Respublica et status imperii Romano-Germanici

151쪽

CALIsBVRGA. Bavaria superior Od inferior uno nomine appellatur Noricum Nor avυ, iter Vindelicia L ern ab occasu habet Oenum fluvium, a Septentrione Danubii partem eam, quae est ab Oeno ad Cetium in tem ab ortu montem et tum, a Meridie partem Pannoniae superioris, quς sub monte Cetio est. IIujus primaria urbs est Salisburga a salinis dista, quarum copia non prΟ-cul ab urbe reperitur in oppidulo Haia I , quod a rivulo Sallet, fluvii alluitur. Olim vocata est Iuvania vel Iuvavia quasi Hel senburg, a castro scilicet, quod Iulius Caesar eo in loco dicitur condidisse, ut legionum sive praesidiorum ejus portus atque refugium esset. COnversa est tandem in urbem, quaed ipsa Iuvaniae nomine appellatur , aut ore Munstero Vastata est miserandum in modum haec urbs ab Herulis Gothicae gentis hominibus, qui inopinato introitu ea potiri episcopum 11aximum cum quinquaginta quinque presbyteris imprimis trucidarunt, tum cives spoliarunt,4 bonam eorum partem abduxerunt.

Duringit urbs, olim vicus sui donatus coenobii Hombergici

152쪽

diligentiam, fidem in commistb ossi

eii munere navatam. Ex quo comites

seu domini de Saltra dicti sunt, cujusmodi fuit Gunt herus nobilis baro de Saliza , dominus in Dulstat in in Rhosen. Insigne eorum fuit cornu arietinum inclypeo rubro Ex eadem familia prodiisse putatur Hermannus de Salteta, quiquartus ordinis Teutonici Magister in Borussi per annos O. fuisse perhibetur Castellum habuit Tripurgum , quod nunc oppidum i clusum est ex quo crebrae irruptiones latronum factae sunt in finitima loca. Qiramobrem obsessum illud est anno Christi 11I1. a Caesar Othone IV. Hermanno Landgravio Duringiae,

captum Latrones vero in gratiam recepti. Nomen invenit a flumine oppidum interlabente Saltra, dc amplificata ornataque est urbs studiose ab incolis. Anno Christi 12 3. tres domini deSaltra fuerunt , qui dissidere inter se coeperunt Unus partem ditionis, quam possidebat, archipraesuli Moguntino vendere voluit. Quod dissuaserunt quidem reliqui duo, sed persuasus eorum alter tande suam quo J partem eidem vendere decrevit. Tertius S 'Uidem natu maxin rus sibi quoq consul- tuarus Fliderico Duringite an 'gravio

153쪽

partem Vendebat. Hanc distractio nem improbantes Moguntini praesules, etiam pro tertia parte sese numeraturos esse pretium quod Landgravius solvisset, pollicentur Mo praefectum Landgravi eiiciunt. Quod indigne is ferens, collecto exercitu Urbem circumsidet. Huic illudunt Mo-guntini, S stantes in moenibus subligacula sua detrahunt nates denudatas demonstrant, non posse se capita nudare dicetes, ne capillos involvant. Incensus hac contumelia Landgravius Sagittarios suos admovet propius. Illi vero nihil de clamoribus suis cmittentes, in moenibus, si nihil aliud poΩsit, quam hoc, in quiunt, diu eum praestolari oportere, antequam intromittatur Magis irritatus his vocibus

Landgravius ignem aculari in urbem jubet δε ipsemet primus ardentibus

taedis damni plurimum infert, quem secuti milites oppidanos vehementer

urgent , Ut numer magno cadant.

Cupiunt quidem portas aperire oppidani, sed prohibentur a Moguntinis tantisperi, donec cognita severitate Land gravi archipraesul de compositione cum eo sic transigit, ut arxvi oppidum dividatur,& uterque partem linaidiam obtineat. Tandem ultimus

donaru

154쪽

ditasque ejus ad Landgravium Fridericum Balthasaris filium seudi dominum devoluta est. Altera verbi ars quae ad Moguntinam sedem pertinuerat, anno 37 . ad Duringi Land- gravio quoque translata es Iccirco Ernestus,, Albertus Saxoniae duces fiat es quoq; in fidem suam Salcenses

cives anno I 82 receperunt, bc mercatus jura eis confirmarunt.

