장음표시 사용
11쪽
res ad Coelum usque remittunt; quo longe illi clerius rapiuntur, quam immane laxume monti prς celsi vertice diuulsum peracrem prςcipitans, ad vallem profundillimam deuolitatur. Aspicit plantas, arbores c teraque ceterra pullulantia idem veluti parenti statis usque temporibus quasi debita ex foedere Iuunera, tum flores, tum poma offerre, ac proinde illi iis quodam odo potiri sinu, cuius vel calore foueantur, vel humore pro teporis vicibus irrigentur. Aspicite hortos, ac prata, agros ac nemora modo viriditia, modo arescentia, modo conuestita, mod viduatafrodibus, modo horrentia frigore modo floribus, pomis, diuit ijs reserta, cumulata, exornata. Proh Deus
immortalis , quaenam haec rerum descriptio quipulchritudo Θ quae sormes quam gregi, quam admirabilis quam diuina nec sane iniuria. Suam singula a legibus pulchritudinem , forinam , descriptionem trahunt, ac praestantissimam legum originem digito quasi commolirant nec non eas in causa esse satis superq; declarant, cur hos praegrandes ste stas adna iremur. Leges, leges ab immortali Deo cunctis hisce rebris, iam thim ab carum productione insusae, atque infixae hierunt, quarum ope conseruarentur,ac regerentur. Nihil porro in hac rerum Natura comperies, quod suis non conssistat legibus &quasi sulcia rur. Nec prius itidem singularum rerum quam legum originem inuestigabis. Statuendum est igitur nobis; naturae, legum, eadem de primordia, &Natalia
12쪽
Natalia ab ipso Dco simul pro nonasse. Inlidciat in
Naturale ccae bus Natura innititur: ncc ab ea lenes, Vel a ijs Mura potest separari Dummodo hunc nexum archillimum nolit, qui conflauit supre-iraus Artifex suo tandem imperio resecari. Quod, quandocumq siet: nemo est tim iniustus rerum aestimator, qui non Videat, nemo tam expers consilij, qui non intelligat, facile tum etiam illud fore,ut haec rerum Natura uniuersa ad ultimum miserandum excidrum ruat. Mira igitur legum origo, mira praestantia, quam Coelum ipsum agnoscit, elementa cust odiunt, orbis terrarum colit, uniuersa denique rerEm Natura celebrat, admiratur, veneratur: rcstantissima legum initia, quς ad sui contemplationem leginius antiquillimorum Philosophiae Antistitum animos rapuilla exacuisse intelligentiam, Mad summi Dei notionem feliciter excitasse Telles sunt Plato Dets, Thaletes, Senecae testes Socratici, Cynici, Peripatetici, qteriq; ex alijs toto terrarum orbe iampride prole minatis familijs, qui in rebus hisce productis legum consonantiam, & originem perscrutati, in eam facile omnes tuere sententiam, Esse nempe aliquod maximum, praepotens , omnium qi sapientis' simum Numen, qui Dcus appelletur quiq; huic rerum uniuersitati leges dederit eaq, polleat potestate, ut data Iura seruari, ac custodiri perpetuo faciat.
