Bellum Christianorum principum, praecipue Gallorum, contra Saracenos, anno salutis M.LXXXVIII. pro terra sancta gestum:

91쪽

HISTORIAE LIBER VIII. γν

In crastinum enim cum caput aurora terris ostenderet ne ullus inua be locus hostibus remaneret, armati ad temptu Salomonis cucurreruui. scilicet illos delerent, qui supra templi fastigia ascenderat. Maxima enim illuc copia Turcaru conscenderat,quae libentius fugisset,si suinptis alis uolare potuisset. Sed quibus natura alas negauit misera uita infelices exitus do/nauiti Vt enim nostros exaduerso sibi occursari supra teplum uiderunt, obuia nudis ensibus ueniebant, in alentes citis It ma m orte occubere,quam miserae iugo seruitutis longissime perire Nam se terrae praecipites dabat, ad terra quae cunctis mortalibus uitae praebet alimenta morte inueniebant.Nec tamen omnes ceciderunt: sed seruituti suae plurimos reseruauerunt.Tunc constitutu est ut ciuitas mundaret , S iniunctu est Saracenis uiuis,ut mortuos foras extraherent , ciuitatem ab omni spurcitia tanti morticinit prorsus mundaret. Qui protinus iussis obtemperantes, dc lugebant ae extrahebat.Membra truncata in sportis colligebat,ic foris defere/bant Spammtia temploru,domorum a sanguine aqua eluebant. Eliminatis ita* omnibus inimicis, de urbe pacifici nominis,de ordi nando rege,quaestio debebat agitari,ut scilicet unus ex ipsis omnibus eligeretur,qui tantae urbi tanto populo praeficeret. Co muni igit decreto o Hmnium,pari uoto,generaliis asstensu dux Gothefridus eligit: octauo scili/ ne in xiicet die quo ciuitas expugnatan quo bene sensus omniu couenire debuit, quia in illo regimine talem se exhibuit,ut ipse magis regiam dignitatem, Musquam regia dignitas ipsum comendarit, siue enitia regias corporis dotes siue plus qua regia animi orna meta spectemus indignissimu illam urbis Hierosolymitanae potestatem collata fiuisse satebimur. Congruu quot deinceps erat,ut qui sibi gubernatore corporum decenter decente ele/gcrant, rectore animarum pari modo sibi proponerent. Elegerunt ita pquenda clericum nomine Arnulsum, diuina re humana lege bene eruditu. Eius siquide electio facta fuit infestiuitate' sancti Petri Aduincula, quae festiuitas bene congruit immaculatae ciuitati, quae daemoniacis nexibus diu fuerat alligata: quonia ipso die quo dignu habuit sacerdote libera fu/it Z absoluta. His,ut praefatu est bellorum conflictibus gens Gallica/na fines Orientis penetrauit. Et ab immundic is gentilium, quibus per annos circiter quadraginta Hierusalem fuerat inquinata,diuina opitulantegratia,emundauit. In qua sacerdote canonice cosecrato, de rege sublima xo,,Francoria celebre nomen omni orienti innotuit: ec omnipotetia Iesu Christi in ea crucifixi mentibus etia infidelium resplenduit. Quo splendore intantis gratiae, cum sacerdotis ac regis ordinatio solenni gaudio fuisset exhibita,nuntii deNeapolitana urbe ad rege Gotheseidu uenerunt: ciuiu suoru mandara ferentes, ut ad ipsos,scilicet de stathmitteret, ecciues

