Acta eruditorum. lat. Lipsiae, Christ. Günther 16821779

131쪽

PU. I. tinet, quorum frimis elementa Mechanicae explicat. Tra ditis primis definitionibus . axiomatis Staticae, se osta theoria de virium compositione, inde deducit Autor proprie. tates vectis heterodromi homodromi tertii generis,in angu- Io laris. Postea de vestibus quos vocat, compostis, id est, qui constant luribus virgis iii flexilibus , ad communem vi gam iunctis, exponit, eosque ad vectes simplices reducere do. cet, Mulun hujus theoriae ut Machinarum calculum ostendit. et Hac occasione docet etiam invenire pressionem, tam eam,quam .eylindri, horizontaliter positi axes in fulcra sua exercent, quam

illam, quae a cylindro verticaliter erecto, veluti ergata, ad .mam potentiae ope mirgarum, sive live in divitiis , statum, applicis sint, in Merum tam im

23. ercetur semie de vestibus angularibus contiguis, quorum unus in altem agit, pauca addit, de mulam generalem do monstrat, qua ratio potentia: ad Onias in ritu quilibri deter .as. ominatur pergit dilio Maii inclinetis, cunei,4 cochle sic autem alaesura clisoria aru potentiarum maturalium, docet inveHre centrum gravitatis timanguli, dimidiae areae circuli, de cuiusvis 'iusdem arcus, quam .doininam applicat ad examen manubriorum, tam simpliciu quam duplicium triplicium, qualibus instruitur nonnum

quam cylindriis rotae, cuius ope emboli antliarum his aulic vim reciproco motu elavisin deprimi debenta si quoniam,

dum tale manubrium circumagitur, momentum oneris , ad illud applicati, o variam directionis suae ab axe rotae distantiam, nunc crescit, nune decrescit, ostendit methodum inveniendi momentum oneris medium ti constans, quod ad invenien--εῖ clam rationem potentia ad onus considerandum Inde ad explicanda quaedam principia aestimationis virium hominum

ac equorum, qui ad machinas movendas adhibentur secundum Clarissimorum virorum la Hire, Sauveur,d Parent, eXPerimenta & placita progreditur. Denique, cum theoria motus

132쪽

corporum, ac thmria motus gravium nun libem, qium an

culos vocandis: In hoc Copite lato torpiunio emcipia aestimationisis ictibilis, deinde hanc theoriamad castulum, s. frictionis pistillo nequalia in molis ouariti obviii sint, applicat, tertio calcaeum frictionis, cum 'c--s r. docet, quarto illum cium, in quo potentia, pet quam omis est elevatulum, directionem augendam aliquid' valet consia s3..denique de calculo frictionis in libra in axe,in perire his, polyspasto in plano inesinato, in cochlea in maestina; ex rotis

dentatisin radiatis composita, agit, quibus argumentis calculum frictionis stinium cylindris vel trochleis circit plicat ora. . rum, & nonnullarum machinarum; veluti eius quam Galli te te vier e ligare se vocant, calculum subiungit. an Cupite III, iam in XII s Z-s diviso, elemetita, regulae Hydrostatica ac Hydraulicae explicantur Sectio I de aequilibrio fluidorum, ras..de adscensu fluidi in tubo capithari, de mensura gravitatis spe I 29. cificae fluidorum, agit, & duas tabulas continet o quarum una 'Pondera unius digiti cubici altera pondera unius pedis cubici variorum fluidorum maxime obviorum, qualia tam xstat quam hyeme, observantur, exhibet. Sinio II docet pressuram aquae r 36.

in modum vase, quo ipse eontinetur, aestimare, In Sectione III, I S. quae de actione aquae horizontali in superficies verticales re tangulas instribitur, docet Cel. Autor actionem illam, a summa si per . in usque adminium vasis continuo crescem rem, redirecte ad actionem uniformiem, quae altiturini mediae,

sue tori dimidiae, o proportionalis, inuantitatem pressis m, qum oui aliqua sipe riuum verticalis sustinet metiri pondus columnie Uisae cinus has, illi supers et , adluam, inultitudini mediae, si mi In Sinis. IV de actione di is r.