Quid ipsemet M. Cicero, qui tam multa sapienter literis mandauit,Coeli pulchritudinem, eius , tam b
13쪽
ne distin has,tana bene nexas leges contemplatus, admiratusq; Ecquid,inquit, potcit esse tam apertum , tamq; perspicuit, cum Coelum suspicimus, Coelestiaq; conteptati sumus, quam esse aliquod Numen praestantissimae mentis,quo haec reganturZEa plane est legum origo, quq ut a Deo proficiscitur, ita quoque ad Dei notione sui conleplatores facile pertrahit atq; perducit. Sed admiranda sint haec legit natalia. Num a natalium spledore leges, quasi degeneres fili defecerunt,
ac parentum nobilitatem,&gloriam obscurarunt Dicam quiddam opinione maius, Auditores, quodq; omnium pene fidem, d cogitationem ex tedit. Aio enim leges aeque nobiles, aeque illustres, aeque diuinas esse,atque ipsum Deum. Nonne hoc ita magnum est, ut nihil ad legum splendorem illustrius nihil ad gloriam maius, nihil ad laudem gloriosius dici,aut fingi queat Vereor Auditores, ne hqc potius e stoycorum porticu quam e veritatis ossicina deprompta videantur,in quod caput est ymaxime vereor, ne, quae suapte natura Vera, ac certa sunt, ea ob dicentis infantiam minus vobis probentur, ac temere a me pronunciata fuisse iudicentur. Sed me vestra recreat prudentia, ac sapientia , Viri doctissimi,
atque omnem hanc exanimo dubitationem detergit, clim non ex verborum copia, aut sententiarum uber tate , sed ex ipsis rerum momentis nostram oratio
14쪽
3 3lam, ac diuinam Mentem paulisper animo cCntem piari. Est Deus praestantissima' aedam Natura, in qaxo in ne bonum, Omne pulchrum, omne delictabile, pcifctum, ac plenillimis numeris absolutum re Peritur in omnia aliaq; prorsus infinita ita in Deo sunt, ut si sagas, num ex his a Deo distrahi, non sit amplius Deus: Nam quidquid per se istens, quod nulla alterius vi, alq ope sulciatur, consideres, id ipsum vere, ac proprie Deus est mihi enim in
eo inlidet, praetcrqinim aeternum, immortale, diuinum atque, Gyno verbo omnia comprehcndam,
quidquid in Deo inest, est ipse Deus. Quare optume Deus clarilli mali aedam lux vocatur, quae infinita'. ladam vi polleat, ac suo sinu coerceata tam hanc rerum uniuersitatem Optime Platoni, Est Dcus Vcluti sol quidam hoc est, ut Grςc loquebantur, undiq, collucens, dc omnia illustrans, quod nihil eius aspectum fugiat, nihil cognitionem latear, nihil sapientiam praetereat Est si quidem Deus immensa quaedam pietas, imperscrutabilis sapientia, incogitabilis virtus, inuiolabilis Maiestas,cuius nomen Augultissimum, cuius bonitas infinita, cuius aeterna perduratio, cuius otestas, nullis unquam dc finita terminis aut limitibus circusepta Haec, inqua verillime
dicta esse nemo inficiabitur sed illud et addas, quod
a Vero nequaquam abhorret, cum Deo legem esse, L eum cum leges, seu mauis clam quodammodo legem esses, lege incisse Deum. Ecquid cnim rectius
15쪽
ctius aut melius de Deo efferre pomum Us quam eo nam rerum omnium legem ac prouid cntiam illi, vela premo earum Conditori, quo pendeant omnia, conueniren Quis nisi omnis do*rinae cxpers, ignarus, vel dementis, aut nullius omnino iudici pernegabit, salua pr sertim cligione , purillima in illam
Mentem, atque ab omni con cretione, ac permixtione quam longillime seiunctam purus squidem actus Deus est aliquid in se contineres, vel Lud cre, quod Deus ipse non sit, re una Natura s)iuina in s
tum, atque connexum Quis, nisi praefracto genio inficiabitur a diuino nutu, ac voluntate fluere niuersa, .singula, si vel animum cogitatione suspendunt, vel sub Ipcetum cadunt oculorum: Vt magis intimum rebus ipsis Deum se quam res sibi nacti p-s constare, pro certo liceat assi: mare. Quod si ita se habet Auditores, demum prosecto fauni ur necesse est, Deum aeternam quandam ligem se aequissimam, candidissimam , omnia disponentem, omnia moderantem, atqi ministrantem , a qua fluat rerum vita, conseruatio, propagalio. Vt, siquis adeo claram veritatem distiteri velit, in omnium rc liquorum derisionem incurrat Pst Deus ipse voluntas illa prς- potens, ac diuina, quae nulla ca materie totum, quod ubique cernitur, etformauit Fateantur hoc omnesoporici si nolint a Catholicae fidei doctrina, atq; a recta religione discedere Nonne rursus Dei voluntas Lx quaedam est Natui et imperans, quae immota ma
16쪽
nens, ut quidam dixit, dat cuncta moueri 3 Quid huietam certilententiae obiiciatur quid opponatur cum quidqti id velit Deus ex proprie sit diuina, inquam, lex, ii ullis, vel aeui fugientis vicillitudinibus, vel permutationum Varietatibus, vel infirmitatum iniurijs obnoxia lex, quae a latore non disserat, virtutum
fons, aequitatis parens, probitatis origo, magistravitae, morum disciplina. Vt mihi quidem crillime pronuntiatum videatur, Deum esse legem, legem es-ie Deum,&quod Artitoteli est, Virum legibus ob temperantem, ipsi simul Deo obtemperare. O igitur praestantissimas, praeclarissimas leges, ipsi Deo
coquas in ipso Deo inlidentes, una cuin ipso Deo iam inde ab aeternitate regnantes Magnum certe, ac praeclarum videri potuit, Auditores, leges origine ri tum a Deo traxisse, quando cunctis rebus,quet Olim coepetunt esse, inditae, atq ie insusqsuerunt.
