장음표시 사용
761쪽
est In hoc ego sinu bestum nacemque porto utriana eligitis Succiam antibus , Bellum. Bellum igitur, inquit , accipite in excusso in mediam curiam togae gremio, non sine horrore, quasi plane sinu bellum ferret, effudit Hoc ergo initium bcili fuit . quod vastatione Italiae, captivitate Africae, Ducumin Regum exitio, per to mi 18 annos gestum est Traditur Hannibalem versus Italiam cum O. millibus peditum, cio millibus equitum, item p. elephantis movisse, relicto cum idoneis exercitibus fratre Asdrubali in Hispania. Iter ei dissicillimum fuit Pyrenaeos enim montes transgressus, interkrocissimas Gallorum gentes, ferro viam aperuit radecimo quinto die ad Alpes Taurinas pervenit. Ibi, montanos Gallos ascensu illum prohibere conantes, superat, atq, invias rupes igne ferroq; rescindit Aceto
quoq; ad eas confringendas usum esse, Livius . a I. Iuvenalis Sat. O. alii scripserunt quod fabulam Boxh rnio in Quaesti inibus Romanis sapere videtur, cum verisimile non sit , tantam Hannibali aceti copiam fuisse , quae discutiendis tot coitibus, prosternendaeque tam vastae in praeruptae saxorum moli suffecerit. Sed, qui Livium cum cura inspiciunt, deprehendent, rem minime absurdam, nedum ina- possibilem eum narrare. Scilicet, unica tantum rupes aditum omnem negabat, quae, ita rectis saxis objiciebatur, ut aegre expeditus miles, manibus retinens virgulta, in eam evadere, ac inde demittere se posset. Hanc, ut aptam transeuntibus redderet Hannibal, igne primum, deinde aceto fregit, postea etiam ferro complanavit , atque ita permeabilem effecit. Magnam Hannibalis copiarum partem, itineris molestia consumsit, itaque non nisi viginti circiter peditumi
762쪽
ditum,in sex equitum millia in italiana penetrarunt,
quibus deinde, non pauci Galli,in Ligures se ad
Sae ergo belli vis atque tempestas , ab illis sabulosae altitudinis nivibus, velut coelo missa, primique impetus ut bo inter Padum Ticinunt, valido statim fragore detonuit Ibi P. Scipione Duce, fusus Romanorum exercitus. Ipse Consul saucius uenissi in hostium manus, nisi protectum patrem, ptaetextatus filius, is nimirum, qui in exitium Africae crescens , postmodum ex malis ejus Africon nomen consecutus est morti illum eripuisset. De hinc Sempronius Gracchus , cognito Hannibalis adventu, e Sicilia exercitum trajecit, ad Trebiam amnem. qui ex Apennino oriens , per Placentina arva fluens, In Padum se exonerat, cum Poenis conflixit. Tunc callus stimi hostes, a meridie& sole venientes, frigidum, nivalem diem nacti, cum se ignibus prius oleoque fovissent , sua Italos hyeme vicerunt. Successit sequenti anno, tertia, eaque memorabilis clades , ad brasmenum Vmbriae lacum, qui nunc Perusinus dicitur. Ad eum, maximo, non militum tantum, sed .suo incommodo, amissa per continuas vigilias in paludibus etiam oculo , Hannibal pervenerat. Ibii Flaminius Consul, homo temerarius, non exspectato alterius Consulis adventu,
nova Punicae fraudis arte circumventus, cum eXer
citu periit. Etenim nebula lacus, palustribusque virgultis tectus Africanus eques, terga Romanorum subito invasit. Viginti unum millia ex Romanoruna parte tunc desiderata sunt, Is millibus caesis, &6. millibus captis Cum ad nuncium cladis Romae luctus esset , duae matres , insperato receptis filiis,
763쪽
gaudio, diem suum obierunt. Notatu dignum est, quod Orosius perhibet durante hac pugna, tantum utrinque pugnantium ardorem extitisse, ut gravissimum terrae motum , qui tunc tam vehemens factus est, ut- urbes diruisse, montes transtulisse, discidisse, rupes,in lumina retrorsum egisse feraturi, pugnantes neutiquam senserint. Adversus hostem toties victorem, non virtute an . tum, sed tuis artibus pugnandum erat. Q. ab Maximus, a clementia morum, vitula, a verruca in labris sita, Hrrucosius dictus, contra Hannibalem ntis. sus est, prius Pro D claror creatus , quod nominis ideo ei impositum, quoniam a Populo, non vero a Consulum aliquo. quorum alter mortuus alter ab - , senserat,b vel a Tribuno militum Consulari potestate praedito, digilitatem itam consecutus eis t. Is prima reviviscentis Romae spes sint, nisuuia de Hannibale victoriae genus, noli pugnandi, sed moras trahindo, unde iunctatoris nomen ei impositum, commen. tus. Quippe per Samnium, per Falernos, Gaurannosq, saltus, nc maceravit Hannibalem , ut qui frangi virtute non poterat, lentitudine comminueretur M.
