장음표시 사용
171쪽
corpo 'um insinuare sese non posse,moneo hic ab iis non tantum vini spiritus, sed quidum etiam illud aggregatum, quod sumum dicimus, attrahit cerei enim accensi quem communis candelae istoris vitandi gratia pra tuleram flammam extinxi, ascendenti autem tenuis exhalationis instar fumo certo intervallo excitatam succini particulam, aut calefactum ad
mantem opposui, Mo fiamus ascendens a prima linea seu itinere man Dite devians tu electricum impingeret, quod aliquamdiu fumigare videbatur, magnamque ad distantiam si vegetum,a ret. q. Quod non a peculiari quadam electricum inter , corpusque iaquod agit sympathia, electrica attractio pendeat . eo probabilius inde
videtur, quod succinum, puta , non attrahat determinata quaedam cor-POra ut magnes serrum , eaque tantum in quibus serri plurimum est , corpora, sed quantum experiri potui, omnia etiam aeque , debitam intra distantiam , cui quae apud me est selecta succini particula non renam modo attrahit pulveresque minerales , sed di limaturas chaly-bis, & curii, aurique contusi P modo levia satis fuerint igne sorto
tan iam dempto, dixi freto, neque enim res mihi adhuc constat: validum enim electrum ad . competentem distantiam exigua ignitae materiae frag Denta sat celeriter attraxit , quae du:n corpori attrahenti adhaerent, emicabant .: cum autem propius ea in picerem, particulas 4 centes cineribus quasi vestitas animadverti, qui igne emoriente attracta circa corpuscula, quantumvis coalitioncm praevenire conatus fuerim, coaluerant: quare dabius aliquantulum nasi utrum ignita corpuscula , dum totaliter talia, attracta forent, an vcro recentes cia
res non essent serte in odia n attractionis objectum , qui inhaerei tes sibi ignis particulas nondum extinctas secum detulit Ient. Quod autem ad stanimam spectat giberius nostras , docet electricem debite lucet excitatum , atque applicatum ne minimae quidem candelae flammam innexurum non adeo facile sorte fierit experiri cum electricis communibus , ut succino, cera indurata , sulphure aliisque unctuosis
concretis r experimentum itaque cum scabro adamante summe attractivo faciendum existimavi , quem omnis damni securus candelae , aut cerei flammae admovere poteram , licet autem utrum flammam, ut m niseste semum agitatum attraxit , attraheret ne e , certo nescirem
concessa tamen cyissenii assertione , staminaque a generali regula e cepta , itaec ipsa exceptio approbatae hactenus hypothesi quadrabit, cum praesertim, ut inrcherus ni fallor doceri calor stam nae, eis ivia quibus a tractio perficiatur, dissipet. Atque Hrte etiam flammae sursim motae vel citas in causa est , cur electricae emanationes 1 suo staminam itinere de
io. Vegeta, multumque excitata succini particula, non ipsum tantum , ut experti sumus , succini pulverem sed minora etiam ipsius fragmenta attractura est , atque ut variis in calibus alterum contrariorum
172쪽
productione . us ad alterum dirigIt. ita hoc experimentum aliud mihi suggessit, ex quo
s taliciter successerit , probabiliter concluderemus , in attractione electrica non emiavia tantum i corpore: electrico emitti , sed & haeeipsa corpori attrahendo hunc in modum colligari , aut adhaerere, ut viscosorum quasi funiculorum , interventu , qui cx cohaerentibus , eLsuviis constant, ubi agitatio cessavit, contrahantur, atque ad utrumque interius extremum retro agantur sere chorduis instar citharae dum breviores sese in dimensiones contrahit, postquam distenta fuerit: sed ipsa conjectura longe facilior erat experimento ad illius examen requisito : operosi enim laboris erat electricum magnum , vegetumque eo modo sinpendere , ut dum suspensiim , excitaretur, adeoque subtiliter libraretur, ut debili illa, qua levia corpora attrahit virtute, integrum ipsum corpus loco moveret. Variis itaque aliis electricis frustra adhibitis ad vegetam illam supra memoratam succini particulam confugi : illius itaque ope cerae e filo serico luspensae obtusam aciem ad acicularem pulvillum sat , amplum rudi , nigroque laneo Panno coopertum calc cimus , electrumque libere licet ab extremo. funiculi inseriore pendens quam citissi ne fieri potuit , stabilivimus; succini aciem variis de causis affiicandam judicavimus : si enim lovigatum latus calefactum fuisset , succinum ad corpus cui afflictum
