Xenophontis philosophi et historici clarissimi opera

781쪽

XENOPH. RERUM GRAEC.

uos liberati illarum impedimento cum amicis agitis urbibus, ut uos quocunque ducatis se, quantur unquid hoc libertati couenit flos hs quos ex libito, nullasociorum habita ratione,Acitis. Inde euenit, ut illos quos liberos appellatis, sepius aduersum optime

meritos militare cogatis: π quod maxime libertati conistrariu est, hic decumbis,alibi uero triacontarchius conusjtuitis: praefectorumqsessorum maxima curam geritis, non equidem ut legitime imperent,sed ut per uim ciuit tes obtinere queant,adeo ut potius tyrannide quam ciuis litate oblemiri uideamini Porro cum Persarum rex civi

talesliberas elye rufilesimaxime sentire usι estis, ni Thebani ciuitates singulas ut iuris escier proprijs uti permisissent legibus,minime literis paruilbe regi . Verum cum cadmiam occupassetis, neq; Thebanis ipsis libertate Diconc istis. Proinde oportet eos qui amici 'turi sunt,noab aluis quod dignum iustumq; fit exigere fiet os uero ut

potentia crestant, aliarum rerum cupidifimos ostende re. Que cum disset, flentium ab omnibus sequutu ester qui Lacedaemonin instiis erunt, fermone hoc maxi me oblectati sunt Post hunc uero Callistratus ita uerba stricQuod eruobuo Lacedaemon summopere erratu non fit, minime affirmare ausim: quamuis no ita fientiam, ut errata aliquando utilitate asterre no posse existimem.

Siquidem neminem ex omni mortalium numero crimine γ' carere cerno. Atqui uiactur mihi erratis homines interuat dum meliores euadere, praecipue cum illis erudiuntur, ut

. nos: quod pariter uobis quoque propter inique acta, e

multa uae perperam a uobis grai fiunt, euenis uideo. Naim cum Thebis cadmiam octapaseus, uniuersae ciuis

tales

782쪽

tites quia in libertatem uendicare stiduillis, cum iniuria Ttibunos allectos esse cognoui flent, ultro illoru sequuti

sunt partes. Spem ημηc rursus aequiores. Proinde cum ni

rium habendi cupiditatem uobis noxium suille expertisnsrursus nunc aequiores in mutua futuros amicitiast, ro: quam tamen quidum risuadere conaniar, pacem eriminari non desillant, tanquam nos non amkitiae graulia, sed timore potius, ne Antakides breui cum pecuniis a rege applicet, buccocesserimM. Verum quantis illiinis nituntur nugis, confiderate. Siquidem rex Graeci ciuitates omnes uberus esse iu1fit. Cum igitur nos quoque idem sentiamus ac agamuri nil est cur rege timeamus: nisi quis existimet eum cum pecunia iustira alios potius extollere

velle, quam absq; impensa quae illi utili ima sunt ample.

dii Sed cur num, quiliam dice uenitiss Ideo nempe, ut quemadmodum res se in terra, quemadmodums in mari habeant, muni die uobis o kndamus. si enim diligenter praesentia eunm uolueristis, inuenietis profecto sociorupos am, Or quantum ad nos, ex quantu spectat ad uos, minus recte sentire. Volumin praeterea demonstrare qegregie in rebus, quarum iratia i uobis saluati unius, fientiamin. Et ut a calamitatibuε exordianis cunctis ciuitatis

bus homines edi istini qui partim nobis, partim uero hinni vobis: in singultis urbibuου bi Spartanoru, ali theniensium sequuntur partes. si igitur inter nos amicitia ς0nciliata fuerit, unde credere par est molesti quippiam nobis euenire s Quis enim in terra, si uos amici fueritis,' 'ηdere nos poterit f In mari uero si uobis auxilio eris 'tis quisinam uos iniuria afficere poterit s Proinde quo gliqirando besta inter homines oriuntur, rursu s dio.

