Dissertatio inauguralis medica de morte in fulmine tactis ...

21쪽

de Morte :n fulmine tacti S. . tua fibrarum musular palp tatione &c. pag. 8. f. IOS. quae in quibusdam prae aliis abundare potest, prouti id

obseruatiolaeS BORELLI, Ioan. de vIANA & Dia. ROCHEa b. m. ROGERO loc. cit. allatae, clarissime ostendunt.

Nonne ergo tunc facile incendium oritur ' Quam facile enim phosphorus ab electrica flamma incendatur, docet

obseruatio a MILESIo notata & a claris HA NOVIO l. c. g. 8O6. in nota adiecta recensita. Notat enim MILESIUS,

particulam plio phori longam, chartae albae inuolutam, admoto tubo eiecitriso statim exarsise in flammam ω fuma bye ; extincitam in aqua septies, tamen femper

denuo ius malam ese , sum in aere tu loco obscuro non incenderetur per Limidiam horam, a tubo tamen pollices distante exarsi, ib δε tubum propius admouit, fons radiorum lucis a tubo usque ad pho phorum quasi emannuit. Numquid vero, si haec ita fuerint, inde

maculae pulmonum, meningum, aliorUmque ViscerUm, in fulguratiS nonnUnquam obseruatae, explicari possunt Numquid hinc quoque citissima fulguratorum incendia, ne vestigia quidem eorUm relinqUentia, qUOrUm exemplum etiam adfert clariss . HARI MANN loc. cit. g. S. , at claris V AHI WARDI minime Probata, Vero u- milia redduntur' Certe per eX perientiam probatum est, electricam materiam in quibusdam hominibus incendia concitasse, qVae cito eOS in fauillas redegerunt. Ro-GER, HANO VIVS aliique eiuSmodi eXempla collegerunt.

Nonne haec illa, quae dubia videri possent, illustrant Alira interea plebis figmenta his defendere nolo.

22쪽

Diissertatio inaugaeralis medica,

Eadem materies c tmreatur.

Ex his, quae de fulminum electricorum essectibus disserui, haud difficulter patet, ea omnes illos effectus producere posse, de quibus diXi, quod sulphureis tribuendi sint. Nempe huc pertinent f. S ocatio. Aerenim tam eXtern US, RUam intern US, rarescit a mimine

electrico . anteced. num. IV. , unde sust cationem oriri monui 3. ΙΙΙ. n. III. Eo Vero magis haec metuenda est, quo certius est, quod coneumo corporis, a fulmine electrico producta 9. ant. n. I. , Vim aeris interni sese eX- pandentis augeat. II. Apoplexiab parabsis. Oriuntur isti morbi a concussione nemorum g. anteced. n. L), distensione, ruptU' a Vasorum, aere, fluidisque rarefactis& insigniter motis ob Orta f. antede l. n. Ill. 1V. ., nerUO- um pertusione 9. anteced nil m. II. , suffocatione ,. Ι. . Confirmantur Vero haec iiS, quae in animalibus, vi insigni electrica tactis, obseruata siliat. Adfuerunt nempe extrauasationes sangUinjS in cerebro HANO VIVS loc. cit. . 794. . III. Comιul DHes. Materia enim fulminis electrici cerebrum Valdopere laedere potest . antee. n. Ι.). Motus etiam fluidorum intensior I. cit. n. lIΙ.), caput

maxime adficiens tenerrimaqUe, quae nerUOS pererrant,

vasa sanguifera, conuulsionum caussam praebebit. Vt iam de liberato aere interno . anteced. L. IV. , tamquam causia conuulsionum probabili . III.), nil dicam. IV. 58ncope. A rarefacto nempe aere Pulmonum interno, unde cor impeditur, quo minUS sanguinem versus pulmones vehere P0 sit. Vitia nerUOrtim, pulmonum, si fulmine relicta, non minus huz Pertinent. V. Dupnoea duraus. Haec nascitur .cl ata de re Pulmonico, Propria sua

23쪽

de Morte in fulmine tactis. 23

sua sub fulmine sese exserente potentia errorem loci passio, viribus dein resipirationis multum resistente; vel a Vitiis aliiS, I UlmonibuS, neruis, a fulmine electrico inductis. VI. Abortus , variae excretiones feminis, alui, urinae. Ille enim uteri supponit conuulsionem n. II l. ; hae a paralysi, enormi spasmo & fluidorum motu tu bato oriri possunt. VII. La oues sensuum internorimab externorum. Concussio neruorum; impetus humo rum enormis; liberatio aeris interni; destructio organorum ad sensationes necessariorum 9. anteced. D. II.), eas produgere , si atUS autem apoplecticuS n. Il. , vel conuulsioni S n. III. , eaSilem relinquere possunt. Demum VIII. ambustiones, lacerationes partium, fracturae, commmu-tiones . anteced. n. II. & V. . Aeri tamen interno liberato magna etiam debetur comminUtionis pars, qUOdelariss . AHI NARDT pulcre monuit, at ille a me, qUum

de fulminibus sulphureis dissererem 9. IV. , iam est notatUm. Quamquam alatem, Ut eX allatiS patet, eiectus fulminis et effrici cum sulphurei effectibus satis conueniunt: illi tamen his longe erunt terribilioreS, cum fulmen elei triciam longe potentius agat c T. HART MANNloc. Qit. f. S6.) , atque eX acti0ne quasi c0mposita electrici& sulphurei constet . VII.