92쪽

:3 ROBERTI MONACHi

ctantes eius quam alterius prinespis principatum. Est autem esuitas Neapolis Cariae,quae est prouincia Asiae. Rex accepto consilio, misit ad illos Eustachium fratrem suum,oc Tancradum, cum magna manu militum re peditum. Quos illi cum magnae uenerationis ossicio susceperunt, dc se/ipsos oc ciuitatem in eius ditionem tradiderunr. Cum haec ita fieri in ciperent,ille tortuosus oc lubricus anguis qui fidelium semper inuidet feὸ licitati, titulum scilicet Christiani nominis ita ampliari, dc regnum re/nouatae Hierusalem ita dilatari, admodum indoluit. Et Clemetem smd demetitem Admirauisum Babiloniae contra ipsosfelle commouir,dccum ipso omnem Orientem excitauit. Sperauit etenim totius malitiae prae/sumptor,omnes illos Nurbe delere,& memoria dominici sepulchri iun/ditus abolere. Sed sicut cogitationes hominu uanae sunt, ita & potentiae evanescunt Collegit igitur quicquid potuit hominia,Spomposo appar tu Ascalonam peruenit. Quo cum peruenisset,nuntius ad regem sestinus uenit, α rem ut erat ei intimauit. Nec post moram longam rex ad illos

quos miserat misit ut uides icet festinare; ad bellum ueniret quod praeparauerat Admirauisus Babiloniae. Ipse enim iam cum innumera gente Ascalonae erat, dc Hierosolymam obsidere parabat. Quod ubi Eustachius deTancradus,caeteri uiri bellatores audierunt, imminens belli negotium Neapolitanis ciuibus ostenderunt: dc uale eis dicentes cu bono gaud a deamicitiae diseesserunx Nostri quippe Turcarum occursum desiderantes,m ontana conscender u tat, oc tota die ac nocte insomnes εἰ inquieti Caeseream peruenerunt. In crastinum iuxta mare ambulaueriat, dc ad quanda uehem quaeRamota dicit peruenerunt,multos ibi Arabes, qui belli praecursores erat. inuenerunt. Quos fortiter nostri insequetes,plures ex eis apprehenserui,qui ipsis omne bulli apparatum in ueritate aperuerat. Quare comperta,nuntios uelocibus equis insidentes regi statim miserunt,ue omnes absq; dilatione commoueret: dc contra Ascalonam ad bella proce/derei Est aut Ascalona ciuitas insignis palestinae, uiginti quila miliariis distans ab Hierosolyma quam quonda Allophili codiderunt,& Ascalona

ex nomine Ceston qui fuit nepos Cham de filius Mesraim,uocauerui. Fuit autem semper aduersatrix Hierusalem,&cum uicina sit, tame nulla unquam familiaritate coniungi uoluit. In hac igitur Admirauisus Babylo,

ratae erat cum nunt' ad regem uenerui,&quae supra diximus retulerunt. Rex autem ut audiuit,patriarcham conuocari praecepit,*ab eo consi/lsum accepit,ut per rosam ciuitatem praeciperetur, quo in crastinusum,mo mane omues ad ecclesiam conuenirent ut post sacras preces dominisci corpori Eucharistia perciperent, & ad bellum uersus Ascalona equita,rent. Rumor iste minime perturbauit animos audientium, sed nox subsequens visa est illis tardior, successu protensior caeteris extitis e. Ut pri/

93쪽

HISTORIAE LIBER VII L ν

inum matutina caput aurora leuauit ad sacra cunctos resonans cana pana

uocaui si Post ad deum preces populus domino sociat. Quae benediculur, sacra munera dei capiunt. Exit ab ecclesia plebs, atq; cucurrit ad arma. Et ieiuna suum contraria pergit ad hostem. Classica tuba si postqua rex exit ab urbe,insonuere simul quorum clangoribus, omneS in circuitu montes, cum uallibus moueri uidebantur. Terroreis suis inimicis incutiebat. Ita procedunt ad praelium Christianae acies deum uictorem belli, corpore remente geslantes & propterea no terrentur hominum ulla multitudine, qui a non confidunt in sua sed in ipsius uirtute. Patriarcha quidem dereli/quit uices suas Petro eremitae, ut sacra ordinaret, orationes costitue re ecprocesssiones componeret adsepulchria,ut deus hom o , qui in e o iacuit, populo suo fieret in praesidium. Cum rex cum suo exercitu ueniret ad flumen,quod est circa Ascalonam,inuenit ibi multa millia boum,camelorum,asinorum, mulorum,dc mu Iarum: Quae non tum erant de ciui/tate,sed& cum exercitu Admirauisi uenerant. Quae omnia centum Ara bes custodiebat. sed ut primum nostros uiderut 5 praedam eis dereliquerunt,dcfugae refugiu sibi quaesierunt. Nostri ueropsecuti sunt illos sed apprehedereno potuerunt nisi duos. Praedam aute uniuersam rapuerunt, dc

