장음표시 사용
21쪽
cessit, ad calorem auctum sibi respiciendum esse, autores censerensi ipsis quoque lotionibus antiphlogistica addenda esse, fuerunt arbitrati, ideoque ad aestum matricis refraenandum atque ad febrem eius particularem mitigandam, anodynis succis, pro iniectione fuerunt usi. y
De anastomos vasorum sanguiferorum a retentis in utero post partum rebus , quae claudi vasa non sinunt.
Aliquando maior, quam vires mulieris ferunt, sanguinis copia, ex matricibus fluit, Cum illae paulo ante foetus emiserunt, atque in sese penitus contractae nondum fuerunt, quapropter non potest non in cauum uteri descendere et magna vi erUmpere ille ipse sanguis, qui hactenus, per adhaerentia fundo matriciS V nosse secundae oscula in placentam Vterinam, et eX ea, interueniente vena umbilicati, ad foetum progressus fuerat: Sanguini, qui necessario ex uteris puerperarum fluit, Lochiis nomen esse, nemo nescit, etiamsi ille sincerus semper haud est, sed variis aliis rebus ex partu residuis miscetur, ita quidem, ut duplici intuitu, et sanguinis residui necessario educendi, et remanentiS cuiuSdam peregrinae rei respectu, ad purgandos Vteros animus aduertendus sit medentibus. Potest autem aliquando fluxio sanguinis post partUm non esse nimia, etiamsi talis videatur. Veluti enim foeminae natura tenues et exsangues in fluYibus lochiorum, etiam sine morbo, parciores esse solent, ita haud paucae, non minus sine aegritudine, aliquando etiam per speciem motus critici, infundendo post partum sanguine liberaliores esse possunt, ut in statu aliquo haemorrhagico colliquatiuo esse propterea videantur:
Neutiquam autem primae apparitioni fidendum, et ad adstringen-C a tium
g PAVLus in fluxu Mensium nimio per Aletrenchytam Instrumentum ad eam rem factum succum plantaginis, aut strychni quod solani species interque stupefactiva est remedia) aut psyllii aut hypocistidis aut acaciae
succum infundere iussit. li) Celer est uteri in sese contractio. Regnerus DC GRA AF sedecim circitet dierum spatio ad pristinam fere magnitudinem uterum recurrem, affirmat. de mulier. organis cop. 8.
22쪽
tium usum confugiendum statim est: Millenae feminae, ait Elustrisu ALLE Rus') ex Achiis suppressis pereunt, s una ex haemo
rrhagia nimia a partu perit, nec dubium est, nocitura esle, lotiones, Vapores, epithemata, quibus multi sanguinem istum, nimium fluere sibi visum, derepente, magna sane Cum puerperarum noYa, supprimere assolent, quos scire oportebat, foeminas sanguine bono turgidas, easque, quibUS VterVS a grandiore foetu et a spatiosis secundinis, atque ab uberioribus chorii amniique aquis valde distentus fuerat, maiorem, etiam secundum naturam, sanguinis vim deiicere, siquidem ante, quam substantia parietum uteri
cellulosa eXinanita, et Venae, quae grauidis Vehementer intumescunt, et sere Varicosae sunt, penitus in se restrictae fuerint, cruor eX Vtero manare non desinit. Deinde qUoque euenit, quo haemorrhagia grauidarum euacuationis criticae ossicio sungatur et
febrem lochialem infringat, impediatque, quo minus illa in schema inflammatorium transire possit, qua intercepta non possit non oriri phlogosis, quae in viscere matricis spongioso in malam rem non potest non Vergere. Proinde, non nisi tunc, de sistendo sanguine, sollicitos esse medicos oportet, quando signa exinanitionis ex spasmis abinde Ortis in foemina conspiciunt, quo tempore, tentatiS antea iis, quae intUS, eX indicatione causali, hunc
in finem accipi possunt, ad essicaciora aliqua stegnotica η) foris applicanda, confugiendUm esse, amores arbitrantur. Verum inanis ille labor futurus est, quod si superstes aliquod intra matricem corpus suerit peregrinum, quod matricem in sese et ad sitam pristinam paruitatem reuerti non sinit. Quamdiu enim in notabili aliqua extensione, propter secundinarum reliquiaS, uterus p e manserit, aperta quoqlle manent ista Oscilla, ex quibus, post pa tum , sanguis fluere solet. Quapropter auferendum subito omne illud est, quod contractionem matricis et clausuram lacunarum sangui-
i In Praelect. Academ. BOERH. de Coucept. t t. γύ. v. DimissIS. not. r. h) Suffumigium stegia oticum ad fluxum proponit Harmonita Gynaeciorum p. II. Lycium super carbones poneS in vase: Est autem Lycium succus
austerus adstringens, simi Iis omphacio aut hypocystidis succo) et mulier desuper sedeat, ut fumum in matricem recipiat.
