De rebus gestis Antonj Caraphaei

51쪽

Aerari Dbsidia

Agricultura.

α6 DE RE aus GEsTrs LIp. Lacquiesceret , aut in privatam rem abute retur: sed eum ad ulterioris mox reserendi meritum recte gerens , non tempore dimora , sed festinata gesti muneris publica utilitate, ad majora dignus provehi cens

retur.

Neque vero eam assectare potentiam consti tuit sibi , sed Principi . Ex iis enim quae animadverterat intellexit, quibus re gni artibus Imperator, uti inter Christi nos Reges est dignitate primus , ita & p tentia fieri posset . Primam ducebit reia istam solidandi aera d administrandique rationem S unde modestas privatim divitias, ingentes in publicum opes ,' domi con μdiam , arma foris expeditissima . Cogitabat autem ingentem Austrio Regi opulentium terrarum tractum parere e & memoria r colebat , universam ferme Septentrionalem plagam Stavonica olim lingua usam esse; non ob aliam sane rationem , quam quia Slavonia rerum ferax , mercium commeatibus commoda in quamplurimas ejus orbis terrarum partes pateret . At agrorum culturam primarium , non unicum aerad sub

sidium censebat : priscis enim seculis ex solis

52쪽

CAp.ΠΙ. ANTONI CARA PHAEr. 2 solis naturae fructibus publice partas opesῖ quia simplici vietu, ac vestitu humanum

genus contentum erat: in hac vero Cultus Et elegantlae. nedum elegantia , sed effuso luxu , inge- ιμπ que artifi

molas earum rerum artes In Precio haberio Blohemi , ut Germanis, eximia morae pamtientias unde opificia in admirationem usi ρ-t ., que tenuissima . Quanquam opinabatur, hent mentem . Populos, ac nationes eam habere mentem, et psi

quam ipsis indidisset Respublica Batavos e rudes olim , hodie ingeri laude praestare: Atticam contra, omnium olim disciplinarum & artium inventricem , hodie stupidissimos Turcarum educere . Certe Hung

ros satis superque ingeniosos ; quare inter eos dissidia , & factiones crebrae . Regna . autem Austriacae ditionis Italiae contermina , ita indolis acumine proxima . Itaque confidebat sere, ut Austriaca Regna, artium cultu excitato, immensas Austrio opes essent redditura. Obstare videbatur, Austrium aD siduis bellis a potentissimis hostibus exerceri ἰ Germaniam autem Religionis causissa in duas factiones distractam eo regni consilia simul intendere , ut alteri neutra praepolleat s di vicinos Reges opulentum D a Im

53쪽

GalliaeRegnum inter bella ordiis

satum

LamVirtutis est;

Gloria tribuenda Fortunae. Deconomica. Omilitaris doctrina cum ei illeompositae Aulae ministram amylvunt.

tentiam exercere, nisi alter patiatur , non licet ; frugalem domi instituere rationem cuique dari, unde porro potentia . Et re gna imperiaque , ut cetera mortalia, non extemplo extare cuncta , sed sensim re

scere . Iamdiu Armandum Plestium , di Iulium Magarinium Cardinales amplisi,mos Gallici regni recte habendi artes, dum

internis externisque malis misere conflictabatur , prospexisse ,3 nunc sentiri , quanti profuerint . Multa tempore nasci , quae non censeas : at consiliis in fortunae casus providendum. Nostrum esse eniti , consiliis quam latissime de humano genere bene mereri ἰ Fortunae autem gloriam tribuendam , tempore extitisse , quod bonis consultis utendi obtulit opportunitatem . His rationibus ad curandi aerad artes s

dulo applicuit, quibus ad prima Reipub.

munia se compararet: cumque sola civilis vitae institutio in Aula, continentibus helialis exercita , manca , debilis , & viro milite aliena videretur , militarem adjungere censuit.

54쪽

CAPUT IV. Meret prius in Alfacta , mox in Hungaria : Uab assiduo in pluribus

Militiae ordinibus per gradus legitur.

