장음표시 사용
251쪽
Quoe est super eaetremitatem samma
Stellatio eoronae meridionalis I 3 .
AdsQuae est post istam in genu Sagittariis
stellatio pistis meridionalis. II. 3 -- - - a Quae esti ore:& est illa q est in prineipio aqua, sau ci Q. 2 Arps triti quet sui super reuolutione liguli meriai a
- i. . : 6 Quae eri super spinam meridianam super do Q. 3 sequens duarum quae sunt in ventre 8 Anteeedens earum p. s Sequens triti quae sunt super spinam septentrionale
ue Meridionalis duaru reliquam ρος sui in parte sept.
B s Desiuior earum ad septe0trionem
Acemus igitur stellaru fixaru quas genethliaci obseritant in tota octaui orbis machina sunt. 1or 1.seeundu Assensum His paniarii Rege serenissimum: rectificat miscum Antio ristianae salutis sesqiumillesimo ubente.
252쪽
cvseuitio poli pore Aea artiseiasis proliator paralles,& G. I a longitudinis, quot miliaria eorrespondeant. Eleuatio poli Bo
per Tysem Iosephus biffuJabriditanus poeta. ad L. insedim.
254쪽
IN pROXIMA EDITIONE DESIDERATAS
est ad opetis integritatem conseruandam, in calce restituere e quo tantum opus omnibus numeris ab utum praestaremus Canones de temporum atque erarum aequatione, adsequentes tabulas spectantes.
Canon sue proposito prima.ppmpus quodlibet, & eram quamlibet ex tabulis ad hoc factis editrahe I re. Tempus igitur quodcunque siue Era quaecunq; facile extrahi itur,si prius tabularia erarum dispositiones dignoscentur Sut itaq; tabularii temporti siue eraru quatuor comunes, quaru prima tabula te botu siue erarum disteretic, seu differentiam unius regni ad aliud&e. .inscripta :in Orsine primo numerotu annos Romanos ct dies: in secu ove , Ξ τ iuxta usim harum tabularum illis Euipollentia in tepore coplectens, disserentiam erat cognitae illius qua insopiptio e directo verses detitrii ex primit, e modissime deesarat hocque cuilibet ex tabula ipsa erit manifestu. Tres reliquae tabulae comunes, ut edi ad reduceta annos alicuius erae ad 43 1 & 7 quaru prima est agredueendia annos solares biseYtiles, quae in tres diuiditur particulares tabellas. Prima earuest de annis collectis Se ila de annis e tas:quae quide seeunda itetuin tres subdiuiditur particulas .Partieula prima est de annis expanss,quorum quartus est biseatilis. Seeucida de annis expanss,quorum tertius est bissextilis.Tertia est de annis expansis, quorum secundus est biseYtilis. Tertia vero particularis tabella est de metishus:& etiam diuiditur in tres par tiales tabellas.Prima earum est de mensbus incipietibus a Ianuario. Secunda de mensbus incipientibus in Octobri. Tertia de mensibus incipientibus a Septembri :&in qualibet istarum menses bis replieantur: quia superiori vel primo loco ponuntur menses anni non hiseditilis seetido vel inseriori menses anni bissextilis. assecunda tabula communis eu agreducendum atinos solares non bisextiles:habetque particulares tabellas quatuor, delicet tabellam annorum collectorum,tabellam annorum eaepansorum, & tabellas duas diuersas mensu. 4 Tertia tabula eommunis est ad reducendii annos Arabum qui sunt anni luna res: quae etiam habet tabellas quatuor videlicet duas annorum collectorum : tertia annorue mirum : quartam mensiti Arabiam. Praeterea vitinad tabula omnibus eris generalis composita adiacet ad reducendum quasvis eras per annos latinos Alionsi Regis: quae seca dum munerum nouem erarum in tabellas nouem particulares annorsi collectorum diuidi tur: quas tabella communis illis annorum expansorum una eu tabella mensium bis replicatatorum a Iunio inchoatium. nobisextilium superitis: inferius autem b1sextilium,subsequi