in 'perficies ad horizontem inclinatas disserit eius misistram . eadem ratione obtineri essendit; qui actioris in planum veri

esse Disiligo b Corale

133쪽

xeto NOVA ACT ERUDITORUM

Pagaso esse inclitiarum, ut auratissimo tempore via na' quantitas aquae super eo evari possit, quem Misi esse docet. I peresseisininanda pressio aquae lineralis in si erficies cireulo

excitnt v mo IV qii centrum pressionum fluidi homogenee iii latus vasis rectangulum & circulare invenire docet. Rel

ros qua Sectisne regulas motus fluidorum tradunt Sectio nimirum D docet' inritatem aquae per lumen tubi vel vasis constanter pleni dato tempore effluentis, invenire, & reliqua

Problemata, lucripereiptia, bivit, abstrahendo tamen a frictionibus quas aqua a foraminibus exeundo subit quarum cum s , non sit nulla ratio habenda, Sectio VIII calculum harum frictionum, seu differentiae inter quantitatem aquae, a frictione non impe litae, exituram, inuantitatem qui per lumen canalis 2I4 vere eifluit, demonstrat. Sectistes Ix de Winensium quan-229 titatis aquae, per lumina verticalia, tam rectilinea quam circul a P ria, effluentis, destinantur. Dctio sile virilius aquae fluentis, plana ipsi opposita percutientibus agit,4 necessitatem hujus theoriae ad determinandam maximam quantitatem esse tu machici I narum, a fluminis impetu motarum, praeclare ostendit. Ultima

denique Secti de gravitatione corporum selidorum in aqua 'paucis exponit. Si loque sivimia capita introductionis bre viter recentamus. . His iam principiis armatus GL Auitu a

- cingit se ad achinarum hydraulicamini de-Π7 3a inen, Messectus eam valde exactis calculis sublieit desieribit partes ex qui uiola sumenin aqua agi

tanda, coinponitur,aciniodum, quo inter ι picis molares conteruntur, deinde monet, quae o vanda sint, antequam lim

iusmodi mola aedificetur, porro docet esse Ingularum par

tium molae ad calculos vocare, quantiorem uinae , quam data mola dato tempore sippeditare potest, vi et ire vi, quam, tum effectus eius a maximo effectu d4let, cognoscere. P rea de molae duplicis constructione, de superficie palmularum intae molliris ex data fluminis ceseritate, potentia , ad mo

134쪽

alvei, ita formanda, ut aqua in palmulas plurium Manim. --ta se invicem positarum, aequali impetu irruat, de constructi

ne molarum, aestu uis refluxu maris agitandarum , earumque molarum quarum rota sub aqua prorsus absconditae sunt, varia monitas cir maxime utilia, in hoc Capite deprehendimus. Sub finem denique liuius tapisis de molis manuariis asina iiis, earumque calculo cit Autor exponit. Jergit in Capite mad Pag. 32I-ddsctiptionen mola serrariae, cujus praecipuarum partium di 3 7. mensionem, & maximum essectum, docet. Hisce descriptionem mola , cujus ope marmoreae columnae serra discinduntur, item molae, qua ad perforanctos cylindros ligneos utuntur, subjungit.

Tertis in tam VHe aemus, quibus pulvis pyrius paratur, as,it, 3 8'3ssdiniensionem es pondus pistillorum , dimensionem rotae mo-

Minidiatae, es resistentium irinonina diati ,- - ἡ---pyrium componendi docet, ac nita ,-- eriptione in mola iumentariae filiolaris, meis

iiii in putorem eonteri potest, tribus verbis addit. Haec ea sint, quaecel. Auror de molli dicere constituit; in quibus moduli 'prini servasse nobis videturi Plura his qui cupite esse ii calculi molarum is, hae doctrina Autoris adiutus,mo- praemissis principiis Mechanicae probe sit instructus, sibi

ipse auxili um ferre poterit, illis etiam in casibus, quos Autor non attigit. suimum Caput huius Libr examini machinarum, quae aquam haurire. in alium locum effundere, possunt, serviti cum in magii istarum machinariam numero, quas artifices ad purganda loca palustria excogitarunt, nulla st, quae rostrium, quod Moulinia Chapetet Gallias vocaitur, utilitate vincat de hac Machina Autor noster primo loco dicit ros rii, tam incli

Irati , quam Verticalis, constructionem, positionen inclinati respectu horizontis in gratiam maximi flectus, inuantitatis Potentiarum, has Machinas Oturarum aestimationem docet. Exemplis autem utitdr, non pro arbitrio onfictis, sed veris. Describit enim duo rosaria Argentora tensa unum quod Mas