Palla est haec urbs incommoda, gna ab inundationibus eluvionibus, exustionibus , bellis. Nam anno Christi 379. tanta aquarum moles extitit , ut domos incolas urbis multos abripuerit. Annis Veroci 438. ISO . 1 7 ex bellisa incendiis detriment hi ingens cepit. Templa habet insignia, quorum cathedrale S. Stephani stetisse dicitur anno I 06. S. Bois nisacii vero anno I 49 . aedificari coeptum est. Anno autem I 39. sub Henrico Saxoniae duce reformata religio importata est. CCHA FHus I ad Rhenum in Geris

semanico solo sita, excepto ponte eae urbes, qui ad Helvetios spectat, urbs Helveticis pagis annumeratur, dicia a

Scapha, vel amavi, Schi , quod naves omne Acronio: Veneto lacu secundo

155쪽

cundo Rheni flumine descendentes illic exonerari oporteat. Initium a coenobio duxit imperante Henrico III. Incrementa vero a laeni defluxu sumsit, qui in eo loco primum navigabilis est, cum propter rupes , saxa,

impetum, sonitum horrenduata

transiri minus possit. Ita ergo fit, ut propter portorium , e salis praesertim vectura , quaestum magnum faciat. Fuit quidem in potestate abbatis coenobii , sed paulatim ab ejus juris dictione liberata est, desa Romanis Imperatoribus privilegiis cina munitatibus donata Austrio autem duci vendita est a Ludovico Bavaro imperat Ore, mansitque in potestate Austria corum ducum anno 8 71. Postea adimperium rediit d, novis privilegiis ornata est . repta vero es ex riderici Aus rii manibus a Sigis mundo imperat Ore,propterea quod is papam Ioanneia XXII e concilio Constantiensi abduxit. Conatus quidem fuit Ferdinandus III. Austrius imperator ea raria imperio avellere , QSigi sinundo it Austriaco tradereri sed nulla ratione. ii nullisque minis, ut ei fidem daret, per ipsuaderi sibi passa est. Cum autem ela . bendi viam meliorem non inveniret,

ua Helvetiis civitatibus , Tiguro,

156쪽

1 3 Ar Berna , caeterisque cedere facio sese conjunxit,4 communibus armis Austrios oppugnavit. Repetitum hoc foedus est saepius, donec anno Chr. IS OI in societatem perpetuam a foederatis civitatibus Helvetiae recepta est.

CHiLDA Misinia oppidum cum

coenobio conditu a Dieterico a

Othonis. CL vri DNAE A in comitatu Henne- bergens sta, celebris habeturpi ribus de causis. Primum quia sedes est comitum irincipum Henneberge itum nequaquam ex Italia importatorum,sed ex veteri ducum Franciae prosapia propagatorum . Secundo quia Commendatoria ordinis Ioanitarum sedes ibi est, anno Christi II a Ber- thoido comite non quidem ex alienis, sed ex propriis facultatibus fundat Tertio propter coenobium nudipeduanno Christi Iso 2 institutum. CCHM 1 DEBERGA vel Schm Mur- ga ab arce vel burgo, quod olim ibi fuit, Chalcis Saxonica a Melanchthone dicta. In monte enim sita non est, licet montibus undiq; circumdata sit. Ab ossicinis aerariis, seu ferrariis absq; dubio nomen habet quae illic extite

157쪽

runt, quod scoriae indicant, δc lapis ferreus , qui reliquus est. Consentaneum est, conditum esse oppidum post Hussitarum in hanc regionem irruptiones , quando dissipati homines colligere sese coeperunt, S domicilia

nova construere, vel destructa reparare. Fuit anno Christi II 6 2. Franco

furti quidam Schmidebergensis in Ggatione Turcica cum Bassa Budensi, qui captus Win Turciam abductus, orator factus ibi erat. Nii Raai vi oppidum in V Virtembergia celebre, ab instrumento rustico, quo terra foditur,& populari lingua Schora dicitur, nomen invenit. Fuit enim ante annos