tur in calce,quae quidem stigula tituli tabularum tabellarumque particulama posti infici te lucide indicet cuicunq; intuenti. et sed lucidiori; intelligetiς gratia hic est animaduer- tedii quod anni eos secti dictitur hi qui deseripti in tabulis s et o annos a se inuice distant, ut in principio tabularum extractionis ervum in primo Ordine numerorum Aelle intelligi potess: addendo enim ad primos annos collectos 1 o .statim excrescunt proxime sequentes. Anni verti evans dicuntur hi qui per ΣΟ.extensi se continue sine interruptione sequatur,
255쪽
ut ad sensum in tabellis annorum expansorum videtur. vllamnq; autem litera A. in tabel la annorum expansorum inuenitur positum, annum fore bisextilem desgnat: annus vero sequen; primus post bisextilem intelligitur: deinde secundus, deinde tertius, ct sic consequenter, ut in tabellis ipsis annorum expansorum, scuti & in caeteris intuenti eas apparet manifestissime. 4 1 aeretea non displicebit intelligere non absque causa tabulas temporii& erarii t abulas motuum antecedere . Tepus enim uti apud Aristotelem quarto physicorum legimus, est mensura motus primi mobilis . Ci in igitur motum quempiam coelestu intelligere derideramus ,necessaria est nobis temporum praecognitio ex tabulis temporum, ut cognita temporis dimensione motum correspondentem sibi deprehendamus ex tabuli; ipsorum motuum. praeterea Astronomi priores motus corporum coelestium diligentissimis c siderationibus obseruantes,eosde alio & alio tepore,teporibus .s sub diuersis regum sue principum diuersarum nationum posterioribus descripserunt. Quae quidem itemnationes diuersam quantitatem anni atque principium varium faciunt: annorum nanque
alii Romani siue Solares: alii Arabum sue Lunares: ct de sesaribus alii biseditises,alii non bissextiles. Eh de bisextil)bus,alii ineipiunt i primo anno post biseditum : quidam in secundo, ', quidam in tertio:& quidam a Ianuario incipiunt: alii aute in aliis meosbus. Ea dere igitur vi tabularum istarum doctrina sit communis omnibus diuersae regum di principuerar, ' annorum quantitates atq: initia in istis tabulis ervum coscripta inueniuntur. Quae in expolitione tabulari; earunde liquido patuit.Et tituli earu cuilibet no crasso ingenio eas intueti lucidissime commonstrant. CC;terum non ineommode di hoe quidem est hic nota dum,* in temporum distinctione qua vulgus anis, mensibus, ct diebus achoris peragit, ad usum tabularum istarum Alsonsi,ut diuiso temporum diuisioni motuum correspondeat, incedimus modo physico,per numerum s sexagenarium.Hacq; via incedimus duplici, colligendo sct fragendo. Colligimus nanque dies ab uno usque ad sexaginta; ct vocamus dies.prima : di cum collecta suerint so prima,ponimus pro eis unitatem ' vocantur illa quet ibi colliguntur, secunda:& cum prouenerint so secunda,pro eis ponimus iterum unitatem, ct vocamus Tertia r ' eum de illis colligimus usque ad sexaginta, pro illis etiam ponimus unitatem,& vocantur illa Quarta. Dicatur ergo breuiter quod dies vocatur prima,& ε .prima faciunt unum secundum,quod 3leb. o. quivalet, ' so .secuda unum tertium vaset, quod diebus. 3 s o liquiualet qui fere decem sunt anni Romani: & 6 .tertia unum constituunt quartum, quod diebus 1 3 6 oo .aequipollet, qui annos sere 6oo. Romanos chrehendunt. Et ultra quarta non progredimur nostro euo , cum multo plures essent anni qua indigemus antequam sexaginta quarta complerentur . Esient enim plus quam 3 scio c. anni. Quae quide prima,seeunda,lertia,& quarta,ita in ordine se habent, ut semper maiorsumnia & prior in tempore prius di versuu hnistrum inscribatur more Arabum minorque a posterior secundatio & versus dextrum laretur in numerorum textu . e Frangendo vero tempuς 11 militer per sexagenariam incedimus diuisionem diuidimus nanque dies quos