783쪽

Nes enim istos laudandos censeo, qui in cretarii et pius ui krtam ac gloriam retulerunt: ita toemen cofiftia dunt,ut non antea desistat, quam victi laborem de exes citium demu amittanti Nes, aleae linores, qui cum semel lucrantur,inde duplo pta perdunt, quam ilicru tum anulea partum. Videmus enim tales ut plurimum ad extre viam redigi inopiam. Quae et nos considerare decet,nec unquam eo certaminis descendere, ubi t omnia vinctare,aut cunm perdere necesse fitin potius ut uiribus crescere, ac beate degere po simus, inter nos amicitiam contrabamus: eo enim pariis er nos propter vos,o uoi propter nos, potentiores quam unquam1apsis temporisbus in terra Graeciae euadere poterimus. Lacedaemoni

itas cum illum recte loquutum existimarent,pacem fustipiendam esse decreuerunt: in qua conuenit,lit harmostas e ciuitatibus educerent, exercitusque tam terrestres quiri maritimos disoluerent ciuitatres liberus dimitterent:σsi quis c5tra haec uenilbet, iniurium escilicere, omni oppresis ciuitatis. open ferre π qui id minus scisint,h iid fideles esse focios. or pace hanc Lacedaemoην ζ'

rum ac sociorum nomine iuramento Armassere. At m elisic vero ac focij persingulas iurauere riuitates. 'crimptiqμoq; fiunt foederibus Thebani Quorum legati pol radie rursus cum procefissent, petiemi Thebanis Boeotiosis se. Quibus Agesilasfretondit,nisse immutatum de his quae antea si cac

784쪽

essent. Si uero inter foedera annumerari nollent,eos, ita iuberent, ex illisse deleturum. Acs pax cum alijs confom,cum Thebanis uero solum disiceptatio. Et Athenis bes ita sentiebant, ut Thebanos a sententia minime dimo a

ueri posse sperarent: G Thebani a jecti tristitia distes,

re. Atheniensis inde praesidia ex urbibuε abducere coeperunt,ac Iphicrate cum classe domum reuocauere,,quaecunq; post considum Lacedaemone pacem ceperat, reddere coegerui. Lacedaemon uero ex alijs ciuitatibus harmostas ta praesidia deducebant. Cleombrotuε uero cum in Phocaea exercitum haberet, magistratins qui domi eorunt fici citatus esset, quid ipsemAcere uellent: Pr,thous fententiam dixit, exercitu ex iuramenti forma disoluens dum ese, cunctiss ciuitates ad Apollinis templum cono vocari,cy si quis ciuitatibuου impedimento foret ne libero Maestui possent, rursus collectis foci,s illi bellum inferri debere: sic enim se 1 erare aiebat, Cydeos propitios fore, ciuitates nulla maiori affici posse iniuria. Concilium

uero bis auditis, illa nugas agere exstinabat. Iam enim, ut credere par ta, satis agitabantur. Prohibuere itaque Cleombrotum ne exercitum dissolueret, sed con miti Olum in Thebanorum fines, ii Boeotiae riuitates liberas dis mitterent,irrumpere iusterunt. Ille uero cum Thebanos

minime pareres in sententia perstire uidilbet,ut iustustrat,in Boeotiam mouit. At Thebani ex Phocaea illum iror*pigrum arbitrati, ut ingressum prohiberent, montium VP w occupauerant. At ille clam Thisboru uperatismo LbuAiuxta Creusim descendit: qua capta duodecim q*0q, Thebanorum intercepit triremes. His actis a mari

istς ens, in Leuctris Thestiacis costdit. At Thebani in

785쪽

opposito haud lon, distinti castra locaueram tuimulo, nullos piner Boeotios fecu trahentes socios: ας brorumsedentem amisi bistinum in urbesiubeas di crimen,periclitabzah

riam enim resicetur, Pod cum ad Canis capita applicui Amininae Thebanorum uastigeris agros: Poda; possaea tuoru fines ingredi prohibitus fueris, clim Agesilius semper per Citheronem irruperit. Si igitur propria aut patriae teneris gloria, viros te aggredi decet. Et amici uulia dicebant in ciue in iam palam fre aiebant,numinstrebatur,Thebanom iste flueret rebus. Cleombrotta his auditis pugnae se accingebat. Altera igitur pars Thebanorum primores,ni pugna decerneret,adiacentes defctionem molitur 3 ciuitatesse uero obsidionis pericussi subiis turos confidetabant: id si feret,populum quamprimum biopia premi colibet, quemadmodum antea,contra eos in urrecturum: quapropter satius ese rati praelio defunsgi, impigre pugnantes occumbere, quam rurs*ε ut anotea fuga solum uertere.praeterea ad pugnam oraculo quodam impellebantur. siquidem strebatur Lacedaemonios ibi quandoque praelo superari debere,ula uirginum erat monumentum, que a Lacedaemoni' uis pase ac intemfectae essee dicebantur: quapropter gnam monumentu hoc decorario: NV l . .