fuerat nisi loco omnino mutatum , accedere non potuisset, imo quod pejus est , ni sursum aliquantulum contra corporum gravium nati ram , motum et cum autem succini utpote suspensi partes aequa quasi lance librarentur , movendae tantum ut corpori cuipiam appropii quarent , tarietenta inter erant cui motui , gravitas , electri quod su-niculus i motu deorsum prohibebat exiguum , aut nullum obstaculum esse poterat : ubi autem luspensum affictumqtie electrum libere quievit, cale sectam aciem pulvillo superius commemorato, quem l men non tangebat , applicuimus , cui ob porosam superficiei scabriaciem electrica cffuvia mile adherere poterant , acies autem inani ste a pulvillo immoto detorquebatur : tardeque remotum ad aliquod spatium sequebatur: cumque non amplius ab hos corpore detineretur, ad pristinum, in quo prius quieverat, situm redibat: atque haec accedendi ad pulvillum propriarum vi exhalationum facultas, adeo tenax fuit in vegeto Nstro succino, ut vel semel calefactum decies, aut undecies pulvillum sequeretur: utrum autem quis apte ex .hi S experimentis concluserit , succinum quasi per Gradens quodpiam alia attrahere corpora, aut electrica, non tanta quanta hactenus dictum est, proprietate attrahere,non est hujus
Alia quaedam eodem tendentia superioribus Phaenomenis addi possent,c ut ipsa electricorum corporum ad attrahendum aptitudo ex politis , ac
laevigatis superfici cbus. c At cum experimenta circa prodii cionem clectricitatis promiscrim exponam jam qua potissimum ratione producere.
173쪽
i o ne timethanica Eliaricitatis
aut destruere hanc qualitatem quibusdam in corporibus potuerim,altera tionibus quantum conjiciebam mere mechanicis.
Una itaque primum leni, lentoque igne quartam circiter electae Terebinthinae partem evaporassem , pars residua in diaphanum Gummi indurata est electro non absimile , quodque ut expectabam, electricum fuit.
OUo liquida corpora , . ut petroleum, sortemque vini spiritum, at quamdam proportionem commixta , cum sicca , donec restadua massa foret , distillassem , friabilem , nigerrimamque instar getae obtinui subitantiam cujus superscies , ubi retortae contigua erat , fusiali, litius dum politi adinstar si landebat quod & facultate sua electrici
EX antimonii cineribus nullo alio sui raddito vitrum diaphanum
consectum , astrictui inque , ut electrica corpora donec excitet tur africari solent , manifestalia electricitatem acquisivit : quod eo magis observatione dignum est quia vitrum antimonii quod communi purius esse dicitur ex regulo ejusdem fossilis fieri potest. In cu iis praeparatione magna antimonialis sulphuris pars separatur , atque inter scorias relinquitur: quare vitrum antimonii, absque additamento si iunt facile ut experientia docti sumus ad regulum reduci potest qui electricis corporibus non annumeratur nec peculiaris tantum aliqua, fixaque pars, antimonii vitrificari poterit , ex volatili enim parte pii iter , maxime floribus antimoniale vitrum nullo alio ingrediente superaddito ifieri nihil vetat .
V Itrificati corporis mentio mihi in memoriam revocat vitrum a me. saepius ex plumbo ρer se factum quod ardui satis laboris opus erat:) illud autem virtutem quoque electricam , sed languidam admodum pos debat nec est hic omittendum ex vitro hoc malleabile etiam plumbum sacile extrahi potuisse quod, quoad sciam electricis corporibus nunquam annumeratum suit.