Sed ni intrum indagine opus erat altiore Ea legis origo est , ut absq; origine sit ita prouenit a Deo, ut una cum coirincipium absq; principio esse intelligatur Atlantis columnas figerc hic est opus, Auditores ulterius quippe pertransire non licct. Haec igitur latis dicta sint de celsi lima origine, seu
potius aeternitate ac diuinitate legir: que si male culta, ni ale expolita acceperitis, nolite quaeso proinde, aut ingeni tarditatem, aut verborim inopiam irridere. Nam, neq; ab oratore hac omnium nobilissima disciplina haud satis exculto plura, nec in huius puti
17쪽
cherrimae artis quasi Tyrocinio versante maiora a vobis erant expectanda. His igitur dissicultatum' ia- si Syrtibus lup ratis, ad alterutri orationis nostiae caput, hoc eit,ad uberrimos legum ciuilium fructus veniamus. Ac nobis quidem laetandum erit quod orationem nostram plus nimio Celo vagantem, ac per ignotas Diuinitatis ut ita dicam semitas aberratem, ad terras deduceres, atque in foro , in media ciuitate, in ipso hominum coetu licebit collocare it hinc liquid , cunctis in irotescat, quanta sit utilitas legum,
Cum enim supremus ille Mundi a discator, S: Custos Deu . tribuscumq; rebus sua potentia persecti si leges singil itim prς scribere destinasset, homine Ceterorum es ibit illimum , nobilis imis etiam legibus
honestiuit. Quae .iam autem illae fuerint, percontamini, Auditore. Haec sane omnium praestantissimi qiemadmodum homines Deo pcrsimilcs
procreatituerant, Ita quoque cum imitati contcnderent. Summae Dei bencscentiae est, ex infinitis Llis opicius, quae in ipso cumulatissime clauduntur, ea demum cuia his rebus inpertire, quae singularum nitura cipere postit. lnd intelligentiam hominibus, cete is ammaritibus vitam productionem plan 'tis, Sol tu nera, alijsq; alia miriti a d stribuit pro, uidentia, ac benignita . Ita planeti ininem d cer, quid alii sal enui est a virtute ic probitate prorsus d. ultare, enixe 4 illud ager , luod, ct in semctipstim,
18쪽
M in alios, S in Deum pietas requirit. Haec scilicet-
fuerunt humano generi indita legum, ac iustitia semina, quae si colere homines non destitissent, mirum, Quanta bonorum se pete abundassent. Vecum, poquam allapia hominum mentibus contagio ratio Dei infirmare, ac naturam deprauare potuit, e pe De suo domicilio deturbata est. Hinc perturbatio- Dum turbines, hinc cogitationum suctus, hinc Icntientis faculiatis cmpestates pene rotam hominis
naentem Obruerunt. Erant, erant in tanta naturae
nostrae imbecillitate, atque ad omnia scelera procliuitate aliae acccrsenda leges, quibus quasi adminiculis collapsa, ac pene assii ista natura sulciretur. Scrumae igitur in tabulis, aut in aere insculptae lcges, in PDominum coetu promulgatae sunt, improbis,ac sontibus mulctas. poenasq; irrogante, praemia,& honores probis, virtutumq; cultoribus decernentes. Vt nimirum, quae Virtuti, de honestati sponte quis denegaret, is, aut poenarum metu perculsus, aut praemio-xum illecebris delinitus, per lucre quoquo pacto co 'geretur Magnum igitur plane fuit, ac prope diuinum aegrotinti mundo, d ad interitum corruenti
