De Livii Epitoma deperdita [microform]

11쪽

- 10 -- 11 5. Aug. m is, g. 114, 8 se . . . . tres modios nulO- rem aureorum Carthaginem misit Hannibal), quo intellegerent . . . Eadem legimus apud utropium et Orosium. Eutr. III 11 .,tres modios anulorum aureorum Carthaginem misit, quos ex manibus equitum R0man0rum Senatorum et militum detraxerat. Oros. IV 16 5: Hannibal in testim0nium victoriae tres modios anulorum aureorum Carthaginem misit, qu0 e manibus interfectorum inquitum Romanorum senatorumque Hetraxerat. Ino ..interfectorum non Eutropi Or0sium esse usum probatur: legimus enim etiam apud Valetium Maximum 7, 2 ext. 16: Magone Cannensis pugnae exitum Senatui Poenorum nuntiante inque tanti successus idem anulos aureos trium modiorum mensuram explentes fundente, qui intersectis

nostris civibus detracti erant, quaesivit Hanno an aliquis

sociorum post tantam cladem a Romanis defecisset, atque ut audivit neminem ad Hannibalem transisse, suasit protinus legati Romam. per quos Hae pace ageretur, mitterentur. Atque similia perioch XXIII. g. 26, 21 praebet: nuntius Cannensis victoriae Mago Carthaginem missus anulo aure0Scorporibus occisorum detractos in vestibulo effudit, quos excess isse modii mensuram traditur lost quem nuntium ann0, vir ex Poenis nobilibus, suadebat senatui Carthaginiensium, ut pacem a populo R0mano peterent nec tenuit bStrepente Barcinae factione. Haec Ieriocharum serba Valerio Maximo non fluxisse lacile intellegitiir; cum enim peri0chae perhibeant sen0 tenuit obstrepente Barcinae factione , Val. Maximus nomen inimicae factionis omnino non adsert, cum tradat: secutus si sententia valuisset neque secundo Punico bello victa Carthago neque tertio deleta foret. Nemo autem non videbit illud: L Mazimi anuli interfectis nostris civibus detracti.

Orosii anulos, quo ex manibus interfectorum equitum Romanorum senatorumque detra Xerat. Eutropii: - anulos, quos e manibus equitum Romanorum senatorum et militum detraxerat.

Periochartim anulos corp0ribus occisorum detractos eidem fonti omnes debere qua de re concludendum esse mihi Videtur, eodem auctore esse usos Val. Maximum et scriptorem

epit0mae Livii deperditae, ex quo pendent, qui Servati sunt Livii excerptores Sed neque eri0chae tradunt ab Hannibale tres modios anulorum Carthaginem esse miSSOS: anul0Saureos Mag effudit, qu0s excessisse modii mensuram traditur neque Florus illum habet numerum, apud quem legimus spg. 30, 6 ed. Haim.): modii duo anul0rum Carthaginem missi. . Atque primum n0 mihi videtur Florus illos tres modios in duo mutavisse, cum vulgo feratur; y Verisimilius est, numerum illum a librariis esse depravatum facillime enim MODI III linea una omissa abire potuit in ODII II. Ρrobabilius et simplicius hoc modo Fl0ri discrepantia explicatur, quam Woliuini coniectura, quam exposuit in dissertatione deperi0chis Livii in commentati0nibus in h0norem b. 0mm- seni g. 340. Quo concesso haud ita multum a veritate mea quidem opini0ne abhorret, si putamus illud m0dii ' perio harum MOD. II ortum esse qu0d nihilo minus e MOD L librariorum neglegentia in Mo II commutari poterat quam Fl0ri

numerus. Sed ut vera non sit hae sententia, intellegitur Augustinum, Eutropium, Or0sium certe ex eodem lante hausisse, qui non fuit Livius 23, 12, 1, cum tradat istantus acervus fuit, ut metientibus dimidium supra tris modios explesse sint quidam auct0res.

6. Aug. III 15, g. 105, 26 6Ηae fuit Romanorum vita sub regibus laudabili tempore illius rei publicae usque ad expulsionem Tarquinii Superbi per ducentos ferme et

quadraginta et tres annos. Nullius momenti esse Augustini ferme nemo non concedet. Cui si nullam vim tribuimus summam inter Livii excerptores contra ipsum Videmus esse consensionem:

locos diffinus adfert Comment in hon Momms. g. 340

12쪽

IT Eutropius I 8, 4: Ita Romae regnatum est per Septem reges annis ducentis quadraginta tribus. Festus Rufus 2: Regnarunt Romae per annos CCXLm reges numero VII. Orosius II 4, 13 , sed Romani quanta mala per CCXLmannos continua illa regum dominatione pertulerint, non Solum unius regis expulsio Verum etiam eiuratio regii nominis et potestatis ostendit. Qui cum omnes regum Romanorum imperium fuisse tradant annorum 243 Livius scribit I 60 4: ,regnatum Romae ab condita urbe ad liberatam annos ducentos quadraginta quattuor.

