Hermanni Boerhaave ... Praelectiones academicae in proprias institutiones rei medicae

71쪽

ACTIO LIENIS. 63

quassando conpingit Vim istam, pulmonis N arteriarum, pastiis sanguis, trajectus per

cancellos aurium cordis, Iacertos ventriculorum , adeoque fluidissimus, in splene novam patitur efficaciam , adfinem arterio- fae , adeoque, quantum in corpore humano

fieri potest, aptissimus ad fluendum reddi. tur e . Emunditur Lienis fabrica, per CCCXIX.

CCCXX CCCXXI. eadem estus , quae corporum cavernosorum Penis, adeoque nihil repugnat, quo minus iter sanguinis utrinque fit simile , sanguis ex arteriis quidem Lfundatur in cellulas, deinde resorbeatur in patula venarum ostia ; Notum enim est, in

pene sanguinem ex arteriis effundi in poniagiosas CCXX.

e Certum est me sanguinem Lienalem nunquam polyposum vidisse, sed dilute rubrum, qualis fere in foetu est, solutum et aquosum. Quae, si conferas cum summa pigritia sanguinis venae haemorrhoidalis CCCXXXVl atque sanguinis mentalis adipe pleni CCCXXX suadere videntur, adtenuationem omnino sanguini in Liene

contingere.

f Nisi veriora sint quae post Ru IscΗIUM

diximus CCCXX. Nequc oportet nos fusiores esse in examinanda theoria ista cum neque glandulas neque cellulas admittat humana anatome Poterit forsan stagnare sanguis in arteriis minimis, mollissimis , aut in initiis venarum, diu cylindricis, solito amplioribus, qui dixerit atque ita exponi conquassationi Diaphra

gmatas.

72쪽

M ACTI LIENIS.

cosa corpora , ibi vero retinori conpressi

itinere venarum Te sorbentium , laxatis iisdem in patula foramina venarum recipi. Finis naturae altu est, fabrica similis.

Misieri Dictum est CCCXXII spleni

plures, quam ulli alteri viscerum, nervos datos essse, neque aliam assignari posse eorum efficaciam , praeterquam ut spiritus suos adfundant sanguini Verum cum nervosas venas ponere non liceat g), retinen-'tur adeo spiritus in sanguine, eumque diluunt, elaborant.

Confusos id nulli bi fieri potest aptius, quam in iis ipsis cellulis, cum arteriae nihil admittant. Simista J Ergo unctio Lienis videtur

haec esse l. Sanguinem vividum, arteriosum , a Corde receptum, passam Vires arteriosas, per ramos innumerabiles in minima arteriolas dispergere et Adplicare sanguini vires respirationis, proximas, Cum Lien Diaphragma contingat, a XimaS, cum Lien libere suspensus undique prementibus viribus obediat, perpetuo alias. 3. Sanguinem ita praeparatum , partim continuis venis reddere, ut solenne est in corpore humano, partim ex arteriis effundere in cellulas , Viribus respirationis conquassare, Miluere adfusa Lympha arteriosa, quam videntur secernere arteriolae, quae latera Cellularum Coronant, atque per glandulas

Lienis proprium liquem liquorem effundunt;

, sed rena merue a ponit R A E CAE UT O R CcxCIi. Verum tota ea res conjecturalis est.

73쪽

dunt diluere etiam adfusis spiritibus ner-veis, atque ita mutatum reddere Venae Portarum. Utilitatem vero corpori humano hanc maxime praestare videtur, parare sanguinem in toto corpore fluidissimum, qui mobilitate sua pigriorem venae Ortarum cruorem ad circulum obeundum

adjuvet, Muno verbo sinu Portarum este, quod ulmo cordi est nempe sanguinem

praeparare,qui X eo linia eductus arteriolia

in Hepat angustiis superandis par iit h).

CCCXXIV.

FDidus Qui recentissime ex corde ex . pulsus sit, cui nihil decesserit fluidarum particularum, qui dilutus sit Lympha arteriosa, spiritibus nervosis, pastisque respirationis

actionem. Para b cons. cclx Caeterum Co PERus Intro erito the Anthiropol. ysinniten fere proposuit Lienis utilitatem, uidissimam vero sanguinis splenici naturam a copia seri deduxit. Quae quidem sententia admitti non poλtest. Copia vasorum Lymphaticorum sanguinem adeo non ditat liquoribus fluudioribus, ut depauperet. Et si velis omnino vasa Lymphatica, orta ab arterii non ad cisternam abire, verum venis inseri lienatibus nihil essicies, nisi ut tantum Lymphae venae recipiant, quantum absque vasis Lymphaticis recepissent. eam nempe omnino copiam, quae fue rat in arteriis.

