Codex epistolaris Primislai Ottocari II, Bohemiae regis, complectens ...

31쪽

LIBER I.

Ottocarus Gnigundi Reginae, vel alteri cuidam prosperos contra Hungaros progressus no-tificat, aliis promulgandos. Ι271 Vese

gente.

De victoria obtenta contra Maros a Rege Boemi IJ.

ostrorum felicium gesta proce Rum incrementis adaucta votivis, que nouiter prosperis promouit dirigendo successibus di nistoris dextera pre- potentis, ad exultacionis vestre tripudium et plausus i9cundi solemnia uobis presencium proframate denotamus. Infesta uitur nobis et innu- m

32쪽

dieris profesta mortalibus Regis ungarorum tyrampnides, et euicie se fitas truculente , quibus ueluti furialibus agitatus stimulis diuine potencie

non reueritus melitam maiestatem, nec uerens aput homines infami nineam incurrere , impudenter desederato sedere , quo nobis olim se ac, sce sederasat, et fide infideliter uiolata, uelut atrox bestia humanum sciens sanguinem in nostre feriis et inomines dicionis, sicut vobis credismus non fore in cognitum, cum fere sit notorium uniuersis, ad propubsandas iure contumeliosas, que inferebantur, iniurie uiolencias nostre sinceritatis curiae impulit, accendit, armauit, Ita quod in manu forti et excelsi brachii potentatu ad ipsius Regnum celeri cursu direximus gressus nostros, cupientes illum, qui dubium fraudulenter lacescere martem non timuit, marthialibus armis patenter inuadere , uisitare ipsum in propriis laribus et potenter prosternere 3 uisitatum. Cuius siquidem regni metas, quas dictus Rex, ne nobis liber pateret transitus, fecerat custodiri, onte super orauam constructo uelociter et transacto, letabundis auspiciis attingentes, dum nullos inueniamus alicuius obice repaguli resistentes, hiis, qui positi erant ad transitum defendendum, ut credimus , fama terrifica nostre potencie concussis et clam emugatis maturauimus accessum ulterius, et Castro Presburch Viriliter expugnato versus Tymam et partes alias, circamorauiam et Poloniam aliacentes, direximus iter rostrum, ubi municiones turrigere, opidaque a geribus vallata profundis, tum congressibus bellicis et inuite, tum sue saluti consulentes proprie voluntatis arbitrio sub iuga nostri dominii sunt seducta. Post quorum de

dicionem, ut diximus, tam voluntariam quam inuitam super fluuium, qui vaha dicitur, Drne terras irrigue scaturiginis uberantibus undis Iarg, flue influentem , qui negans rarisitum se non exhibet babilem ad uadandum, pontem se it eonstrui nolire preeminencia maiestatis, per quem pars quedam nostri exercitus transiens usque adflumen mana siti viblius obiecti cucurrit obstaculo, et Castrum Nytre, in quo sedes pontimcalis existit , Ciuitatem 6 et alia loca fortitudinis robore communita, tam vicinitate situs proxima quam remota, nostre subdidit dicioni. Verum dum singula nobis ad uotum cederent, Retroeessimus aliquantum versus Danubium occasione pontis, quem iuxta Presburch fieri fecimus, Rostri gressus tramitem lineantes A cuius quidem altera parte fluminis, que fluuios Rabuch e Risana respicit, cum nostra figi emtoria fecis semus satis ponti contermina, commodo transeuncium circumspecciοδες

33쪽

salutifera inuidentes, in ungvos et Comanos innumeros, qui nostris transire volentibus impedimentum venerant irrogare, fortiterque iam ceperant contra gentem nostram ipsorum respectu modicam, que iam transi rat, conflictu acerrimo inmeuire, irruimus personalite cum ingenti nostrorum militum Comitiua, ex quibus pluribus interfectis, qui supersti res aderant, proximo labbato post festum sancte crucis, per vituperabi-ui fuge sed eis tui frugi auxilium ex ore se nostri gladii, qui eorum cupiebat saturari sanguine, subtraxerunt, visa Ciuitatem me burch e Castrum Alienburch et aquam, que Leytha vocatur, infausto et execrabili eorum omine sua hospicia collocantes In quos Sexta foeta se quenti audacter insiliens nostre milici ala quedam, ii'osa leytha inopiri biliter transhadata, et nobis iam iuxta predictum Castrum Alienburch C stra metantibus, castroque Cheruellenburch per firos habitatores exusto pre timore nostri, qui eorum cordium intima intestinis concussionibus prosundius quaciens coegit eos de nostra misericordia desperare, belli discrimen mire cepit protinus cum eisdem. In quorum auxilium, dum

