장음표시 사용
12쪽
ILLUSTRISSIMO , AC REVERENDISSIMI
Niciensi, Dissopo Casalensi, e ' comiti
Go primum tempore amplissime Antisses tua
in me singularis Benignitas , egregiaque H nitas manifestata est , eo me grati animi, P liacumque essent a Iumenta , prae re constitui. De Casale sis Ecclesiae prisco , praesenti flatu , itemque do Episcopis ejusirim , veluti hi floricam Epitomeu praesertim meditatus , breves qua dam Dissertationes , non inconsulto exaratas , Tibi humiliter nuncupare peroρro. An aequi, bonique feceris hanc meam in Te voluntatem cum observa ria eo .nctam, ambigere nolo. Scio euim, qωo es in me propensius auimo , quantum indρ procli Dir ad hominum mentes eximia quadam Beu centia excitastas, ac per movendas . Hoc litur meum elaboratum, qualecumrue
13쪽
fieri potuit, exmulate absolutum, Tibi uni, dignis σPraejul, submise dico, humiliterque pubibio: pondus uti-
humeris impar , nePe exte=o fortasse ho-ne fuscipiendum, nisi quod exempla suppeterent, quae de atiis quidem Auctoribus externa scribentibus haberi possunt , O quae tum prophana, rum ecclesiastica monumenta continent ; qaorum singula referre hic loci incongruum esset. Horum itaque non spernenda sane auctoritate fretus , de casalensi Ecclesia , in ego Bononiensis, ab elementis usque Cariaticae Fidei, ae Religionis ad praesentem diem perbrevem Historiam descripsi; indeque per compendio fas insertationes in ordinem digestas , Episcoporum Casalensiuim acta repraesentavi, sparsim habitis quoque Digressionibus , quae insignem Casalis urbem clariorem item in
dies ostenderent, hi floricam leotion m hanc amoeniorem redA.'e valereui. Ad nostri operis calcem, Te ipse nemper,s,sὶ risDe Prasul, cujus inclitas recensere dotes , ac vere meritas concelebrare laudes , politioris utique si is, qzam meae fere ineptae scriptionis , inconcinnae Narrationis proprium esset. Patiare tamen c utcumque tua exposita sint ornamenta9 Te a me non quantum mereris , sed quantum ego pro viribus potui, ex animo commendari.
Hauacsalve, Antissitum splendor , er decus: Teque Deus Optimus Maximus commisso tuo amantissimo Gregi sollertissimum , ac vigilantiorium Pastorem semper incolumem
14쪽
Tam antiqua, quam praesenti conditione. Prima, ac Proaemialis Dissertatio. Monsferratus, forentissima Italiae regio, in-
p xςx Liguriam , Insubriam, ac Pedemontium
Continetur e de qua Provincia non ignobiles quidem Scriptores, Flavius Blondus Foroibviensis, Raphaci Volaterranus, Leander Alberti Bononiensis, Antonius Possevinus junior, & Scipio Agnellus Mantuani, Petrus Joannes Capriata, ac Emmanuel laurus Pedemontani; Benvenulus Sangeorgius, MFulgentius Alghisius Mons erraten Cluverius Germanus , la Croix Gallus, & alii digna, debitaque laudis omnamenta reposuerunt. Hanc aluunt Lombardiae amoeniorem partem flumina , Sturia, ac Duria ad Pedemoniij fines; tum Burmida, Tanarus, fluviorumque Rex Eridanus, qui Padi nomine vocitatur. Urbes conlpicuae, Casale Sancti Evasit, Aquae Statellorum , Alba Pompeia , Nicia Palearum, Mon calvus, ac Tridinum, multaque nobilia oppida, atque praemunita Castella. Pla-
15쪽
nities uberrima eboreali ,& orientali plaga .' ad meridiem non praerupti, sed facile declives, ac fertilissimi colles apparent, frondibus, omniumque segetum copia undique laeti. Quapropter Montisferrati ethymon a Terrae potius seracitate squidquid recentiores Historici divinare conentur, quum apud antiquiores , Dionem, Strabonem, Livium, Tacitum, Plinium, & Pomponium Melam nulla istius nominis facta sit mentio9 so tertissimus Leander Alberti, Guzmanae familiae alumnus, derivatum hisce verbis ostendit. Nominis hujus originem , in causam apud Ciassicum Auctorem invenire omnino potui neminem. Tractum hunc Montems errarum existimo
