Respublica et status imperii Romano-Germanici

231쪽

d ii pontificem eligeret, sedemque

apostolicam ordinaret, ut habet Sige berti chronographia. Electus autem dc confirmatus consentientibus Dei, imperatoris Orientalis, pontificis Romani ordinumque voluntatibus, sententiis atque sustragiis, Carolia Magnus Occidentis imperator tota mente in hanc curam incubuit, ut transtatum ad se divinitus imperium rebus omnibus divinis humanis ornaret, augeret ac stabiliret. Nec deerant ei nervi ad rem tantamessiciendam necessarii , animi magnitudo, celsitas, robur, sagacitas, scientia, eruditio, sapientia, industria, auctoritas, beneficentia, pietas, atque felicitas. His enim virtutibus tanquam praesidiis septus atque munitus erat.

Inprimis religionem propagare studuit Iccirco collegi , episcopatus, scholas, Scacademias instituit. Osna- brugens quidem collegium anno Christi So. in quo nominatim edixit, authores Latinivi Graeci legeren-ur explicarentur alia multae Germaniam collegia instituit. Extruxit templum pulcerrimum quis rani , idque collatis quam plurimisonis ornavit Parisiensem Acade-

iam aperuit anno Christi si cui s viros

232쪽

viros ac profes res doctissimos praefecit, Rabanum, Alcoinum, Claudium, Clementem, Scotum. Dicitur etiam

Papiensis N Bononiensis gymnasii u lihor esse. Haereses elicis , Concilii Francos urti ad Moenum indicto damaiavit: in quo etiam adoratio magi num reprobata est, ut Ri1egino scribit.

Roma accivit cantores , quorum Opera emendavit cantiones Eccletiasticas, ordinavit lectiones singulis se-stis congruentes, d misit eleemosynas

ad Christianos in AEgypto, Hierosolymis, d Syria Adjunxit quoque conciliavit sibi reges ac principes infideles, ut subditis Christianis benigniores essent. Tenuit linguas complures, Latinam, d Graecam a Paulo Pisano didicit, dia- lacticam vero , c ccclesiae doctrinam ex Alco in disciplina cognovit, imposuit ventis nomina , coepit scribere Grammaticum libellum,in delectatus est versibus rhythmis quibus heroum res gestae comprehenduntur Scholas ipse visitavit, docendi ac discendi operas inspexit, ossiciam facientes lauda livit, ignavos vero cinertes Objurgavit :graviter. r. vclara es Aventini nariatio. Cum Parisiensem Academiam

fundasset Carolus Magnus, privilo μ

233쪽

ptis , lipendiis itie munivisset, adolescentes tam nobiles en ere, quam alios

honesto loco natos in disciplinam publicorum proselibrum , Clementis, Scoti,in V Ualdi Germani tradidit, ut ad usias communes in ecclesiari politia insi ruerentur. Nec vero , perinde

ut faber exstructae domus, sic ille constitutae semel a se Academiae curam abiecit, sed benigne eam in omne tempus fovit, invisit. quibuscunque potuit rebus auxit Aliquando hos alumnos suos ad se accersivit, δ progressum eorum in literis exploravit, scripta soluta 5 numeris asstricta inspexit,&quid de singulis sentiret , Oce- gesti declaravit. Ac nobiles quidem asinistra, pauperes vero a dextra statuit. Ia Inprimis vero conversus ad egenos, ii qui omne studium suum in doctrina collocarant, diligentiam eorum magnis laudibus extulit. Vos, inquien S, mandato meo obsecuti omni mente cogitatione in literas incubuistis. Agite ergo , praemia indus riae vestrae consequemini : Erigam enim δί extollam vos, honoribu lue Scipibus augebo alios episcopos, alios consiliat: Diios in aula mea faciam. Deinde nobiles a sinittra qui volii ptatibus magis, quani literi dediti fuerant, appeti

234쪽

1o H Alavit per iram vos duri, inquiens , dc perversi, qui opibus, imaginibus at rentibus acceptis nitimini, ignominia affecistis Caesaream Majestatem, mandatumque ipsius neglexisti : Deum testor, nisi mores emendaveritis, a me nil nisi indignationem, poenam expectabitis , ut caeteri vestro exempl

corrigantur.