concurreret pars aduersa, sicut necessitatis exigebat articulus, nostrorum velociter ivinius pugnanctum in succursum , et post multorum strages, captiuitates plurium et fugam omnium reliquorum a nostra Castra meavimus in nullo nostro exercitu diminuto Post hec autem omnia, ubi Castrum altenburch antedictum tum machiinarum tormentis continuis

laceratum , tum aliis debellandi lacessitum generibus suis debilitatum virtutibus et .viribus cepimus deuiratum, ubi Ciuitas Misenburch nostris iussionibus se subiecit, Aduersus quam nostre indignacionis ualide ira fremens in eam depopulacionis sentenciam tulimus usque omnia disicia terre fecimus adequar ubi pontium suffragiis aquam predictam illese

transiuimus et paludes et aliquociens valdones nostros ad depopulacionem insularum et aliarum te rarum ungari mitteremus, ad nos residendentes iuxta predictam ciuitatem ad dimidium miliare venerabilis pater vesprimiensis Episcopus, et Comes Rotandus 'ior ungarie mirus io pro reformanda pace inter nos et Regem Stephanum per ipsum olim tam vialiter deformata venerunt, riugas utrinque fieri infra triduum postulantes. suorum elicionibus hilariter annuentes , nuncium nostrum cum ipsis misimus , ut ipsius Regis uideret exercitum, et sui status continereiam solerti studio indag et ii Qui siquidem nuncius fimul cum riun-riis Episcopi et Comitis predictorum ad nos remeans, gentis innumera .

34쪽

bilis multitudine circumuallatum fore Regem ungarie nuncians, periit una cimi nunciis prelibatis, ut prefatis Episcopo et Comiti a nobis ci retur copia rursus nosti m excelle iam adeundi. Nos autem hoc iterum admittentes usque ad duorum dierum pactum treuga prolixauimus, Dctos legatos suscepimus, eisque auditum pressitimus fauoralem, et ipso'rum uerbis plenarie intellectis, cum nobis in aliquo non placerent, in que maxime quod ea nania resignari petebant domino suo, que virtiaee gladii fuerant aquisita, eos abiresermisimus rebus statu re sanentibus in priori. Demum vero cum longam belli expemcionem, ad quod nocter animus ardentibus desideriis anhelabat, ipse Rex ungarie calumpniosis ci lacionibus procrastinans, cogeret fere nostre mentis gaudium exulare, ne nostra 'biscum desideria senescerent, ymo quasi penitus laterirent, qui non poteramus elu ad preludia pugne per audaci modum adducere, et gimus eundem per alterius ui modum ad idem pugne comercium inflammare, ut uidelicet uestigiis prioris conflictus, suem secum aput Μor uam gessimus et de ipso triumphum nostra serenitas obtinuit concupitum, firmius inherentes fingeremus nos retrocedere, suasi fugam simulantes , ut ipse postmodum sequeretur Quod quidem, quam ratum fuerit, aliter non euenit. Nam quasi timoris gelicidio propter sue gentis multitudines; terrefacti trepidacione cessimus, uelut tergiuersacione quadam so midinis fugam arripere pretendentes Quod postquam ad eius audiencia am est delatum, assumpsit animum, iterum accingitur, insecutus est gere simulantem, et in octaua ascensionis Domini nos cum multis su rum milibus est aggressus Nos autem, qui talia gliscebamus, et exspe-ιctaueramus luctus illum diem nostrorum strenuorum militum structis cuneis et aciebus singulis iuxta debitum ordinatis, in ipsos inmani mania et ingenti gentis nostre molimine insurgentes, taliter hostes repressimus, et fauente diuitia gratia contriuimus inimicos, ut nostre molem potentae ferre penitus nequeuntes in fugam se conuerterent uniuersi , qui funestas

