장음표시 사용
721쪽
aut seientifiea tradere, facile liquet operam, quan quis ineonseribendo istiusmodi libro eonsumserit utilem satis esse atque salutarem. Eo nomine laudem utique meretur Clarissi,nua Gymnasii vinariensis ni oderator, M. Iacobus προ-r qui Theologiam revelatam dogmaticam meis
uvido scientisca adornavit, dc u oma lino suum publiea donaret laee, sicile a se passis es impetrari. i. mutun eum livo abhinc anilis gravissim im in Theologia errorum publice aeque ac privatim insim raretur, justissimis de causis re praecipue ad mandatuimses nissimi Celsissimique meis saxo. vinariensi, augusti faciendum sibi ritavit ut inter omnes, quas lae Messibus veritatibus severet sententias . constaret, de ii γε eruditi homines judicium a partium studio alienum sit te possent. Neque tamen in hoc libro nova aliquis dogmata aut luxuriantis cerebri commenta, quaesiverit, cum n, hi aliud amplectatu CL Λnto . nisi quod lueuientis crarum Pande starum testimoniis, aut certis' indubiis sobriae rationis principiis ex omni parte sit consentaneum. Nonnulli quidem in ea sunt sententia methodo naturali
Theologiam proponere, idem esse, ae sanctissima fidei mysteria ex Theologia exterminare solam rationem pro pri eipio cognoscendi in veritatibus religionis habere atque hoe ips expeditam ad detestabiles Naturalistarum quos vocant, errores viam pandere. Qvqrum inar tiam in pro
inlisit operi Praefatione laudabili consilio eri ter declara M Grpreta noster, quid sibi se seientifica, veritates Thec. μgicas tradendi mellistas. Refert autem ad illam potissi. mnum tria, quorum est primum ut nullis utamur principiis cognoscendi de eo bidendi nisi indubiis qualia sunt ipsicinnitiones axiomata experientiae 2 e a Biblica recte
explicata alterum, ut ex illis seeundum normam regulariun Logicarii recte concludatur tertium, ut ostendatur no xus, inter dogmata Theologica intercedens atoue adeo una thesis ex altera, prout ipsarum fert indoles aeriuetur.
in odoquidem itaque lus tegulis press pede, ut solet, in-
722쪽
haesit, ct ad elueubrandum hoc nodo Systeiri Theologiae omnes iugenii vires unice intendit saluberrimae doctrinae ct veritates arcto cohaerenteque ivinculo ac nexu conjun. et ar hic onspiciuntur, ita, ut pervulgata illa hominum quorundam sententia, nullum in Theologia veritatum nexum dari , easque scopis diffinitia amni esse statuisse, omni iam veritatis specie destituantur viiiiivinum o sies. iii, , circuitispectius de isto ingenii carpiniani inu
dicare queas, Lector, uirilisque Tinu contem pauci . retentis maxima in parteni Autoris verbis haustis uinaccipias, rogaui mus pri-us totius Theologiae ro latae dogniatteae tramtionem praeliminarem, uti vocant. -υ ejus arto comple latur, ita, ut pri-- ει-
miserum Caput is revelation in genere. Iter . de . Seriptura, tertium de Theologia revelata in generri, agat. Opus enim erat ut ex sana ratione verae revelationis criteria, habita simul quaestionis de necessitate revelationis ratione, investigaret divinam sacri odiet originem de anonstraret, di necessariam de Theologia revelata gen Tatim spectata prollisionem praemitte et Λutor ast autem