vulgus horis 14. distinguit)per sexaginta particulas aequales ,quas vocamus minuta dierum: di quodlibet minutum in σο. seeunda, & quodlibet secundum in fio.Tertia: de ita consequente rvs liue a1 quarta,quinta,sexta,septima,& Octava,&c agere licerei,dimianuendo si videretur . Temporum autem huiusmodi diuisio est mustum conuenietis ad inueniendum motus coelestes,ci in distinctio motuum uti mox subsequeter patebit si per so. Statim enim eum ibo paliquis planetarum moueatur in die per unum g.scio quod in so. diebus mouetur per unum fgnum, quod valet so .ge A in uno minuto diei,quod est sera gesima particula les,mouetur per unumminutum , quod est particula sexagesina gradus:
ct ita de aliis pariter est intelligendum. Fractio autem haec temporis,uti iam diximus, ex tabelli,
256쪽
hahelsis conuersonis horarum ct minutorti die.in minuta diei,&e. Recontrati I xc. facilli me intelligetur. Sunt enim duae tabellae quas tituli earum osendent: quam di postio saee est. Tabellaru istarsi prima tu duas tabefflas particulares diuiditur. Prima inseruit couersoni
horarii tantu in minuta diei. secuda couersoni minutoru,secudoru& tertiorum S quarto-aeum in minuta & secunda ' tertia & quarta diei indifferenter vi in sua patebit propositione tinutatur enim ibi denominatio subseriptioni Vt s prima linea sit minuta horae, in pro-Σima lineae directo sunt minuta dierum: si secunda, proxima linea simi secunda,& scde aliis. Huius rei ratio est, quia sicut se habet minutu hortat minutis diei, ita se het secunduhorae adsci in diei &c. Secuda tabula inseruit esuersioni minutorii, secundorii, tertiorum, vi quattorum &e. mei in horas di minuta de secunda, di tertia, di quaria dee. ratione qua supra. Necessitas primς tabellet fuit,ri cognitis horis qualibus & minutis &e recisactis post aliquem diem completum,quae per operationes instrumentorum vel per l, orologium sciuntur, possemus motus eis eorrespondentes per istas tabulas inuenire,eum dies naturalis vesdictum est, s e non in horas,sed in minuta dierum distinguatur Secundae autem tabellar s.conuersionis minutorum diei &c.in horas & minuta &c.Decessitas suit, ut cognita ali
qua coniunctione vel eclipsi de huiusmo3i, & hoc per tabulas istas , in quibus operamur per minuta dierum di non per horas, sicut dictuni est in praecedentibus, sciremus horas &minuta horarum ne minutis dierum & seeundis &e. aequivalentia ,ut tempus illud per in frumenta, quae per horas distincta sunt linemus,si opus esset,obseruare &c. Distinctio autem motuum coelestium non dissimili fit via qua in tempore Gradus nanque qui es pars se,agesima signi physici,quorum sex faciunt eirculum vel reuolutionem, vel trigesma pars signi communis , quorum duodecim saesunt circulum siue reuolutionem , dicitur hoe in loco in collectione motus integrum. Igitur clim collecti fuerint. sci. gradus,ponitur pro eis unum fgnuin physeum in istis tabulis frequentius: licet in nonnullis tabulis hie insertis, si
3 O .gradus colliguntur, pro eis ponatur unum signum commune, uti patebit operanti. Ita fractione autem motus diuiditur g. in so. m.& minutum in Co. 1.&secvngum in6O. 3. Ee tertium in f, ...' ita si libuerit ultra modo isto quo fit in tempore. O Ratio autem isti us, cur Astronomi operationes suas utplurimum sexagenario numero perfici ut,est ista. Te pus enim & mcitus caelestes sunt de numero continuorum. Continuum aurem licet potes
suscipere diuisionem quantam iique es enim diuisibile in semper diuisibilia) tamen quia nullusa inurus est ita aptus ad diuisionem Ut sexaginta diuiditur enim in duas