inter acies nostris subducti gladiis non ruere. Sed ipsos tamen usque ad flumen Rabinio, quod a loco, ubi congressus belli fuerat, per tria maxima milia distans erat, nostrorum caterue militum persequentes, in ipsa fuga morti quam plurimos tradiderunt , in flumine ipso innumerabi libus submersis, sicut ex relatibus accepimus diuersorum et fama docente didicimus, cum habere certitudinem non possemus, 'ltitudo est depressa nobilium et non pauci ex principibus exercituum cecidere a d

35쪽

de causa talium nostrorem successsuum exhilarati fauoribus, in letici sil nitudane congaudentes presencium nostrorum magnalia, qui de nostro emolumento letantur, et audire de nobis noda felicia siciunt, promulgetis.. I Si ea, quae narrane ad an. 27 Chronica Claustro Neoburgens apud RAUCum L S. R. Au e pag. I ' i , Austr. apud eund Ti. p. 5 et apud FREM T. I S. R. G. p. 463 Loobiens apud ET T. . . . . oc834, Paluam ibid. OL 718 Hornetali apud ora T. III cap. 9r 6 pMI -x Io, untava apud D NE T. Ια Monament. Bolim. p. 34, steronia apud RΚΗΚ T. I. p. 55 et alia, cum tenore Praesentis epistolae contuleris, nullatenus haesitabis firmare, eam adan. 27 spectare. Nec de meos dubium sub riri potest. Rusmodi relationes binicie scribi solent proximis post reportatam victoriam diebus istiscarus vero ictoria ultima , eaque marima potitum se dicit in Octava Ascensionis Domini, quae dis eo anno fuit Ima ait obsignatae igitur sunt is literae aio vergante Henricum de Iseriua huic bello Hungarico liuersuipse colligere licet ex epistola I 8. l. 48 vers Codicis spes, Ber ardorae oriensi Episcopo iiascripta, in qua est ,,Merissim in eriseuis metis varie contra D minum B. Olomaeensem Episeopum et me, qui Beri artem Imperii tactamur, os gentis ambicionem Hattigere Afendentes insurgeretis irinfus arguntantis. Haec de eis peditione Ottocari anno Ia73 in Hungariam suscepta intelligi nequeunt, cum ea in mense Augustum et Septembrem inciderit, quibus Henricu de Isernia in Italia fuit. prout ostendi in adnotation a ad epistolain V. a Cod habet Maiatia Cod proseme. 4 Cod fugacionis. 5 ad flumen det a Chronico Claustro- obiugens apud RAUCH T. I. p. I , quod exactissimam continet horum gestorum narrationem, ait ad saviare fron et hoc verisimilius est. In codicem nostrum scribae oscitantia error irrepsisse

videtur.

6 Civitatem. Nomen suppressum videtur, et restitui nequit Chronicis e tantibus, nisi ipsam civitatem Νytram, a castro Nytre sors distinctam interio velis. Rabue1 . Raban teger obnitet et Rabam. 8 In Codice huic verbulo praefixa est literata eum signo abbrevationis, itavi, nisi contextus aliud suaderet, lagandum fauet diffam. Fors Originale habuit;

9 Cod habet: 'ituperabilem. io Cod habet Ranus.

36쪽

Νunciatur Ottocaro Regi electio Gregorii

Pontificis, et nativitas filii Wencestes. IITI

Septembri Vergente.

Ad gaudium nunciatur Regi noui pape creacio et attulitas Domini Regis.