4n his memoratu dignum, quod Λuto Clarissi in ipso libri limine ex solius rationis principiis demonstraverit non misisse hominem ex reatu coram Deo, ct starumdis , ea pi nisi ex parie Dei vicarius qui a sine omissius peccatis propriis, re ab oblig tione legis immunis, re intellectu MN Milo preditus, de natiua humana indutiis. ecit, fine esu θεά ineo rari xii homi minae lacum, ad satissimoneo, activam passivamque praestandanx, substitueretur; ex hominis par autem homo satisfactionem illani vicari Θ-ν -- arer Mnduet per fidem. Hoc enim ex solis mitione cognit scimusque simul reliquis revelationis vere divinae notis,
satis cognitis ex ratione asta ad divinam veritatem S. Scrupturae, rejectis omnibus revelationibus spuriis invicte deamonstranda ira, expeditissima via erat aperta. Nam solam S. Scripturae revelationem ad tautem per vicarium ΘεανΘραγ-
ον aerendam ducere, in aprico est. Rem ipsam dum Diuiligo b c o dile
723쪽
agveditur Autor Clarissimus Capite I artis PMit minibus . quae Deo mira ortali in . Scriptiira tribiliantur; Cap. II de existentia attributis Dei verbosius tractatio. nem instituit, ita quidem, ut Deum esse Spirituita a se, ex S. Scriptura ostenclat. & ex brevissimo hoc couceptu Deioipia attribui divina, legitim ratiocinando , in sinsidiustivoque vocam sive rationis principiis, derivet, dissitas. Dies, si quae adsunt, solvato. Capit III saeratilliinum M - - iis motirium exponit, dc doctrinam haue, solatiis . niam, non ad ductuni scripturae tantiun . sed subterininis inam in Ecclesia usitatis pro more discendi riuo uditam, proponit ita, ut hocce Caput estomea
Cqmmentationis, quam ante TheoAliam editani de S. S. Trinitatis masterio edidit Autor Clarimunus, exhibeat. Cm pite IV ieret actus Dei gener,rtis ante explanati quam ad specialem eorum tractationein se accingat. Tum sequitur Pars secunda, quae Tomi prioris ulti in est. Et primo quidem ipsius Capite de creatione universa hominis exponit Cl. utor historiam creationis Mosaica in cle clarans ita ut nil amplius quod difficultates creet, superesse videatur simulque doctrinam de domini Dei in ereaturas,inaperisve ejus. in creaturas intelligentes appendicis loco subjungens Caput Himi invisum, latum μι- ut sitiit, brevemque legis divinae siminam omplectituri
Quia viro au,n hominem solum, ut creaturam rationalem,
angelis, i , tales ereavit Deus III doctrinaminis1 lii e AD N diaboli., minis, continet Q oriam ι- imi primo adspectu mira videri potest; uvat haede re mentem Autoris paulo plenius enarrare. Scilicet ex mente ejus princeps quidam Angelorum bonoriim lapsus ocdiaboliis faelus est per ipsam hominis, ex invidia sectam, mductionem socii ejus autem per consensum, in malefactum principis sui datum. Quorum prius ut confirmet Autor Cla rissimis, duo bi probanda sumit, alterum, quod diabolus,quein ipsum docet suisse serpentem paradisiacum, hominem seducendo peccaverit, alteriun quod haec ipsa seductio tot liter
724쪽
Iiter spe stata, primum fuerit diaboli peccatum ae, quod μquitur ade, illud, per quod actus est diabolus. Prius concludit inde quod hominem seducendo angelus ille a. ductor egerit contra legem, datam sibi a Deo vi cujus re Deum summo prosequi cultu, ct aliarum creaturarum persectioni re emolumento sudere, debebat; quomini neutriam veto meum Mumniando, 'tino neu in mortem pr. cipitando semiaveriti disterius autem probaturus Autor.