7. Aug. Π 17, g. 65, 1 eti 16, g. 106 8.pg. 65, 1: Junius Brutus consul Lucium Tarquinium

Collatinum, . . . ., collegam Suum bonum atque innocentem

Virum, propter nomen et propinquitatem Tarquiniorum coegit magistratu se abdicare nec vivere in civitate permisit. pg. 106 8 .,Nam unius Brutus exh0noratum eiecit Urbe collegam Lucium arquinium Collatinum. Ad verbum fere cum his consentit Periogha II g. 6, 10:hΤarquinium Collatinum collegam suum propter adfinitatem Tarquiniorum suspectum coegit consulatu se abdicare et civitate cedere.' Non sponte sed coactum Tarquinium magistratu se abdicasse dicit etiam utropius I : Tarquinio Collatino statim sublata est dignitas. et si quidem Iecte locum intellego, Obsequens 70, g. 138, 18: constat neminem, qui magistratum collegae abstulerat, annum Vixisse rubr0gRVerunt autem hi Lucius Iunius Brutus consul Tarquinio Collatino, Tib. Gracchus M. Octavio . . . . Omnes autem c0ntra Li-Vium pugnant, cum dicant i coactum Tarquinium urbem reliquisse constat enim Sponte se magistratu abdicasse M. Liv. III, 3 - 10). Tarquinium Bruto Lucretio aliis orantibus. γ8. Aug. m 15, g. 104, 13.

- 13 Hrege Roman0rum, excepto Numa Pompilio et neo Marcio, qui morbo interierunt, quam horrendos exitus

habuerunt.'

Eutropius quoque perhibet Ira et ob morbo esse mortuos ompilium et Ancum Marcium et Aurelius Victor de

Numa eadem adfert cap. 3: .morbo solutus in aniculo sepultus est.' Pir0gossius g. 46. utropium e catalogo quodam mortes regum Romanorum referente haec hausisse digit, ex utropio autem fluxisse, quae ab Augustino narrantur. Cui sententiae assentiri non possum; nam cum totius huius capitis Verba accuratiora sint quam utropii, has quoque res, quibus una cum Eutropio contra Livium pugnat, non ex

Eutr0pio Augustinus hausisse mihi videtur. Similitudinem Verborum inter Augustinum et Eutropium maximam interdum Sse concedendum est, sed communi sonti potius talia tribuerim. Recedunt autem Augustinus et Eutropius a Livii narratione. cf. I 2I, 6 35, 1). Cum his, quae adhuc tractavi, locis rebus traditis a Livio discrepent, aliis compluribus propter Verborum g0ncinnitatem non Livium ipsum sed alium ab illo pendentem lantem excerptores secutos esse existimandum est. s. Aug. m 17, g. 109, 11. hubi erant dii, quando rursus p0pulus, cum fame laboraret, praesectum ann0nae primum crearit, atque illa fame invalescente Spurius Maelius, quia esurienti multitudini lammenta largitus est, regni adfectati crimen incurrit et eiusdem praefecti instantia per dictatorem L. Quinctium aetate decrepitum a Quinto Servilio magistro equitum cum maximo et periculosissimo tumultu civitatis occisus est 3 Cum verbis illis secum maximo atque periculosissimo tumultu cisitatis verisimile fiat Augustinum neque perlochis neque Aurelio Victore esse usum, illa .regni adfectati occisus est eundem fontem indicare mihi videntur. Invenimus enim apud Aur. Viet. 17 6 haec Verba: Spurium Maelium regnum adsectantem a Servilio Mala magistro equitum occidi

13쪽

- 14 iussit Cincinnatuo. Perloelia vero tradunt g. 9, 25: .cum same populus laboraret, Spurius Maelius, eques Romanus stumentum populo sua impensa largitus et ob id factum conciliata sibi plebe regnum adlaetans a C. Servilio Ahala magistro equitum iussu Quinti Cincinnati occisus est.' Ad verbum fere consentiunt perloeliae, Aurelius Victor et ex parte Augustinus c0ntra Livium, qui easdem res plan0 aliis verbis enareat IV 13,1 - 14,7 Spurius MaelIus frumento privata pecunia ex Etruria coempto largiti0nes frumenti facere instituit - ipse ut est humanus anImus insatiabilis eo, quo fortuna spondet, ad altiora et non concessa tendere et quoniam consulatus quoque eripiendus invitis patribus esset de regno agitare. - Ahala eum obtruncat. 10. Aug. V 18, g. 198, 34 Curtius armatus equ0 concito in abruptum hiatum terrae praecipitem se sedit, deorum suorum oraculis serviens, quoniam iusserant, ut lucis quod Romani labsirent optimum mitteretur, nec aliud intellegere iotuerunt quam viris armisque Xcellere. Cum his comparanda sunt, qua deguntur apud auct0rem peri0charum g 13, 2 et apud Orosium vi ,2. Iradunt enim perio hae secum telluris hiatu tota ad ultimum terr1ta

patria laret, tune omnia missa sunt in praealtum Voraginenurbis Romanae in eam Curtius armatus sedens equo praecissitavit

ita expletam. Orosius . . t satisfecit improbis saucibus praecipitio sui M. Curtius, vir eques armatus. Quae non aliter scribere potuisse mihi videntur Augustinus, Periochae, Orosius: praecipitem se dedit' 'praecipitavic 'praecipitio' quam tundem fontem sequentes, qui sententiam similiter consormatam excerptoribus praebebat Neque tamen Livium ipsum fontem suisso facile intellegitu , cum nihil excerpt0rum simile apud eum legamus VIII 6,b. 11. Eadem dicenda ess mihi videntur de Augustini laco g. Is 8, 23. Aug. V 18, g. 198,23: Mucius, ut cum P0rsenna rege pax fieret, qui gravissimo bello Roman0s premebat, quia Porsennam ipsum iecidere n0n potuit et pro eo alterum