I estiui gaudii noua solemnia. Iocmiditate celebri sacre Regie maiest

ii presentibus reseratur i, quod respiciens ex alto Dominus plebem suam, qui potens est de excelsis auxilium mistere , -ndo et rebus prouidit in ulter, qui sub tenebrarum iacebat caligine inuolutus et nobis specialiter omnibus , qui sub uestri consistimus regiminis potentare. Quia eccet quod non sine grandi dico leticia, et in iubilo refero menti mee aurora consurgente populis , sol mundo emicuit matutinus, qui per orbis lucens orbitam purgabie tenebras, apa Nouus, Dominus uidelicet Theo-hridus plaeencie vice comes et Archidi Monus Leodiens et in pontificalis cathedre apicem sublimatus, sicut plene vobis patere poterit per literas .ec-les Nec non et quod in maioris festiuitate tripudii et in gaudiis animi impar uobis nuncio infinitia, ut iocundis iocundiora consonent, feliciora concordent felicibus, et gratis respondeant graciora, Illustrisimma Domina Regina Boemi , consors vestra, in aurora diei dominici a suo felici partu edidit solem vestre dicioni subiectis gentibus singularem, Qui noua luminis sui claritate mentes exhilarans subditorum letabundis applausibus, Regno vestrisque provinciis arridebit, dum spes de cetero vestrorum fidelium in nouelli Regis plantula generosa stabilita firmissime nullatenus fluctuabit, ymo spes in stirpe Regia singulorum firmabitur, et fidei sinceritas reintegrabitur uniuersis. In cuius nouitatis auspiciis com currentibus iis du6bus non sine diuine prouidenci gratia manifesta, Rege uidelicet tenero eu Papa nouo letabundo mundo vestra celsitudo congaudeat, et in suo sibi complaceat filio exultacionis laticia specialis

37쪽

x cod. habet referatari et Oeobaldus Plaeoneis De Comes et Areatldiaeonas Dogiensis. Erat ' ut quet ex RATNALDO Annal. eel. T. XLV. ρ. 8 et 183, Gregorius X. Ponti-- lactus die prima Septombris I 27I. Ad nuncium hujus electiὀnis in Bohemiam s. serendum tis temporibus viginti dies vix lanciebant. Exinde constat, epistolam praesentem nonnisi tertia Septembris decide dari potuisse. 3 In auror, diei dominisi Chronico Pragens Francisci apud PKL Let DOMO; MIS R. oh. . u. p. II resere is Anno Dothini MCCLXXI i

die beatorum me rum Corma et Damiani natus fuit FVenressius Aeolus Rex Boamia. cronico Pulliam apud OBNKR Monament. Boh. T. II p. 34 ait: - -- a Domini MCCLXXL Inelii Gunetaeissis Regina Boemia V. Kalendas Octobris peperit filium, cui nomen imposuit FVeneeslaus A. Chronicon Αulae Regiae apud DOBNER RU p. bynarran iuniorem Ollocari Regis filium, et duobus aliis mox in infantia defunctis. enim regni heredem ac postmodum successorem in stitia Anai Venusisi MarῬris fuisse natum, ideoque prurio nomina Wencestaum appellatum. Omnes hae temporis y0tae concordant, eneeslaum, Ollocari Regis filium, lucem aspexisse die a7. MUtembris anni IIII, quae eo anno erat Dominica. ativitas filii adeo exoptati certe et eadem ipsa dis, vel una x proxime sequentibus Regi nunciata fuit. Dubio proiade caret, epistolam hane ultimis quatuor Septembris diebus scripta fuisse.

0uocarus Cardinatiuin Collegio gratias agit ob electistem Gregorii X Papae Consummatam. Ι27LOctobri.

quod papam elegerant, Rex cardinalibus grates agit, quia eos rogauerat, ut ipsum Dominum papam eligerent.

'stuod dissolutis undique tenebris, quas uniuerse terre faciem obtege . tes maioris dudum ipsis induxerat Luminaris i , ad portune nostrepeticionis instanciam, mundo rebusque prouidens uestre gratie plenitudo, in noui substitucione pontificis affectate lucis uotiua gaudia reparauit, Deo 'obisque ad fratiarum assurgimus uberes acciones , Quia iam orbis divisa, que variis rumorum commenti fluctuans, in tanto rerum strepitu

