De rebus gestis Antonj Caraphaei

81쪽

ς DE Raaus GEsTIs Lip. I. sed civilitate cultioribusque artibus intentiores acutioresque vires exercet: nam quod

Persis stemmatum nobilitas, id Turcis gi nerosa Ianiciarorum militum institutio ad bellicam virtutem compensat : & ut illis

robur atterunt vitae deliciae, ita his quidam animorum stupor alacritatem obtundit . Itaque pari ferme potentia , & acerrimis ob diversas, quas colunt , superstitiones odiis, quae una utrisque perpetua bellorum caussa, vi storia partis diu neuter insistit : se Turcis ab ea parte ulterius d minandi libido occlusa . In Septentrionali autem orbe Tartaros sylvestris horridaque vita per immensos camporum tractus sub dio , palanterque agitata tutos facit e n que enim ea civium frequentia Turcica Respublica scatet , ut colonias in devi stas terras deducere necesse sit: & provincialium Magistratuum avaritia , crudelitas UC ur- hes civibus, agros cultoribus passim vastat. Ad haec Tartarorum Ηamus, in os manici Imperj successionem , sicubi olim ea exhauriatur familia , vocatus, ex Ursiones, POP lationesque, quibus unis valet, Turcis sibi aeterno belli foedere juni his , in eorum, qui-

82쪽

C p.VII. ANTONI CARA PHARI. yν quibus cum bella gerunt , perniciem , saerpe gratificatur. Quicquid autem insularum hoc immenso terrarum continenti alacet, interjacetque, jam ei imperio paret. Itaque ejus ulterioris dominationis cupiditati una ab occiduo Sole Regna objiciuntur Moschum , Polonicum , Ηungaricum , & Venetorum Resp. quae a borea austrum versus perpetuo fine directa universum Christianum nomen a Turcica vi quasi interjectus murus prolutatur . Hinc in

dignationis stimuli Musulmanico fastui adduntur , quod Constantinopolis Imperi se

des in hoc continente sita 3 unde dignit

ii seret, ejus hostes quam longissime age

re : at ab unaquaque earum , quRS numeravimus , gente , multas magnasque terre

stribus proeliis accepisse clades per expediatos nuncios triduo , aut summum quatriduo obnunciatur: & auctoritatem existimationemque regni graviter minui , opianione potentiae longinquas ditiones in OLficio continere , & in proximo maximos exercitus a paucioribus fere semper hostium copiis fundi , profligarique . At hercule Turcica tumiditas infremit , maritima ar-

Tarciet ah ocia ridente Moschurilonicam, mingaricum Regna, ct Venetorum

83쪽

Da Rraus GEsYIs Lip. I. morum dignitate a Venetis longe superari, quod ingentes ipsorum classes ab iis victae, incensae , obrutae , depredatae ζ cumque nuper jam Cretae potirentur victores , a Venetis triremibus ad Hellesponti fauces Regiam saepe obsideri, ut vitae necessariis laboraret. Neque hanc , ut Persicam , uno spiritu potentiam regi: nam Moschi , P lonique inter se insensi: & Polonus , Amstrius, Venetusque aliud alii conducere sibi putant. Hinc Turcis adversm eaS gen

tes bellorum fomes aeternus.

Sed enim Moschum , Polonicumque regna parum inde imminuta e sive quia par Regnis cujusque virtus; sive quia Tartarus , cui magis praetenduntur, ea suis praedationibus servat e quare neutrum auteri praepollere in sui perniciem curat. Veneti trium Regnorum Euboeae, Cypri, Cretaeque inlachrymabilem jacturam sec te : sed insulis longe dissitis , quas Turca

suo continente e proximo quasi perpetua obsidione cinxerat , tandem potitus est . Damna cominus gravissima perpetuo te centum ferme annorum spacto Hungaria accepit: quia prae ceteris ea Constantin