15 deceptus oecidit, in ardentem aram ante eius oculos dexteram extendit dicens multos tales, qualem illum videret, in eius exitium coniurasse. Cum paucis Verbis haec commemoret Orosius II 5,3: nisi hostem Mucius c0nstanti urendae manus patientia perm0visset ' plura de h0 Virtutis antiquae Romanae exemplo et ea Augustino simillima habent perio hae

comprehensus impositam manum altaribus, in quibus sacrificatum erat, exuri passus est, dixitque tales trecentos esse coniuratos in mortem ipsius regis. Eademque fere adfert Aurelius Vict0 cap. 12: Apprehensus et ad regem pertractus dextramaris imposnil ait, trecentos adversus eum similes coniurasse. Quamquam AuguStinum neque perlochas neque Aurelium Victorem exscribere facillime intellegitur, tamen ad eorum fontem reserenda esse mihi videntur eius verba Cum enim ipse habeat Augustinus in ardentem aram dextram extendit, Aurelius Victor autem aris dextram imposuit et Pertoetae praebeant altaribus manum imp0Sitam, Livius ipse scribit JL 12, 13 dextram accenSin ad acrificium foeulo inigit. quem sequi videtur Florus g. I0,14:hardentibus lagis inicit manum. 12. Aug. V 18, g. 200,7 se . . . audiat et legat, Quintium Cinginnatum, cum quattu0 iugera possideret et ea suis manibus coleret, ab aratro esse adductum, ut dictator fieret, mai0re utique honore quam consul VictiSque hostibus ingentem gloriam consecutum in eadem paupertate

mansisse se Simillima tradit Fl0rus g. 11, 24-34, neque tamen lans est Augustini, cum quattuor iugera Cincinnatum possedisse n0 perhibeat nec Eutropium, ex quo Augustini nanationem fluxisse dicit ir0g0Mus g. 88, sequitur Augustinus, cum omittat ille rus redisse Cincinnatum ceterum ad Verbum congruens I 17: Lucius Quinctius Cincinnatus dictator est laetus, qui agrues quattuor iugerum possidens manibus suis c0lebat. Sed cum Augustinum utr0pi usum n0 esse his, quae dixi, efficiatur, pr0pter magnam inter e0S

14쪽

fuisse facile videbit, qui conferat, quae Livius m 26 8, do Quintio Cincinnato memoriae prodidit. 13. Aug. V 18, g. 200, 5: cum audiat et legat, L.

Valerium, qui in suo defunctus est consulatu, usque adeo fuisse pauperem, ut nummis a populo conlatis eius sepultura curaretur 3μ Lucium hoc loco Augustinus appellat Valerium, quem in16 g. 107, 14 recte T. Valerium nominaverat, 'quo sequi videtur epitomam ex qua haurientes Lucium illum primi rei publicae anni consulem Vocatum esse auctores

sunt: eriocha I g. 6, 21 Cassiodorus 245 Aurelius Victor XV. Eutropius I 'ὶ cum Livius ipse praebeat I 2:

' M. Ang. III 15. g. 104 25: hunc Tarquinium illi

di nρsarium parricidam soceri interfectione regnantem insupermultis bellis victoresque gloriantem et de manubiis Capitolium

fabricantem non abscedentes sed praesentes manentesque Viderunt et . . . perpessi sunt. μ Capitolium aedificavisse

praeterea exhibent perlochaeo et Ib g. 3, 2; g. 6 et Aurolius Victor Vm , neque dubitandum est, quin Eutropius I ), periocharum auctor, Aurelius Vict0 eundem fontem secuti sint, quem Augustinus, id est epitomam illam Livii deperditam non enim apud Livium ipsum Capu0lium flagitur, cum de eadem re aliis Verbis enarret I 55,1 hJovis templum in monte Tarpeio monumentum regni sui nominisque reliquit Diversitate rerum traditarum et varietate verborum, quibus una cum compluribus excerptoribus a Livio abhorrere Augustinum vidimus, non ipso rerum gestarum illo Scriptore fonte esse usum Augustinum his, quos attuli, locis satis demonstratum esse arbitror. Plurimi autem loci eadem continent, quae apud Livium eiusque excerptores enarrata menIuutur.

IT Diiudieandum igitur est in singulis, utrum Lirium ipsum secutus sit Augustinus, an una cum exstentoribus ex illa epitoma Livii deperdita hauserit. Atque primum eos tractabo locos, qu0s cum Livii ipsius textu comparare OSSumus. 15. Aug. I 6, g. 10, 7: Fabius Tarentinae urbis

eVersor, a simulacrorum depraedatione se abstinuisse laudatur. nam cum scriba suggessisset, quid de signis deorum quae multa capta uerant fieri iuberet, continentiam suam etiam iocando condivit. Quaesivit enim cuiusmodi essent, et cum ei non s0lum multa grandia Verum etiam renuntiarentur Rrmata: relinquamus, inquit, Tarentinis deos iratos.' Omnes praeter Florum Livii excerpt0res de arento a Fabio expugnato c0nsentiunt. Perlochae g. 30 16: Fabius Maximus eos pater arentinos per proditi0nem recepit. Aurelius Victor eodem fortasse lante usus 43, 6: Tarentum