arctissime eum prioribui comi exis, conmmat, non aliud
intelligi posse initium quam id, in quo angelus ille sedi sor bonus antea, coepit esse malos id est diabolus
quo prono tandem .iveo,per inendacium homicidium in seductione hominis commissum, hoc es, per ipsana hominis sedusionem, eum faetum esse diabollina Hin:uiu . Quois Diam igitur ex seductione hoininis dilcrimen angelorum bonorum malorumve, α ipsius hominis lapsus V ortu facere non potuit Autor Clarissimus, qui ct doctrinam de Angeliri de lapsu hominis eo nilingeret. Tandem addit ' Cyiι IV Cl. Λutor eoque ultimo tristissina Iamin famin sco=isequentia; non solum de morte spirituali peccatoque originis in variis actualium generibus, sed etiam'eia 'temporali di de vita ac damnatione aeterna, demonstratis
nescibas in medium affert quaestionis, an homo vira, quas habet narundibus mortem illam trifidem ess . queat, solutione colophonem toti per imponens. tu , .ue Tomus hic primi in eo aequiescit, quod amminis μhetias pristina re ratio perditar, di miseria in quam
miram illius homo se praecipitavit, fiterit in eo explic sequitur auteni ad reparationem generis humani e ponundam, mus seeuxdus , qui quidem ut rem ab ovo exordiamur, eleganti micat Prooemio, cujus in limine statim totius operis machini structura nobis ueluti ob oculos nitur crepraesentatur. igillatim ero haec thesis theo-
725쪽
kgio. et basi, selmain tractatisius la antecessunt ventilaturi: In cunitione veritatum si aureum ,reson s. Quod quomodo intelligi re probari debeat, non soluin
ratione subjungit Vir Clarissimus verum etiam idem ille inter incrementum cognitimus imosivum obextensivum di- singuit, tae utroque varia monita addens cumprimis de intensivo, quid involvat erudite disquirit, simulque
evidentiam verborum' rei in rebus theologicis ad idem referre videtur. Dehinc quaestionem summe neeessariam profert, an evidentia rerum in Theobuia studendum, de non sine pondere sis concludst, ito . quia ipse Deus cum pro stilo majestatico iii meris auertis acquiescere potuisset,
evidentiae tamen rei in multis veritatibus revelatis consuluit. Operam in ea ponere, non licitus tantum, sed laudabilis
omnino labor sit, etiamsi in mera verbormes testimonii
dirini evidentia aequiescere labeamus; ubi ad evidentiam rei adso me non liceat. Ex iis quinione inie sis M in alterae ineraque viai φλους - is finit ma uis Dei at, istin πιυ- ocrementium cornissimis uic aliquid auferat isto non ad analogiam fidei δε- sium concipiendam onducat quae singula Noster diligem teritis exposuit a dis scio. Quod ad ipsum Mino
num L, duas denuo Rario illi comple stitur. atque in riuo prior de redimiisne generi humani posterior de πο-
videntia divina exponit. Illa rursus variis adsolvitur Capitiabus quorum primum de gratia Dei miserante; secundum sciriso, salutis fonte tertium de silutis ordine quartum de praedesinatione d reprobatione inscribitur. De his sigillatim jam dicemus Capite itaque primo, ut diximus, pal-niarium illud dogma de gratia' voluntate Dei erga homines lapsos conficitur, simulque quaedam de orta in negotio salutis humanae collisione exercitii bonitatis justitiaeque di, vinae in mediunt producuntur ita, ut ea salutis oblucula
non iusi per sitisamonem Θ. Θρ ra vicariam, tolli ac removeri potuisse, ostenditur. Atque, quemadmodum immine Tomi mi, non potuisse hominem creatu amsi
726쪽
per substitutionein εανΘρωπου vicariam, praestitamque ab illo satisfactionem a stivam passivamque eripi, ex solaci tione Meuerat Autor Clarissimus sic eandent doctruum, iam non tantum ex βcripturara confirmis sed etiam illi. rius proo usu eur, filium mi hominum vitarium so convenientissimum uerit, ostendit solutis simul in Ubiis dissicillimis . in hujus rei rationein cadent; s. ande vero redemtioni opus, d univerialis ad salutem vomitu fluit quae Diissimum i r Evangelium fieri solet, atque iis diversos veluti ramia extenditur. Qua de causa de Evam gelio etia in atque oratione hoc cipite est actum. num vero verbis Carpovi utimiirhnis gelium proponit Christum