135쪽

i NOVA A VI RUDITORUM ,

quam noverit molam alicubi cilificatam quae ad rem simia tet, illa ut exempli loco uteretur, in quo theoriam suam declararet. A rosariorum consideratione ad explicandas, , cummariis comparandas, alias hoc genus machinas progreditiam quas pariter ac praecedentes aestuat delineandas, de nitidissimis figuris aeneis exprimendas, curavit. Sed, quia hasce ε chinas eum potissimum in finem exhibuit, ut, quibus laborent incommodis, demonstrare , in iis describendis brevior est i

ter haec argumenta, a nobis carptim enumerata, licet mnia illa ab Autore pro dignistate fuerint exposita, duo tamen sunt praecipue, quomm tractationem nos maxima volupta te affecisse, dissimulare non possumus. Primum ess kl, quod per integrum Caput II Libri I pertraelatur, filictionis nimirum theoria. quanquam enim ea tali hypothesi est superstructi, ut

particulae superficierum prominentes hemisphaeria esse sumantur, de qua dubitari possit, num ea hypothesis etiam naturae sit is quae sorsan illis se minus probabit, qui rem omnem hic per elastra minima superficierum resistentium expediri optime posse, arbitrantur; tamen id non obstat, quo minus ratio ac via Cel. Autoris, qua consensum principiorum suo Iaestimandae frictionis cum experientia ostendit, qua ista principia ad omnes fere casus in hac re obvios extendit, qua denique in it in calculo generis frictionis cujusvis inter partes selidas Machinarum obviae docendo, aequi lectoris assennim sit meritura. Neque meminimus ullibi. legere theorium suctimus adeo amplam , elaboratum ζωad aestimationem perseetionis aut

'imperseelionis Machinaruina ominia latam.Alteram est .

nonnullarum Machinarum valde compostarum, quae in Libis II describuntur. Quanti momenti se haec doctrina, experiei xia nos docet, cum videmus, ea imios nonnunquam artifices, qui machinam quandam persene, ut putarunt, animo conc perunt, spe excidisse sita, cum illam ructra mentem existere iussertimin non nisi tentando emendasse,in ad aliqualem pe sectionem promovisse, qua tamen an non maior in opus suum sad demimist, non potumni. Hac contra doctrina,

136쪽

quam et Autor citato loco selectis exemplis illustravit, id saere

posse videtur, quod multorum artificum selertiam adhue sesellit, ut, antequam machina aliqua siti construehi,4 ad morunt concitata, certus & securus de seliei eius successu esse possis, tam quantitatem effectus, quam quantitatem potentiae, ac machinam agitandam requisitae, nec non gradum persectionis, cuius illa pro cireunastantia rumis materiae ratione capax est, ita exacte determinare, quasi e res a posteriori tibi innotuissent. Quod reliquum est, laudare operam debemus, qua Cel Belidor annisus est plurima Mechanicae, Hydraulicae loca tam per. spicua facili methodo explicare, ut vel ab iis, qui primis Arithmeticie Geometriae elementis animum habent imbutum,

ea capi posse, nullidubitemus in illis ipsis loci8qvie sine ana lys infinitorum oratim non possint, quo praecipue doctrina de motu aquae, per orificia verticalia circularia erumpentis, pertinen ita versi is est. δε illis siceret sitis, qui rine stienti m einensi de eorum, qui in is hospites sunt, utilitati coiisse terer cum, quas ipsi calculus suppesitavit,conelii nes adiimosin accommodaverit,in dubitetis regus explicaverit, quas se. qui etiamalli facile poterunt, qui earum rationem perspicere non valent. Quae cum ita sint, non possum non celeberrimi Autoris in Mechanicam practicam merita praedicare,in nosti anireliquorum hi ius operis V inuom expe stationem profiteri.

MEDICINA iam MN, AD RECENTIORUM

Honos, tim intemur tenus, pum per subi ressum continuas,

brevi me Levisat o FLOR TIO AUGUSTI GALLARATO e Codeg. Obi P0 inopis, ibique in

Regia Cresare Universitore Mediei Practicae Professore Primario. oena an apud Peuum Richini, 737 Uctam mai.