ricto villa, in qua rusticus instrumento ante dicto humum fodere solitus est, cui cum plures agricolae sese aggregarent, villa inde extitit, quae chorn-2ο f nominata est , auspiciis urba- cliensis familiae nobilis potissimum conversa in oppidum Civitatis jus a Friderico II imperatore circiter annum Christi 123o adepta est cum insignibus palarum duarum fossoriarum decu statim compositarum , quibus UVirtembergici proceres, qui de Arnia sachensibus oppidum emerunt, cornu

uigrum adjecerunt. Quanquam sunt a qui

158쪽

qui de Aurbachensibus, possederintne Schoriadormum unquam, nec ne dubitent. Si tum est in valle Raenasia, quae ab amne aemia illic fluente nomen habet, loco amoeno foecundo Su structiones, munitiones tantas habet, ut etiam hostem potentem debilitare possit, I subvertere eas conetUr. Arcem item habet cum monasterio, curiam 3c scholam. CE NpTANA ERGA oppidum Lusa tiae sub Bojemico regno, sed Saxoniae ducibus paret. Unde etiam Geo gius Saxoniae dux curatorem suum ibi habuit. Anno Christi urbs conflagravit, sequente anno eX parte quadam etiam arae. CM ALcALDIA Vulcania Chalcis a Melanchthone dicta, quasi aeris fusio , vel osticina aeraria sive fusoria, templum hes et cathedrale, in quo cationici duodecim aluntur, fundatum a Bertoido principe anno Christi 3 is immune ab omnibus oneribus , jure Praesentationis natu maximo principi reservato. Pertinuit quidem ad Hennebergiam ditionem, sed ab ea alienata ad archiones Norimbergenses

transiit, Z ab Elisabetha vidua Ioannis Hennebergi rrincipis red nata est an

159쪽

no Christi 36o mense Decembri. Celebris filii in hac civitate conventus principum descivitatu protestantitana anno Christicis 3 o mense Decembri, in quo foederis formulam concepexum, quo ad mutuam defensioncmobiligarentur contra vim injustam , si qua forte inferretur. Haec formula a

quibusdam statim subscripta est, a legatis vero nonnullis dilata subscriptio est ad sextam hebdomadam, ut referre ad suos possent. Vox est memoria digna, quam sapiens quidam de hoc foedere protulit Bonum est facere foedera sed vae es qui servat Veritatem dicti

eventus comprobavit. CN EI E R C A nomen montis in quo' sita estineberga vetus est, ab accolis, a nive, qtrae diutius ibi mansit, illi inditum . A monte autem nebergo urbs neberga nomen adepta es . t

primum quidem propter metalli bonitatem, quod ibi circa annum Christici 6 primum apparuit casae qua dam extructae sunt , in quibus metallici operarii domicilia sua habuere Abeo tempore uberiores factae identidem venae metallicae caus an dedere urbi aedificandae in eo loco,&quidem tumultuarie magis , quam ordine illo, quo caeterae urbes metallicae fuerunt 3 corb

160쪽

r 4 4 QM AE conditae Incidit igitur initium hujus urbis ferme in annum Christi I 77. iquo primum templum ex lapide extructum est. Quemadmodum autem fortunae seu potius benedictionis divi. vices sunt: sic metallarii etiam pro- Ventus alio at lue alio tempore majores minoresve fuerunt. Anno quidem ir 78. pars una septies aut octies mille, falibi ducenties mille florenis valuit.

COLΤvVEDELA veteris Marchiae' urbs, aedificari coepta a Longobardis anno mundi Nomen adepta est a Sole cujus fanum ibi fuit, Solivet dictum a Sole scilicet Uel, veteri vocabulo Germanico, quo domus significatur. Est autem vastata haec urbs in bello , quod Tiberius, vel secandum alios, Claudius Drusus Nero Tiberii

frater contra Longobardos, Senones,

alios Germanos gessit. Et loco ejus ait Carolo Magno condita Sol tvvedela

nova, quae hodie extat, destructa solis statua, quae numinis instar colebatur. CPQR A civitas imperialis vetus qui-ψdem quoad originem , recen Vero quoad appellationem Olim enim Nemetum urbs appellata est. Qu in &p puli in ea habitantes dicti sunt Nemetes. Forte ex Graeco verbo νιμειν,

quod