a modicorum, quos habet collium fertilitate, qui mirabili copia fructas omnigenos ad humanae vitae necessitatem fundunt ; initio quippe hinc Montem feracem appellatum puto, ejus nominis leo, a plane mutatione facta. Elegantissime a Georgio Merula ita etiam describitur. Mons sperpe-ιμis expanstus jugis, totus amoenus, infructifer, omniumque rerum ad vitam utilium ferritis , O' colonis admodum
frequens. Nihil hic incultum quidquam propter summam soli
bonitatem , opportunitatemque. Laevam Tanarus, dextram Padus altait: quanto magis autem ab amnibus abscedunt colles, ranto majores , amoenioresique campi inter
eos panduntur, quos haud male Messopotamiam queasi re ; quippe qui amnibus utrinque sint conclusi. Haec autem Provincia nunc temporis dividitur in tres par- res, quarum prima intra flumina Padum , ac Tanarum: altera praeter Tanarunt: tertia ulti a Padum ad
16쪽
Duriam protenditur. Antiquior item descriptio a Blondo sic relata est: Ad Tana= um amnem ora incipit celebris,1 nc Mons ferratus appellata, enus fines sunt; hine Padus , inde Apenninus, in Tararus ipse a fonte fluo ad ostia, quibus fertur in Padum,. . severiore in parte montes Moncalerio proximi, ubi Peaehyontrum incipit. Amoenissimae regionis caput Catile Sancti Evasit firmatur, cujus vallum , externaque munimenta ab occidente fluens Padus partim lambit, ac irrigat . partim vero speciosissimum a septemtrionali, ac orientali parte prospectum exhibet. Urbs quidem nobilium Civium splendore , ac virtute illustris : templorum , turrium, aedificiorumque construetione magnificatum pace, belloque clara,ubi jam Senatus fuit nunc Civitatis Praeses, Arcis Praefectus, Militumque praesidium resident. Quod autem ad municipale jus attinet, Consules duo civitatis Sindici vocati, quotannis eliguntur: alter e Nobilium coetur alter e Civium ordine assiamptus. Em ditissimus Ferdinandus Ughellus Abbas Benedictinus, Casalensem Urbem Pipini Gallorum Regis temporibus extructam putat, dum scribit: caseis inter cetera LMir- prandus Longobardoresω Rex aedificavit circa Annum DCCXXX. Tum Franciscus Augustinus ab Ecclesia Salutiensis Episcopus id ipsiam ita sentit. Recognovit Casale Sancti Evasit , quod super Padi ripam prope antiquam, ac dirutam Sedulam est, pro Auctore Luitprandum Longobardorem Regem. At Industria primum , Sedula deinde hoc oppidum ante Luitprandi tempora nuncupatum vigebat
17쪽
visebat: locus ob excurrentis fluminis vicinitatem ά &pulcherrimum collium a meridie prospectum , aerisque salubritatem jucundissimus. Quamquam igitur prisci Scriptores recenseri non possint, qui de hac re quaesti nem dirimere valeant , neu de Urbe, prout Casaledicta est, verba faciant , nihilominus de antiquissimo Oppido Industria, ac Sedula, quod vetustissimi Liguream incomarum nuncuparunt, a Plinio in Padi descripti
reprehendens, qui hoc rudincomagum esse Bondenum scripserit Fallitur enim Blondus ; nam Plinius senior Historicus an Cisapenina Liguria Bodincomagum designavit, non autem in Boiis, ubi Bontinum juxta Padum firmatur, & quod nunc Mutinensi Duci subjectum est . Argumento ad hanc rem esse potest quoddam per-Vetus marmor, in Odalengo Montissertati pago ad flumen Padum repertum , Sc in Aede Sancti Michaelis ADCangeli pro facto Arae lapide repositum. Hujusmodi enim legitur Inscriptio. 'T. Lolbus. T Lollii. Masculus. IV.
Vir. Bodincomagensis . Hic. propter . viam . positus .