Ad instituendam autem Parisiensem scholam non parum excitatus ea cotis. Horum enim duo ad euVenerunt Parisios profitentes sapientiam. Hanc professionem admiratus imperato , placere sibi eam ostendit, qui sint, undeque venerint, rogat Respondent illi, se fama virtutis, sapienti. E, deseruditionis ipsius inflammatos venisse ad constituendam scholam in Gallico regno, ad eamque rei suam operam deferunt. Gavisus hapollicitatione imperator Academia Parisiensem aperuit.

Iustitia 5 disciplinae observantissimus fuit ut dubium non sit, singulari Dei beneficio suscitatum esse hos alutare organum , ut collapsam Occidente religionem , justitiam, disciplinam, pacem, aut horitatem, doctrinam , dc dignitatem instaurareta inustam a barbaris imperio Romn

235쪽

C ' M A N I AE. os notam ad ignominiam sempiternam deleret 8 monarchiam quartam ex hostium faucibus ereptam in libertatem vindicaret, non tam ad Germanicae gentis perpetuam laudem , ad quam monarchiae Rom. decus S orianamenta insignia omnia transtulit: quam ad ipsius filii Dei, In s vii RasTi gloriam, qui ut in initio monarchi. ae IIII nudus&inops in mundum venit, sic in ejusdem fine cum majestat ea potentia ineffabili rediturus est, ut vivosi mortuos judicet Me- rito igitur a tanta rerum gestarum magnitudine , quae terrarum orbem complevit, dictus est Magnus, S qui dem primus Germanorum impera tor Manebitque hoc tantum decus summi imperii sive monarchi in gente Germanica usque ad adventum

4ilii Dei si quidem vera esse, quae Da-

niel Propheta vaticinatus est, credimus. Mortuus est anno Christi 81 inqui rani, aetatis et postquam imi perium gessit annos 1 . Ducem belli habuit olandum sororis filium,l cujus statuae passim in Saxonia existant , ut pax libertas per eum parta, hominum memoriae sempiter

in sit commendatior. olandi sin- gular eertamen d colloquium de

236쪽

Turpinus de gestis Caroli Magni Post

ingentem cladem Christianorum a Saracenis acceptam in Runciae valle, solus cum Marsirio Saraceno conflixit, eumque obtruncavit, ipse vero hastis

S lapidibus graviter amictus vix eva sit. Inde in herba acens aquam ad restinguendam sitim frustra des1deravit. Itaque vulneribus, languore , dc siti confectus orationem ardentem , plenam fidei ac pietatis habuit, qua se Deo commendavit S e vita discessit. Carolus Magnus epitaphium ei composuit , quod in Chronicis Philippi

Melanchthonis etiam recitatur. Anno Christi 813. LUDOVIC Us

P Caroli Magni filius imperium suscepit, jam ante designatus in conventu qui rani a senatum cunctis ordinibus. Anno Christi s. a pontifice Romano Stephano V. coronatus Rhemis in Gallia , Augustusque appellatus est. Imperavit annos 26. Pius cognomento dictus est propter eximium pietatis atque religionis studium , cumque ingenii morum suavitate summa moder

237쪽

tio conjuncta fuit Bessa gessit externa S interna. Externa quidem cum liostibus imperii Saracenis , quos Roma Italia tota expulit oppugnavit item Vivom arcum Britanniae regem Ejus opem etiam Daniae rex Haroldus imploravit, 'aptismum Moguntiae suscepit.