B Lφ'- 'm temporis ad superio

rem Rheni ripam flagrabat . Cum enim Austrius Aliaciam , Huningariamque , duo Germaniae clamstra , habeat in ditione 3 cumque reliquos Germanos Principes summosque Reges mpibus vincat ; si aliis unquam , his maxime temporibus , quibus Galliae Regnum tantum invaluit , Austria Domus sua re gnorum majestate praesidio decorique Germanici Imperj omnino esse judicatur. Eo igitur Antonius miles assiduus

Pro Alfuria, Hau earia das Genmasiae claustra. Austria Domat

V praesidium,

55쪽

Montecacculo. Scientiam militarem vestigatis Ducis excm

3o DE RE aus GEs Tis Lip. I. prosectus est , quum summum armorum imperium gerebat Raymundus Montecu cuius , qui cum Henrico Turena Gallo, suae tempestatis omnium praeclarissimo belli Duce , de imperatoriarum virtutum la dibus gloriaque certabat . Itaque impense gaudebat Italus, ab Italo sui temporis maximo belli Imperatore belli artes condiscere.

Quare animum studiose applicavit ad ejus Ducis militarem scientiam vestigandam e quam utilitatem, agmen hac potiusquam illac ducendo , sibi proponeret i cur id loci potissimum castris caperet qua ratione praecipua ita aciem instrueret ,' cur modo equestri , modo pedestri proelio, m do divisis, modo universis copiis pugnandum , modo urgendum in hostes , modo cunctandum censeret ,' & quod , ut omnium difficillimum, ita in ea scientia utilissimum est, qua rei bene gerendae oblata fortuna is pro sapientia uteretur . Ad haec observabat variam nationum militan tium naturam quae ad excursus , & impetus S quae ad resistendi morasi quae pedibus , quae equo ut alia alio telorum generes i

56쪽

CAp.IV. ANTONI CARA PHAEI. 3Inere 3 quae gravi armorum tegmine, qua levis & expedita valeret . Praeter Cet raautem notabat , rei frumentariae tempori administratae commoditates , & alia aliun-dC paratae compendia i eamque rem negle ctam, aut impeditam ingentia di incoep

tis , & militi , & agris , ubi bellum geri

tur , damna & mala adportare . Ea igitur cura conficiebat, belli tempore, modo vi tus adsit , summam reipublicae contineri: nam inde corporum vires , animorum alacritas , armorum inter pacatos innocentia, expeditionum in hostes maturitas , unde potissimum viis oriarum felicitas . Ad hoc instar in rerum gerendarum caussas ad iret militaris scientiam comparandam inquirebat : cetera ad belli usum imperiis praesto esse , & alacri obsequio parere , ac in iis exequendis insigne aliquid edere conabatur ἱ ratus facinora in bello egregia honores militiae promereri : cui rem vulgo &communiter bene gerit , sat prae , n

men nationis communi virtutis laude auctum esse.

tis rei framemtariae novitia. tia. Is militare ἐ- perium inquire re ad scientiam licit; ad parendi deliberationem

flagitium

Praeriarum nationis nomen promiscuae ges licorum virtutis

vienaviensique proelio frenuarrem gerit.

57쪽

Turmae dum

creaturi

Praeclarae P eis artes.

Cur gentiles pe rigri chariores

assiduos strenuus spectatus miles, quo merito turmae ductor creatus . Ibi ita se comis paravit e se suorum equitum his rebus primum : in agmine , in acie iis labore &virtute praeire , pericula antecapere ἰ ubi faciundum militare opus , opera praemonstrare,' non umbrae , somnive deliciis a militum vulgo distingui neque cibi , vestitusque luxu spectari praecipuum: atque a bdeo , praeter ductum imperiumque, cuncta cum iis hahere promiscua . Ita apud eos plurimum sibi amoris conciliavit i quo permoti , rem bene gererent, ingenuo magis pudore duisti quam metu. . Hinc in Hungariam ad bellum contra perduelles sub AEnea Caprara militatum missus . Uterque , AEneas, Antoniusque , ea provinciae sorte plurimum laeti. Gentici enim, qui peregri una sunt, prae exteris , ubi versantur , quibus laxistimo humanitatis vinculo conjunguntur , ceu quadam sanguinis necessitudine se devinctos agnoscunt 3 quam domi inter suos , quia arctiori premuntur vinculo , non persentiscunt. AEneas igitur viri singularem in Ducis muniis obeundis vigilantiam ani