ab hostibus recepit. luribus verbis hac de re agitur apud Eutropium, quem sequitur Orosius Eutr. III 16: Interea in Italia consul Quintus Fabius Maximus Tarentum recepit, in qua ingentes copiae Hannibalis erant ibi etiam ducem Hannibalis Carthalonem occidit, XXV milia captivorum Vendidit, praedam militibus dispertivit, pecuniam h0minum venditorum ad fiscum retulit. Orosius IV 18, 5: Fabius Maximus conSul arentum, quae a Romanis desciverat, iterum expugnavit et cepit ibique ingentes c0pias Hannibalis cum ipso duce eius Carthalone delevit, XXX milia h0minum captivorum Vendidit, pretia in fiscum rettulit. Recte mihi ange-meisteri Orosium hoc loco ex Eutropio hausisse dicere Videtur, numerum enim livianum l. XXV 16, 7 similia triginta', quem etiam ab Orosio traditum invenimus, temporum iniquitate in codidibus Eutropi in XXV milia depravatum esse putandum est. Nec tamen uti optume Livi ipso hausisse inde c0gn08citur, quod cum apud Livium traditum reperiamus XXVII QUA ): Carthalonem, praesectum Punici praesidii,

siasticorum Vol. V. g. 255.

15쪽

- 18 cum c0mmemorati0ne paterni h0spitii positis armis venientem ad consulem, miles obtruncat , utropi verba ita certe intelligenda sunt, ut Carthalonem non casu, sed aut iussu Fabii aut ab ipso consule interfectum esse existimemus. Quae Eutropi discrepantia una cum illo recepit Tarentum' Eutr0pii, periocharum, Aurelii Vict0ris communem fontem monstrare mihi videtur. Cum autem a nullo Livii excerptore mentio facta sit illius apud Augustinum de Fabio narrati0nis et cum ea, quae apud Augustinum legimus de facete illo Fabii dicto, accuratius fere eum Livii ipsius Verbis congruant, quam ut ex alio auctore illa fluxisse Verisimile sit, Augustinum hoc loco e Livio ipso hausisse arbitrarer, nisi paulo ante alium lantem sequi videretur; legimus enim 16. Aug. Ι , g. 10, 6: Egregius Romani nominis

Marcus Marcellus, qui Syracusas urbem ornatissimam cepit, refertur eam prius steVisse ruituram et ante eius Sanguinem suas illi lacrimas effudisse Gessit et curam pudicitiae etiam in hoste servandae. Nam priusquam oppidum victor iussisset invadi constituit edicto, ne quis corpus liberum Violaret. Eversa est tamen ciVitas more bellorum . . . I addendum

his etiam est Aug. III 14, g. 100, 29: unde Marcellus

Syracusanam ciVitatem recolens eius paulo ante culmen et gloriam sub manus suas Subito concidisse communem cogitans condicionem stendo miseratus St.

Apud Livium solum eadem fere feruntur, qui tamen n0n eandem causam lacrimarum Marcelli adfert XXV 24, il).

Sed cum nemo excerptorum hac de re verba fecerit, in dubio relinquitur, utrum fons etiam excerptorum misericordia Marcellum flevisse perhibuerit, an Augustinus de suo haec scripserit. E Livio mutuatus esse videtur, quae Sequuntur g.

10, 10 cf. Liv. XXV 25, ); totius tamen loci verba tam

communia sunt, ut certiora de fonte eius haud facile dicantur. 17. Aug. I 19; g. 27, 35: Lucretiam certe matronam nobilem Veteremque Romanam pudicitiae magnis efferunt laudibus. Huius corpore cum violenter oppresso Tarquinii

regis filius libidinose potitus esset, illa scelus improbissimi

- 19 iuvenis marito Collatino et propinquo Bruto viris clarissimis et fortissimis indicavit eosque ad vindictam constrinxit. Deinde laedi in se commissi aegra atque impatiens se peremit. Nil derii de hoc loco dici p0test Livii de hae re narrationem

eandem fere excerpt0re qu0que praebent, neque tamen

Augustini et ceterorum verba ita a Livi abhorrent, ut omnino ipsum auctorem n0 fuisse concludi possit. Rem traditam invenimus in peri0chis g. 6, 2 ἡ . . . Lucretia), quae ad se vocato patre Triceptino et viro Collatino obtestata ne inulta eius m0rs esset cultro se interfecit. Simillima habet Aurel. Victor I 4: Illa p0stero die advocatis patre et coniuge rem exp0Suit et e cultro, quem VeSte teXerat, oceidit. Qui eum du0s viros a Lucretia ad vindicandam expugnatam pudicitiam excitatos esse tradant, apud Eutropium I 8 aeque atque apud Livium I 8 amici quoque commem0rantur. Una cum Augustino l0rus g. 9 4 duos viros Lucretiae ultores fuisse digit, sed cum riceptinum et Collatinum adferat Augustinus, Florus Brutum et Collatinum nominat ea occasione usus, quod iis consulibus Tarquinium euulsum eSSe enarrat, qua de causa nullam huic l0co vim inesse mea quidem Sententia est. 18 a Aug. Π 16, g. 63, 33: Numa Pompilius, qui R0mulo successit in regnum, quasdam leges condidisse fertur, qui eis multa etiam aera constituit, n0 tamen perhibetur easdem leges a numinibus accepissΘ.

pilium successorem Romuli adiuvisse creduntur, ut toto regni sui tempore pacem haberet et Jani portas, quae bellis patero adsolent, clauderet, et merito scilicet, quia Romanis multa sacra constituit. anc rem tractavit Livius I 19, 5:issimulat Pompilius sibi cum dea Egeria congressus Boetumos esse, cuius monitu, quae aptissima diis essent, Sacra instituere. eademque sere verba tradita invenimus in periocha