Aliae borum phaenomenorum caussae.

Quos hactenus fulminum effectus in corpus humanum explicare studui, tantum abest, ut solis istis, quas dixi, caussis tribuam, Ut lubens potiuS largiar, iis plures alias accedere posse. Ne ergo haS OInisisse videar, po tiores fastim Vt recenseam neeesse est. Atque Frimo quidem

24쪽

:4 Dissertatio inauguralis medica,

dem terror multum forsitan in his producendis effectibus valet. A solo enim terrore conUUlsioneS, stupores, sensuum in - & eXternoriam laesioneS, abortUS, 2POPleXi am, subitamqUe mortem oriri posse, quiS est, qui ignoret ' Terror itaque, fulminis altioni accedenS, non Poterit non illius effectus intendere, augere , facilitare. Si tamen, quod reS est, dicere licet, non adeo potenter, adeo frequenter, arbitror, agit in hoc casu terror, ac plurimi sibi imaginantur. Terror enim Ponit, Vt animam malum praesens percellat, hinc in eos tantum cadit, qui, malum, quo grauius adiicrantur, sibi viuidius celeriterque repraesentant. Sed fulgurati plerumque, fastina

saepius, Vno eodemque temporiS momento fulgure tanguntur & conscientia Privantur. Qua ergo ratione tunc

obtinebit terror' Negabis certe, in eo, qui grauissima apoplexia cito adfligitur, terrorem conspirasse , Ut morbus incresceret. Nonne simili ex ratione adfirmari potest, eum in fulguratis non semper adesse, & forsitan plerumque abelle ' Quare terrori tunc demum effectus quosdam tribuend0S credo, quando ictorum conscientia fulgure ipso vel plane non , vel saltim non adeo vehementer laeditur , Ut plane pereat. Potentius forsitan agit metuS. IS enim minuit vim muscularem , soluit eandem , reprimit fluida , debilitat cor. Nonne ergo fulgur periculosum praecedens huiUS esset tus adaugebit Verum concitationem etiam steris externi, seu tonitru ipsum, attendere debemus. Terret non ibium, sed laedit etiam sensiuS atque OssiUm comminutionem adiuuat. Dum ann. I 749. notissimum infortunium Wratis-lauiam terreret, solo fragore horrendo aedes, fenestrae concutiebantur, laedebantur. Nonne similia in corpore

huma

25쪽

de Morte in Disiue Lactis. et humano a tonitru proficisti possi int ' Huic quodammodo substitui debet vis aeris , rarefactum ambientis. Dum enim fulanen partem aeris rarefacit: alia eiusdem Pars, priorem quasi cingens, densior, rarefactum cum vi premit versus corpus. Vnde hoc insigniter premitur, malaque a densiore aere oriunda patitur. Fulmen quoque ipsum nimio & inopinato suo splendore oculos afficere potest, ut dein aegrotent, quod bene notat clariss. AHL ARDT. Neque omitti in his effectibus con siderandis debet, quod materiae inflammabiles, quas fulmen accendit, multiplicem miscelam admittant cum is

libus, bleosis, putridis ; facile enim liquet, quod, pro

eiusmodi combinationis diuersitate, lacerationes partium, animi deliquia, suffocationes, &c. multum adiuuari possint. Demum a lapsu & a corporibus vicinis, in corpus irruentibus, laesiones in fulgure tactis oriri possunt.

g. VIII.

Caussae mortis iv.fulgure tactis. L. Si cito abripiantur.