partes ut in Ur 1 o. daviditur ira quatuor partes ut in quater 1 ue .diuiditur in quinque partes, ut in quinquies 1 1. diuiditur in sex partes,ut in sexies a o.& ita coseque ter &c. Me Tito ergo Astronomi calculantes in tabulis,suas operationes numero sexagenario frequentitis perseiunt. CVltimὼ bie non est ignorandum quod fra est temporis,dignitatas,hono- oris vel memoriae gratia,inchoati ab aliquo quo regum siue principum digno memoriari uela aliud considerationis sue propositum tempus commoda connumeratio. Empus igitur m illibet,hoe est,numerum annorum, mensum, atque eserum a principio alicui' erae notae incipientiu transactoru ad 6. 3.L.& r. a rabulas ad hoc factas reducere, sue eram aliqua constituere. Untra ergo cu numero annorum collectorum in tabulas deseruientes illi erae Adm quod potes videres titulos tabularii. Et s praecise poteris numeros illaru anoam inuenire, iuenies in directo in i Ξ & i illis anis eupollentia: Si vero no inueneris pcisse,accipe nueru min
257쪽
ie spinquiore, ' - 7Σ 3e r quae s enses in dires o, ser se extra ad parte eosse ora ne quo
sunt. De 1nde residuum annorsi vel minorem propinquiore qu re ut prius in eisde labellis: EE 4 i & 7 ibi inuenta scribe extra sub aliis quodlibet sub suo genere. 4.sub quartis, 3.1ul, tertiis dec .de iteru intra eum resduo,sist resfluit,intrando in tabulas tam annoru collectorum si expansorii quotiens oportuerit Et similiter tu me bus eis letis uare in tabella mensiti superioru sue priortis annus fuerit eois vel no bisextilis, siue insertorti vel posteriorum s suerit bisextilis Q subseribendo ex sub aliis quod inuenies in directo,quod libet sub suo genere,quousq; totum numeru annoru di melium tolles Si aut restant alisi dies de mense imperfecto , quia ipssunt prima, libe eos sub aliis primis .Quo facto aggre sa omnia ad inuicem incipiendo a primis. Et s ex aggregatione issarum ad inuice excres-
eunt .adde unitate in ordine secundorti.sodem mos ex aggregatione secundorti ad in uicem excrescunt fio adde similiter pro illis unitatem in oesdine tertioiti. Et etiamsi aggregatione tertioris ad inuicem excrescunt so . adde pro illis unitatem in ordine quartorum: residua vero sint in locis propriis:quo facto 3 g de i quae in toto numero annoru, mensua dierum propostorum continebatur, tibi prouenient:& era quam volebas es constituta. Et vi res hae facilius capiatur,utemur ex to: ponatur φ cupiamus reducere annos,meses de dies qui transuerint a tempore erat Christi notat vique ad annii propositum sue cur rente. 14s1 .die ro Iunii.Intrabo igitur cu numero annoru propositorii copleto. . 14s . in tabulam propria comune annis Christi: sed non inuenio in linea numeri annorum cia Iectora 1 si .smul, seὰ bene inuenio Ioco.& in directo eius inuenio A. I . 3. I . 2.27 a. 3 C quae scribo extra ad parte, cim ordinem eorum quo ponetur: de remanent anni qs I. quos irenim in eade tabella annorum collectoru quaero,& eos non inuenio p esse,sed bene inuenio .annos, di in directo eoru invenio .o. 3 4 .Ξ.3 s a. .quq scribo extra sub aliis quo libet sil suo genere ,riflelicet sub quartis det de remanet anni. s1 .quos iteru in eadem tabella anorii collectorum qucro,& eos iterum non inuenio praeciser sed bene inuenio numeria propinquiore minore. 8o.& in eoru directo inuenio C. 5.8 . q. 7. O.quos