38쪽

posita quodammodo faciscebat, et illorum mentes omnium, quos insignis presignit religio fidei plane, que uelut in estuantis pelagi altitudine Commorantes, dum proprii Remigis carenent suffragio, a sui et iastoris sistenciam deplorarent, quasi protellarum exagitate spiritibus vacillabant, ad desiderate portum tranquillitatis et gaudii peruenerunt.1 Maioris dudum eE A duxerat Iumiraris. Codex mendos habcter mariorum. Per Luminare maius Papam intelligit scriptor epistolae Henricus de Isernia, qui tamen, quemadmodum ex epistolis 18 et III sol. 4 et Io6 versis Muti Codicis patet, eontra Bersiardum Episcopum Se oriensem alias defendit, Imperatorem esse Iumin re majus, Papam minus. Dudum sedem pontificalem vacasse: ecclesiamque Christi, nam variis rumoribus territam fluctuasse, innuit epistola, antequam Papa, de quo sedimo est, electus fuerit. Apprime haec quadrant in electionem Gregorii X., quae ob continua Cardinalium in contraria studia tendentium dissidia diutissime protracta fuit, ita ut post mortem Clementis IV. 1268. et Nov. duobis annis et novem sere mensibus viduata summo pastore extiterit ecclesia, graveque periculum incurrerit. Vid. TNALD T. XIV. -- eee p. III et I 83. Cum porro epistola haec in odice immediate subsequatur praecedentem, qua Regi Ottocaro Gregori X. lectio nuntia' tur, usus esse potest dubitationi locus, quin exarata fuerit aliquos post dies, illa accepta, consequenter mense Octobri annici 271. et Cod i et casiui. .

Ottocarus Brunoni Episcopo tomucens prinpositum sium significat Hungaros malis-nantes et inquietos bello petendi. 273 Aprili vel artio.

Scribit Dominus Rex, quod ungaros intendit agi di manu γ stili , . quia pacem non seruant IJ.

a merendo in po patri Domino B Venerabili tomucensi Episcopo O. Dei gracia Rex Boetae 1alutem et sincere dii ccionis affectum Testamur

39쪽

Denni, qui cordium secreta rimat quod libenter voluimus cum vngaris ad pacis et concordie devenire stabilam unionem. Sed postquam tumultuariam gentem malignandi motus exagitat inquietus, Sciatis, quod is non nisi pace, quam nobis Victoria pariet, ad temperate tranquillitatis limites conquiescet, de Regis benignitate pacifici confidelites, quod nobis taliter assistere debeat, ut illos sub iuga pacis ire cogemus, quorum stimulante discordia nobis ad gerendum beΗa ciens surgunt ire

I Ut epistolam hanc de bello intelligam, quod ollocarus anno 273 contramungaros suscepit, sequentia suadent argumenta. Pacem praecedentem anno I 271 testibus abluis apud RAMAM . --I eeeLT. XIV. p. 85 sqq. runo Episcopus tomucensis composuit. Intentio igitur eandem irritandi illi praeprimis aperiunda fuit. Pax illa maximis solemnitatibus munita fuit. Inde asseveratio necessaria, quod libenter Eam servare vellet. Rexmungariae anno 1273 erat Lassislaus Cumanus, O huc puer, in quem nihil culpae conjici poterat. Propterea a tumulauaria gente ad bellum so provocari dici intocarus Malignandi motum inquietum, qui Hungaros exa gitat, bello praetexit. Eandem belli anno I 273 ab Ottocaro contramungaros gestieausam aliis verbis enuntiant Chronicon Austr. apud FREM T. L p. 465 et apud RAUCH T. II. p. I so Leobiens apud reo T. I. eo . 84i, Claustro-Neoburge se apud RAUC T. I pag. I , nec non literaeHe1mcide Isemia, paulo insta imserendae. Verba denique ΟCISNssurgunt ire commodissime accipi potant de ublimo bello, quod anno Iara cummungaris gessit ollocarus Ante mensem Iulium datam ruisse epistolam dubitari nequimo quod testantibus Chronicis praefatis in festos. Iae brottocarus copi ex novem suis provinciis jam ad Laa Austriae oppidum congregatas esse voluerit. Ad convocationem et congregationem axercitus ex omnibus ditionibus RU Bohemiae tum subjectis aliquot mensium spatium requirebatur. Consilium rgo inmungaros arma movendi ab Ottocaro jam mense Aprili vel artio mitum esse debuit. Ad hocce igitur tempus etia' literae praesentes, quibus otio rus propositum sinnae Brunoni Episcopo lom ensi patelacit, referendae erunt. Quamvis Henricus de Isemia bello Hunmico, quod anno I 273 gestum est, haud interfuerit, eo tempore in Italiam prosectus, redux a n mox ante Ottoc; rireditum successum expeditionis scholaribus suis singulari programmate denuntiavit, quod, eum ad confirmandam, elucidandam atque supplendam Chronicorum supra laudatorum de eodeni bella narrationem nonnihil facere videatur, hic loci subnectere non abs

