Dissertatio historico-medica de aloe : quam placido eruditorvm examini

3쪽

et B. R. Q. V.

DISSERTATIO HISTORICO-MEDICA

PLACIDO ERUDITOR EXAMINI

ORDINIS MEDICI IRI DECANUS ACADEMIAE CAESAREM NAT. CVRIOS COLLEGA

RESPONDENS

CHRISTIANUS IACOBI

IPSO ANNO A DEMIAE ME LARIA. D. IVNII H. L. in C

ALTORFII NORIMBERGENSIVM TYPIS IOD. VII. EOHLESII ALAD TYPO GR.

5쪽

DISSERTATIO ACADEMICA

DE ALOE.

Non omnes arbusta iuuant humilesque myricae: Si canimus plantas , plantae sint tempore dignae. 'Os vero laeto hoc academiae anno saeculari indo ctorum virorum consessu aliquid exhibituri, quod differendi argumentum praeberet, reli, ni duximus per laceros hominum artus eundo, rise Oectaculum lectorum mentibus obiicere, aut bres, ulcera doloresque mortalium commemorando, me abominationem vel nausiam excitare magis autem conuenire putauimus, si ex amoeni mo Florae regno plantam proponeremus, quae nec Hmirabiti elegantia ulli cedit, nec usu multiplici quem humanogeneri inde ab antiquissimis temporibus praestitit, destituta est. Sisit autem nobilissima plantarumAloe,quam nutacproducere visium fuit, ulcerrimamsaecularis gaudii imaginem, quippeseunt ex hac

famillia quae a primu quidemgerminationis suae initio non inutiles florem tamen ad satis longum tempus, quodnon pauci auctorescentum annis circumscripserunt, disserunt, hoc vero emensae tam admirabilem explicant, ut mortales, e longe remotis etiamsed bus excitatos , adspectaculi elegantiam oculis uis surpandam alliciant. Auum vero plurima dici de hoc argumento possint et ante nos doctissimi biri integra volumiua laudibus istius compleuerint alisque longas concertationes de seu situs in lucem dederint nos quidem selectiora nunc σantum exhibituri sumus. ει ouum praecipue usium aloes istius catharticae , quae in ossicinis pharmaceuticis versatur,resspiciamus; si quid dereliquis, quae idem nomen gerunt, tempestiue immiscuerimus, i uperpondiis eo habendum, nec acerbe castigandum, si non susscienter tractatum videatur, L. B. commendamus.

a SECTIO

6쪽

SECTI PRIOR HISTORICO. PHILOLOGICA

Se nomine, differentiis, loco natali,succum es

ciendi modo et similibus.

' 2 3 nomen a qua sit origine valde obscurum est.

P . Nihil adeo mirandum est si auctore plerosque iustamus in tymologia eius inuesticanda a se ιnuicem dis Tentire.

Auctor annotationum In Carciae ab Horto aromatum hium Nam , quem Iosephum esse Scaligerum Casiaubonus non obscure testatur, docet Graecos primo, et deinde Romanos, nomen Aloes accepisse ab orientalibus nationibus, quippe vocabulum hoc in Syrorum et Aethiopum lingua hodieque superest, illis 'ab illi, ' a'

illud efferentibus. Sed an satis firmum sit argumentum alii videant. Dubium mihi propterea residet, quia Syrorum et Aethiopum, quae apud nos exstant, pauca monumenta fere sacri tantum argumenti sunt, et ex Graeco translata, in quibus de aloe cathartica mentionem fieri non meminimus Quare exempla desidero horum vocabulorum de aloe hac adhibitorum Et cum in insilis, et regionibus quas Graeca lingua utentes populi habitabant, ut infra docebimus, ponte cresica aloe, nomen ipsi a domesticis fuit se im positum quis dubitabit Porro quum apud Arabas, quae nationumquam tota Christo nomen dederat, deinde vero Muhamme-dana impietate corrupta alienior reddita est, nomen sium Vernaculum in tot eorum libris , etiam e Graeco translatis, retineat quis non videt quam infirmo talo stet illa secura assertio de orioine ex oriente repetenda , Si igitur placet Graeciae hoc nomen relin- qucre, et omnino etymon aliquod indicandum est, quid impedit quo

7쪽

quo minus αποτῶ ἀλος dictam putemus aloen, quia teste Dioscoride, εν GADθα σῶοις τοποιὰ νωας in locis maritimis atque insulis sponte siuccrescit. g. II. Apud Arabes diuersa et distincta nomina habent aloe cathartica, et altera, quae ad odores et summenta adhi-hetur reliquae etiam gentes, apud quos haec planta crescit, suis illam nominibus appellant.