23쪽
saiaguinem stillantium impedire potest. Etiamsi autem heterog
nea aliqua corpora cum sinet I in Uteris nata, quae molas appellant, redire in sese partus officinam haud sinant, euenire tamen solet frequentius, quo relicta placentae pars, qUando illa, obfirmam cohaesionem, a parietibus matricis abire noluit, suo volumine constrictionem eiusdem fieri decenter haud sinat. Fit igitur, quo sanguis, vel qui in cellulis substantiam cauernosam uteri efficientibus, vel, qui in venis, eo tempore valde distentis, si1-perest, atque etiam ille, a tergo per arterias irruens, qui hactenus nutriendo foetui inseruiuerat, in Cavitatem nondum exacte deletam defluat, grum escat, et sub thromborum specie effluat, et puerperam eo VS Ue deiiciat, ut periculum mortis subsit, nisi obstaculum contraditonis uteri remoueatur, id quod vibimminente quoque ab ortu, dehiscente ex parte placenta, fieri, supra propositum fuit. Etiamsi autem tunc manuali maxime opera, si recens partus fuit, utendum est, et, quod abortum inter haemorrhagias, eX placenta mota, Orthim ac porro haud euitandum concernit, etiamsi nulla nec interna nec externa auXilia tunc proficiunt; Attamen, quod secundinas a partu relictas attinet, alienum haud est externis uti pharmacis, quae conatus post partum leni aliquo stimulo excitare ' vel os Vteri internum a spasmo claU- sum aperire valeant. Quod si autem a placenta violentius abducta, ideoque ex vulnere, sanguis arteriosuS fluat, id quod color ru-
I) Ad partum promouendum et Iochia educenda consulit MIPPO RAΥΕs de
Morbis Midistrum Libr. I Erysimum in aqua decoquito, et ubi efferbuerit, oleum affundito et refrigerato et sumtum exinde parato: Ex decocto foliorum Lambuci fomentum parato. Ad secundinaS contentas commendat Encathismata ex foliis et surculis allii, aut ex Chamaenaelo et Chamaeacte, qui fambucus humilis est, seu Ebulus. Praeterea sustitibus utendum, decoctis in olla artemisia, Iride, sabina, pulerito, calamintha et similibus, olla sellae supposita, cui mulier, vestimentis undique circumsepta insideat: Odoramenta iugiter sustienda sunt, quae possint secundam subducere, ad quos usus eXcellunt, Cardamomum, bdellium , cum subina, thus, styrax, ladanum, agailochum et huiusmodi. Νicolaus ROCHAEVS de Morbis Mulierum curandis
Cortex pini per sustitum necat partus et prolicit secundas. 33IOSC. Libr.
24쪽
heus docet, et ardens dolor, quem se eminae eo tempore, in loco, cui placenta adhaeserat, percipiunt, una Cum febre, illud haud latenter significat; tunc sane iniectionibus mucosis, de tragacantha , gummate arabico et Amili re consectis utendum esse,
De suoribus mucosis lotio e continendis.