137쪽

04 NOVA ACTA ERUDITORUMMAgni in aliquid Sin Harum do fissimus Autor, quamvis

pondum rutate gravis, sed vix, cum luee in . iiii

natus, α antea annos Medicinae initiatus molitur,tatualiiquesboravi conatuum pririenti 'oc opere, in quo ni turae senilisque prorsiis sapientiae pragmaticaeque prudentiae, varineruditionis, monuimentuli nobis constituisse videtur, expecta

Mon ni concitat, ut bene non silum sperare de istis, sed confidere prorius, quemus. Etenim iam aliquot abhine annis inito sapienter consito, id lit, ut, doctissimorim quorundam

Medicorum vestigia persequendo, occurrentes quoslibet mombos,in praecipue singula A candi te diligenterque observareq& vi adversaria referret, quod etiam institutum in posterum per

omnem vitam sine intermission persequi decrevit. Postquam igitur huc usque plenam constitutionum, quae evenerunt, epi-demiarum historiam, per longum tempus continuatam, accurate EXaravit, atque in unum corpus redegit, perpensis smul semper Clarissimorum Autorum clinicis animadversionibus, quas cum obortis pedetenti morbis exactissime contulit, multiplicem sibi selectiorum observationum messem, eamque satis am plana sibi nascituram esse temporis progressu, intelligit, qua diligenter utendo, integrum universae praxeos Opus, quod singulos complectatur morbos, conscribere queat. Quod, ut iam affectum in pluteis asservat, ita procedente aetate magis se politurum, atque hinc canones etiam, quorumlibet morborum curationibus optime, sigillvim accommodatos, tutius se si

aniusque conditurum esse, pollicetur Quamobrem, ut prae sutilium Medicorum iudicia atque consilia super hac re quirat, nee ea iam eram, cuivis doctrinas fias ves tanquam vanas, ve tanquam selio. cas hypothesibiis, comdemnare atque abiicere liceat, ipseque adeo laborum sum. uiminu, quod unice ex commui sitiite sibi exoptat de . mutatus planedi dat vel quotannis et saltei' exinis duobus tribusve annis, prout vitie magniaticae ratio patietur , observationes, a se institutas, Min unum com redactas, luci publicae

M Poneum, perOcto virorumdoctorum iudici tam emendare

138쪽

MENSIS MARTII A. MDCCXL. P. I. asopus, tum novis, secum communicatis, observationibus angere, atque ad maiorem perseetionem perducere, possit. Nos quidem ipsi hoc institutum gratulamur ex animo, atque vitam Diau, nos quosvis successus comprecamur, idque eomam quo cemus ex his ipsis primitiis ad quas explicandas nunc propius accedituus cognoscitur, non mediocria ab hoc Viro esse expectanda,

sed velut Baghvum aliquem, Gn. Aetarve, aut similis ingenii Medicum Italum, in Nostro reviviscere, in quo judicii acumen, eruditionis copia, observandi diligentia summa, & candor, velut de principatu contendant. In Dissertatione praevia , de hodierno Medicinae satu . magnos utique fiuctus ad Medicinam huc usque ex Chemia, Anatomia, atque Philosophia naturali, Ostendit rediisse, neutiquam tamen eas disciplinas vel perfecisse

artem medicam, vel perfecturas unquam in ad iustum maturitatis terminum perducturas esse, sed solidum incrementum verae Medicina a diligenti observatione eorum, quae in aegroto accidunt , harumque observationum cum vera atque solida therapia comparatiotici unice expectari. Hanc proinde ornandae augendaeque artis rationem omnibus ineundam silader

Medicis , nec eos probat , qui domi suis potius subtilioribus theoriis indulgent aut abstrusis quibusdam, nec se-dicinae adeo cognatis, scientiis totos se consecrant, quam inclinicas observationes incumbunt. Quod vero ad ipsos morbos epidemios, Nostro toto hoc opere traditos, attinet, in illorum enarratione is accuratissime procedit, neque vero si gu lares observationes expromit, nisi ubi eas identidem interipergere consultum putavit, sed, praemissa semper aeris tem pestatumque indole, morbi historiam ex ejusmodi observationi bus collectam, generatim proponit, adeoque cujusvis indolem& genium exacte est ibit, eventus varios, eorumque praesegia, diligenter enumerat causas evidentes atque proXimas explanat, Omnem curationis rationem, pro corporum morbique Varietate variam, candide explicat,& remedia smul cum quibuslibet cautionibus,, adhibendi prudentia, eadem fide revela Paucis iis, o magis. simplicihus, usus, effectus notat, quid Omit