Minutius Rufus, Magister Equitum, ferox Qemerarius, criminando Dictatokem tanquam segnem
tintidum , effecit, ut Populi jussu imperium ei
cum Fabio aquaretur. Diviso exercitu, cum in iniquum incidisset locum, Magno in discrimine ejus
legiones versarentur, superveniente cum eXercitu Fabio,e praesentissimo liberatus periculo errorem agnovit, seque totumque exercitum Dictatoris arbitrio sponte iterum subjecit Hannibal, vastata Campa. nia, inter Casilinum, ejus regionis urbem in Calliculam montem a Fabio clausus, sarmentis ad cornua V boum
764쪽
houm alligatis, cincensis, priesidium Romanorum quod Calliculam insidebat iugavit, sic saltum transgressus est. Idem , Fabii Maximi'Dictatoris,
cum circumposita ureret, agro pepercit, ut illum tanquam proditorem, patriae redderet suspees unusuecessere Fabio L. Emuiu ,3c Terentius Varro Coss. quos ille alitequam in hostem irent, de variis admonuit, qua ratione se contra Hannibalem gerere debeant, fideliter instruxit maxime vero lautii ipsis exemplum proposuit, ne temere ad arma vel pugnam provolarent, suasit, tracto in partes L. PE milio , non vero Terentio Varrone. His ductoribus , quartum paene ultimum vulnus Romani ad Cannas acceperunt, ignobilem Apuliae vicum, inter Canusium Venusiam urbes , ad Aufidum fluvium cujus nomen facile in obscvrymansisset , nisi ista clades ipsum nobilitasset. Hi in
exitium infelicis Romani exercitus, Du , terra, dies , tota denique rerum natura consensit. Scilicet, C. Terentii Varronis, alterius Consulum temeritatem , magnum ad cladem momentum attulisse, Scriptores consensu tradunt Hannibal non contentus
simulatis transfugis, qui mox terga pugnantium caeciderunt, insuper observato loci ingenio, quodi Sol ibi, ut patentibus in campis, acerrimus, & plurimus pulvis, iurus ab oriente semper quasi ad constitutum, ita instruxit aciem, ut Romanis adversus ista omnia pugnandum esset. Caesi itaque duo Consulares exercitus, ad hostium satietatem, donec Hannibal diceret militi suo : parce ferro. Periere sic Romanorum s. millia, cum Emilio Paulo Conissule, Consularibus duobus, ai. Tribunis militum,so Senatoribus , praetoribus, aut aedilitiis o Do-
765쪽
Cumenta cladis, cruentus aliquandiu Aufidus pons
de cadaveribus jussu Hannibalis factus in torrente Vergessi; modii tres annulorum Carthaginem misit, e manibus Equitum Romanorum , Senatorum militum detractorum. Vix o equites cuni Consule Terentio Varrone fuga Venusiam elapsi , cui advenienti postea Romam, quod de Repub a tanta clade non desperasset, seque ad clavum illius iterum contulisset, gratia a Senatu actae sunt. Dubium deinde non erat, quin actum fuisset de Roma quintumque intra diem Hannibal in Capitolio epulari potuisset, si quemadmodum sciebat vincere, sic victoria uti scivisset. Sed relicta Roma, Campaniam, Tarentuml ipse peragrabat, ubi mox Millius, exercitus ejus ardor Elanguit, adeo ut proin verbio jactare tur delicatam Capuam Hannibali Cannas
fuisse. Interim respirare Romani,in quasi ab inferis
emergere Arma deerant; detracta sunt templis. u. ventus deficiebat quod nunquam ante factum, servi manumissi sunt. Egebat aerarium; opes suas Senatus
libens in medium protulit me praeterquam quod in illis annulisque erat, quicquam sibi auri reliquit. Eques sequutus exemplum, imitataeque Equitem Tri-hus. Accessit Scipionis erga patriam fides. Cum enim a nobilibus adolescentibus consilium de relinquenda Italia iniretur, ille Tribunus militum, stri. cto super capita deliberantium ferto, juravit se pro