Hierusale ex ea copiose ditauerui. Rex quide die iam ad uesperascete uociferari praecepit,9 uniuersum agme, ut omnes quiesceret,& primo diluculo cosurgerent, se bello praepararet. Patriarcha uero anathematizauit omnes,si in illo coflietu aliquid raperensi ante consecuta uictoria. Noete igit transacta aurora solito clamor incanduit nostros a somno excita/ti t. Erat aut feria sexta,in qua saluator generis humani, rege Babyloniae diabolu, tropheo crucis*strauit: dc nunc iterum Admirauigium Babylo niae,psatellites suos dominus supauit .Rex, ut superius diximus, flumen trasmeauit ed patriarcha cum episcopis atrjscy religiosis inris,tam Graecis quam Latinis propius non accessit. Descendit ita rex in quanda uallem speciosam dc spatiosam cu suis omnibus, dc secus it tus maris in/trauit, ibit suas acies ordinauit ipse sua constituit primam.Comes Nor/m annus secunda.Comes saneti Egidii tertia. Comes Flandrensis quarta. Comes Eustachius& I ancradus quinta. Universi pedites cu sagittis, 5 pilis,dctelis praeposuertit se ali js militibus. Et sic ordinati obuia ire coepe 'runt Babiloniensibus In dextera parte iuxta mare, comes sancti Egidit: in

sinistra uero rex ubi maior hostici fortitudo incumbebat equitauit. Inter hos alη omnes fuerunt. Sed non est praetereundu quod Clemes Admira/uisus dixerit. Cum et,quod nostri cotra eum equitabat ad praelium , nun/ciatu Luit. Depraeda eam quam nos ri ceperant, nullus ei nuntiauerat: quoniam nisi laeta d spera nullus ei dicere praesumeba quia in gaudio sempesse uolebat. Quicunέ enim ei aduersa nuntiabar,rinllam deinceps gratia

Κ a in conspectu

94쪽

eo ROBERTI MONACHI

in conspectu eius inueniebat. Nec illum tamen ullae diuitiae amita tur/hauera tantae facultariS erat,quod remanebar.Et ne friuolum cste dicat ciui quod dicturi sumus, a quoda Turca, qui haecpostea in Hierusisse re/rulit habuimus qui sponte sua factus cst Christiarius 5 in baptismate uocatus cst Boamundus. Summoitas mane dictum est, quod reuera Franci parati erant ad praestu, Squod iam prope essent,uenientes contraiosum. Tunc fertur demens dixisse nuntio. Quod mihi dicis o audeo cre/dere quia nec etia intra muros aestimo illos me inueturos.Cui dc ule: GrisSi me sciat domine magnitudo tua, quia parati ad praelium ueniunt,reiam prope sunt, Tunc praecepit ut Omnes arma caperet οἱ ad bellu δpe rarent. lamis paratis omnibus re ipse nostros intuitus dixit: O regnu Ba