74쪽

56 ACTIO LIENIS.

Purpureus PQuem sibi Veteres atrum finx

erunt.

Concrescen; Ecbove missus sanguis, quem Judaei secta arteria Carotide extrahunt, protinus coit, uiditatem vero diu retinet, si ex liene a proveniat, neque facile crassamentum a parte seros separat.

CCCXXV.

Emiserium J Ut neque Pulmo emissarium habet. Nempe Pulmoni, lieni, pro

emissario est vena , quae sanguinem eum solum reducere videtur, in quem peculiaris functio leni essicaciam suam Xercuit. Nullus enim dubitatio ERHAAvIUs, quin supersit invenienda vena a , quae sanguinem soli nutritioni dicatum reducat, cum vena sociam arteriam. Exemplum certe in Pulmone evidens exstat , cui alia est arterias pulmonalis), quae in publica commoda sanguinem advehit, cum socia vena Pulmonali , reducente in systema arteriosum sanguinem ex vitulmonalis fabricae meliorem, quae loco emissarii est alia vero arteria privatae Pulmonis utilitati inserviens

Ingeniosa conjectura est , sed in Lien locum non videtur habere Facilis est inquisiit, sed nunquam, quantum novi ullus in leue ramulus aut arteriosus, aut venosus fuit, qui a plenicis truncis non proveniret.

75쪽

ACTIO LIENIS. γ

Bronchialis b , cum vena socia, quae

residuum a nutritione sanguinem excipit. Idem certe systema naturae nuper in Intestinis detexit RuYscHIVS c).

f. CCCXXVI.

Unam J Ex eo demonstratur, Lienem non toti corpori humano, sed uni inservire He- pati. Namque si in publica totius corporis

commoda laboraret, tum vero sanguinem suum duceret, non ad Portarum venam, Verum ad Cavam. Verum nulla unquam a

Liene venula visa est ad Cavam abire. pati in hepat sanguis venosus iterabsolvit sanguinis arteriosi, distribuitur nempe Per canalem convergentem Verum dissicultates angustiorum vasorum superando omnino non esset, nisi machina praesto oret quae tantam ei ipsi sanguini fluiditatem conciliaret a), quanta est in sanguine arterioso. Eadem omnino ratione in Corde, sanguis advenit, qui angustias arteriorum obire non posset, quas in fine ramulorum ortae in-Venit. Verum, ut superare possit, facit Pulmo , qui venosum sanguinem in arteriosam naturam elaborat. Quod Pulmo sanguini Aortae praestat. id Lien tribuit sanguini

76쪽

M ACTIO LIENIS.

guini sinus venae Portarum. Atque in utroque exemplo sanguis venosus, Venae nempe

Pulmonalis, venae lienalis omnes dotes possidet sanguinis arterioli optimi. . CCCXXVII. Silus3 Lien, si ad vasa respicias, necessario ante Hepar ponendus fuit, cum sanguinem suum pro Hepate praeparet. Si ad ipsum visceris situm respexeris, Cordi proximus, Diaphragmati a contiguus ventriculo ita conjunctus, ut ab eo in digestione tumente necessario conprimatur, musculorum abdominalium esticaciae summe obnoxius factus est , qualem oportebat. Hi enim conveniunt tendines Minsertiones obliqui utriusque Transversi, atque hic etiam eorum actiones quasi in unum centrum colligun

tur.

us Ea fatis ins gnis est, si consideraveris, absque adipe, musculo , aut ex retorio ductu, solis Lienem fieri vasis, arteriosis, venos is, 4 nervis. Suspensi byy Ut eo aequabilius undique, Premi

a Laterales partes Diaphragmatis maxime mutantur , dum media inmota est DCXVI. sed ea est sedes Lienis, ut in cavis lateribus Diaphragmatis lateat costis obposi

tus.

Γ Addi visum est, lenem capsula quadam ex ligamentis facta inferius superius claudi aries superior a ligamento Hepatico, d Phrenico-Gastrico fit, inferior

77쪽

premi possit ne in ea sede, qua in dorso . g. fixus foret, pressionem nullam X periretur.

interiae Cordi proxima, maxima inter abdominales c),liberrima in toto itinere , expoliata perpetuae efficaciae respirationis, ut, quantum potuit, copiosissimum velociter motum sanguinem venae suae ministra

ret.

d J Cum erantiqua fama fuisset se hominibus Lienem exscindi posse absque summo

vitae periculo inceperunt anatomici, qui praeterito seculo experimentis circa bruta animalia capiendis multum operae posuerunt, experiri in canibus Ioa i vas s BORRICH. ad BARTHOLi N. Epist. XCII. Cent. V. J CHAR LETON. ibid. p.