Interea vero mala multo atrociora

expertus est. Primum opposuit se illi Bern hardus patruelis ipsius, cui oculos erui imperator uisit, unde paulo post mortuus est Episcopos vero con-jurationis ejusdem socios dignitate privavit, de in coenobia abdidit. Deinde iterum episcopi, aliique primores Franciae Lotharium filium , quem nuper Caesarem Augustum pater crearar, ad inferendum patri bellum concitarunt. Ac nisi ab altero filio suo Ludo vico adjutus esset Ludovicus, imperio se abdicare coactus fuisset Paulo post iidem auctores bellum novum accenderunt trium filiorum iotharii, Lu-l dovici, & Pipini contra illum. In quoi quidem bello in eas angustias addu- ctus est optimus pater , ut filiis suis sese dedere coactus sit. Ab his ergo in coenobium cum conjuge sua Iudithi detrusus est. Sed inde tamen benefi-

cio filii Ludovici liberatus ad impe

rium

238쪽

etos Arium rediit. Auctorum vero tanti dic si dii inter patremi filios nemo post biennium, justo Dei judicio , superstes fuit. Erat inter alios episcopos, qui se seditionis socios praebuerant, in carcerem conjectus Theodulphus pia scopus Aurelianensis, quem Ludovicus mature liberavit, recordatus dulcissimi vellus, quem is in processione, ut vocant, Palmarum die, cum locum carceris in quo custodiebatur Caesar, praeteriitiet, contenta oce cecinerat:

Gloria , laus is honos tibi sit rex Christe redemtori; utpote quo mirifice in miseria recreatus fuerat. Venit tandem ad illum etiam Lotharius, cui delicii veniam petenti nefarium facinus ignovit. Mortuus est aetatis anno C . Libet hic celeriter perstringere quod Clemens papa VII anno Christi is 3 in congressiti Bononiensi ad Carolum V de hoc Ludovico dixit, tribuit is, inquit, sedi Romanae opes,

ut sumitus necessiarios haberet adgubernationem, S tutiora subitis latrociniis ei Iet. Anno Christi o. ΟΤHARIVS Ludovici filius imperator Germanorum est factus imperavit annos s. Et si autem pater Ludovicus

vivus insulis filiis certum tegnum

239쪽

t libuerat Lothario Italiam , Carolo Aqilitaniam , Ludovico avariam: tamen Lotharius hac divisione non contentus regna omnia solus sibi vendicavit, ex quo bellum atrox naisthim est , dimicantibus scilicet de regno duobus fratribus , Ludovico, Carolo, cum fratre tertio Lothario, tanta contentione, ut in duabus pugnis amplius centena millia hominum occubuisse dicantur. Hac strage robur, flos Francia magna ex parte concidit Uictus est autem in utraque pugna Lotharius de convenit tandem inter fratres , ut per delectos a singulis quadragintaviros regnorum divisio susciperetur. Hi id ergo Lothario cum imperatoria dia

, innitate Italia mi Lotharingiam, sicut ab ejus nomine dictam, Ludovico

Germaniam , Carolo Galliam tribuerunt. Sic sublata inter fratres conistroversia, ab hostibus externis se quiΩque defendi , quoad potuit Fames quidem in laoc tempore tanta extitit in Germania , ut liberos in parentes,&parentes in liberos devorandos saevire coegerit. Mortuus est Lothariusit, in monasterio Brumiensi, quo se ab- i is diderat.

240쪽

Lotharii filius imperium suscepit, a

imperavit annos I9. menses Io Pius

fuit, comis , justiciari simplicitatis

candidae amans, tum literis etiam apprime eruditus , divinis pariter&humanis, nec quicquam absque consilio ratione summa suscepit. Normannos ex Gallia, Saracenos ex agro Beneventano, fratris sui Caroli ope expulit Adalgi sum ducem Beneventanum rebus novis studentem , manus dare, cin deditionem venire coegit. Sed astute ab eo circumventus est.

Nam persuasit illi Adalgisus, ut secum

Benevcntii proficisceretur. Quocumventum esse , coegit eum Adalgi sus, ut juraret se nunquam Beneventum esse reversurum, neque injuriam hanc ulturum. At imperator Romam prΟ-

sectus, rae ignominia ista conque. stus, a jurejurando absolutus est pei

Pontificem . Adalgisus vero a senati Romano proscriptus, i cena dignurest judicatu S. Eodem imperant Carolus Lotha tingiae rex ab episcopo Coloniensi SMetensi impetrarat, ut ab uxoresu. Dieiburga separaretur concubi nam suam atradam duceret. Quocubi ad Pontificem relatum est, fulmei excommunicationis Carolo minatu