Ih g. 5 et apud Aurelium Victorem Π I. Eutropius, qui

non dicit a diis Numam sacra accepisse, ex eodem tamen

fonte hausisse videtur atque perlochae. Exhibet enim 3:

16쪽

- 20 .sacra et templa constituit cum perlochae praebeant ritus sacrorum tradidit, an templum constituit. Fortasse illud. constituit quod Augustinus quoque habet, communem lantem indicat, quem aliis l0cis Eutropium, periocharum auctorem, Augustinum secutos esse constat, tamen disserentia inter .constituit et instituit Livii minor est, quam ut quidquam certi concludi liceat. 19. Aug. m 14, g. U0, 7: Tunc eventum belli detergeminis hinc atque inde fratribus placuit experiri a Romanis tres Horatii, ab Albanis autem tres Curiatii processerunt a Curiatiis tribus Horatii duo, ab uno autem Horatio tres Curiatii superati et extincti sunt. - - - ceSSit aliud huic tergeminorum pugnae ultimae atrox atque h0rrendum malum. Nam ut erant ambo populi prius amici vicini quippe atque cognati uni Curiatiorum desponsata fuerat oratiorum soror haec p0Stea quam sponsi spolia in victore ratre con-eSpxit, ab eodem fratre, quoniam flerit, occisa est. μHuius inlatiorum i et moratiorum certaminis laugis verbis mentionem faciunt perlochae g. 4, 11; b, 19 et Orosius II 4 9; plura de hac re adfert Florus g. 6, b, qui tamen propter Verborum diversitatem comparari non potest. Eadem fere atque apud Augustinum legimtur apud Aurelium Victorem de vir ill IV -8. Imprimis eundem auct0rem Augustinus et Aurelius sequi mihi videntur de morte puellae, mirim enim in modum congruunt verba Aurelii Victoris: ἡ sororem obViam habuit, quae Viso paludamento Sponsi sui, qui unus a Curiatiis erat, sere coepit, frater eam occidit cum Augustini loco: uni Curiatiorum desponsata uerat Horatiorum soror, haec postea quam sponsi Spolia in victore fratre conspexit, ab eodem fratre, qu0niam serit, occisa est. Non erisimile est sponte utrumque in illa verba incidisse, quae quodammodo a Livii textu abhorrent, qui scribit I 26, 3: stricto gladio simul verbis increpans transfigit puellam. Tamen hac parVa discrepantia non adducerer, ut Livium ipsum ab Augustino non esse adhibitum putarem, nisi aliis locis satis probaretur, Augustinum epitoma SS uSum. - 21

20. Aug. II 17, g. 64, 15 hquid enim iustius et melius,

filias alienas fraude spectaculi inductas non a parentibus accipi, sed i ut quisque poterat, auferri. Neque Livius ipse neque excerptores cum his Augustini verbis comparandi esse mihi videntur. Nam cum paucis tangant rem peri0cha I g. 5; Florus g. 4, 35; uret Vict. I 2;Eutropius I 2, Orosius II 4, b, uberioribus eam explicat verbis Livius 1 9 neque tamen dici p0test, utrum fontem adhibuerit, an verba illa e memoria, ut mihi quidem Videtur, attulerit AugustinuS. 21. Aug. Π 7, g. 65,8: Marcus Camillus , qui Veientes, gravissimos hostes populi Romani, post decennale bellum, quo Romanus exercitus totiens male pugnando graviter amictus est iam ipsa Roma de salute dubitante atque trepidante facillime superavit eorumque urbem opulentissimam cepit, invidia obtrectatorum virtutis suae et insolentia tribu-n0rum plebis reus factus est, tamque ingratam SenSit, quam liberaverat civitatem, ut de sua damnatione certissimus in exilium sponte discederet et decem milibus aeris absens etiam damnaretur, mox iterum a Gallis vindex patria futurus ingratae. Vix certi quidquam de huius loci fonte dicatur. Cum enim Florus g. 2, 18; periocha V g. 10, 24; rosius Π 19, 1. 2 obsidionem Veiorum decem annorum fuisse exhibeant, Eutropius I 20: diu obsidens cepit antiquissimam atque ditissimam civitatem dicit Propius accedunt ad Augustinum,

quae leguntur apud Aurelium Victorem XXm 3 4, qui eadem de Camilli exilio tradit atque Augustinus. Neque

tamen ille huius auctor est, cum omittat, decem milibus aeris Camillum absentem esse damnatum. Intellegitur

Orosium II 19 I. eodem auctore SS M0S, neque eum

' Livium ipsum fuisse Orosii et periocharum fontem Zangsήmeisterum satis edocuisse arbitror , sed quamquam

Augustini loci initium cohaeret cum Aurelio Victore, tamen Augustinum e Livio ipso hausisse crederem non solum enim illa, quae supra iam attuli verba apud utrumque legunt r

17쪽

-nuindecim decem 3 milibus gravis D aeris 'bsens damnatur Camissus sed itiam illa livi verba ,,urbis

opulentissimae ' solus servavit Augustinus , IS huIus pSIus capitis locus, qui antecedit, contradiceret; non enim mihi verisimile est Augustinum nunc epitoma octo autem VerSIbuSinfra Livio ipso fonte esse usum. Vidimus autem ex epItomassuris se illa verba quae supra tractavi sub l-M:

Neque aliunde esse haust0s eorundem capitum J0cos, qui livianam materiam praebent, et Suadere mihi p0SSum, etiamsi c0ntextu irati0nis Solutos Separatim contemplatos acile quis e Livio ipso eos esse sumpt0s existimet. Sed iam redeo ad enumerandos illos l0cos: b Aug. ΙΙ 17, g. 109, 23 ubi erant dei in quando

per decem continuos annos male pugnando crebra et magnaSclades apud Veios exercitus Romanus acceperat, nisi per Furium Camillum tandem subveniretur, quem postea civitas

ingrata iamnavit ubi irant, 'naud Galli R0mam ceperunt. spoliaverunt, incenderunt, caedibus impleverunt 3 ubi erant, cum illa insignis pestilentia tam ingentem stragem dedit, qua et ille Furius Camillus extinctus est, qui rempublicam ingratam et a Veientibus ante defendit et a Gallis postea vindicavit in hac pestilentia scaenic0 ludos aliam

noVam pestem non corporibu Sed, quod est multo perniciosius, moribus intulerunt.

Nil addendum est de eis, quae huic Augustini l0e cuiupri01ὐ communia sunt Mortem autem Mamilli traditam invenimus ab Eutropio Π , causam illius mortis addunt perlochae 4g. 12. 18 adiunctis etiam rissis quae 'pud

Augustinum χω nova ludorum scaenic0rorum instituti0ne leguntur perioch HI. g. 12 G8-2M: pestilentia civitas laboravit, eamque insignem fecit mors Furii amissi cuius remedium et nis, eum per novas religiones quaereretur, ludi scaenici tune primum laeti sunt qua nisi ex epitoma fluxisse Zangemessi ei comprobavisset e Livio ipso hausta esse puta

maxumeque eam pestilentiam insignem m0rs quam maturatam agerba M. Furii Deit. D ludis scaenicis vide, quae paulo infra Livius h scribit VII 2, 3 cum vis morbi nec humanis consiliis nec ope divina levaretur, victis superstitione animis ludi quoque seaenidi, n0va res bellic080 0pulo 'nam circi 0do spectaeulum suerat, inter alia caelestis ira placamina instituti sunt. Similia epitomam secutus Orosius adseri I 4, 1. 3. 5 qui cum Scribat hit pro depellenda temp0rali peste corp0rum arcessitus est perpetuus morbus anim0rum praeter lantem primarium Augustinum quoque adhibuisse videtur. c Tertium de . Camillo verba facit Augustinus 18 g. 198 12 16 nihil tamen novi addens: Si F. Camillus etiam ingratam patriam, a cuius cervicibus acerrimorum40stium Veientium iugum depulerat, damnatusque ab aemulis fuerat, a Gallis iterum liberavit, quia n0 habebat p0tiorem, ubi vivere posset gloriosius. μ22. Aug. m 13, g. 99, 18: Romulus de suorum iam Virtute desperans ovem oravit, ut starent, atque ille hac 0ceasione n0men Statoris invenit. Non satis propria haec verba sunt, ut affirmari possit unde hausta sint. Rem ipsam

Numeram livianum et Liv. V 32, s): quindecim milibus gravis steris absens damnatur aut Augustinus aut librarius mutavit in decem'. quado re hi omeres contra Livium auctorem pugnare mihi non videtur. qui Varrone usus ess videtur. f. g. s.

18쪽

certi quidquam conStat. 23. Aug. m 15, g. 104, 15: Tullus, ut dixi, Η0stilius, victor et eversor Albae, cum tota domo sua fulmine concrematus est.' Eadem legimus apud Eutropium I 4: fulmine ictus cum domo sua arsit', Aurelium Victorem IV 4:hfulmine ictus cum regia conflagravit', Peri0cham Ib, fulmine absumptus est, sed etiam Livius simillima tradito 31, 8:hfulmine ictum cum domo c0nflagrasse . 24 Aug. m 16, g. 106, 10: deinde mox in bello cecidit Brutus mutuis cum hoste vulneribus . Cum sine dubio ex e0dem fonte hauriant perlocham et Orosius IV 5, 2

Augustini verba invenimus apud Florum g 10, 2 et apud Aurel. Vict. X , qui quem sint secuti auctorem incertum est. Hoc unum dici tamen potest, Augustinum non a Livio ipso pendere, cum hic scribat II 6, 9: contrario ictu uterque transfixus ex equis lapsi sunt'. utropius haec habet I 10:hBrutus et Aruns in vicem se occiderant f et ita novam verborum conformationem iis, quae XStant, adiungit. Cum autem paulo supra Augustinum una cum Eutropio perlochis, Obsequente ex epitoma hausisse Videamus,' eum hic quoque eidem fonti sua debere opinor, et pleonasmum oriasse in epitoma exstitisse puto: mutuis Vulneribus, g0mmoriuntur , cuius alteram partem Augustinus, Fl0rus, Aurelius Victor, alteram perio harum auctor et Orosius receperunt.

