Theatri orbis terrarum enchiridion, minoribus tabulis per Philippum Gallaeum exaratum et carmine heroico, ex variis geographis & poëtis collecto, per Hugonem Fauolium illustratum

141쪽

Frigida sit licet, se nocta sit ferritas Uua,

Fruge tamen laticem generosi imitatur Iacchi. Hic variν gelidis serpunt sub co ibus amnes, Caeruleo pingues pascentes gurgite pisces,

Multiplice si vagu pasiim cum floribus herbas

Fertilis effundit viridanti gramine testas. Potibus eis regni Gens dedita, dedita ventri, Albicola a vitreis vicini fluminis undis Dicita, superstitione, se vano plena timore. Praga vetus sedes, es regni regia, celsos Aliostii muros ad Multa minis unda Hic ubi celsa nitent aurato culmine tecta, tuae valido circum cinguntur es undique valgos Coniungisque nouam bis denis arcubus urbem Saxeus imbriferi Pons stranans fluminis aestum.

Hic simulo Guisa, se Lumudia, Sarsantum s

Assidos ad ripas non uno tramite tendunt. Wattai cum Cuthna terrae ὲpenetralibus imis

Ingentes auri magas, o plurima puri Argerari essundant, nec non es pondera ferri.

CLARA viris, antiqua armis, atque uberegleba Terra potens, quam Danubi- tra termeat ingens, Et dulci totam a uuio foecundat aquarum, Auntria, Romani Imperi, caput, ricus Auster Quam beat, se proprio nomen de nomine linquit, fagnificas validis attodit moenibus Vrbes, Et validas cesspasiim cum moetibus Arces. Pannonia e Is olim, ceu sacri Paeonis Aedes pe ata, vagis ripis quae iuncta Leytae

licit metariam solis surgentis ab oris:

142쪽

Sed qua noctifero procedit Veller ab axe,

Norica regna iacent, Bauaro contermina pingui . .

Et Stiriae montes Austri fumantis ad axem, Atquesuperba iacent Sauli Draui fluenta. Sic Moraumus ager Tero cum flumine fines Terminat Austriacos adseptem plaunira trionum. Ipsa Vienna caput regionis, plurima contra Saepius instenes gesiit quae proelia Turcos: ' Ardua cum vastis nunc propugnacula fosiis , Erigit, o Regum turrita palatia, tumi saris excet is arces, Stephansque siverbum. Delubrum, o variis excultos floribus hortos. Vrbs vetus, Imperi, domus Augustis ima rerum: ruus ubi se ripa semper metuen π utraqueo Flauentes torquet Germanicus Hier arenas, a manda

143쪽

's Vandalicas , Prenni viris , habitata Pui gAnte fuit, donec Romanu fascibus, atque Libera costa darent Italo ferienda securi.

Es T locus Euganeis, Heneti 1 habitatus aquosis, Etleuibus GaPu, post diruta Pergama, Iuli νem dixere forum , sua per contermina Carni, Adfacunda situs generosis vitibuου arua, Et quos Euganeus cosus rigat amne Timavus, Ad mare Tergestum, quod turbidus Adriasve Fluctibus insanis, vastat voragine torquet. 'Hic sensim in tumulos crescit, coisse , supinos, Δ ιip ou in validos consurgunt vertice montra, Ei .eluti valido defendunt intima muro.

144쪽

Tt modo pampineo veniti palmite pagini

Dulce merum indigenis, Baccheia dona, ministrante Dum grauidos onerat vindemia grata racemos. IEria ad A Eolium regionem terminat Eurum, IIbrici latus montes Boreale tuentur.

Vindelici saltus, Alpes , se Norica rura Dellectunt latus occiduum, vagus Adria quartam Aequore Tergesto partem fecundat ad Aus Irum.

Hunc smodo credendum si sit scriptoribus ampla

Dux Venetum ditione sicum premit, atque Senatus. ut memores genus unde trabant ab origine prima, Indigerant Patriam, o Venetae incunabula gentis.

Ipsa potens fortes Aquilegi a d bisit Istros,

Moenibus se cincta, o placido celeberrima portu: Totius Italiae fuerat quae ianua quondam: Sed pose barbaricis obiecta furoribuS, eheu,

Infelix cecidit pro victa vIcZIma terra, Omnia cum saeum contermina perderet Hunnus. Vtina principium trahat unde aut nominis ortum, Non monumenta Patrum, non annua scripta recensent:

Sed mercatorum Emporium fragmenta fuisse Tetrantur lapidum, atque loci mercatibus apti. Producit medicas Goritia nobilis herbas. Elgeborum, tristes rutas, C Uynthia amara, Latai Pentaphy a, soZoriferum'. papauer, Tum quas hic hominum communis pontulat usus, Ocima, Coryceumi crocum, Thymbramg., Thymumi Atque hirtis Bulbos cyrris, Rhapbano iis aliares. Hicpasiim eruitur iuga per nemorosa metasium, Ventoque myant stannoque, auroque fodinae, Marmorque excindunt tum nigra, atque alba colore, Bery tam viridem, UT. crysta lanastusta caacrnu.

145쪽

ITALIA isa.