Menses mucosos 'o appellauit HIPPOCRATES, pituitosas viςri destillationes, quae eX cryptis mucosis GR AFFII circa os uteri internum et in tota vagina muliebri reperiundis, contingunt; Illae mox solae sunt, mox aliquam cum mensum sanguineo fluxu vicissitudinem habent, atque vel illum praecedunt, vel Consequuntur, aut eidem immiscentur; saepe criticae sunt, aliquando ex cachexia muliebri, tanquain causa sta progerminant, suntque symptomaticae; Interdum ut morbus primarius sistuntur; Quandoque simplex mucus est, aliquando acris et muliebria aliqua voluti intertrigine assiciens. Benignam BUXionem Vocant, clam pituita viscida ex fontibus suis copiosius in sinum muliebrem destillat; ast, maligna illa est, cum vel scOrbutum, vel causam aliquam inhonestam, Veneream, pro fundamento agnoscit. Deinde illa, quam pituitosam dicimus, vel chronica est, Vel breuis, eaque Vel periodica, quae ad lunareS motu S Oritur, vel Vaga, incerto tem Pore proueniens. Quaecunque autem illae fuerint, si a causa in terna , diuersam curationem postulante, recessero, volunt munditiem, quam lotionibus, ') balneis, spongiis lacte plenis, procurare positimus. Absint autem enicaciora adstringentia, quorum usu fluxio, quae plerumque critica est, cohiberi et grauioribus malis occasio hinc suppeditari pollet. f. X.
m) κα- νια φυνφυιτωδεα Menses mucosi HIPPOC. de Morsis Mulierum Lib. r.ei 3 In fluore albo mulierum, uteros colluit HIPPOCRATES. Quodsi, quae a collutione secedunt, pituitos a feruntur, rursus colluito triUm aut quatuor dierum mora interposita: Postquam autem, quae secedunt liis coitutionibus expurgata fuerint, si quid cruenti, velut ab ulcere contigerit. acerbis deinde colluito. de Morbis Mulierum Libr. a.
25쪽
De Fluxibus uterinis putridis lotione fanandis.
Peius illud morbi genus est, quod in fluxu putridae ac foe
tidae materiae eX uteri Varia regione procedentis, consistit. Qua de re, si qua in genere monenda sunt, animaduertendum hoc est, ulceribus eiusmodi inflammationem semper iunctam esse, vel vicera ex aliqua uteri aut anneXarum illi partium inflammatione, quae mature haud discussa fuit, nasci, cuius rei signum est, quando acris aliqua et rodens materia destillat ex muliebribus. ') Si autem de singulis ulcerum speciebus sermo habendus est, eae obseritatis constat, aliqua ex illis solam matricis vaginam depascere, alia intra uteri substantiam nidulari. Suspecta aliquando sunt et ab
inhonesta causa, atque a contagio Venereo oriUntUr Vlcera,
quae sinum mulieris perfodiunt, inque eius tunica glandulosa feruntur, e quorum numero quoque ista sunt, quae in fistulas perinaei desinunt, Vel vicinam urethram deuorant, quibus singulis, eiusmodi foris admouenda sunt remedia, quae et munditiem procurare, ' et sensiam doloris vel pruritus mitigare fi) vel
callum educere, nouamque et sinceram carnem inducere pote
runt. Aliquando etiam a partu dissicili putridisque succis ex matrice fluentibus eaeterna muliebrium infici selent, cuius rei causisimilia
o) Si uteri ab ulceribus inflammantur, acutior morbus erit, et multa foetida
et purulenta ex ipsis uteris egredientur, aliquando etiam instar loturae carnium: HIPPOCR. de Morb. Mulier. Libr. i. p) Cum exulceratae matrices valde fuerint, sanguis autem et pus expurgetur, et grauis odor fit, calida Iauetur foemina et foueatur, et clyster uterinus iniiciatur ex acrioribus et emollientibus et austeris, aqua etiam et vino. HIPPOCR. de MorbIs Mulierum Libr. s.
q) Ad punctionein et pruritum matricis: Marmonia Θπaeciorum Tom. I. p. 73 Mulierem aqua marina repefasta fovebis: Nitrum comina cum lotio, in quo adiicies lapillos ardentes: Exinde fouebis: Frumentum vetus decoques in aqua, exinde fouebis. x) Nicolaus I OCHAE Vs de Morbis Mulierum curandis sarcotica immittit Thus, aloen, myrrham sarcocollam lacte vaccino cocta. s) Si a partu infantis muliebria ulcus habent amygdalae terendae cumque bouis medulla coquendae sunt: His muliebria Vngenda sunt et perluenda sunt aqua myrtina. HIPPOCR. de Morbis Mulier. Libr. I. Exeunt putrida et purulenta, et abinde ulcera fiunt. HIPPOCRATΕs de
26쪽
similiter, nec minus, Cum cancer substantiam Uteri deuastat, ea iniicienda sunt pharmaca, quae essi lenti S materiae acredinem temperare, et morbum nisi fanare, trahere tamen, et partes, quae
adhuc lanae sunt, securas praestare, possint. )3. XI.