byloniae cunctisregnis antecellens,quatum dedecus hodie pateris, in hoc uod tantilla gensW6trate uenire praesumit. Ego uero nunqua aestimam illos nec intra septa etiacuiuslibet urbis posse inueniri, re ipsi catra meit nere diei unius ausi sunt uenire Aut sensum amiscrunt, aut mori licuitauiuere eligunt. Praecipio ita uobis o Babylonici bellator es ,ut omnes istos de terra tollatis, nulli parcat oculus uester, nullsus misereamini. Sic ergo comisium est praelium. Primus siquidem comes Normanniae miles tartissimus cum sua acie gressonem incpitiinilla sci et regione, inqua vexillu Admirauili,quod standaru uocant, conspexit. Qu erropermediasacies uiam interrumpens, multas strages dedit' tande ad illum ciui standarum tenebat peruenies,illum ante pedes Admiraui pstrauit, re uexillum accepit Admirauisus aute uix euaur,re Ascalona fugienhante urbis ianuam constitit. Et miser miserrima suorum cladem 1 longe pro Bexit. Non dissimili audatia rex re reliqui comites in oppositos irruunt re saeuissima mulctatione dextra leua perimunt quotquot sibi occur runt Ibi arcus nulli eorum profuit, quia impetus nostrorum tam celertam in densissimus fuit,quod nulli trahere licuit, sed magis fugere libuit. Multaqppe ibi millia mortua sunt,quae mortua essent, si fugere prae ualuissent Sed multitudo tanta erat quoniaqui retro erant, praemiis in mortiferos nostroru gladios impellebant.Tancradus&Bolonielis comes Eustachius irruerunt in eoru tentoria,& multa ibi praeclara egerui, ouae si scriberent,digna essent memoria. ullus nostrorum segnis,nullus Dauidus repercus est,sed omnes uno spiritu animat unanimiter probequebantur inimicos crucis Christi.Mirum quippe erat, quod tantoru multitudinem armatorum paucitasnostroru non expauescebat, sed diuina lutfra ante gratia magis ac magis ualescebat, pugnae conflictus dura uit sim ad hora qua dominus noster Iesus cruce ascendit, ipse eade hora omne Iobur contratiae gentis emareuit ut nec fugere potuerint necle defendere ualuerint,tenentesgladios in manibus, pedibus nostror Puoluti,

95쪽

terrae se inclinabant,&erigere se contra Christianos non audebant

Iam uero prima pars Baby lonici exercitus tota fugiebat. ec posterior deuictoria cuius esset adhuc dubitabat quia nihil unquaminus sperabar, a uonia suoru fugam,& uictoria Christianotu. Cum enim suos conspica/ baipplana camporu fugiendo discurrere,aestimabat illos psequi Christi/anos, dc uelle occidere. Sed postqua c5 pereruntqd Christianoruerat ui/ctoria gaudiu quod habuerat superauit moestitia Tuc dc ipsi pterriti su/giunt, oc sequacibus suis fugiendi praesi at consorti u Et ut uentus aquilodis sipat nubes S immisius turbo aggeres stipularu sic nostri dissipabant alas dc cuneos fugientiu. Dum haec ita fieret, dum sic milites Christi, satellites diaboli destrueret,& comes sancti Egid a qui iuxta mare pugnabat abs numero pi merer,dc multo plures in mare praecipites ire copelleret. Quid Clemes,nunc uero demens Admirauisus stans ante porta Ascalqnte dixerit, audiamus: sicut supradictu selitus Hierosolymis deinceps retulit, qui iuxta illu erat,ut assecla,& domesticus uerna illius Clemis igitur ut dem ens dicebat, dum gentem suam gens Christiana detruncabat. O Mahomete praeceptor noster & patrone, ubi est uirtus tua Vbi est c estium uirtus numinu cum quibus ipse gloriaris Vbi est: creatoris

est x potetia, cui semp astat tua praesentia. Cur sic reliquisti gente tua, quam immissericorditer destruit,&dissipat interficit, gens pauperrimare pannosa,gens aliaru gentiu pditissima, omniu* prorsus hominu sex,

