit, Cum quae ante, Spost clat borii oblationem agenda sunt, Obi seruata viderimus : quae igitur ante

205쪽

Isis D E MORTA

cibum considerantur, aut insunt corpori nostro, aut extrinsecus adveniunt; nostro insunt corpori excre.

menta faeculenta, qua te corpor C exin

t pcllenda veniunt priusquam nouus cibus ingeratur ex Hippocrate &Galeno primo de ratione victus in morbis acutis particula & cόmento trigesimo securido; nostro etiam inest corpori bilis flaua, qua Ventri Culus, sit 'irgo ieiunio detineatur fa cile repletur, ex Galeno secundio de temperamentis capite sexto, &nisi

ea evacuetur, stic ced ens corrumpi

tur cibus, ut placuit Hali silio Abbatatis libro primo suae practicaeacapite sex o ii in quin etiam cibus prius

ingestus, quo in ventriculo, adhuc existente, notium sumere cibum rationi absonum est , corrumpitur eo nim , &cacho chimia multa in venis coaceruatur ex Galeno plurimis in τ

206쪽

RETARDANDA . I 67

Iocis, praecipue vero tertio de symptomatum cautis cap. I. & primo in librum Hippocratis de ratione vitactus in morbis acutis comento trigesimo secundo, differenda ergo erit cibatio quoad ventriculus fuerit a praecedenti cibo omnino mundisica tus oc autena nemini haud notum erit, si vi nae apparuerint coloratio-l re S ,& mnes adfuerit: quae ante citabum extrinsecus considerantur, labor es sunt, qui pro natura & ctriusq;cbrisuetudine augeri, aut minui de benr , insuetis enim laborem haud conuenire sensit Galenus quinto de sanitat e tuenda capite undecimos Calcem Versus caeterum quae post clabum considerantur alia similiter no i stro insunt c'rpori, alia extrinsecus adu Cniunt, nostro superuenit corpori mnus, qui quamquam post sum i Pta In cibum probari videatur ab

207쪽

168 DE M O R d EHippocrate Texto de morbis vulga - ribus dum ait, labor, cibus, potu S,

somnus, venus omnia moderata , ' . caute tamen procedendum est, nam ubi ventriculus fuerit debilis, ratio . , ne cuius innatet cibus, tandiu iudi- cio meo somnus protrahendus est , quoad cibus a stomacho ad veretriculi fundum descenderit, alioquin in cubus ut plurimum sequetur,. cui in- cubo, nisi cito succurratur, saepenu

mero holai Epilepsia, apoplexia su

i peruenire ex Galeno libro de viil setate respirationis, loco igitur somni pas ulu deambulare potius consule' retari liuod denim extrinsecus adue iit est motu S , qui qua ui S comuniter ab o m n i b us post sti m p t u in c ib v m d ut ae negetur eo quod fortasse ciborti in ventriculo concoctione que quiete potissima perficitur perturbet, no- bis tame sicuti no omnino leuiS moiatus improbatur, siquide, & lentis , S bre-

208쪽

RETARDANDA .

hreuibus deambulationibus uti pos

se Galenus no negauit fecundo de copositione in edicam clatoria ploca Capite primo, titulo de dolore capi tis ab ebrietate, ita ita otus paululum quoq; violentus maxime damnatur, utpote qui ciba a ventriculo ad intestina,& venas indigestu trudat, ibiq,ὁppilationes minime cotemnendas inducat: extrinsecus quin et consi

quae si statim a cibo exerceantur, Ca- .' lore inaturale a co coctione . distrahe iacto, cibos in vetriculo a tuti retarda .re conanturique cu ita sint, ii emo, ut

cr edo, inficiabitur, suprasci ipta prae cepta ad anatissim esse P pendenda, obseruanda , ea enim potus musia sunt, sine quibus cibus in ventriculo o prime c5 coqui, & elaborar i nequit, cibo vero no belle in ventriculo et a borato, c teras quoq; alimeti coco istiones is ustari necesse est. c teriai I

209쪽

D E o p o, ' cum nostra hac aetate nulla , aut seu tem pauca in cibando habeatur ratio ordinis teporisq; oportum, mira haudquaqua erit, si ut ait Hippocra

simo quarto, tot cachoch nu acer- i uentur, tot morbi superueniant,&vitae hominusti breuiores in dies recth dantur. Galenus noster primo de alimentorum facultatibus capite secundo titulo de tritico, Tecidit rationem, cur rustici, & omnes fere mesiat fores flores' grauissimis preti cndantur morbis, d ante sen e stam p . reant, quia scilicet ex multo labore

inanit e cibum rapiunt a liquando omnino Crudum, cum cibo sumpto

statim laboribus sese reddiderint: nostro vero hoc saeculo non solum rustici, orum etiam aliorum plurimi

210쪽

Rr TARDANDA . I Isine delectu cibos quacunq; hora de

uorsit, immediate vero,vel laborio so ludo corpus agitant, vel mutati, equis currunt, vel saltat, vel quo

pessim uest a cibo superius superbio H

bedo concoctionem perturbant, vel deniq; veneri, animi perturbationi bus,& negotiationibli,statim incubates. calorem naturale a concoctione distrahiat, cibumq; crudum vel et corruptum in venas trudunt, & propterea quae euo suo rusticis contingere Galenus a Armabat, nunc temporis, omnibus sere euenire, velis nolis, fatendum erit hactenus de tem pore particulari, nunc de uniuersa

li illud addendum est, quod nobis obseruandum reliquit Hippocratest primo aphorismorum decimoquin to, dum inquit , ventres hyeme , &vere natura calidissimos esse , &somnos longissimos, quare per ea