re erit.

Epistola 37. Codicis fol. 77.

Pro pessus contra ungam per agistrum Η. Scolaribus denotatur

40쪽

vobis tamen tenore preseneiam alatam elaramq' 'seribimus veritarem , it nostri ca'stris 4es diu Iiteris exeiores seeuri uiaeatis de Domini nostri suecessibus exultare. Primum quidem eum maiestas regia, dolis ungarie eoneita, quasi amplius dissimulare non valens, ut ipsa ingrederetur, ingentes exerat animos, et sue eosuertens intenetonis pro filum iusserat exedicitum oneregari, quidam frater ordinis minorum pro parte ungarorum Regem nostrum adiit, et super saeto Treagarum feeum tractatum habens Treugas iniit eum eodem. Quo quidem facto Quoniam gentis illius est fides fidem aliquam non servare, veritas non diem veritatem, et opinatur esse perurrium periuria non omittere, et merine tum esse reputat numentiri, statim veniens eo in Treueas ingressa fuit orauiam eum inumerabili multitudine eomanorum. Quod ubi auribus Domini Regis Innotuit, inmenso exercitu congregato , verissus eos leonum direxit figna victorum, eleri eis festinaneia euplens obviare , et dum communis haberet opinio, quod is secum dubi martis deserent diserimina inire), sintque bellicis sngressibus repugnare, aduentantes terga uerterunt, verum quamuis per fuge subfidiam se conarentur eximere a gladi facie persequentis, non se ille euadere potuerunt , qui eae ipsis plurimi aderent subsequentium dextera , et unda fluminis innumeros absurberet. Pe fidis itaque fatalis ungaris et Comanis, eum iam nullis in eampis inueniret inem Regianiperemineneia maiestatis, ad e,pugnanda Castra suam eonuertit poteneiam, et Castro Munlamaehinarum impulsionibus, aliisque tormentorum generibus viriliter effpugnato, infra,reuetemporis spaeium totus omitatus usonij, quem haetenus tenebat Μagister Egidius, cita villis atque Castris armis triumphalibus aequisitis Reeali fui subditus dieioni; hiis denique absque nostr rum egone peractis, ad quandam ciuitatem se postmodum ontulit magnisseeneia principalis, que Durinum dieitur et ea dignitate redita eathedre pastoralis, qua quidem obtenta μι- er, eterisque ipsius Episcopatus villis et munieionibus expugnatis et aquisitis in .eMeillisaevi potentatu uiam eontinuato Cursu Dominus ex ingressus fuit selieem Pannoniam, que tatum Martinum gignere meruit et Iphim bi totam uti potentia ulminis uena, cauit. Demum vero versiis septentrionHis place ouam algidam ' onuertens obsedit suppe nium 3 pronrum, et ipsum frequentibus a terribilibus maehinarum ictibus agellatum non dedierinta est Regalis henientis animi suseipere, que semper prostratia consueui Parceres et piae Has reputat misericorditer gere . quam stare.

Simon Cardinalis presbyter, titulo S. artini

vel . Caeciliae, commendat ollocaro

gi Henricum de Hernia ad ossicium ot rii promovendum. 1273 Septembri.

Rogatur Dominus Rex pro agistrom.

tui speramus uos ad imperialis fasces culminis ascensurum, quin poci us ardentibus desideriis prestolamur, et illos, quibus potestas summa ο