De purulentia e cauit ut e matricis prolueuda.
Ast frequentius euenit, quo illae res, quas post partum emue re oportet, sanguis scilicet grumescens, et secundinarum relictae
portioneS Vel membranae atque etiam Peregrina aliqua corpora, quibus molis nomen est, cum os uteri internum a spasmis clausum vel fluxus lochiorum per alias causas antea adductas impeditus fuit, a calore vitali, eo tempore per febrim aucto, in pus malum, id est in materiam acrem foetidam, ex putrescentium rerum fibris solutis coctam, conuertantur; Id quod equidem seri aliter nequit, et consti lium quoque est fieri, siquidem ista materies, ex putredine acredinem non leuem consecuta, suo stimulo dolores post paritim eXcitat, suaeque ipsius excretionis causa hoc ipso eicitur:
Veluti autem , quid sub isto lochiorum oppressorum statu factu opus sit, expositum iam fuit, ita, quid nunc, cum putrida fluunt lochia consultum sit facere, similiter exponam. An lotiones in matricis cauitatem iniici possint, dubium quibusdam videri posset ideo, quod, si liquores iniecti, superueniente spasmo, includerentur, metus sit, ne illi, putrescendo, malos succos augeant. Enimvero tam parum hac de re metuendum est, Vt potius in liquorum, acre pus diluere, putredinem a item. silpprimere Valentium usu,
Cum ulcera in matricibus ex ab ortu, vel alia de causa nata fuerunt, primum fouenda mulier est decocto foliorum Actes Sambuci) deinde, post fotum, smegmate, ex vini faece colluito. Post hoc, Vino meraco albo matrjem luito. Clysterem in os uteri inlicito : HIPPOCRATES de Morbis Mulierum Libr. I. t) In cancro matricis apud Mos Cpiro NE et laudantur encolpismi aut iniectiones ex cydoneis malis, cum alumine sciisti, acacia, quae Gumini ara-bicum nobis est) Lycio et hypocystide qui succi adstringentes sunt et ex acido austeri) coctis. Harmonia Gynaeciorum Tom. I. p. 79. In cancro uteri PAVLvs Aegineto consulit per metrenchytam iniiciendum plantaginis cremorem cum lacte mulieris.
27쪽
unicum tunc ponatur praesidium, μ) nisi mulierem, resorpto pure, ex febre putrida, puerperis Valde inimica, eXtremum Vitae periculum incurrere malimus: Ita quoque pus, quGd ex tuberculo rupto
in matrices effunditur, eluendum esse, IIIPPOCRATES Censuit. Eadem de causa, cum peregrina in uteris manentia intra ipsos computruerunt, fit, quo, aere per putredinem Orto, liquidis scilicet morbosis in minimas moleculaS euolutis, oriatur matricis empneumatosis, quae sese , tumore abdominis, ad percussionem sonoro, fatibusque foetidis de matrice subinde procedentibus, manifestat, quo in casu veteres similiter solus insessusque, reserandi ostii matricis et educendorum flatuum uterinorum causa, consulunt. I)
De utero stricto per lotiones laxando,
Morbosa haud raro partium muliebrium occurrit angustia, a fibris nimia elasticitate donatis, aut membranis praeter natUram ostio uteri externo innascentibus, orta. Fit etiam, quo ad internam
u A VI C EN NA Libr. 3. F. II. Tradi. a. Iniicit unguentum basilicum soluendae placentae causa. SENNERTUS Prux. Libr. q. Parte a. Sedr. 7. c. a. secundinas remanentes suppuratione solui scribit: Certe de secundinis abortuum minorum constat, eas suppuratione solui. DIONIS Libr. 3. cap. CN AURICE AU O . ψις. a. IniectioneS, cum putridae secundinae sunt, suadet, ex decocto hordei et usum illarum, quater per diem, contra matricis a putrida secundinarum materia, contagium, praecipit. . x) Interdum pus intra Vteros gignitur, quod ex tuberculis in utero subortis contingit: Celeriter, priuSquam pus in uteris in totum indurescat, expuringare illud oportet. HIPPOCRATEs Libro de iis, quae uterum non gerunt. y) Empneumato si uteri medetur PAVLVs Aegineta Encathismo ex decocto rutae, pulegii, artemisiae , aliisque herbis calefacientibus et flatus discutientibus Tom. I. in eo. p. 168. perque metrenchytam iniicit decoctum origani, foliorum viticis, ammeos , ex vino, addita hiera picra. Si uteri inflati fuerint, calida lauandum crebroque toto corpore insidendum, interdum, ad umbilicum usque, fomentum adhibendum, et ea, quae purgent , non mordeant, in subditis apponenda: Sussitus ex odoratis, pudendis adhibeatur, naribus vero ex graveolentibus. HIPPOCRATES de