Dicta a nobis nunc ad caussas mortis, in fulmine tactis productae, adplicari debent. Ea vero cum modo eitissima sit, modo lentius contingat, iubet, Vt utramque speciem accuratius consideremuS. A cita Myrte incipi. am , utpote quae semper mirandum in modum hominum ingenia torsit. Rem itaque Paullo altius repetamus. Vita hominis, utpote mente & corpore constantis, postulat, ut commercium inter Vtrumque eius principium vel actu, Vel in potentia, quod dicunt, adsit. Istud autem commercium, neruorum & potissimum sensorii communis actioni & conditioni determinatae innititur, ita,

26쪽

α6 Dissertatio inmiguralis medica,

ut, quamdiu anima libere per sensorium commune' '&neruos in corpus, hoc Vicissim, ope suorum instrumentorum, in animam agere Potest, tamdiu commercium animae cum corpore, hincqUe Vita in nomine ad sit. Quare mors continget hominis, quando permanemoritur in sensorio communi coudis is, qua fit, Vt neque anima corpuS suum, neque hoc animam secum coniunctam unquam mutare ampli US possit. Haec vero conditio cum sensorii communis altio, Vt cUt Uslibet nerui, a tremore, ope fluidi neruei in medulla neruea producto, repetenda sit, nascetur, quando sensorium istud ad ine undum motum tremulum abiblute impar redditur, hinc, quando I) eius elementa ita obrigescunt, Vt Plane immo bilia reddantur; 2 eadem tam parUa gaudent cohaesione, ut ad se inuicem propius accedere non possint; 3

' plane atque in integrum sbluta sunt; q) loco suo ita dimouentUr, Vt, impedito inde eorum motu, in pristinum tamen restitui non possint i a causa e terna Premente, non remouenda , motuS eorum suislammatur; 6 fluidum demum nerlaeum a qUaclanque caUssa plenarie de sicit in fibris medullaribus, aut agere saltim nequit. Ad has, credo, mortis caussas omnes reliqUae reduci possunt, quod facile, si eo opus esset, Ostendi posset. Nonne vero istae enarratae a me mortis causiae meris speculatio nibus adnumerandae sunt, atque insulsis cogitationibus debentur' Non arbitror quidem, Clam PlureS mortes inexplicabiles maneant, nisi ad dicta attendatur. Neque potuerunt, iis non Praemistis, mortis citissimae, in fulgure tactis, catastae satiS conuenienter e plicari, quae vero nunc haud dissiculter elucescunt. Nempe reduci possunt M ad insolubium seu ris commuliis obrigescetitiam.

27쪽

de Morte in fri ine tractis. 27

Non sine ratione Gessistat Miserr. GAVBΙvs. Vt obscura neruorum actio inque morbis mutatio innotescat, opus esse, ut neruus cum musculo, Vis sentiens cum vi vitali seu irritabilitate comparetur. Certum sane est, multa in

utrisque detegi, quae sibi aequiparari possunt. Vis vitalis pendet a fluido nerveo cum glutine musculari con- iuncto; vis sentiens ab eodem fluido nerueo, eX parte cum neruorum glutine commixto : Vis vitalis dum agit, tremorem musculi minorem maioremue postulat; actionem virtutis sentientis simili tremore absolui, haud improbabile est. Quid ergo Nonne ab iis mutationibus, quae musculo moto contingunt, ad ea Colligere Postumus, quae in neruis agentibus accidunt 8 Suadet id virium motrici iam, quam diXi, analogia. ΝUne nothim est, musculum validiisine motum obrigescere, ut dein instiperabili vi suae laxationi resistat.-Idem ergo in nerUis, cerebro, sensorio communi accidere debet, si in enormem abripiuntur motum. At enim Vero concussio validissima in fulmine im

de sensorii communis obrigescentia, . hinc celerrima mors,

obuenire potest' bH Adsensorii c0mmunis restationem

summam. Vtor hic eadem similitudine, quae musculum inter & neruos obtinet. Muscfilias diu fortiterque ino tus tremere ineis it , demum res liaitUr. Dum itaque fui mine laeti validissimam eXperiuntur concussionem: senasorii inde communis sibilanea resolutio, citissima consequenter morS, Contingere Potest. c) Ad plenariam fensorii communis disislutionem. Haec enim concussione, perforatione, forsitan ambustione 9. V. , aeris interni elusticitate , impetu hUmoriam , fragmentis Ossium commi

28쪽

α8 Dissertatio inauguralis 1md 'a, nis e loco suo. Adduxit Dalr. EBER HARDus in Dis.

fert. cit. exemplum hominis, qui ob allisum capitis enormem satis cessit, sine ulla dein manifesta mortis caussa apparente, nisi quod cerebrum paullo minus occuparet spatium. Caussa ergo mortis sine dubio hic erat dimotio sensorii communis e suo loco. Verum in fulmine tactis eiusdem mutationiS potentissimae adsunt caussae, concuS-sio nempe insignis, aer internus elasticus , octa comminuta. H Ad cavisim sensorium coni me prementem. Quorsum sanguis, aer internus, Ossa referri possunt, quae omnia in fulgure ictis concurrere possunt, Vt sensorium prematur. Demum f9 ad impeditam seu potius plenarie sublatam fluidi neruet actionem. Haec enim Partim a corporibus prementibus e , partim ab impedita respiratione 33 sit. V. proficiscitur. Haec omnia qui rite perpendit, facile perspiciet, primo, caussa, momtis subitaneae in fulguratis reduci posse ad apoplexis Ibffocationem j forte combustionem ς secundo: cur saepe saepius tu fulgure tacitis nulla manifesta caum mortis

appareat Z & tertio, quam pulcre errerat, qui mortem

fulguratorum Iubitaneam in solam sust cationem reiiciunt, non Perpendent , id neque cum ratione, Vt hactenus vidimus, neque cum obseruatis conUenire, quae nullam saepe mortis subitaneae caussam demonstrant. IX. II. Si lentius contingat.