786쪽

njs in priuio isso cutim aduersa, Thebanis uero sequunda accidisbe. Cleombrotm dolis sumpto prandio de puo gna deliberabat: qi apropter sub meridie uino impellente

in certamen illos mille relatum estCum uero utrinq; uro

ma sumpsi flent, unis manifeste pugna decertandu ese

constiret, ex Boeotiorum castris rerum uenalium insto,

res, Ern5nulli qui impedimenta strebant, quis pugnare

formidabant,abire coeperunt: quos Hieronis mercenari milites ac Phocensium cetrati, necnon Heracliensium erPhliasiorum eqgites adorti undis circundederunt,in cas ras Boeotiorum redire compulerunt,ita ut multo maiorem er fortiore quam antea es et Boeotiorum redderent exercitum. Inde cum in subi tum Lacedaemon deficenudisent campum,ante phalange con struunt equites: quis bim Thebani fiuum quos opposuerant equitatum, longe animis er ob Orchomenium bellium, a Thestiensem uis Ariam praestintem. Erat enim Ocedaemonserum equis talus ijs temportibus admodum imbecistis. Equos enim laucupletiores aleban cum uer) in expeditionem dux quis piam exiturus esset, equum ac arma ob festinatione quas iucunq; sibi traderentur,accipere cogebatur: equis inde milites corporibus imbecilites, animus languentes imponebant. Et c utrinq; sie equitatuε habebat. Phalange praeterea ita Lacedaemonij instruxerant,ut tres tantκmmodo Cohortes in fronte consili rent quo accidit,ut acies haud densior quam militum esset duodecim.Econtra Thebani ηρη minus scutiis quinquaginta primam firmarui aciem, it fore rati, ut si medios regis perrumperent ordines, Ct a omnia facile uictoria cessura. Cum uero Cleon:pro ii K ex citum contra hostis direxisset, antequam inuit s

787쪽

aciem moueri sensi flent in equites conflixerantae βου-b initium Lacedaemonij MEli terga dedere, ac inpedites ruentes ordines turbauere: cum quibu3 Thebanorum quos irrμperant manipuli. Quod ueris illi qui ci ca Cleombrotu conflixere sub initium vicerunt,hinc conte Srare licet: non enim tempore illo regem recipere, uinums abducere poterant, nisi qgi ante eum pQnabant, uicissent. Cum uer) Dinon cecidilbet, pol archin ac ex praelectis sphodrivi, Cr Cleonγmus filius eius, equites quos, et qui polemarchi comites appellantur, necnon

ulij ab hostibus stre oppresi, pedem reserre coeperunt. Id cum qui in finistro hierant cornu con 'exlbent, ipsi

quoqVe deflexerunt. Cadebant interim plurimi, caedesspasim aedebatur. Cum uero fossam quam coris praetenderant superalbent, arma in eo unde proceserant pone bant loco: stra enim haud in planosed in loco aliquan tither devexo locuta erant. Lacedaemoniorum itas nonσnulli cum pugnae huim ignominiam intolera bilem 4bc arbitrarentur, ne bo's trophaeum erigerent, inhibendos esse, caesios quos haud per inducisis,sed pugna recipi desbere serebant. At pol archi cum uidistent ex LGedaemon s mille circiter occubusse, ex Spartanis uero quasdringentos, cum omnino septingenti illic fuissent, ceci dise cirent: praeterea socios omnes per qua moleste bri tum striae, nonnullos quos clade hunc haudgr se ce collectis primoribus,quid agendum est et deliberare

coeperunt. Ac ubi omnibus mortuos per inductus reciprdcbere uisum est, ad Thebanos hanc ob rem praecone misere Illi itach trophaeum ercxa mortκ0ss'indlicinrcddιdere. His actis cladis nuncin iacetimonem pero

788쪽

ueniti celebrabatur forte tum puerorum certame viros ruinis; chorus um segressus erat. At Ephori cum de accepta clade certiores ficti essent, vehemcnter, ut par erat, indoluer borum uero b Ad interturbarunt, sed ut adflnem usiti certamen per ceretur,permisere. Caesem ueraro nomina domeflicis reddidere: mulierlibus uero ne ci morem tollerent interdixere, tacitu3s calamitatem hanc