hoste illum habiturum, qui non polliceretur, minime a se relictum iri Italiam. Praeterea, trepidationem Vrbis & luctum, res in Hispania meliore eventu
a Publi,ω ej Scipionibus gestae, diminuerunt. Asdrubalem illi secunais praeliis a sti hominum millibus spoliarunc viginti quinq; occisa, decem millia capta
766쪽
1unt. Claudi quoque Marcellus anno quarto post quam in Italiam Hannibal venit . vinci eum pone docuit. Congressus enim cominus , pepulit eum e Campania, & obsidione urbis Nola excussi. Hannibal contra multas Romanorum civitates, per Apu- Iiam, Calabriam in Brutios occupando, damnum sibi illatum pensavit. Τunc Philippus Rex Macedoniae Legatos ad Hannibalem ablegat , promittens suppetias contra Romanos, ea conditione, ut illis devictis, ipse quoque contra Graecos auxilia acciperet. Captis igitur Legatis Philippi, i re cognita, Romani in Macedoniam M. Levinum ire jusserunt in Sardiniam vero T. Manlium Torquatum Proconsulem quod etiam ea ab Hannibale solicitata, Romanos deseruisset. Ita singulari Romanorum in rebus adversis fiducia, uno tempore quatuor in locis pugnabatur. In Italia. Contra Hannibalem in Histania, contra fratrem ejus Asdrubalem in Macedonia , contra Philippum , in Sardinia contra Sardos is alterum Asdrubalem Carthaginiensem. Atque iste quidem postremus, a I. Manli vivus captus est, occisa cum eo I a. millia . capti mille quingenti, & a Romanis Sardinia subacta paulo post etiam Philippus, Apolloniam,
Macedoniae urbem, obsidens, nocturna Romanorum irruptione sughtur in in Hispania , a Scipionibus Asdrubalin Mago , Hannibalis fratres, quatuor caeduntur praestis, Saguntus restituitur, urindetani, in quorum gratiam perierat, sub corona
sub idem tempus in Siciliam quoq, bellum migrat. Desuncto enimHieroneRege,filius ejus Geso, nepos Ucronymus, ad Carthaginienses defecerant quibus
767쪽
statim morbo aut serro consumtis Sicilia Iarceuo a Romanis mandatur. Is totam Insulam in una su.
peravit urbe Grande illud, lante id tempus invictum caput Dracus , adversus oppugnationem Archimedis ingenium industria tutabantur. Is,
coeli siderumque contemplator ea aetate praestans, sed machinarum operumq; bellicorum inventis multo clarior Romanorum appiratus omnes, levi negotio elusit. Itaque vix anno tertio capi Syracus Potuerunt. Cum expugnarentur , proditum est, Archimedem, intento in studia animo , ac nihil eorum, quae per hunc tumultum gerebantur , sentiente, ab ignoto milite interfectum: e cujus morte imagnum dolorem cepit Marcellus, qui irrumpentibus in urbem militibus, ut illum servarent edixerat. Haec Syracusarum calamitas, finem attulit Regii in Sicilia dotni- natus, quem Hiero instaurarat, ac legitimum ex tyrannico, comitateque ac clementia acceptum etiam vulgo fecerat; cum nihil ex tanta dignitate praecipuum sibi praeter curam ac liberalitatem vindicaret.
At inmissania, Publius& Cnejus Scipione , tot
tantarumque rerum feliciter gestarum tristem exitum tulerunt. Deserti enim a Celtiberis, quos primos Romana castra mercenarios hahuere , prope cum omnibus copiis occidione occisi sunt, anno octavo
quam in Hispania iverant. Amissaque ejus provinciae possessio foret, nisi L. Martii, equitis Romani, virtutein industria, contractis exercituum reliquiis,hina castra hostium, ut post victoriam nihil timestium, expugnata essent; ad 7. millia caesa. Mam-tius, a Romanis Dux appellatus est.