tale, actam salutare pharmacum prςbuisse, lcgum cilicet ciuiliu constitutiones, quibus cunctarum gentium saluti quam utilis me consultum est. 3cianὸ quis non videt, ut in feraci solo segetem sclicissi- aliam ita leges nostras cunctis gentibus, cunctis populis cunctisq; terrarum oris, quasi annonam m-
19쪽
portare copiosissima in 'Annonam ita me Deus
adiuuet copiosissimam, cunctis necessariam,interdictam nemini, omnibus salutarem. Neq; enim tan-ruma pabulo corpus, quantum a legibus emolumenti, ac fruetus mortales legunt. Quod, si tum planius, tum plenius intelligere, itidemq; quanta sit legum feracitas, quanta foecunditas id quod nobis, nec instructuosum futurum arbitror , nec insuaues spectare velimus, duas nobis Ciuitates aspiciendas proponamus alteram bonarum legum expertem , ab teram optimis legibus constitutam illius turpitudinem ac omnium ciuium miserrimam conditio. nem; huius tranquillitatem , scelicitatem , letti Dsimam aciem contemplemur Dium liquido apparebit, olem citius a mundo, ac minore damno,
quam leges a Republica tolli posse. Nimirum, ut Pictores solent, qui ut lectissimae Virginis pulchcrrimam faciem, ac laetissimos oculos in tabula mi tere ficiant , rugosae , ac strigosae alicuius vetulae Vultum appingunt; quo ex huius Aditate, illius emi. neat pulcnitudo. Ita nos, ut aequissimis firma tolegibus Ciuitatis splendor eluceat, perlustremus quς- so primitin animo orbatam legibus, spoliatam optimis institutis,ac moribus Ciuitatem. Quae ordinum perturbatio ξ qui populi tumultus,ac seditiones, inccedes, ac parricidia erumpentes 3 quae solitudo, ac squalior ciuitatis nunc strata cadaueribus vias, nunc undantia san uine ciuium sora, nunc tecta admotis agnibus
20쪽
ignibus conflagrantia , nisi cruore flammae extin- dantur , contuebimur. Et ad huius miserrimae Uris aspectum vix lachrymas continere valebimus,ac tacite tristissimam eius sortem deplorantes, manifeste intelligemus, quam aethale, quam perniciosum
a foro, a ciuitate a Republica leges exulare . Ne longissime abeamus, Romam Orbis dominam Vrbium Reginam Coeli imaginem nobis proponamus, Caligulae scelestissimi hominis imperio subia-Ceritem . Quae tum illius urbis facies, quae calamira Scilicet teterrima illa bellua sibi in animum induxerat Ius ciuile delere, illamq; Reginam mortalitam, atque immortalium, qualem Pindarus vocat, legem, diutius vel in imperio consortem, vel in se Uitate rerum oderatricem pati nolle Quin imo, ut liberius csse natis suis coepiditatibus indulgeret, eam decreuerat quam longissime ab Urbe ac Romani Imperi finibus amandare. Nulla igitur tum in Romano foro legum obseruantia, nulla religio intemplis, nulla in Senatu aut horitas, nulla in Imperatore maiestas agnoscebatur impietas armata per totam urbem debacchabatiar, furori audacia improborum passim impune volitabat,in omnibus
omnia minitabatur Sanguine Ciuium plateae quotidie respergebantur Penatori et domus adulterijs temerabanturi imperatoria Aula stupris, incestis,aliisq;
impurissimis flagiti j conspurcata, honestos homines vela sui conspectu deterrebat. Nullus nisi improbus,