rubigo dc scoria. Gens,inquam quae a nostra solita erat quaerere panem, quae nihil prorsus habebat,nisi baculuin Speram Totiens eis eleemosi nam dedimus, toties eorum miserti sumus. Heu heu, quare eis peperci mus Cur illorum miseriae indulsimus: Quare non omnes occidimuS Nuc scire possumus,quod huc ueniebat n5 ut ueri adoratores, sed ut sub/doli exploratores. Gloria nostrae felicitatis uiderui, diuitias nostras con cupierunt,concupiscentia secum in terra suam detulerui, dc istis nuntia. uerunt. Nunc igit isti sitiunt auru argentu nostru, dc ob hoc tam crudedeliter effundunt saguine nostru Ergo ne sunt homines 1sti,q tanta habet potestatem au t certe infernales dij forsitan infernus ruptus est,'populus iste erupit.Abyssus crepuit, inde gens ista uenit. Nulla enim habent uiscera humanitatis,nulla indicia pietatis Si homines essent, mori time

rent,sed unde emerserunt in infernum redire non ex pauescunt.

O gloria regni Babyloniae quam turpiter hodie dehonestaris, quae

bellatores tuos olim fortes nunc debilitatos amittis. Quae gens ulte/rius poterit huic nefariae genti resistere, cum gens tua contra eam nec

ad horam poterit subsistere. Heu heu nunc fugiunt, qui nunquam fuge re didicerunt,dc turpiter prosternuntur, qui alios prosternere consueue/Κ 3 runt

96쪽

sa ROBERTI MONACHI

runt. Proh dolor, omnia nobis caedui in contrariu. Vincere soleba mus deuincimur. In laetitia cordis ait due uersati, nuc moerore afficimur. Quis ualet oculos suos a lacry mis teperarerumpetes ab intimo corde sini gultus cohibere: Diu in collectione huius exercitus cura magnae sollicitudinis expendi,multucaptepus frustra cosum ps. Fortiores totius Orietism ilites innumerabili pretio coduxi, dc ad hoc bellu adduxtinnunc ad ex/tremia de ipsos di pretiu amisi. Multo argeti dispendio parauera ligna ad costruendas turres ligneas,dc omni generis machinas in circuitu Hierusalem, ut eos obsidere. Et ipsi longe ab ea praeuenerui faciem mea. Que honore habebo ulcerius in terra mea cu sic me dehonestat gens aduena, po pulus alienus.O Mahomete Mahomete quis unqua uenustiori cultu te

coluit in delubris auro argentot insignitis,pulchris de te imaginibus decoratis, dccerimon 3so solennitatibus omni ritu sacroru. Sed hoc est quod Christiani nobis insultare solent, quia maior est uirtus crucifixi quam tua,quonia ipse potes est in coelo dc in terra. Apparet aute nuc, quonia qui in eo cofidunt uincut: illi uero uincunt,qui te uenerant: Sed hoc nomeretur incuria nostra,quonia auro, gemmis, cuctis p opibus pretiosis, magis insignita est sepultura tua quam Christi Ciuitas illa quae tuo nobili latur corpore,nunqua decisa est ab honore, sed omni sublimitate sempexcreui omni famulatu debitae uenerationis enituit. Ista uero in qua crucifixus humatus est,nunqua deinceps honore habuit, sed destructa iccoculcata,6 ad nihiluredaeta multoties fuit. Cuius igit culpa ita degene/res efficimur,cum omne tibi exhibeamus honore, nulla nobis rependis uicem. O Hierusale ciuitas seductrix dc adultera,si ullo tepore cotin/geret ut in manus nostras deuenires,totam te solo coaequare, ut sepulti tui sepulchru funditus exterminare. Cum haec εἰ hius aequipoletia Clemes