Um aliquam succini partem caute distilla' em non cum 'arcna, . , aut pulvere lateritio, aliove simili quo utuntur Chymici , ne vasa distringan or , additamento , sed solatariam , ut caput mortuum impermixtum haberem: disti lationem hanc eo usque protraxi donec sudipeditasset sat magnam quantitatem phlegmatis, spirituum , salis volat iis , atque olei: e retorta autem caute dii fracta residuae materiae mas Ia extracta est, quae in nigrum adstustione colorem penitus degenerat, multoque
174쪽
Produnionc . I Imultomae stiabilior succino facta suerat , adeo ut qui attractivam l vium corporum virtutem 1 substantiali succini serina derivant, corpori tantopere immutato nobilissimisque partibus spoliato inesse iii apicari possent e tantum tam cia abluit ut caput hoc mortuum elcctricam facultatem amiserit, ut potentiusquam si canum ipsum, ante distillationem atrali
Ex prioribus autem exemplis a vitro antimoian suppeditatis discere licet, cum corporis forma , ignea analysi partes dLipante defrui videtur , residuam tamen subitantiam ea electrica facultate imbui posse, quam capM mortuum acquirere potest : ut hic patet in vitro antimonii ex calce , & itoribus tacto , ex secundo quoque exemplo superius relato , communique vitro quod electricum est , discimus corpora seorsim non electrica , conjunctim iduinque corpus factitium licet constituentia , electricitatem allequi polle prioribus experimentis quorum uniformis succellus eide solet addam mirabile quoddam phaenomenon, quo licet non semper conitante probabile fiat attractioncs electricas', non a substantiali , aut clientiali cana forma prona nare . sed ab inobservatis potius , sortuitisque causis : utut rem adeo miram celare te non ausus mirabile quodd. in in speciem electrica attractionis gsnus referam , a nullo tκratisia aliove scriptore , quoad sciam, hactcnus obscrvatum.
AD ulterii ii illi , aut falsi ut loquuntur capillorum cinnini crisipa
tione , aliove quovis modo in quodam sicci ratis , aut rigidititatis gradu constituti ab humana attrahentur carne , aut certe cidem applicari videbuntur codem prorsus imodo quo excitato ,, Dictione , siccino applicari solent : cujus rei vcritatem detexi in cinniniS ejus - . modi quos duae primariae quaedam iaminae gestabant, eos cnim, ut in
terdum observavi , cohibere non poterant ne ad G Enas convolarent,
ibique, licet earum neutra fuco aut uteretur , aut indigeret hae rerent : ut primum earum altera hoc mihi experimentum indicavit, quasi joci materiam subelle ratus , aulica rem urbanitate risuque excepi: aliis tamen in cinninis idem, quod prius videram , animadverti: Ut autem non e vulgaribus ea , .nriuosis, erat, meas ingenue suspiciones omnes dissi pavit, atque, ut rogaveram, ut ulterius mihimet ipse satisfacerem, perinisit, petii ergo ut calentem manum ad certam a cincinno detracto distantiam , in aere exporrigeret: quod, ubi iacit, in serior cincinni pars quae libera erat, i plius sese manui statim applicuit: quae res eo magis mira mihi videbatur , quod tanta eapillorum multi ucio non nisi a corpore sumino,&summe e lectrico attrahi potitisset: repetita haec observatio impulit me ut ex iunioribus exquirerem num sorte simile quid observat ent,
sed nihil ulterius certi hic super re discere potui , praeterquam quod emaxime ingeniosis una Oaepiam gestas te se interdum importunos eju
175쪽
I 2 - De Uueu D sita Elearicitatu modi cincinnos asseruit, qui ad genas maxime , quoties rigidius crispa