redemtorem . in quo recte agnoscendo, apprehendendi, imitando, cardo strum, qua ad salutem pertinent vertitur. Λntequam igitur ad salutis ordinem explicandum progrederetur, fundamentum fidei salutisque Christus, proponendus erat. ortum iii est Caput II do Christo. Quemadmodum vero tota de Christo doctrina commode in tres paristes, de persona, de osmio, d de latibus ejus dividitur, fieeandem Autor divisionem semius, Semon hujus G prima ejit de persese diripi, feminia dotali, tum prophetita, tuin regis; tertia desii ue
lita ejusdem ' inanitionis exaltationis inter alia modum conceptionis Christi hominis miraculosae iiii Noster, quod per immediatani operationem Deus in ovulo M tria virginis stamen humanitatis Christi produxerit. ει clarat, quo ipso re purificationis di praeservatiqvis di in
tales maximas sacili negotio evitari arbitratur. Porro ut praeter dotes naturales summa gloriam imaginis divinaea manitati Christi, sic corpor ejus formam fiete venustissi. mam, quia nulla maculatus fuit labe personali, tribuit. Praetermittinnis dos inas de unitione d unione cominu-
nie. litaneis communione naturarum, nec non de communicationes conmilanione idiona dirum, non exigua luce per
dilli iactera concinne datas singulorum desinitiones perfulas; id quod inter cetera de dogmate omnipraetentiae humanitatis
727쪽
Christi dicendii in est. Est autem adhue inicii in comm . morandii m. Quid receiit istune inter eruditos de deseenis Christi ad inferos disputatuni se . nein ignorat. NOL
Noster destansilii realeni domi defenditolinita, ut ex aulico into Petri III, 3 seq. omne, quod ad hance do . nam recte tenendam pertinet demetur, neque supersit quidquani, quod dis imitatem creare possit. An non iuvat: bourinon Christi redemtio nisi is debitum ordinem grediatur. Natum hinc est Parris I Caput III de omisne Ialutis, cujus Sectis mo rimι, tritioe j d. ι salvifica, de regeneratione, onversione transsiva, inde paenitentia, I de justificatione , O de sancti
eatione es doctrinis onnexis, de conservatione res verantia fideliιι m. o de varii gratia gradibus , agit cui annexa est quaestiori an non Deus modum salvandi ab eo. quem adhue explicuimus, diversum quandoque fervet, asa
saltem servara possit. Hinc ansa Autori data est scribendi de salvante gratia extraordinaria qua de re quid sentiat, suo loco uberius explicuit ac enarravit. licet, postquam Amtor Claris inuis de indolem gratiae salvarilis extraordinariae, re easus, in quibus illi loeus non se ostendit quavis nem sumit quae sola superest, examinandam: ii deI.
h. te soluendum sit hominis, extra euissim in ignorantia in riseibili de Chebo δε-- Wrfiniis, at is premiis voc
rimi per sanam rationem, vel qualemcunque vera recisamam indirecte, Deum colentis, I peeeata vitantis pro virili. defectus aurem virtutum naturalium, resultantemque hi te pile. nam divinam, agnVcentis , dolentis, nec condonationem eorum tantum ex gratia a Deo petentis, sed etiam lumen cognitionis clarius ad reconciliat Monem cum Deo obtinendam, anxia
mente quaerentis. Λd quam quidem respondet, homini, itaniente assem, aut Deum gratiam ulieriorem ad salutem da. re, quocunque id sat modo, alit, si non det, ita, quaerentem nee dum invenientem, ex vita eripiat de salute
728쪽
Iogis fidei tanto declarat. Ex diata inlini MAM
meimbris prius ipsi verius esse videtur, quia homi ni, qui gratiam Dei anhelet, non data illa. anxium in spei. metuntque ex hae vita eripere. nitati divina non eo-taneum videaturi sue in vero ordinem Deus semini laclio, minitiis silvandis eum servare . , quos salvat in tempore.