Admirauisus uoce quaerula rotaret: nostri as uerse uirtutis suae no immemores, ante urbis ianuam tanto impetu in Babylonios irruerui, quia nem ine eorum nisi mortuu aut plagis exhaustu extra ianua reliqueruti Tali ita' modo diuina uirtus bellu deuicit dc nostros victolia comendauit. Et quis omnes ualet referre quot occisi sunt, in angusto portae introitu Tunc Oemes iure flere potuit,cu tot ante se suoru cadauera extincta ui

dit Quida adhuc in supremo spiritu positi palpitabat & Clementi qui ibluc xos adduxerar, maledicebant. Fertur tunc Clemes eiulando fleuisse &nostros maledixisse. Erant aute in mari, id adiacet ciuitati,nautae,naues circumiacentiu regionum ari,qiussu Admirauisi attulerat totius opulen/tiae supplementu ad obsidione urbis Hierusale necessariis. Qui ut uiderut suos fidiam suu tam turpiter cofusum, timore pierriti uela suspenderui, Nin altu mare se impulerur. stri uero cu manibusin coetu erectis cordibus deo gratis retuleru dc ad eoru teloria reuerte es auru dc argentu, Sinnumera

97쪽

HISTORIAE LIBER VIII. 83

triera spolia uestium , copiam cpciboru multa animalia , omnium instru

menta armoria, inuenerunt. l nuenerunt etia equos & iumenta, mulos

mulas astatum re asinas dromedariu unum. Quid de ovibus*arieti/bus aliis 3 pecoribus referam Quae ad esum parata erat. I betes & cal. dartae, cacabi, cophini pleni auro argento ,aureis uestibus,omnes. eoru apparatus ibi inuetus est,ditissima praeda locupletati sunt,qui tentoria Admirauisi regalibus referta diuitiis habuerunt. Dum uero nostra sic triumphaliter reuerterent,inueniebant agmina rusticorum, uasa uinaria di aquatilia deferentiu,quae necessaria esse putabat in obsidion e , suo/rum usibus dominoria Qui uelut bestiae, stupefacti nusqua diuertebantere inchnatis ceruicibus enses nostroru expectabant. Pleriw in mortuorus uine se uolutabant & quasi mortui inter mortua corpora latitabant. Vt aute nostri peruenerunt ad flumen ubi patriarcha dereliquerat, quieuerunt,ut w fatigati somnum suum dormierunt. V t w dies temi, aurora praeueniente reddit. 'urgunt,& iter coeptum*perarunt. Qui ut ciuis Qvonio uinistati tere ad duo milliaria proximare coeperui sicut triumphatores inso, kος Volanuere tubis,dc cornibus atque omnis generis musicis instrumentis,ita ut moles dccolles harmoniae modulatis tinnitibus responderet:& quodamodo cu eis Go iubilarent. Tuc realiter implebat qd spiritualiter P Esaiam de ecclesiandeliu dicit: Montes θc collescantabunt cola uobis laude. Erat aute modum grata multifidast suavitate delectabilis harmonia cu uoci militu sonitui tubarum responderet tinnitus monilia,concaua rupim ima conualitu. Cum uero ante portas urbis uenirent,ab his qui remanserar,cum ditanis laudibus, oc sacris cantionibus excepti sunt. Et merito deus sust hoc laudabat . quonia nunc peregrini sivi portis apertis recipiunccum ladibus,qui olim cum magna dissicultatem magnis iniuriis suscipiehantur.Ue his peregrinis portis per Esaia domino dicit: Et portae tuae eis aperi ent iugiter, die ac noete no claudent. Hae prophetianostris tepo/ribus adimplet,quia nunc portae Hierusalem fit 3s peregrinoria aperiunt quae eis ante die ac nocte claubebatis. Factum est aute hoc praeliu ad lau/d 'gloria Iesu Christi domini nostri,pridie idus auousti. Quia uero historicus sermo iste ab Hierosolyma sumpsit exordiunόminis ui S tinem retinet ucut remediu,nulli inconsonu uideatur,sim calce huius cperta quis eam primitus fecerit,qs ita appellaueri scribatur.Melchisedech fert eam post diluusu condidisse: by Iudaei asserui filiumenim : Hac iubisti in optia conditam Salem appellauit: dc in ea deinceps permulta tempo ra regnauit. Qua m postea Iebus ei te iuuerui,& parte sui nominis, quae est Iebus ei addiderut 6 sic collectis in unum nominibus b in r mutata Hierurale uocauerui. Postea uero a Salomone nobilius coposita&t totaio sua domo resia,multis saliis fabricis Ochortis Spiscinia rappellaturi