58쪽

CAp.re. ANTONI CARA PHAEr. 33m advertens natura namque somni parcinsimus erat, & quandam in oculis vult que insignem alacritatem praeseserebat ei arcem Κalaviam , vulgo Rasi dictam, in Hungaria superiore sitam, quae Toccaiam,& Zatimarium diversis itineribus, & satis infrequentibus ducit , custodiendam attribuit.

Ibi Antonius insolenti belli genere

asperoque exercetur: nempe inter perduelles , a quibus te muri non protulantur 9 ubi intus amici, clientes, cognati, a quibus metus, ne adversarum studia partium foveantur,

conspirationes suc escant, unde incauti tumultus erumpant. Sed enim ea Arx, in deserto pene loco , vastique agri aequore posita, quatuor quidem ingentibus ad anguialos propugnaculis , sed antiqui operis aesemiruti munita, tenui praeterluente rivo, ab Emerico Techelio perduellium principe obtinenda erat s repentino & improvidendo hoste, qui eam intus annonae dissicultate , foris crebris incursibus oppugnabat. Tamen Antonius frugalitate , & multo magis exemplo 3 qui aspere cum militum vultam victitabat , ac per cautas eruptiones re

E latis

Areἰ Ralaviae praesidio imp

59쪽

or qu emant, non perinde ac qui hello a Hisrunt, gloriae co

34 Dε RE 3us GEsTIs L .Llatis quandoque e Ionginquo Praedis , eum ad custodias vigiliasque sustinebat, in officio continuit Oppidanos, arcem servavit. Sed eos Caraphaeus labores inglorius pertulit: nam cum perduellium modo hac, modo illa manu ei res erat, quae loco incelebri , tempore infrequenti, in latrocim, non belli morem pugnabant . Neque servatae res eam vulgo pariunt virtutis opinionem , ut partae . Vulgus enim quos rerum motus non sentit , nullos putat s &uhi vestigia factorum non videt , facta eL se non arbitratur : & tamen in natura sunt quidam insensiles minutissimarum , & omnem obtutum effugientium motus , ex quibus immensa haec Mundi moles conitat, di circumagitur: at eos pauci sapientes viri subtili ductu rationum intelligunt : quod

multitudini imperitae negatur , quae tantum pinguia rerum advertit. Saepe quiddam in gerendis agendisque rebus surdum caecumque majora parit commoda iis, quae perstrepunt aures , & aciem oculorum Perin

stringunt . Ita qui servat quod difficile

alius obtinere possit , multo utilius gerit reciperante: nam qui reciperat, quae mala

60쪽

CAp.IV. ANTONI CARA PHAEr. ὁ la rerum mutationes afferre solent , non a cet , ac praeterea damna in reciperando perpetitur.

Insignior igitur Antoni virtus in Iur-chensi prope Cassoviam proelio spectata s

ui ei, qui Germanicam equitum legionem legatus di elabat , atque in eo proelio O cubuit , sit succenturiatus. Praestans is habetur honos , quem quidem virtute assequaris e sed quid praestantius secum aD seri , in quem succedas , quo decessor ob eum virtute gerendum simul & vita docum tus est: ea enim res testimonj l

co habetur , fra esionem ejus in

neris dignum esse 9 ne recenti comparatione is , qui hon res tribuit, injustitiae manifesto arguatur.

tari in archenis si proelis egregio

opera. Germanorum e

quitam tigiosia legatur. Praestam honor, quo decessor per gloriam defus Hus es. Diqitigod by Coosla