ti, aut tempus pruinosum erat, advolare videbantur. Aliquot post annis faciendis circa productionem electricitatis experimentis occupatus, experiri volui utrum necne in attractiones a succino, ictas excitati motus geris vim nullam obtineret, aut utrum hic essectus non oriretur potius ab emissione , aut retractione eisuviorum , quae natura sua viscida cum sint, constant sorte particulis, aut ramosis, aut hamatis, aut alio quovis modo cohaesioni aptis, quaeque protrahi, rursusque corrigiarum instar corii contrahi pollent: ut hoc inquam examinarem aptiorem nullam, si ad Praxim reduci poster, excogitari posse methodum existimavi, quam si experirer utrum electrum, in phial Me qua omnis aer exant latus Gret, attracturum leve quodpiam corpus esset, quamvis autem experimentum dissicillimum videretur, ipsoque primo in molimine animum sere desponderim quod pondus ambientis aeris 1 ccipiens fregerit , aere enim Interno sollicitὸ exanclato debilius fuerat: experimentum tamen cum vegeta succini particula tornata politaque ad electricas operationes , postea repetii : fervida itaque tempestate manifestam attrahendi virtutem varia per minuta retinuit peracta enim frictione libratam acum per quartam liorae partem movit: jam itaque successiis spe animati calefactum prius succinum in parva phiali rec pient O recta leve supra corpus suspendimus , atque aere phialae antlia nostra aeria educto , arte quadam succinum donec
stramini,aut palea proximum. ret demisimus' advertimus autemquod e
pectabatur,minimo illud contactu corpus leve sustuli 'e, ac repetito expe-ximento sublevasse etiam absque omni contactu, hoc eis attraxitast. Eorum opinionem qui elediricas attractiones , aut substantialibus at-crahentium formis , aut Chymicorum in ipsis principiorum praedominio ascribunt , eo remotiorem sorte alveritate existimabis : si experimenta quaedam proposuero in quibus leviorum corporum attractio a minimis sa me circumstantiis pendere videatur : licet aqtem super mirabilium ho-
tum phaenomcnon causa incntem aperire. meam jam supersedca , remque albi tantum ut problematicam curiosisque amicis tuis proponam: praecia suae tamen cum sint mechanicae, experimentorum meorum enarratio ad
scopum mihi propositum iuutilis fit ara non est.
M o liori plumae non cx ali , aut caudi sed e corpore pulli detractae,
largam, xegerari que succipi particulam intentum in scopi im at te sipuratam, igne moderate excitatam prope adeo admovi, ut vicinior plumae pars attracta suerit, et aae adhaeserit partibus remotioribus eodem
in situ remenentibus erectae autem molliores hae plumae, digito iudici, quem prius iplis applicaveram , pristino situ decedentes , eodem pro ius modo atque corpori electrico sese applicuerunt : sive autem ipsis unguem, aut digiti pulpam objicerem , aut digitum dextrorsum , vel sinit irorum aut supra molliores illas plumas vicinores extenderem , celeriter
176쪽
Productioni. leriter sese , atque aequaliter quidem quantum conjicere potui, ad ipsum
se converterunt, ipsique adhaeserunt: ut aut cin patefieret erumpentes e calido digito exhalationes non suisse attrahendae plumae necetiarias; Cylindrum argenteum eodem prorsus modo ipsi applicavi, cui incurvatae applicuit sc se , licet hujus instrumenti summitas vario in situ ipsi objiceretur : idem omnino Phaenomenon tum ferrea clavis , tum stigida politi marmoris nigri massa exhibuerunt : quibus licet non excitatis pli
ma tetraciter adeo adhaereret, ut eorum corporum alterum licet non adeo
facile, succino ipsi, plumam dextraxerit. Sed diligenter notandum inusitatam hanc attractionem tum tantum tangi ite cum electrica excitati succini operatio eo in sigore perseveraret, qui plumae sustentandae par foret: postmodum enim nec admotus digitus nec alia corpora admota plumam situ dimovere poterant, Attamen statim atque succinum levi iterum s ictione excitabatur, eodem quo prius modo praedictis se corporibus phama applicasat. Ne autem speciale quid huic ineste plumae quis suspicaretur, idem e piri memnna cum aliis plumis quae prae longitudine extra sphaeram activitatis succini non erant, uventu plane eodem Aci: quod 'ari is temporibus repetitum, Mariosque post trienses imo & annos, expectationi semper aeque respondit ac tum etiam cum speciali huic succini particulae, aliud elee -- cum, laevigatam praesertim colli quati sulphuris massam substituit lem. Atque haec fere phaenomena de inusitata Ieviorum corporum attracti 'ne commemoranda putaui.