78쪽

7 ACTI LIENIS.

periculosa haemorrhagi , vasas ligatis, Lie.

nem exciderunt, abdomen consulum sana erunt, eventum speculati sunt. Testantur ergo I. Os Canes mire veneris cupidos

fuisse: Quia nempe sanguis arteriae Aortae , obliteratam inveniens adeo insignem arteriam splenicam, in vasa permatica influxit uberior, adeoque aucta seminis secretione, auctum est etiam seminis excernendi desiderium. Verum ea salacitas brevis morae est, animal enim non potest valetudinem in t gram diu conservare in tanto vici Hepatis.

de Leuerati d'Italia XXII. p. 33 idem que o RGAGNV E. N. C en tur. II OV o. p. s. seqq. MOR GAG Adver II. p. s . II p. 36. JHEISTER Us . N. C. Cent. II obf197. p. 468. ANTONus in Dus nariCΗΕsELDEN. Anat of hum hod L. III. c. s. BONAZZ voLus apud OZZIUM p. 72. Eiscis in iis sub praes Scitu Lgii defensa al. 73 Dexperimenta sua nobis reliquerunt. mnes in eo consentiunt, supervivere animalia, quibus splen exsectus est, Fi- tamque degere non maxime incommodam Phaenomen vero, quae Pia E C E P- To adlegat, MAL Pirum usin Bo Hre. v inprimis habent. Foecunda vero fuisse catellas,in marem adpetiisse plerique etiam, praeter eos, quos nunc cita

79쪽

ACTIO LIENIS. D

uctus a Urinam excretam suisse fro-quentius, uberius,& magis aquosam e): Ob eamdem rationem , quae statim dicta est, sanguis uti in permaticas, ita in emulgentea arterias copiosior determinatur. 'raestas i)3 3. Tum ob auctam secretionem ljquoris gastrici, a quo fames oritur Lxxxviii. tum ab aucta essicacia musculari ventriculi. Eadem semper est ratio, sanguis nempe , qui Coeliacam subiit, exclusus ramo plenico, majori copia subit ostia quatuor e ramorum, qui ex Coeliaca in Ventriculum feruntur. Neque tamen haec voracitas diuturna est, Cum tota chyli praeparatio destruatur. BOrbor rami Tantos fuisse in ventre tuis multus , , ut animali cum pavore somnum excuterent, visique sint canes excitati arreetis auribus auscultasse, ut locum discerent, e quo tanti strepitus orirentur. Hos flatus excitasse videtur turbatum sanguinis iter per intestina, ut sedes aliquae copiosiori sanguine accepto validiori motu peristallico

εI Haec observatio reliquis est frequentior. Consentit ΜALPiGIli. d. c. BoΗN. l.

DE Nisi I, MEIS TERI.

ls Inprimis Coronariae magnae sive sinistrae, quae vel cum splenica, vel certe proXime ante eam oritur, adeoque sanguinem rerdundantem prima excipit CCCXI. BOMN. l. c.

80쪽

eontraetae, aerem morarentur, deinde petvices exploderent. Causa era hujus perturbationis est in an uin uberius in Mesenteoricam arteriam influente.

Humor in ossit videri alicui , siquidem destructo Liene hepar non defecerit, imo factum sit turgidius i , ideo sanguinem Lienalem non ad epar venire. Verum ex eo experimento discimus unice. i. Arteriae Coeliacae ramum e paticum plus accipere sanguinis destructo splenico a Lienis em-cacia, quae sanguinem adtenuat, diluit, ablata, sanguinem aegrius perme par fluere, stagnare, vasa sua obstruere, adeoque tumorem facere morbosum l). Itaque post tres quatuorve menses intumescit hepar, in hypochondri dextro exstat, canique molestum est.

Splanicis Eo nomine designaverunt Veteres

p. 338 ORT LOB. l. c., inprimis ex perimentum quod apud Pindi PQ exstat, ubi hepar dupli ponderis,' turgens Vena Portarum reperta est. Uerum praeterea in bile mutationem aliquam plerique observaverunt. Colore alio, caseae fere, VALis NERIM MORS AGNUs caseo lam, parcam, inmeabilem ORT-Lo B acerrimam vero ozet Ius WBo-

H Plerique tamen testantur nullum omnino incommodum supervenisse in vita per