Fulgurati, si lentiore morte eXstin Uantur, manifestiorem illius caussam ostendunt. Innumera fere sunt, quae hanc mortem efficere possunt ergo praecipua tantum atque breuiter tangam. Pertinent nempe huc I. I ut

29쪽

de Morte in fulmine tactis. 29

I. Vulnerum grauitas , quacunque demum eX caussa induetorum. 1l. Transtus ambustionis in gangraenam crni acetum. Huc plurima eXempla spectant. AGRICOLA Chirurg. pam. V aurit. Pag. 447.) refert, flammam fulminis, per hypocaustum prius vagam, instar globi

ignei aliquamdiu rotatam, tanto demum calore pedes exussiste rustico, ut intolerabiliS euaderet aestus, hunc etiam , cum nulla ratione restingui potuisset, sphacetum perculso mortemque attulisse. Similem fere obseruationem habet clariss . AHL ARD T l. c. praef. Taceo plura alia cum in fulguratis & ambustis inde gangraena frequentissime superueniat, quod nemo mirabitur, qui Perpendit, quantopere fluida tam ab electrica materia, quam a liberato aere interno resolui debeant, Unde non poterit non facilis esse putredo & gangraena. Phaenomena in fulguratis a morte id confirmant; intra breue enim tempus intumescunt, in putredinem ruunt, atque, Ut SENECA Vult, intra piaucos dies verminant. Mirum hinc, credi potuisse, quod fulmine tacta animalia PUtredini resistant, quem vulgarem errorem refutauit GAR-MANNvs. III. Dedia. HELMONTIVS puellae nouem annorum mentionem facit, quae a tonitru primum insigniter terrefacta, postea cellauerit edere, & integro triennio nil prorsus comederit, nisi quod forte peroetiduum

assumserit Oatuor circiter aquae purae cochlearia.

scia ENCR11 historia huic est similis. Testatur enim, putris & filii mentem tanto stupore affectam fuisse a fulmine, quod tetigit eos, ut muti & sine sensu, usque ad septimum diem fere, absque cibo & potu, miseram vitam duXerint. Vid. IVCHii Disieri. cit. 3. X. Patet ex

his exemplis, sitim & famem adeo in fulmine tactis r.

D 3 stingui

30쪽

3o Dissertatio inauguralis medica,

stingui posse, ut ex ' inedia demum mors oriri debeat. IV. Pulmonum, cordis, cerebri laesones grauissimae, quae chronica quasi morte fulguratos eXtinguere sblent, atque eo facilius contingunt, quo grauius haec viscera antlmine adficiuntur 99. HI. V. VI.). V. Febris lenta. Terror enim, fulmina ipsa, laesi0nes partiUm praegreS-sae & male solutae, nimis facile visceribus talem inferre possunt labem ut lenta exinde nascatur febris, quod eae obseruatione moX enarranda patebit. VI. Demum dolores insignes N insomnia inde nata. Confirmatur hoc historia, quam clarsi. ΜOI TE A V de GRANDUILLIER Srefert, & cuius iam in superioribus f. IV.) mentionem feci. Viginti enim quatuor horis praeteri pris symptomata ista enarrata in foemina , fulmine tacta, quidemesarurit, lenta vero febris , perque totum corpus vagi admodum acuti dolores remauserunt. Hi, ad duodecisudies durarites tu temporibus tandem lateris sinistri saei evasere, insinulque ad opophasu orbita m ytiturae coronalis, , ad superiorem occipitis partem duo tumores, otii fere magnitudine, aliquatenus compresse, 'odiertint, insegni calore , doloribus lanciuautibus, minime tamen

pulpantibus, sipati. Lerito semper ab eo tempore affixa, frigore statim correpta fuit, se quando surrexit, , θυο ties proce se tempestas accessi, calor eam insignis iis dor copiUus adfixit. Tribus mensibus a tempore, quomiVerriina ei contigit ista fors, praeterlapsis, insomniis

vexata obiit. Habentur haec in tammeutar. de reb. tu Scient. Natur. Med. ges. VOl. XI. Pag. 24S. Clare autem ostendunt, mortem magi S lentam in fulguratis ex doloribus, insomniis, febre lenta, contingere poste. Vndenam vero isti dolores in proposito casti Z A metastasi sine