Priusquam tamen has circa electricitatem notas concludam non abs re Derit monuit te electricorum experimentorum eventum non esse usque adeo certum, ncc constantem , quod saepe levissimis In speciem circui
stant iis, ac nonnullis etiam inobservatis variari plurimum possit: haec ol, servatio exemplis quibusdam superioribus fidem conciliare poterit , iis 'praesertim quae de temporis in electrica phaeqomena influxu diximus: sed inec variatio tantum aliqua in experimentorum eventu contingere saepe potest, sed nec adeo adhuc constat utrum corpora quaedam elotirica nec
ne diei debeant': sagax enim Aircherus crystallum gemmas inter, quibuI
hanc natura attrahendi virtutem negavit, numerat, nulla tamen quantum 'memini nativa cum Crystallo experimenta seci , in quibus hac eam virtu- te destitutam viderim : recens quoque author doctissimus , ubi electrica ab industrio Gilberto nostrate enumerata, quibus di quaedam a se obse vata addit, addique ponest praeter albos Sapphyros , atque Amethystos Anglicanos, diaphanus sere Minerae plumbeae vectis) duabus gemmis es : anis earnetioni atqne sinaragdo electricitatem negat. Quod nequaquam mirum mihi videtur, Pustra enim ipse sat Iargam 'e retionis particulam, quae rarissima habebatur, attrahendo corpori cuidam adhibui : variae tamen aliae selectae cornelionis particulae , Ic-via . ut expertua sum-corpora, maniseste, imo & celeriter attraxerunt: ἰ
177쪽
ro De Mechanica Electritit itu atque Ornelionem ipse Gemmam insigni electricitate praeditam gestare
soleo : mirabar autem tot diaphanis gemmis atque ipsi. etiam Ct stallo coincessam qualitatem , uni smaragdo denegatam elle : quare rem propius examinandam putavi, nec ita se semper habere comperi : videram quidem in annulo quodam magni splendoris ac pretii Gemmam, que licet viridis , electrica . ut sonieceram, suit: huic tamen experimento non e te iidendum judicavi , quod Gemma haec Verus smaragdus non seret, sed quod rari sinum , viridis sapphirus , qui non modo non mollis , ut ex ipso qui eum secuerat Gemmario dia dici, Simaragdi ad instar erat, verum caeruleis etiam Sapphyris , qui solis cedunt duritia adamantibus durior videbatur: nihil itaque aliud hoc experimento concludendum ratus praeterquam quod , si assertio examinanda vera seret , electricae facultatis defectus a peculiari potius smaragdi textura , quam ab ejus dona virore nasceretur , cum trialbus quatuorve veris smaragdis rem examinandam suscepi , qui omnes aliquam quidem , sed non aequalem clectricitatem exhibuerunt. quae longe maior adhuc in Daragdo quodam meo extitit , eximii ad- eo , vividique coloris , ut inter rarissimos a peritis quibusdam numeraretur : licet utem hoc disquisitionis iaceae succestu , ut facile ali quin potuissem , novam curiosis fallos a veris su aragdos discernendi methodum indicare non possem ; non absimili tamen methodo non semper qui dona , at f enumero Vcros quis adamantes dii iii guere poterit ab adulteratis , quoties quod annulis sint impositi, tutissima examinandi ratio commode adhiberi nequit : neque ullum me electricum ejusdem molis videre memini, quod aspero quodam ad mante potentius fuerit : is autem crat idem ipse,.quo scilicci supra acum tria & plura per minuta , postquam calci ccre desiis sim, in visse me dixi: observatum porro est aspcros adhuc adan antes Hrtius attrahere qu.am posteaquam pQliti scctique iuerint . cum autem hoc probet, contra quam a uobis aliisque observat uir es , seccinum exem pli gratia , quoad ad iupcrficiem laevigatum potentius attrahere , s cile crediderim , si haec circa adamantes Ohlervatio vera Derit, atque
quibus dam in casibus a iactura praecipue es ctricce , lapidis substantiae quod lapis commo itus sit, non lendeat , facile inquam crediderim rapiditate rotarum, quae se odo potiendoque adamanti adhibentur, ioteus uni Oxcitari quem sensus etiam percipit, in lapide calorem qui v lida partium concussione . s. i hil ut ita loquar , ipsius materiam consumar. Aut magna saltem ipsus portione spoliet , vel seric etiam
aliquam texturae. mutari opem inducat qua iis effluviis , quae electri carum attractionum instrumenta sunt, emittendis adamas ineptior itati ut a item maici iam facti ulterius adhuc examinandam , censeo ita illius
causam, si vera sacrit, ulteriori lubcos dis qui titioni relisiquo.