25a Aug. m 7, g. 109, 3: ubi erant dei quando

Valerius consul ab exulibus et servis incensum Capitolium cum defensaret occisus est, faciliusque ipse prodesse potuit aedi ovis, quam illi turba tot numinum cum suo maximo atque optimo rege cuius templum liberaverat, subvenire 3 eadem fere leguntur apud Livium III 16,5 18, 10 sed etiam perio hae huius rei mentionem faciunt g. 8, 4: Capitolium

arbitremur.

densissimis fatigata civitas seditionum malis, cum legat08 Athenas miss0s ad leges mutuandas paululum quietaspperiretur, gravi fame pestilentiaque vastata est. Legat0s thenas esse

misso Livius enarrat m 31, 8, de fame et pestilentia scribit m 32, 1 2 epit0mam autem deperditam his de rebus Verba fecisse c0gnosci possumus ex peri0cha m. g. 8, 23 et Orosio II 13 1.c Aug. m 17 g. 109. I. s. g. 13.d Aug. m 17 g. 109, 18: ubi erant, quando pestilentia maxima ex0rta diis inutilibus inane remedium populus diu

multumque satigatus nova lectisternia, quod nunquam antea fecerat exhibenda arbitratus est lecti autem temebantur in h0n0rem deorum unde hoc sacrum vel potius sacrilegium nome accepit. Cum nihil de illo lectisternio praebeant excerptores ceteri, Augustini locus c0mparari p0test cum s0la Livii enarrationes. 3, 6.e De verbis Augustini m 17 g. 109, 23-3 cf. quae diximus Supra g. 22.f Aug. III 17 g. 109, 34-37. haec Augustini verba neque cum Livio ipso neque cum excerptoribus c0mparari p0ssunt dicetur de eis infra g. 42.

g Aug. III 17, g. 109, 37. , ubi erant dei quando

in Caudinas urculas a Samnitibus obsessi ambo cum exercitu consules foedus cum eis foedum facere c0acti sunt ita ut equitibus Romanis seseentis obsidibus datis ceteri amissis armis aliisque spoliati privatique tegminibus sub iugum hostium cum vestimentis singulis mitterentur γ' Atque primum quidem constat Augustinum non a peri-ocha IX. pendere, cuius tamen verba g. 5, 10 Augustini simillima: foedere cum Samnitibus facto et sexcentis equitibus Romanis obsidibus datis ita exercitum abduxerunt, ut

19쪽

- 26 omnes sub gum mitterentur , communi fortasse fonti debentur; neque tamen certi quidquam de hac re dici potest, cum Orosius m 15 2-6 Augustinum ipsum sine dubio lantem adhibeat. es ros III 15 7: 10edissimi 10ederis 'Liv I 8, 11: 10eda pax), utr0pius autem II 9 Aurelius Victor XXX 3, 4 Fl0rus g. 16, 2 plane aliis Verbis rem

explicent.b Aug. III 17, g. 110 4 nullum habet similem apud

excerptores locum res infra g. 2.i Aug. III 17, g. 10, 6 , ubi erant dii quando item alia intolerabili pestilentia Aesculapium ab Epidauro quasi

medicum deum P0ma advocare adque adhibere compluSa St.' Cum rem eandam significent perlochae Ig. 17, 13 secum pestilentia civitas laboraret, missi legati, ut Aesculapi ignum Romam ab pidauro transferrent Aurelius Victor ducem etiam legationis nomina XXII l: Romani ob pestilentiam responso monente ad Aesculapium Epidauro arcesSendum decem legatos principe M. Ogulnio miserunt. Quae cum prope accedant ad Augustinum, simillima tradit Orosius III 22 tanta ac tam intolerabilis pestilentia tunc corripuit civitatem, ut propter eam quacumque rati0ne Se- dandam libros Sibyllinos consulendos putarint ori endumque illum Epidaurum colubrem cum ipso Aesculapi lapide advexerint. Quae non ex Augustino, mea quidem pini0ne, Sumpsit Orosius, cum accuratius rem enarret quam Augustinus, neque tamen verba illa , .intoleiabilis pestilentia o Livio X 47 6 fluxerunt, qui cum non plura praebeat quam

Augustinus ne Aurelii Victoris quidem fons fuisse potest. Sed ut eriochae I initio effigitur, verisimile est Livium in undecimo quoque libro huius rei menti0nem feci8Se, quare ec hoc augustini cloe solo mihil contra Livium ipsum Augustini auctorem concludi potest. De reliquis huius Augustini capitis locis, cum Livium

iam non comparare possimus, infra agendum erit.

26. Aug. m 19, g. 114, 17 28 Servis, immo ne faciamus iniuriam, iam libertis pro Romana re publica pug-

stipendiis sufficiendis cum defeeisset aerarium, in usus publi- 0 ope Venere prisatae, adeo unoquoque id quod habuit conferente, ut praeter singul0s anulos aureos Singulasque bullas, miserabilia dignitatis insignia, nihil sibi auri senatus ipse, quanto magis ceteri ordines tribusque relinquerent. Rem legimus similibus verbis descriptam apud Livium XXII 57, 10. Augustini autem ipsius verba: detracta sunt templis arma in Florus qu0que tradit g. 30, 23. Neque tamen fons Augustini uisse videtur, cum eadem verba reperiantur etiam apud Orosium I 16 8, qui plura

quam Augustinus et Fl0rus praebens neutrum auctorem Sequitur Docuit autem, ut opinor, angemeister quo ex

lante hauserit Or0sius, quo modo verisimile sit hic quoque ut aliis locis Augustinum communi illo fonte SSe Sum, quem plura etiam lia de re atque accurati0ra tradidisse perlochae pr0bant pg. 26, 13: pr0pter paucitatem militum VIII