itera seribo eYtra sub aliis quodlibet sub suo genere &e.ut supra,& restant anni,qui non i uenientur in tabella eadem annom collectorum,cum illa non habeat ita paruum numerum: Incipitenim a o.Intro igitur in secundam tabella,quae deseruit annis expansis Christi:&inuenio intentia. . anos 1 I . dein directo eorum inuenio 3.1 .g.6 i . s .quae iterum sub aliis eatra scribo quodlibet sub suo genere &c. Sed si sorte non inuenirem propositi ita praecise: ut puta fresiduu anorum cum quo intrare in hanc tabellam annoru expansbrum,essent a ni 26.intrarem primo cum annis minoribus propinquioribus. s. a. o.& quod in directo eoru inueniretur,scribere iterii extra sub aliis &c. Deinde cu residuis s.cinis iterum intrare in eandem tabellam antiorii expansorum:& quod in directo eorum inueniretur,scribere similiter extra ri supra Sed redeamus ad eram proposta nosram rubi remanent ex praedictis annis expanss menses s .quos quia est annus bisenilis, utro in tabella inferiori mensum
Christi, &est Maius copletus: de in directo eius inuenio g. 1 7 3Σ quae smiliter seribam sub siis &e.Vt supra Et vltimo residui sunt dies ΣΟ.qui quia sint prima eos scribo sub primis di deinde omnia ista aggrego ad inuleem quodlibet ad suum genus secundiim modum
supra dictum dec. de numerus quartorum,tertiorum,secundorum ' primorum,qui prouenerit, est numerus quem volebamus. seram anni currentis i s 1. die ho. Iunii reducta: ita videlicet 4. 2.3.3 I . g. Is I. Is .Quae ola inuatione supposta cernere liqdissime poteris. Numerus an tu I 2. die etc.Iunii currentiu. Numerus annorum perfectorum I si . Pro -
258쪽
tia, ecunda & prima a principioianil alicuius erae ex eris in istis tabuialis positis transacta vel incipientalia per aliqua aliam era cognita inuenire. Cognitis qrtis,tertiis, ecudis di primis a stipio alicuius erae notae & propu-lstae per primam scilicet praecedentem propo- stionem: tunc ex tabula differentiarum unius regni ad aliud,scias disserentiam inter eram cognitam & incognitam: aut econuerse,videlicet quod 3 i & i sint inter eram tibi notam & aliam ignotam,quam differetiam serua.
Deinde scies etiam virum era cognita praecedat eram incognitam aut econuerso. Quo cognito adde differetiam s. 3 p & 7 quae sunt inter duas eras ad 7 g & p quae habes,si prae
cedat era ignota:vel subtrahe eandem si subsequatur. Et numerus post augmentum vel diminutionem proueniens ostendit i & ῖ a principio illius erae incognitae pertransita usq; ad repus consderationis tuae, vel tempus propostum: verbi gratia Volo erae ignotae .ca te pore diluuii usque modo quarta,tertia dic. scire per quarta, tertia Re transacta a tempore erae Christi usque in tempus praesens. ad vigesmum diem Iunii anni currentis 3 91. quae mihi sunt nota per propositione primam. .praecedentem proximo:& sunt. 4. 2.5. 3 P. . E. Is .i . 1 s. Tunc videbo in tabula disserentiatum die. quot 4 3 1 & τ sint inter diluuium α Christum: di inuenici 4 ue ι .r ξ.4LI.3s.quae addam ad illam quam habui, quia diluuium praecessit Christum: & proueniunt . . 3. 6.Σ. 1.ῖ. ue s .ctest propositum. Proposito tertia. RAp alicuius quarti ,tertiis,secundis & primis cognitis,numerum annom,imensum re dierum in eis contentorum inuenire : & est conuersum primae propositionis. Si volueris hoc, intra cum numero quartorum &e.a principio alicuius erae pertransitorum in tabulam propriam illi erae, quae tibi per titulos patebit videlicet quire eum numerum inquatuor ordinibus numerorum sequentibus ordinein primimn sania rum collectoris. Et si eum numerum poteris praecise inuenire,annos quos inueneris in directo scriptos in primo ordine numerorum, sunt anni quos quςrix correspondentes: si autem ea praecise non inueneris,lunc quaere etiam in eadet ella numerum minorem propinquiorem, di numerum annorum in directo inuentu extra scribe. Postea illa 4 3 g & quorum numerus erat minor si numerus illorum cum qui bus debebas intrare, subtrahe ab illis,& eum residuo,vel eum minori propinquiori intra iterum tabellam eandem, vel annorum expansdriam,in quibus poteris illum numerii vel minorem propinquiorem inuenire,& semper numerum annoru in directo inuentorum scribe editra sub aliis pestix scriptis. Deinde semper cum residuo totiens intra tam in tabellas annorum collectorum quam expansorum .di etiam mensum,semper subtrahendo ut prius Et