polim

84쪽

CAp.VII. ANY6NI CARA pHAEr. y polim versus per ipsius Turcae ditiones magis insinuatur : & inde tamen reliquo Christiano orbi dominandi spes promptior. Intelligit enim barbarus hostis , sibi Betilogrado stante, suas Europae provincias constare , & Vienna Austriorum capta, ad cetera Christianorum regna invadenda pat re viam . Ob has caussas bellis Hungaria Turcieis continenter in stata : nec unquam iis impetita , quin in pacis foederibus f riundis aliquid insigne ad regni amplit dinem , vel securitatem abstractum. Initia autem ab Hungaris usque facta per Procerum factiones: quibus Hungaria, antiquitus Domina gentium dicta , miseris modis dilaniata , ae discerpta ,' & provinciae, tanquam disjecti artus, Primum in munuta imperia sub suis quaeque Regulis , quos Desolas dicunt , abiere ,' deinde aut in Turcicas provincias redactae , aut in iis Principes Turcis quoque vectigales constituti. Sic jam inde , quum Baisetes Turo rum Dominus ejus ditionibus primum adinhaesit, Bulgaria, Boetnia , Dalmatia , Cr tia , Slavonia Turcico dominatui servire sTransylvania autem, Valachia, Moldavia-

Bellogradum

dicta fumonibus

85쪽

x8 DE RE aus GEs Tis Lia. Lque in Principatus Τurcis mancipatos dis lapsae . Post vero quam Soleimanes, Bellogrado Serviae principe urbe expugnata , patens invasionibus Viennam usque muniis vit iter ; Strigonium , primam divinarum caeremoniarum sedem , Budam Regni caput vi cepit , Viennam ipsam obsidione tentavit: unde in meliorem Hungariae paristem Turcici Imperi fines producti , di

ab Soleimanis successoribus nunquam non Hungaria sub nativis Regibus afflictata , di aliquid inde decerptum. Postremo cum regnum ad alienigenas Austrios per succensionem rediisset, ex iisdem caussis alia bellorum initia extitere. Nam qui Procerum Austriis Principi-

. I. I bus fidi bonique erant , praesentia & t

Regui nstitu. ta obtinere satim rebantur e etenim perti οδε-ν io - , tanta, tamque diuturna, quae Hun

garia ab intestinis dissensionibus accepit mala, rebus ipsis experti erant, eam Rei publicae formam , qua regnum per liberaeomitia demandaretur gerereturque , --nino inutilem esse : omnia ferme regna

principio ita fundata ; sed utilitate comis Pertum , melius successione deserri , & u-

86쪽

CAp.VII. ANTONI CARAPHAEL yynius arbitrio tuncta regi e & ex omnibus rerum bliearum sermis hanc firmam ac stabilem ad temporum perennitatem longissimis per terrarum orbem regum se eessionibus perpetuisque doceri. Itaque Hungariae, discordiis civilibus fessae, censebant rationem non aliter constare posse , quam si uni redderer P. Alii vasti cupiditate vetera, & incemta respicere; vicinisque Polonis regnum per sumragia delatum invidentes, ex sua gente atque ordine ad id fastigium evehi , seu st diis & ambitu, seu vi & faetionibus eximptare. Neque ea nuXa putare votastinem

res Franciscum Boiskηum , acri & plusquam civili animo virum, armis contra Ro-dulphum Caesarem impie sumptis , Hu gariae, Transylvaniaeque Principem misserenunciatum . Animos ipsis faciunt opes privata Artuna majores S clientelae, ex qui-hus justos exercitus possint conscribere s aemunitissimae , quas beneficio habent , urbes , arcesque: & quae bonis civibus sunt aris gumenta , ut modesto Austriorum regno laetentur , inde turbidi ad id evertendum eaptare opportunitates. Nam in communi

H a ad

cessionem delata diuturnior Turbidorum Procerum consiolia. Facultates Visua Opportaritates.