udum suerit, non reticet, saepius ad consensum praestantissi a morum

139쪽

moriam de Medicina Pragmatie Scriptorum provocat, aliis vero locis etiam eorundem opinionem sub iudicium vocati modesteque in illos animadvertit, ubique autem naturae vestigiis insistit, ejusque ductum cum cura consectatur , ceterum vero Omnia colicinno ordines atque copiose, suisque teris etiam& eleganter, edisserit. Dividitur opus Sectiones IV, quarum I constitutionem epidemiam partis inni r 33 complectitur, g. I. atque hinc Cap. I sebrem teitianam exquisitam , Cap. II es. I . rem tertianam spuriam, Cap. III sebrem tertianam pernici--m, atque simul etiam quartanam, Cap. IV ebris tertiame' aliorumque morborum generalem causam iuxta anni tems 3 ponim vicissituduies, ac demum Cip. lymphaticos varios morbos, enarrat sectis IIconstitutionem hiemalem anni 734 si explanat, Q p. I lymphati eorum morborum , . e siris marsime, cau/m enucleat, imulque pleuritidum generales

et siserentias constituit. Cap. II pleuritidem lymphaticam simplicem persequitur, Sinprimis depleuritico conlae ac ratione emittendi lammis an huctae morbis, agit m de ple de lymphaseo-biliosi, di maxime etiam de variis pultaonum

milaum aliisve petitotis partibus adhaesionibus, de pleuritico cortice iterum, de pseudo- polypis, de pleuritidum diversi sede atque exitu vario, de earundam symptomatibus &1η ratione,commentanu. Cop. IV pleuritidis lympharico singulae di potissimum quoque variarum puris excretionum in quibus cunque pectoris suppurationibus, praesertim in empyemate,item

diversorum abscessuuiri, in hiis morbis occurrentium, usiis vesi cantium, atque Balsami de Copaiva, rationem habet Cap. I pleuin itidem sanguineam simplicem commemorat, ubi & de erysipelatode, δέ de plegmat e pleuritide, tractatur. Ἀαλ III constitu. conem partis anni 734, a vere inchoantem,& usque ad aestatem sequentis anni 73 protrae a m enarrat, i cipue se brem petechialem, tunc populariter grassantem , percenset.

Proinde Carp. I febris huius petechialis historiam contexit, de peculiaribus eiusdem symptomatibus , de critica alvi eXcretione, dua etiam occasione de sudore, de urina, ejusque inspecti

140쪽

ne, de lis Whagia, de verisimili perechiariam origine , de riuident diiudirentia, inaculis scortaticorum, de oedematosis Hiremitatuin tum lata iiii febres comitantibus, poniti .

. M autem in huius sebris causim inquirit,4 de eurationes sertim. de singuinisis purgationis ratione, de- usu 'Heai tuam in huiuscemodi sebribus, agit, demim C Π pee, res Pag.238. sis iis serrationes expromit Ad extimium a. - D. - έμ-φ-nxvri 739, eis ci agitu is hic limini febrium tertianarumcausi,tum&dem .,quo china Chim res devincit atque haec iam sumere pituimustum ad c μή huius libri externum uno obniti rem sentandi ri, 'i illius virtutes perno i iis , que enim pari argv-4 indoles, ut totum Opus in ta

vem quandam summam coarctemus omne n ut Lectori aliquem fruetiam asserat. Quod enim lavus foret commodum, quae oportunitas, ex iobis perdiscere, e g. rim Secti ni prima Capite genium atque indolem decursumque iis ter tianae exquisitae proponi, deinceps vero explicari, cur in quando Autor venam secueritu quod aliquando & cur prodierint perechiae; cur in accessionis principio quasi aqueae

excernantur urinae, in remissione vero coloratae quando omit. tenda fuerit sanguinis missio, quando medicina purgante, aut emetica, qRando clysteribus uti expedierit; quomoclo tertiana

duplex' habuerit; quomodo fuerit tractata; quod utriusque oua ' debeaturi; unde febrilis rigor&calor oriatur; quod, febrem convulsioni superventre, melius semper fiserit, quam finxi convulsonem ; quod se iis motus maxime suscitetura binos humore, ει quare ita usu veniat quodque id probent m ime me si antihysterica quam varius fuerit harum

sibi mimi h - modus ora vero nobis agendum esset, si quae in eu vis Cupisse singulis raragraphis continentur, vel laevissimis amni cogitaremis; de tamen longius, quam par esset nostia exclusera esset oratio, aetiori nihilo minus sue