28쪽
tur inuicem, aut cicatrice aliqua, eX quo vis partibus istis illata est , aditus claudatur; Etenim non Vnus foeminarum istarum, quas atretas Vocamus, modus est, sed is haec clausura, adductis sub Varietatibus, alia atque alia esse potest, et diuersa matricis ossicia abhinc intercipiuntur. Etiamsi autem, in plerisque casibus, chirurgia ipsaque manualis opera, unica auxilio esse possit, tentanda tamen foris etiam sunt ea, quae molliunt, insessias scilicet, quos cncathismata graecis appellari, paulo ante indicaui, balnea etiam atque unguenta, 'o Vt alia, quae praetentis instituti haud sunt,
nunc non adiiciam, si fortasse sarcomata ct tubercula venerea in sinu muliebri nascerentur, et internor lin medicamentorum usum postularent, utpote cui de medicamentorum topicorum effectibus sermocinari constitutum nunc est Unice, relictis iis, quae, alio respectu, ad hanc rem aliquid conferre poterant. Nihil quoque impedit, ad hanc stricturae uterinae ideam reuocari illam obstructionis mensium speciem posse, quae eX spaSmo Vasa Uterina praecludente oritur. Quo dsi ergo foemina, sub aetatis flore, Vterum non gerens, nulla sanguiniS spissitudine laborans, et optimis caeteroquin humoribus gaudens, ex solo spaSino, os uteri internum Claudente, mensium desectum habet, atque menstruis, maxime illis, quae ex uteri ipsius Vasis, ideoque ex ostio matriacis interno procedunt, ponitur Obstaculum, quod ab eYterna Causa natum est, quando refrigerio incautius admisso viae sanguianis occultatae fuerunt; Quod si etiam in solidis mutationem aliquam passae matrices sunt, ut illis ad mentem HIΡΡOCRAI Is vel obliquum os internum sit, vel alio modo stus illarum naturalis
et sterilitatis quoque, causa fieri posset; 'b Hisce sane uteri affe-
χ) Fit angusta quaedam interdum circa muliebrium locorum os praeclusio , quam cpita οὐ uppellant: Medendum igitur est encathisrnis mollisicantibus, quae constituuntur ex hydrela eo et foenu graeci elixatione. Hurm. Gynaec. l. c. a) HI PROCRATEs de Moi bis Mulierum Ithr ι. Si mulieri cκω, quae concipere nequit, Occultentur menses, nec possint illi viam extrorsum inuenirer
29쪽
ctionibus non poterunt non utilem praestare operam medic menta omnia chalastica dicta, quae leniendo proficiunt, et tam spasmos sopiunt, quam ostium uteri internum, maxime, si illud aetate prouectioribus occallescere incipit, molliunt. Nollem adeo negare enematum, pro sterilitate abigenda, essicaciam, quod si illae, ex rebus tam robur fibrae auctum laXantibus, quam talibus, quae fragrantia sua, nerueam Vteri telam suauiter assicere et spiri
tus illuc pellicere pollent, compositae fuerint, 'o qua in re alie
nos fumos, excitandorum quoque una mensium causa, admitti
solitos, alienos ideo haud esse arbitror, quod fragrantibus robus, ob similitudinem, quae illis atque fluido nerveo intercedit, in ne uorum systema aliquod possit esse imperium. Absint autem per omnem modum acriora pharmaca atque drastica, maxime illa, quae sub pessariorum forma ad ciendos menses a temerariis mediciS, HIPPOCRAΤΙS tempore, veluti in Libris de Morbis
mulierum habetur, applicata UteriS filerunt, QUOS COUS non
laudat, sed eosdem, in altero illo de morbis mulierum libro saltim enarrat, siquidem, mitissima quaevis, fumi fibram spasticam relaxantes, q) balnea et insessus, quibus mollientes herbae inco-
nire, morbus sit. Hoc autem accidit, cum os uterorum conniuet et existenuatur, aut aliqua muliebrium pars in se contracta est. Si enim aliquid illorum est, exitum menses inuenire haud poterunt, nisi matrices in statum naturalem reuertantur. Accidit autem morbus illis maXime, quae angustas matricum vias habent, aut quibus ceruix uteri extra muliebria iacet. b) EROTIs, de cura agens, qua matrices ad conceptionem aptae reddi posis sint, ita habet: Si fuerit phlegmatica et crassa, faciamus et balneum do aqua marina et salsa, ad moderationem tamen aquae imponimuS iunipevum, nepetam, pulegium, absinthium, artemisiam, hyssopum: In hoc balneo faciat moram, quousque satis sudet: Postea recipiatur caute in Iemam et bene cooperiatur. Cons. Harm. GFnaec. Tom. I. l. c.