87쪽

ad momenta virium expendunt , suam gentem serocem , bello inclytam , liberrime constitutam , & inter duo praepotentia imperia, Germanicum, Turcicumque, tanquam in freto aestuantem : atque ex ea viginti

ferme virorum millia sub quatuor Hungaris quoque Ducibus ad fines tutandos sub armis ageres & Hungarum militem aperta urbium custodire , Germanum tanquam ab eo obsessum arcibus insidere . Itaque per flagitiosos in ea militia dispersos sperant

faciles cum hoste commeatus , vicina con

loquia , utraque inobservata ; & per eosdem confidunt prodi posse rempublicam . Opportunus quoque novandis rebus quando que visus est amplissimus Regni Magistratus, Palatinus dictus, appellatione pene regia ' decoratus , & in Comitiis loci dignitate vel Transylvanorum Principe prior. Is libertatis Hungaricae custos adversus RGgis placita, siquae sorte eam minuant, intercedit . Α Palatino commoJus quoque re

88쪽

CAp.VII. ANTONI CARA pHAEI. 6 Iputatus Regiae Curiae Iudex, idem summus armorum regni Praefectus , & omnis controversi juris disceptator. At sive haec deficiant , seu non sussiciant , recordantur Gabrielem Bethlenium, Georgiumque Ra ginium Transylvanos Principes prosperis armis sibi adsertores fuisse . Libidini dominandi libertatis colores inducti , Decretum Stephani Regis cognomento Hiero binitani super libera regni electione desiderari : grave

stipendiorum indictum onus: adisfias Germa nos magisratus querelae. Haec omnia superinstitione perfundunt: nam ea gens Lutheranorum , Calvinianorumque , aliisque --nis generis novatorum erroribus labefactata:& Austriis Regibus expedit, Hungatos Romanam sacrorum religionem profiteri, quo majori pietate cum finitimis Turcis hella gerant . His consiliis capiendis Transylvani Principis aula veluti curiam praebet ἰ& si secus cadant , eadem offert iussugia: nam Transylvania Hungariae arx vulgo dicta. Succedentibus incoeptis facile , quibus Austrium nomen invisum, vires seu clam, seu palam sociaturos sperant . Dubiis r bus Turcarum implorandam opem constituum:

Et rebellium A. Blum Ad eafum qua qua si daturum je comparant.

89쪽

luunt: Jesperatis autem ausorum gloriam superesse.' Glenianae Hine me leniana conjuratio ex iisdem caussis concepta , aliis atque aliis initiis extitit. Nam a Leopoldi Regno instituta sub diversis auctoribus argumenta quiadem mutavit , idem tamen Hedum obstinavit consilium ,' quo tandem tantorum fons malorum erupit , ut i psis auctoribus exitiosa , non modo Hungariam , sed Imperium , Christianumque nomen Univer sum in Turescam pene abriperet servit

Franciscus meselenius Hungariae Palatinus prima veluti fax eam flammam comripuit , temporis successu in maximum Asiae , Europaeque incendium exarsuram. Is gnarus a Caesare arcana consilia elicere , eaque prodere conjuratis , vivus mortuusque

pollentiores Regni Proceres , plurimamque nobilitatem suas sive duxit , sive adeo traxit in partes . ' In iis praecipuus Petrus

pii , quo bollum contra inrmanos pro Hungaris exulibus

capessit. Di tiroo by GO lu

90쪽

C p.VII. ANTONI CARA PRAEr. 63Zrinius Croatiae Regni Moderator , Banuae vulgo appellatus , Nicolai Zrinj fiater , qui Turcarum terror dictus est , dc invidissimo apri dente inter venandum ceciderat . Is generis amplitudine clarus , fiatris gloria celebris, virtute fietus sua , magnisque adfinitatibus potens, Franciscum Raginium Georti Transylvanorum Principis filium, quem Helenae Veronicae gnatae suae nuptiis sibi conciliaverat , Franciscum Chri stophorum Frangepanium , qui unus ex Casplendidissima Domo supererat, uxoris suae fiat rem suas seduxit in partes e transversidi in eas acti Franciscus Nadasdius supremus Curiae Iudex ; & cum aliis proceribus Stephanus Teothecilius , sive Techelius Ker-marhensium Comes , Aruensi Ditioni cum summo imperio praepositus: cujus tandem filius Emericus indignantia ejus teterrimae conjurationis fata clausit. Hisce omni

perpetuum com

grisianae eos iurationis stim-