salvare, ab aeterno decrevit, adeo, ut ab executione di ruina ad decretum divinum tuto liceat concludere. Hine doctrinam de saluti ordine excipere debebat CUM IR depraedestinatione is reprobatione. In quo post datam utrius. que definitioneinis assertam existentiam, utramque Deo Trinuno tribuendam esse utriusque esse debere ratio in Objectiva in determinatam utramque proinde non absor tam sed respectivam esse ad oeulum ostenditur solvunturque quaestiones de diverso dispensatiotus gratiae divinae
modo dimillimae ct constituitur simul ornare torum vel volitionum Dei de minis silutis talis, qualis pessim b. nibus Dei convenientissimus rite intur. M iis vita sitae
hypothoum quibus partices in stati α' - - - suis
rionis abalurumi ines Denique, ut alia praetet iiii is nitis. modi sequitur hujus Capito is libro visam M. In quo
quidem post uberius explicatam inscriptionein in librum vi tae, maxime Metrina de deletione ex eodem, siautia dissicii talibus, notanda esta Parta I sic expedita, reeta sit transitiis ad II, de Providentia divina. Nilemadmodum veto Pars prior, sic liaee posterior quoque quatuor absolvitur Capitibus. quocum i de conservatione ereaturarum, e principe di vinae dividentiae actu avde concursu divini sud gubem natione divina; 4 de providentia in specie exponit, an demque universus ille Tomi secundi labor ad exoptatum perdueitur finem. Quid de tertio nobis in posterum polliceri putanus, in amiso es mune enim ipso id jubente Aut re, pr uino, si Deus vitam x sinitatem di otium eo esse rit, expeminus, spemque adeo ortissimam Avenvis. re, ui residua Magia ueto uiana in lucena publicini si
729쪽
imis,pore producaniis. De cetero, 'od'genus seribendi GD ''aum attinet. Dieri Meesse habenius, id ipsum nervos Meritate, re iucunda perspicuitate, se sese eommendare, ut nostri commendatione non se omo Liceteiam timidam hine vel illinc inspetia videamus viae a purioris latinitatis sero aliena sint nihilo minus tamen memnisse debemus terminos esse tMologicos qui ii rebus eris vel dudum civitate donati, vel etiam sic comparati sunt. pro communi loquendi scribendique usu ne ignorari,
nec irre obseuritaten praeteriri re eontemni queant. Pariudieium sit de vocabulis philosophicis . quae sicuti ad me tem breviter' dilucide expoliendam mirifice conducunt, ita nil mirum quod is Noster, aliorum more 2 exempla secutus eadem in religionis negotio adhibuerit, atque hane ob causam eo magis veniam se impetraturum sit professus. Immo vero, ut nec ista taceamus, pauca quaedam
sunt, quae sibi alia te expetit, amice Lector, Gub ejus Theolo iam G pe lustraturus. Cumprimis autem id ut get ut nuntium paulisper mittas opinionibus domesticis; ut tu a relegasque librum a principio ut quaera a tremiuslibet rationem ut evolvas sermas concludendi vibus usus est ut quae difficiliora sorsan videntur, non statim, Ilaias, sed lego iterum mediteris alio tempores ut memineris non omnia simul posse exponi sed alium locum ex
alio, di minua elarum ex clariore, explicandum esse ut si publice dissemire volueris omnem vim in argumentorum firmitate, non in contradicendi pruritu, multo minus in obire standi libidine quaerendam tibi putes. Denique in voto Carpoviam unice aequiescimus, ct toto pectore preeamur, ut in Ecclesiae inerementum religionisque stabili- ruentum, hic labor cedat, atque ad homines re in veritate
sapientiores re virtutibus instructiores reddendos quam plurii
730쪽
mare virorum optantorini in literas merita didiemini iti Tum uir munero Q herus, eademiae nostrae ornae mentum prorsus incoinparabile eujus tra stationes alias, tam theologicas, quam philosophicas, eruditissimas Omnes , suo loco laudavimus, nomen profitetur suum. Cuiuenim in eo esset, ni pro muneris sui ratione admist riani ecclesiasticam auditoribus sitis tradendam accederet, librum, qui primas hujus Historiae lineas congruenter mi ictionum Academicarum instituto duetas, exhiberet, circumspiceret, nusquam talem reperit, qualem mente conceperati
Perplaeet imis ordo ehronologicii, in rebus his ricem Ponendis, iraturae eventuum quippe ac iunio uius inii, matist ita ecclesiasticae ad eum ordinem exacta vimine a hue desideretur; SM- hoe useulum se N 'reliquisa obavit delet tu ordine. perspieuitare. summinis coni mendabile, quod neque brevitate et Meitute docentibus ii, mium negotii facessit, neque copia te filares fatigat. Cujus libelli exempla eum in tabernis librariis nulla amplius exst
rent, eum prelo iterum subjiciendum eum it pro me sura melectioni im suarum tripartitarum opusculum Schmidiamon in tres distinxit Partes, qua rami 'ima inscribitur historia Vetelis Testitia enti, altera appellatii historia Nov. Test antiqua, ad Seduli VIII finem decurrens, di media, Seculi XV exitu conclusa tertia denique historia ecclesias recentissima. Ἀati quain re mediam concinne satis silique convenienter expressit 5.hmiuius. In reeeniissima autem se