Recentiores inde Scriptores ab Eridano Liguris filio durivatam hujus oppidi originem putant, & Bodinc , 'a um, ut supra diximus, a profundo fluminis alveo ligustica lingua appellatum conjectant. Ceterum apud
18쪽
probatissin os Historices satis. superque constat, tiri Eridanum quem etiam Phaetontem Vocant θ, tuIHerculem Lybicum, eorumque nepotes , Cispadan; has , ac transpadanas antiquitus tenuisse regiones, ἰjuxta Padi fluminis ripas ob multam rerum comm
ditatem, plura utique construxisse Castella; ac proincla auc primo Diasi iam, hinc Sedulam, sparsis huc, illuc nominum domicilijs, excitatam esse nemo infliabitur . Sedulae porro nomen retinuisse usque ad Arnum circiter DCCCCL ., & exinde Casale nuncupari, Fulgentius Alghisius non male arbitratur. Cone perit enim ille, Ingonem Vercellensem Episcopur IIIII. Casalensi Ecclesiae praedium elargiri, & hau Urbem Casale tunc nominari; uti ex scripta Donation satis apparet . Haec etiam Casalis nuncupatio in quadam Othonis III. Imperatoris concessione bonorun
Arduini , si iij Dodonis Eporodiae Marchionis sub Anno DCCCCLXXAXix Vercellensi Ecclesiae impertit legitur. Ipsa Diplomatis verba quod hanc partem spea ctao ab Ughello etiam, de Aurelio Cusano relata reponere juvat: Dom praedia Arduin lii Dodonis dedimus ori rιλcavimus,quia hostis publieus adjudicatus Episcopuη
Petrum Vercellensem interficit, mixterfectum ιν ieen dei Mon expavit. Et praedia eorum,qui exploratu, armis , Cipsis manibus huic crudelita:i intersu 'runt, idest filioru=Depetii de cabali , Gori ni, in Arimini de Liburno , Alberti, in Grabiadi de Mediolauo. Post Ligures Enachii gigantum genus, hanc Italiae partem invaserant, hini
19쪽
Aegyptii, & Lebetii: iterum Ligures , mox Tusci, , quorum Coloniae deductae, tum Galli, tandemque Romani, Paulo Aemilio duce , Terram possederunt. De-' ficiente autem Romanorum imperio, sub Augultulo Orestis patritii filio , ad Annum CCCCLXX. Genserico cum Vandalis, &Odoacre cum Turlingis, de Herulis Italiam ingredientibus, ac devastantibus,ΩΔ-la, & alia Montiiterrati oppida sub Gothorum quoque dc Vandalorum Regum tyrannide: his autem bello devictis', atque fugatis sub Germaniae praesertim Imperatorum dom io Montisterrati provincia constititusque ad Othonem II. Augustum , qui hanc Regionem sub Anno DCCCCXXXVI. in Marchionatum redegit: hinc Aleramo Ducis Saxoniae filio, asque Alte- 'liae ejusdem uxori Provinciae ditionem dono dedit; qui Conjuges a parentibus aufugientes, & ad amoenissimam hanc ,lectissimamque oram appellentes, hic loci pergratam moram traxerunt, De hac Othonis. Caesaris Donatione extat Diploma, quod refert Alghisius, ex Benvenuti Sangeorgi i Annalibus Monti Terraia is desumptum. Quum enim Otho in Italicis provinciis degeret, instante Imperatrice uxore, quos in Mon teferrato pagos, & quae oppida A leramus habebat, Imperiali facultate, rata, sibique firma retinuit, ac tuta possedit, Fato deinde sublatis Alerami nepotibus, ac joanne Saxonum postremo sub Anno MCCCVI. de- suncto; Andronicus Paleologus Orientis Imperator Constantinopolitanus ,jure quidem haereditario,Theo-
20쪽
oorum filium secundogenitum . ei quem parturit Iolanta conjux, Bonifacti Saxonis filia, &Joannis soroc Montissertati populis id etiam expetentibus, ac reposcentibus x ad supremum hujusce Italicae regioni dominium illico misit. Inclyta vero stirps illa Paleo toga usque ad Annum MDXXXlli. in totam Mon,
tisfirrati Provinciam fere dominata est, qua evincta Federicus Gonzaga, primus Mantuae Dux , ejusderrregimen adipiscitur. At vero Ferdinando Carolo, ultimo Mantuae urbis Duce inorte pvempto, Casale. Sancti Evasit, ac universa Montisferrati ditio ad SD
baudos Duces jure optimo, & aequissimo delata est hinc summa quies, & perennis pax; hinc exoptata tran, quillitas; hinc bella,& iurgia exanimis, corporibusquin prorsus deleta. Invictissimus enim Victorius Amede Cypri, Hierusalem, & Sardiniae Rexsemper Augustu.
felicissime regnat. Ceterum Casalenses Cives, armis litterisque. clari, tum in Deum, Catholicato Religionem, ac Patriam pietate insignes extiterunt. Casa autem Urbs quondam munitim ma , et Arce firmisiam, Bellorum theatrum dicebatur, de qua oppu an da , ac propugnanda Germani, Galli, Hispani, Angli, Sabaudi, Insubres , Liguresque saepissime decertarunt i olim ad Reipublicae sormam libera, neqiu ipsis Occidentis orae Imperatoribus. subjecta, quemadmodum ex Friderici I. Aenobarbae Diplomate satis con stat.Quinimmo Fridericus li.,quum Casalenses.Cives sibi quoq;& Caesarianis partibus addictos probe cogno B L sceret