βrre iusserunt. Postridie vero cernere erat interjictorupropinquos alacres ac clilios in publico uersari: eorum uero qui uiuere nunciati fuerunt necessarios paucos, O hos mestos ac bAmiles deambulare uidisses. Ephori inde ex iunioribu3 quadringentos circiter in subsidium me re decreuerunt ab externis quos cohortibuε eiu detis milites ad opem ferendam properare riserunt: pa benim antea qui trigesimumquin tu nondum attigerantnlim, contra Phocenses militauerant: hos omnes ueteres

sequi iubebant duces. Verum cum Agesilaus nondum ab aegrirudine conualuisset lium eius Archidamum exercirum educere iusserunt: quem alacriter sequuti unt Teugeatae. Adhuc enim uiuebant qui cum Stasippo laconietabant. Nec parum in urbe poterant Mantinensis quoqκeqμi ex uisis aderant: iam enim ab optimatibuε regebans ruri Corinthij quos ac Si onj, necnon Phliasi ,Achaeiq*qs impigre sequebantur: nonnullae quos Hie rixit tes Locedaemonios milite iuuarui: triremς praeterea tam ipsi quam corinthij instruxerunt. Sicyonios qlioque uti em Acerent hortati sunt, nam ad illos exercitu deficens βrum noueranti Archidamus pro transitu remflci

hu sacram Thebani constitim post pugnam Athe μηκ clam mittunt coronatum, qgem ET magnitudinc μι

789쪽

dibria nuncure, simulque opem postulare iusserum: tempus aduenisbe dicentes, quo i iacedaemon s omnisi oua contra illos gesseran Mindictam exigere polent. Conti,git uero Atheniensemsenatum in arce collectini esse: icum haec audi et, quam aegre tulerit, hinc coniecitirare

licet, quod nec praeco hostilio fusteptin est, nec ullu de auxilio strendo ressponsum tulit,erita re infecta Athenis disicefit Ad Iasonem quoque socium Thebani miserunt,

quem impigre opem ferre oraverunt, cosiderantes quo nam res euasura esset. Et ille triremes tanquam mari βραpetus laturus instruxit: accepto tamen mercenario misis. te, Cr equites quos secum habebat, quamin implacabiuli bello cum Phocensibus implicitus esset, per terram in Boeotiam transtresus est,ac in plurimis ciuitatibus antea constectus est, quam quo tenderet auditum efflet, ita ut

priusquam quid cotra ipsium moliri potuilbet, longe dis

ceb crat: o kndis in rebus humanis celeritate sipiaue multa digna ac egregia transigi pose. Cum in in Boeotia persuenisci,Thebanis dicerent, tempus esse ut undis Lacedaemonios adorirentur, illumq; cum milite peregrino a tergo, se uero ex aduerso illos inuadere debere, qkndit Iason eos ii 5 recte sentire minime enim tam egregio per petrato opere fortunam sepius esse tentandum. Froinde si rem maiorem gerere quae rerent,facile etiam iam parta victoria priuari posse. Nonne uidetis, inquit,uos neces,tate coactos uimrium reportasses Existimate igitur Lacedaemonios quoa; cum ipsis de anima certamen subeunduerit,pugira upcrare posci siquide ut cmere Dei, sepius homines extollere,pol tess d micre gaudet. His dici, Th nos ne rem re de raxm pcriclitareno

790쪽

tur umma,auertit.Haud fecim Lacedaemonios quot adumonuit, ut confiderarent, quantum inter uictorem ac uiactum interset exercitum: ct si omnim acceptam refrare desideratis cladem,nit, uobis aliquantulum supersede, re confiulo, quoad resumptis uiribin maiori ui ad priuiuredire posystis. Haud enim ignoratis, inqui quosdam exfoci' de amicitia cum hostibus agere: quapropter omniano inducis uobis quaerendae fiunt, qua3 ego ut tanto uos eripiam periculo,Er ob paternam amicitiam a bos pit litatem, constctus uobis reddam. His dictis escit ut ab utrilis,quamuis inter se hostibus, de pace concilianda rogaretur. tam vero inducis pactae essent,polemurchi mi lites coenare,ac itineri se accingere iubent,ut nocte constcto itinere,fub lucis ortum Cithaerone Ucenderent. Sumopta igitur coena, antequam omno indulgerent proficisci rufi,connim ab hestero per Creusios deducti sunt,postius tenebris quam induci sectes. Difficulter uero pergebant,quia sub nocte ac cum timore discedebant,aspero rimas uia ad Aegosthenas Megaricus peruenere, iArchidami obuiam habuere exercitu, ibis stitiua acta fiuntqRoad cuncti conuenirent foci : quibu3 collectis uniuerssum Archidamus Corinthum duxit exercitum: dimisissede foci sciues domum reduxit. Iason uero per Phocisdem reuersus est, ubi Ηγampolitora cepit uburbia, nec ηψη plurimis interstctis uniuersam regione βrro ac igni v stiuin reliquam inde Phocidem absis difficultate emens 4 est. Cumq; Heracleam peruenisbe Heracleensitu in ruidsiecit, non eam ob causiam quod timeret ne aliquan