98쪽

ROBERTI MONACHI

appellatur dc quasi de eius nomine Hilarus olonomia intelligiEHaeil po/etis S olyma corruptae uocatur: dc hyphetis Sion dicit,quod in nostra lingua Speculatio interpretatur:pro eo quod in monte constituta, deuenientia contemplatur. Hierusalem autem in nostro sermone Pacifica interpretatur. De antiqua huius gloriosa opulentia scriptum inuenimus in libris regum,quod Salomon fecit, ut tanta abundatia argenti esset in Hierusalem, quanta lapidum. Enimuero multo ditior enitiat cum in ea dei filius,pro generali omnium redemptione, crucem sustinuit,ccc tum fuis syderibus obnubilauit, ic terra tremuit,petrae scisse sunt, mom/menta aperta sunt: dc multa corpora sanctoria qui dormierant surrexeruia in qua ciuitate contigit unquam tam mirabile mysterium, de quo etria/nauit salus omnium fidelium Ex quo hoc coniicitur,quod hanc ita dei fi lius sua gloriosa m orte illustrauit, quia si nostris placuisset autoribus, no Hieruiatem,sed r in s mutata Iesusalem debuisset uocari. Et sic in nostroideornate salus pacifica potuisset interpretari.Pro his dc huiusmodi figurrativis aetionibus,sorma est dc mysticum sacramentum illius Hierusale coelestis de qua dicitur:Vrbs fortitudinis nostrae Sion saluator ponetur in ea murus dc antemurale. Aperite portas dc ingredietur gens iusta, cu stodiensueritatem. De huius laude cunei a referre non possumus, quaedacta sunt a prophetis dc legis doctoribus. Haec uero terrena nostra aetate fuit a deo derelici a,6c odio habita,4 malitia inhabitantium in ea. Cum autem ipsi domino placuit adduxit Franci nam gentem ab extremis ter rar, dc per eam ab immundis gentilibus illam liberare uoluit. Hoc a longe per prophetam Esaiam praedixerat,cum ait: Adducam filios tuos de lon/ge,argentum eorum dc aurum eorum cum eis,in nomine domini dei tui,

dc sanct o Israeli, quia glorificauit te. Aedificabunt fili j peregrinorum minxOS tuos Sc reges eorum ministrabunt tibi. Haec ec multa alia inuenimus in propheticis libris, quae congruunt huic liberationi laetae aeta tibus nostris. Per omnia dc super omnia benedi tus de/us, qui iust o iudicio percutit de uulnerat,& gratuita bonitate quando uult δι quomo, do uult miseretur de sanat.

Roberti Monachi libri octaui finis.

99쪽

CAR OLI VER ARDI'

CAE SENATIS HISTORIAM BAETI

Cardinalem. P R AE F A T I O. Vm felix ille uenerande praesul dc iam pridem ab uniuerso Christiano orbe, mille uotis exoptatus nuntius Ro/mam peruenisset: quo cognitu est urbem Granatam, cum omni eius regno,quod per octingetos fere annos,