e) Pessaria plura ad menses prouocandos, vide apud WΟLPHIVΜ Har non. Θnaeciorum Tom. I. p. 46. d) Suffumigium ad ciendos menses, ex ER ΤΕ de Ρasionibus mulieris, Hammonia Gynaeciorum proponit Tom. I. p. 02. Folia lauri et sabinae, trita ponantur 1uper carboneS vivo S in sede perforata, et desiiper sedeat mulier et fumum recipiat per inferiora: Valet etiam praedicta fumigatio, de cumin foeniculo, anetho, calamintha, melatha.
30쪽
ctae fuerunt, ' post medicamenta interna, hoc ipsum, securius
De purgamentis puerperarum retentis, lotione educendis.
Grauius et periculosius malum est, si sanguis, quem post
partum fluere oportet, relinquatur, atque Vel in cellulosae uteri substantiae cauernulis subsistat, vel in cauitate ipsa uteri collectus in grumos abeat, impedimentum allaturos, quo minus reliquus crUOr, quem, Vteri contrahendi gratia educi fas est, exire pollit. Si utriusque huius euentus causas rimemur, positant equidem inter externas esse variae, frigus incautius admissum, animi pathemata; quodsi autem internas respicimus, duae sese osse-xUnt, quarum alia in motus uteri, quo ille sese cum aliquo nisu elastico contrahit, desectione et dolorum a partu solemnium a sentia, alia autem, in robore fibrarum matricis per spasmum audio,
consistunt: ubi enim vel dolores post partum spontanei plus iusto
H Altheam coque, exinde supersedere mulierem Acito ad vaporem: Sic menstrua educit vetus Autor apud NOLPH: UM Harmovia Θnaeciorum I Om. I. p. 48. Balnea et insessus ad retentiones mensium praescribit Nicolatis ROCH AEVI de Morbis Mulierum cui undis cap. q. apud Harm. Gynaec. T. Il. p. 343. sabinae, herbae origani, calaminthae, pulegii, meiathastri, chamaemeli, peuce, dani, absinthii, foliorum lauri, lauendulae, artemisiae, florum famis buci, radicis Valerianae: Coquantur, repleatur sacculus his rebus, super quem in balneo sedeat mulier, et super femur faccum artemiliae calidae
Fotus, evaporationes et sussitus ad ciendos menses proponit Nicotius Ro-C A A E Vs de Morbis Mulierum curandis cap. apud Harm Θnaeciorum p. I s. Abrotani, anethi, artemisiae, chamaemeli, florum sambuci, seminis lini. Ex his contritis et in vino coctis in vaporario aut solio, balnei loco, vaporetur mulier. Id O S C H 1 O NIS de mensium retentione, balneis curanda, Consilium: Quod uterum ipsum attinet, cum foemina super insessibus collocata fuerit, aut in balneum descenuerit, eandem vel spongia vel lana molli, ab umbilico ad inferiores locos, cum aliqua commotione fricari Oportet, ita, Vt quotidie frictiones augeantur; post insessus autem et balnea, unguentUm ex oleo Irino vel illo quod cum Nampsucho maiorana in coctum est, partes in ingendae sunt, quibus ipsum uteri os internum perungi oportet Hurm. conoec. Tom. I.