b Aug. m 19 4 g. 113. 35 Hannibale quippe ab Hispania Surgente et Pyrenaeis montibus superatis Gallia transcursa Alpibusque disruptis, tam l0ngo circuitu auctis viribus cuncta vastando aut subigendo t0rrentis modo Italiae faucibus irruente quam cruenta proelia geSta Sunt, quotienS Romani superati l Similia apud pler0Sque excerptores leguntur: utrop. III 8 Aurel. Victor 2 4 Orosius IV 4, 3. Proxime autem accedit Augustinus ad verba et iocharum pg. 24, 12 Hannibal superato Pyrenae ad Alpes venit. Livius ipse scribit XXI 24, 1: Pyrenaeum transgreditur. 827 Aug. V 18, g. 198, 3. ,altu etiam RomanuSprinceps, c0gn0mine orquatus filium non quia contra patriam sed etiam pro patria, tamen quia contra imperium suum, id est contra quod imperaVerat pater imperator, ' hostes provocatus iuvenali ardore pugnaret, licet vicisset, occidit; Uberioribus diversis tamen ab his verbis rem explicat Livius ΠI ad comparationem raptiores Sunt Aurel. Victor: cap. 28 consul bello Latino filium suum,

20쪽

- 28 quod contra imperium pugnasset, securi percussit. et quae ex eodem fonte sine dubio fluxerunt, peri0chae g. 14, 11:-Titus Manlius filium, quod contra edictum eius adversus Latinos pugnaverat, quamVis proSpere pugnaSSet, Securi percussit. Neque ex alio auctore quam Periochae et Aurelius Victor Chronico paschale hausisse mihi Videtur, quamquam non Manlium arquatum sed Furium Camillum per errorem consulem illum fuisse exhibet, cum adnotet ad annum 429:

Perio harum, Aurelii Victoris, Chronici paschalis textum contra Livii verba congruere Videamus epitomae illis in excerptorum narrationibus Verba exstare dubium esse iam non potest, etiamsi Orosius aliunde hauriens m 9, 2 aut ipse textum con10rmans contra illos quodammodo pugnet. 28. Aug. V 18, g 199 7: Se occidendos certi Verbis quodam modo consecrantes Decii devoverunt, ut illis cadentibus et iram deorum sanguine suo placantibus Romanus liberaretur exercitus. ' Loci huius similes exstant apud Au-

Per. g. 14, 14 16 25 Livium VI 9 4 X 28 sqq. sed nihil certi dicere p0ssumus, nisi ho loco Augustinum eodem fonte esse usum quo toto hoc capite putamus. cf. yg. 26 56 .

Excerpta Augustini, quae adhuc tractavi, comparare P0-teramus cum Livii ipsius textu. Cuius operis cum minor pars servata sit, haud pauci inveniuntur apud Augustinum loci, quos materiam livianam continere eis solum, quae apud Livii excerptoribus leguntur, pr0batur. Ad singulos l0cos

tractandos transeamus:

29. Aug. I 31, g. 43 2: Nasica, a senatu illius temporis quod saepe dicendum est electus sine ulla sententiarum discrepantia vir optimus, caveam theatri senatum construere molientem ab hac dispositione et cupiditate ompescuit persuasitque oratione gravissima, ne Graecam luxu-

- 29 riam virilibus patriae moribus paterentur obrepere et ad virtutem labefactandam enervandamque Romanam peregrinae consentire nequitiae tantumque auctoritate valuit, ut verbis eius commota senatoria providentia etiam subsellia, quibus ad horam congestis in ludorum spectaculo iam uti coeperat, deinceps prohiberet adp0ni. Rem non ita quidem accurate enarratam invenimus apud peri0chas g. 1, 23; pr0pe etiam

accedit ad Augustinum Orosius IV II. 4 qui tamen eo

auctore non usu est, cum dicat Nasica adeo movit Senatum ut non solum vendi omnia theatro comparata iusserit etsi ad verbum cum illo congruens pergit Sed etiam Subsellia ludis poni prohiberet. Quae verborum inter AugustInum et Orosium similitudo mea quidem opinione aliter n0n intellegitur, quam ut utrumque ex eodem fonte hauSiSSe putemus, scilicet ex epit0ma Liviana, cum Orosium non e Livio ipso sua sumpsisse constet. Cum autem peri0charum et Orosii auctor rem ab Augustino quoque allatam tradiderit,

Vsiti tali fit maioriam ipsam osso livianam. Reliqu0rum

de ludis circensibus locorum, qui apud Augustinum Meniuntur Π 8 hiss0s ludos ipsos deos, ut sibi solemniter ederent et honori

suo consecrarentur acerbe imperando et quodammodo eri0ν

quendo fecisse; qu0 in primo libro brevi commemoratione perstrinxi. iam iura escente pestilentia ludi scenici auctoritate pontificum Romae primitus instituti sunt. et II 17:, in hac pestilentia scenicos ludos aliam n0Vam peStem

intulerant. areo mihi totius Ἀ0nc fuisse Iidetur. cf. autem etiam Liv. VI 2, 3, apud n0 Supra g. 23).40. Aug. m 17, g. 110 11 - 15 ubi erant dei cum

conspirantibus uno tempore hostibus Lucanis, Brutiis, Samnitibus, Etruscis et Senonibus Gallis primo ab eis legati perempti sunt deinde cum praetore oppreSSu exercitus Sep- tem tribunis cum illo pereuntibus et militum tredecim milibus ΘμOptime ad haec Augustini verba quadrant illa, quae apud Orosium vi 22, 12- 14 leguntur: Dolabella et Domitio coss. Lucani, Bruttii Samnites quoque cum Etrusci et Senonibus Gallis facta societate, cum redinisum contra Roman0s