MAGNA parens rerum, Mundi totius alumna, Naturae gaudentis σπι, summo aemula caelo Italia, iucundasitu, nitidisiima cultu, Grataquefelles Diis immortalibus ora, Diues opum, diues Re is florentibus arias,

Deliciae, sedesique Deum, suauissima Tempe, Florida Musarum domus, ingens Regia Phoebi, Hostiliumsacris, o Asylum dulce Poetis:

Prouida cunctarum virtutum mater, or alma Heroum genitrix, Mater farcunda virorum, Nympharum nutri ubi doctae Palgados arces Consurgunt, ubi Iuno grauis, turritaque mater, Et viridi gaudens colitur Feronia luco:

Italia imperiosa gerispia sceptra per orbem, Et longe terris alio paene orbe repostis Imperat, or cunctis dominatur gentibus Orbis, . Nobilibus clara ingenjs; Saturnia primum Dicta, Iouis magni fugiens quod falciger iram, Has coluit stris, hac stit testare receptus, Culturams rudis primum hic monurarit age DUnde Hupriscis mansit Saturnia nomen.

i latente Deo Latium quoque dicta, sed indem eria a Grai , ct ab Ausone dicta Pelissio

Ausonis, in Latio aut primum condidit urbem Aruncam, o validis cinxit noua moenia vastas. Hanc primum Hectorea caderent quam moenia Troiae, Oenotri, coluere viri, nunc fama minores Italiam dixere, Ducis de nomine gentem: luam querno a milem folio vagus Adria, Ponto Ionio commixtus, o auxiliaribus undis A Equoras Hetrusci totam fere circuit, altum tegerent quartum latus Alpes rupibus, unde

GLibus Italiam Ablimibus Apenninus

146쪽

Erigit, atque inter geminas sese exerit et nilas Inferni superique maris, qui floridus almo

Semper vere nitens, riguis exuberat undis,

Pro latens grauidas merces, se munera Bacchi,

Pasientesque oleae furtus, armensa , laeta. Nec minus es besio insignes, Cr cursibus aptos, Fundit equos, nitidis chalybum olendescit arenu,

sique auri risis, puri argentici metusso; armoras excisis candentia montibus explet, uae candore niues superant, atque alba ligustra: Vnde cauu surgunt conitructa ρalatia tignis, Tectas marmoreis ciuilia fulta columnis. Ipsis vrbes validis circumcinctae arcibus emplo Naturae ingenio Oaetentant decora alta potentu Italiae, o charam Diis immortalibus oram.

Hinc quoque militiae parit armorumque magistros Scipiadu, claros in. arios. fori Metellas, Inuicto i mora Fabios, Brutosque feroces, arces acres, admirandosi Catones, Scriptoreis sacros rerum, sacrosique Poetas.

Caecilios, Plautos, Varios, culto que Tibussos, . sones, Caluos, immortalest e Marones, quos Dea facundo partu en enixa creatrix'. Scilicet vi vati dis defendant viribus OHem, Atque regant terram impcri , ct caerula regna,

Iustitiami coli mandent , ritusis scrorum, Et caelum, caelisue vias se odera monPrent, Vis sacris validas defendant viribus urbes, Et placidos longa populos in Pace gubernent. Terrarum Princeps, Fidei domus inci a sacrae Roma, caput Mundi, quae proxima Tybridos undis Mole sub ingenti rerum fundamina ponit, Romanos rerum dominos, gemem ἀ togatam

147쪽

Zaudibus innumeris sublimi exaequat Olympo: Dum ludunt geminipensantes ubera nati

Officios Lupae, ad fontis vada sacra Numici, Et Theso berim, se Romana palatia seruant. Vis oti actos Romae eLI concessa potenti

In terra. : orbem dominandisumma potestaN:

Sic quoque es arbitrium nostrae poιi fata salutis

Summus haἶet Praesul Romanus, purpura se auro Et triplici stontem cinctus diademate: Patres Purpurei tribuunt cui umma negotia caeli, Fas quibus sportassublimis claudere Obmpi, Oftque iterum reserare, simuM abstergere crimen, Pro voto reum aeternu damnare tenebris. At quae caeruleis pulcherrimasurgit ab undis Vrbs Venetum, fundata mari, caput ardua caelo Molibus excelys, atque altu turribus aequat. Atque potens opibus terrestribus, imperat undis, Terrarumi regit ri tuni viribus orbem. Classepotenssumma cum maiestate vadosa Regna premit, Ponti immensum temperat aequor.

Legibus hanc iustis Patro Duc gubernantosis ingenio Dys immortalibus aequi: Muas neque Iustitia fama, nec laudis honore,

Ne egens consilio mage claruit v aper orbem.

Mantua Virgilio audet, Verona Catulgo, Proluit hane Athesis fecunda minis unda, Per medium g secat misimu flexibus urbem. Istam Thebanae gaudentem nomine Mantus Mincius irriguis laiὸ circumfluit undis: uem recipit blando fremitu Benacus, saguosuit Eridano per pinguia pascua eodem: Destet ubi extinctum crudeli funere Daphnim Tityrin, o cogit saturin ad mulctra cape in.

150쪽

Dux CIBV s arua Lacin foecundat amaena fluentis dique quem cingunt costis, cum costibus horti, impineae vites, o amicti vitibus et Imi, saltus , va Iesi vagis venatibus aptae. i Larus mirantis index praenuntius aurae

Inclita Parthenope Sebeibi uberrima se his, Littora Cumarum, vivaci que antra Sibyae, Et si in domos, ct regna noui ima mundi

eruti quondam, nunc nutrix culta virorum,

Diues agris, iucunda situ, clari ima caelo, Fontibus, atque hortis, longe pulcherrima, saeuis Sic voluente vices falc deseruit Iberis.