Magnae confusiones apud Graecos et Latinos quosdam auctores ex homonymia vocabuli aloes ortae sunt: Ibus longo sermone comprobandis eo iustius supersedemus, quia hur c laborem laudatissimus CL Salmasim in Plinianis exercitationibus pag. 7M satis fusi et eleganter peregit. Nimirum quum magnopere olim aestimaretur ligni odorati aliquod genus , quod E-hrae d=n istum n ivocabant , Graeci scripturae acrae interpretes ἁλον reddiderunt: sicque forte primulierunt qui

mediae aetatis scriptoribus, huius confusionis causi iraecipue a guendis, exemplo praeiverunt. Sed Arabes Vbi agailochum, i. e. aloen illam odoratam, volunt, adhibent vocabulum tua vel cum articulo a lua, alii scribunt al-γvae quando de cathartica loquuntur, illamiar, quas dicere patientiam, Vocant, rarivsonare vel sala vocant. Quibus nominibus aloe apud alias gentes insigniatur, quaerere aut huc transsicribere minus fructuosum videtur indicasse siussiciat Hispanos et Lusitanos corruptum Arabicumretinere Neapolitanos Male, sine dubio ex corrupto Graeco,

vocare Indiae utriusque populos nomina plane sibi propria inposuisse.

g. III.

Aloe, ubicunque in sacra scriptura commemoratur, intelligenda est odorata illa, minime vero cathartica.

Occurrit vocabulum pluribus locis, ubi et contextus et adiecta docent, sermovem esse de illa , quae se odoris praestantia

8쪽

DISSERTATIO ACADEMICA

cominendat ut antis. IV, I . Prouerb. VII, I7 P M. XXXXV9. Unicus tantum est textus Ioannis XIX, 39. ubi Nicodemus laudatur, quod ad uatoris nostri in cruce mortui corpus comolendum attulerit - δεο- , mixturam Aes et

myrrhae quem de aloe nostra cathartica accipiendum uadet si pra laudatus auctor notarum in Garciam ab Horto Facit autem hoc ita ut simul Plinium in partes vocet, qui Hist. natur. I. XXVII 4. ita cribit: fuere, qui traderent in Iudaea rastra Hiero I mam meta am eius naturam Metallicam igitur naturam alia putat non esse apud Plinium sollicitandam , modo intelligatur de illa, Quae cadauerum conditurae adhibita olim fuit, et post longum tempus e terra eruitur, mumiaeque nomine celebratur. l. lud vero neutiquam videtur admittendum esse antequam probatum sit et ab experientia confirmatum, mumias, quae ex Ι luper Hierosolymam erutae afferuntur, si quae afferuntur, ab illis, quas nobis Aegyptus mittit, valde differre, et aloes

amarae ill vestigium praebere. Certe resinosium illud quod in ossicinarum umiis ossibus carnosisque partibus adhaeret si gustu explores, nihil minus quam aloen sepit. herbesitus in bibliotheca orientali ex harum gentium libris, quas incomparabilis hic vir, si quisquam alius, diligentissime euoluit , de mu-mia perhibet; quod eius maxima copia ex sipelunca quadam prope Abin Persiae stricte sic dictae urbem, adseratur vocabulum autem in Persiarum et Turcorum lingua proprie significet aliquid cera vel seu imbutum sed propius sere ad scopum ducit Golius

in exico Arabico, qui mumiam, praeter acceptionem vulgarem

in Dioscoride Arabico idem significare scribit quod pissas haltum. Ex quo illud puto elucerere in ipsis orientalibus regionibus, unde

ad nos umiae deseruntur, neminem, praeter resinosium vel pingue aliquid, in mumiis deprehendisse, quod in siensius magnopere incurreret Diodorus quidem Siculus auctor est in illis, oui sumtuosius in Aegypto condiebantur, praeter cedriam picem. quae primarium in hoc negotio erat condimentum. cuius sorte loco in