Interim Q. Fulvius Flaccusn Appius Claudius Cosscipuam, quae ante triennium deici verat, obsidione
768쪽
circumvallant, urbem nobilem potentem quae,siicut defectione sua traxerat aliquot populo ita
recepta, inclinatura rursus animos videbatur, adveteris imperii respectum. ubi, quod equitatu praevalebant obsessi, institutum est primum, ut velites essent in legionibus, qui leviter armati,in vehi post equites,in signo dato desilire pedestremque inter equites ciere pugnam possent. Hannibal, urgendos
proprio periculo jRomanos ratus, ad tertium ab urbe
Roma lapidem, super Anienem fluvium , castra ponit ipse, cum duobus millibus equitum, usque ad
portam Caperiam, ut Vrbis situm exploraret, ob equitat. Sed ab aliero Ducum Fulvio, quein Romani non omissa Capua ad patriam tutandam revocaverant, immisso equitatu summotus cst. Instructos deinde utrinque exercitus, imber ingens, grandine mistus, ita turbavit, ut vi armis retentis in castra se reciperent , Parva res dictu, sed ad magnanimitatem Populi Romani probandam satis spes Hannibalis. Ager quem castris ipse itisedera , v natis Romae fuit, is que subjectus invenit emtorem, nihil ob id diminuto pretio. Ma1or res, quod cum ipse armatus ad moenia sede -
prosectos avditit. Itaque cessit satis,4 in ultimum Italiae muni se recepit. Tunc Capuani actum de sua salute esse intelligebant. Antequam urbs dede
retur, Vibium Virium septem viginti Senator: domum secuti sunt, epulatique cum eo, denique venenum omnes sumpserunt. De supplicio reliquorum haudquaquam inter Fulvium Claudiumque conveniebat. Facilis impetranda veniae Claudius, Fulvii durior sententia erat. Cum deligati ad palos essent, Aa a 3 ut
769쪽
ut securi ferirentur, iteras a Senatu Romano missas, quibus jubebatur parcere anteuuam legeret, in sinu
posuit, legeque agi jussit, supplicium peregit.
Multitudo alia civium Campanorum venundata,
ager omnisin tecta publica, Populi Romani iactar Praesectus, ad jura aratoribus reddenda , quotannis
Occupata Capua, non minor Romanis ustante, quam italiae cura fuit. Cum Comitiis apud populum quaereretur, cui mandaretur tanti moles negotii, nullo id volente sustipere. Se i , Publii qui in Hispania occubuerat,nlius professus se iturum, omnium Duffragio missiis est. Hic bellatricem illam Hispaniam totam, pyrenais montibus, ad Herculis usque columnas, Romanis acquisivit, & anno quinto quam venerat, Carthaginienses omni ejecit Hispania. Certum est, multum ei profuisse justitiam . morum sanctitatem. Est inter caetera moderationis documenta, imprimis memorabile, quod Carthagine in Hispania capta, virginem, quae omnium oculos splendore formae in se vertebat, ad se deductam, riuu nis in caelebs, victori Alluci sponso restituit intactam Pac grande auri pondus quod parentes puellae, pro ea redimenda ad pedes illius deposuerant, sponsum tollere jussit,is super dotem quam parentes daturi essent, hanc quoque a se habere. Quo uno facto, magnam Hispaniae partem ad Romanos ad se traxit, cum certatim cuperent tali virtuti subesse. Caeterum, ex Hispania in Arrlaam profectus,
amicitiam unxit cum S phace, Massylorum, Heinde cum Masini Fa Masaestiorum, hoc est, ambobus Numidiae Regibus ι Romamque reversus Consul
770쪽
Post haec a duobus Cois Claudio Nerone, dc Livio alinatore, Asdrubal, Hannibalis frater,qui cum novortercitu in Italiam venerat, antequam fratri se conjuneret, cum suis copiis deletus est. Erat tum in Apulia Iannibal, cui se Nero Coniti opposuerat,Livius, nutialpina Gallia castra contra Asdrubalem habebat In-rrceptis Asdrubalis literis, Nero clam, inscio Hanni-ale,lexidierum spatio totam emensus Italiam, ad CV-:gae castra cum parte copiarum pervenit, victisq, ho- ibus, ante ad stativa sua rediit, quam eum discessse Hannibal seniisset. Caesa feruntur eo praestos hostium millia , capta quinque millia, inua ringenti Caput Hasdrubalis ante stationes Poeno-um a Nerone projectum, i triste accepta cladis inicium Hannibali fuit, ejusque excepta vox, velotius praelagium fati imminentis Agnoseo Carthainis infelicitatem. At P. Scipio , ut ab Italia revocaret Hannibalem, ransportare bellum in Africam statuit. Sed initio, cumi consilium temerarium haberetur, nihil neq, pecunia eq, militum publice suppeditatum est. Ita nemine nisi
oluntario milite conscripto, & accepta mutuo corro
ataque pecunia,primo in Sicilia Consul,inde in Afria anno besti quintodecimo, jam Proconsul appulit.
Scipioni, Dux a Carthaginiensibus objectus estssdrubal Gistonis filius; qui filiam suam Sophonisam, Masani P desponderat. Sed eam, absente pa- e, ac sponso, Carthaginiensium populus, 'phaci,
ut, amore puella captus agros eorum vastabat, ublice collocavit, ut eum a Romanorum amicitia
suam transferret. Qua commotus injuria Masi-issa, totuin se Romanis addixit; magumq; deinceps paenos debellandosniomentum attulit. Aa a Cae