impio Mahumetis dominatu oppressum fuerat: iugo seruitutis excussi in Christi libertatem erectum, nunc tandem in potestatem ae ditione Ferdinandi de Elisabethae Christianissimorum inuictissimoruml Hispaniae Regis ac Reginae deuenisset, me/met continere non potui,quin arrepto calamo summa m saltem huius rei literis mandarem, praesertim cum ob eam causam. Pontifex ipse Maxi/mus, S enatus Apostolicus Populusis Romanus tanta uictoria exultast quibuscun* poliet modis laetitiae suae signa monstraret: Templis omnibus sacra fierent: Supplicationes per dies complures ad cuncta puluinaria constituereiatur: Gratiae deo immortali ac diuo Iacobo Hispaniarum patrono ad aras omnes ageretur: Vrbe tota longissimus sacerdotu ordo diuinis hymnis&gratulationibus personaret: Noctem lampades flam/mis uincererit: Interdiu ludi per omnia fere compita celebrarentur: Hic taurorum uenationem,quos expediti iuuenes iaculis aut ensibus conficerent, populo aedereti ille pugnam equitum leuis armaturae qua potissi/mum Mauri utuntur, exhiberet:Alius expugnatione urbis Granatae cum summa omnium referret uoluptate: Tu uero omnium magnificentiam longe supergres's:quo singularem animi tui laetitiam,quam ex hac Christianae religionis amplificatione coeperas, dc simul a m orem obser u anti ami quibus iucytos illos principes prosequeris ost eaderes: speciosissi mum currum, quo ridem de Baudeli Granatae rege triumpharunt,tan to sumptu apparatu, tanta p pompa dc splendore induxisses, fit Sena tus populias' Romanus ueteres illos maiorum suorum triumphosia mpridem seculis nostris incognitos,nunc demum ecflare sibi uideret. dc simul in circo ingetibus propositis praemiis celeb errimos ludos, in quibus equires grauis armaturae longis inter se hastis cum summa populi volu ptate concurrere pluribus diebus ardidistes Jtaq; ego tantorum uestigia

secutus. quo dc ipse pro uirili parte interiora animi mei gaudi a,quo pacto

L posse m

100쪽

possem cunctis aperirem , ec simul nostrum temporu felicitati: quodam. modo gratularer,unius duntaxat diei, quo uidelicet Vrbs Granata Bauὸ delis regis bello iam fracti famaes fatigati deditioe recepta est,acta com/plexustum historiam interlocutoribus personisipita contexui,at di/stinxi, ut totam rem ita uti gesta est,pos set Populus Romanus solum

auribus percipere,uerum etiam oculis intueri,cam tuo amplissime Antistes: cui omnia debeo momini dicaui,tuo pacerrimo iudicio castiganda subieci. Tibi emutpote Regiae illorum maiestati deditissimo , dc qui in primis hac nostra tepestate ingeniis faues,dc de eoru studiis ac scriptis imdicare potes,id muneris potissimu debebat. Eam igitur cum tu magnope probasses,cofestim teporario in tuis magnificentissimis aedibus excitato theatro,recenseri agi curasti Tanto aute patru ac populi silentio dc at/tentione excepta est,tantus fauor ac plausias subsecutus ut iam dudum nihil aeque gratu ac iucundum auribus oculis suis , oblatu fuisse omnes faterentur. Quod ea potissimum causa contigisse crediderim: Quod reserat per se ipsa gratissima dc excellentis uirtutis,qua Rex & Regina prae/diti sunt,commemoratio, nobilibus&bene institutis animis non iucun/di ima esse no potest Eandem historiam, non tam meae famae quae per/exigua esse potest quam Regiae gloriae studenheoderii te hortante, una cum n6nullis carminibus,quae Bartholinus Verardus nepos dc alumnus meus,facili dg copioso adolescens ingenio eautore lusit,uulgandam putaui, quo reliquis etiam populis Christiani nominis, qui dum ager' tur interesse nequiuerunt, tam praeclarae uictoriae tantaeis uirtutis

splendor illucessieret. Possent hoc exemplo, admoniti reliqui Reges,ac principes nostri intelligere quanto glorioriosus salutarivs sit, pro religione nostra tuenda uel amplificanda aduersus eius hostes arma sumere,quam pro leuibusα caducis fortunae mumeribus sui saepeso lent) inter se digladiari. Vale Prae. sui optime, humanitatis, in/genii, modestiae co/