Palae

9쪽

Palaestina pistasiphalium, in Persia olim ceram, adhibuerunt, yadiectam fuisse myrrham, cinnamomum et alia, quae et conseru tioni longiori et fragrantiae conducerent. 9um vero aloe nostra cathattica fragrantiam potius corrumpat quam asserat et sine illa scopus durationis longioris plenissime attingi possit per resinosa, aeris liberum accessum ad corpus, humiditate sua prius exutum, prohibentiaci altera autem aloe, quam gallochum vocant, ob odoris gratiam eximio semper in pretio habita sit longe videtur probabilius odoratam illam in corporibus condiendis fuisse adhibitam. Habemus hic nobis consentientem eruditissimum virum, non solum medicum B. D. D. Guem Rosncium depur .gant vegetabit. p. 7. Aloe non solum plantam signiti at, verum etiam suc- eum densatum, qui in ossicinis nostris reperitur. Planta foliis crassis, succulentis, ad margines aculeatis, radici crassae, hulbosis amni, succum flauum insigiter amarum fundenti inniκis, floribus autem monopetalis in sex lacunias profunde diuisis , albicantibus vel flavescentibus, summo fructui infidentibus, constat, quae tandem semen vasculis in terna loculamenta diuisis inclusum producunt. Dedimus plantae deiuriptionem ex Ioan Rasi hiporia plantar. A Iis s. desivmtam, sed ad eiusdem doctissimo Gurneomtio moniti mentem secundasque curas in method p emendata

p. II7. correctam.

J 6. V. Crescit autem haec planta in non paucis quidem Eu

ronae nostrae locis , sed laetissime copiosissimeque luxiria per Asiam; forte etiam Africae non omnino negata est.

Aloen in Europaeis regionibus prouenire Diosior. III, s. diserte testatur. Nam quum prius dixisset illam in India plurimam et pinguissimam nasci, in Arabia autem et Asia itidem prouenire,

10쪽

uenire, deinde subdit S is τισι πω θαλατιτίοις τοποις, μοι, Aνhα , ubi quidem loca maritima et insulas Europae eum intelluere adiectum Andri exemplum persuadet. Sed clariora testimonia nobis stuppeditant recentiores auctores. et his nobilissimus Clusim rar planti hist. lib. V, cap. 8. refert vidisse lain veteribus muris arcis lysiapponensis ponte prouenientem ab aliis autem intellexisse eandem in prouincia Hisipaniae Valentia, ubi

veteris Sagunti rudera visiuntur, in vetustis muris et maceriis abundanter reperiri. Idem Clusius, citante Raio, per Siciliam et M litam insulas, in muris et tectis frequentem illam obseruauit In Italiae calidioribus prouinciis tam vulgarem esse , ut nullus sere Neapoli artifex vel semella sit, quin unam saltem aloes plantam in fictili, aut laqueari appensam habeat, locupletissimus tellis est holanicorum haud ultimus Fab. Columna minus coenitar ira.

onge tamen malorem eius copiam alit Asia. her lotus in Bibtioth. Orient. G Grillio, magno Geographo Arabe refert in Arabiae felicis prouinciis Hadhram oui et Schagia maximum eius dari prouentum Et in priori quidem maxime luxuriare aloen in campissabulosis, quos Arabes Ahcafvocant. Qui in hac regione paratur siuecus vocatur Salar al-Hadhri, quasi diceres aloen Hadramyttenam , quam ipsi Arabes inseriorem Succo. trinae agnos cunt Hadramytta Theophrasto his piant lib. I,

6. memoratur, Vbi plurimorum aromatum patriam statuit, ad quem quidem locum plura moneri possent, si nunc tempus permi teret iam ipsam regionem, antiquissimum nomen hodieque retianentem, indicasse siussiciat quam Plinius et Stephanus Bygantinus intelligere videntur, quando in Sabaeis Atramitas recensent, et Strabo, dum in eadem regione Chatram olitas laudat. Forte non multum a vero aberrat Dherbelotus qui nomen Hadhramout de.

ducit ab Hagarmaveth rennum Genes V, a C. filio Ioctanis nepote Eberi quod quidem facit Golio in Lexico Arabico con sentiente doctissimo autem et ingeniosissimo bocharto in Do PM-