annos & menses quos in directo eorum inueneri; ,sub aliis annis scribe,quousq; nihil sit residui de propositis quartis,tertiis,secundis, ' primis vel saltem s stresiduum & si ita parum qi d non possit complere mensem sequentem,tunc illud residuum erit dies mei s in completi sequentis menses quos per operationem inuenisti vel erit dies primi mensis nondum
259쪽
dum eompleti,si nullum mensem habuisti: A quog prouehit, est propostum. scsendum
quod tamen in ista propostione ct in precedenti, si annus incompletus fuerit eommunis uel non bisextilis,oportet te intrare in tabellam mensium,ves superiorem, vel priorem: de si erit bisextilis, intra in tabellam mensum inferiorem vel posteriorem. Sic enim menses in tabellis suis duplici positione ratione opificii cogente) intuenti eas se esserent. et Huius rei hoc vide exemplum. sit erae diluuii numerus reducendus in annos,le menses Christi deci iste 4. t. s i .i .7.ue s sed quia quςredo istum numerum in tabula propria. Christi inquatuor ordinibus numerorum post lineam numeri annorum eum praecise non inuenio a cipio igitur numerum minore propinquiorem ei,hunc videlicet q. s. 3. s . Σrio .r. .cuius annos in directo sbi eorrespondentes scribo extra videlicet 4oco. Resduum ex subtracti one minoris a maiori numerorutam habitorii proueniens est iste, descet 4. 1 3. .g. 11 . fg . Sed querendo in tabula issum numerum eu iterum non inuenio praecise , accipio ergo iteru numerubppinquiore,hunc videlicet 4. g. s O .g. 3 .v. s . Cuius anos in directo s-bi eorrespondentes iterum extra notabo idelicet scio: resduum quominiterum ex subia tractione minoris dec. proueniens est hoe,videlicet j.9.2.2 8..7. 1 3. Sed qu rendo item non inuenio eum vi s. numerus minor propinquior est iste 3. 8 g. a. . cuius anni correspondetes sunt octo.Resduum iterii modo quo s proueniens est T. 3.1.2. 2 .p. 13. Quod qu endo, quia non inuenio iss in tabula annoru cosectorum, sed in tabella annorum expansorum, non tamen prarcile inuenio , idcirco accipio iterum numeru propinquiorem muno ,hunc videlicet 3. I . a. Is I. 8 cuius annos correspondentes iterum noto extra, videlicet 13 . Resduum ultimo ex his subtrahendo proueniens , quia quςrendo ipsum non inue- nio in virisque tabellis,inuenio id in tabella mensum inferiorum, quia annus est bisextilis, sed non praecise . Minor igitur & propinquior est iste, delicet I. 1 a. s. eui correspondent menses 4. & edi subtractione istorum ultimo duorum restant ue .qui sunt dies Qui anni ita extra scripti simul agiti erunt illi qui a quartis tertiis dec. illius erat continebantur, numero. s. ssis .menses 4. dies s. &hoe est propositu. Per istam propositi nem di dua; procedentes erς,cuiuscunque volueris,poteris habere noticiam,dum tamen aliqua ex eris haepostis si tibi nota potes enim,uerbi gratia,cognosceres prima propositione 4 31 & τ trans. acta a tempore Christi usque in tempus p sens. per tertiam vero propositionem 4 3 α & ra tempore diluuii usque ad tempus Christi Et per presentem propostionem poteris scire annos a tempore diluuii usque in prinens tempus: & est idem in omnibus aliis eris &e. Tabula .
260쪽
4 Tabula temporum, hoc est erarum disserentiae, siue disserentiarum unius regni ad aliud,& nomina regum atque cuiuslbeters cognitae.14s. Anni Dies
Erae diluvii uniuersalis,& ert Al regis Dr ass
s rar Nabuchodonosor,& erae Al nsi regis Di a
urae Cesaris re erae Al tis regis Dias si
EM Diocletiani ct erae Alsensi regis DP a
Erae diluuii & erae philippi DF a