장음표시 사용
11쪽
CAUSSIS CORRUPTA JURISPRUDENTI E.
ILLUSTRT ET PRAEPOTENTES ULTRA IECTINAE PROVINCIAE ORDI NE S. HUJUS URBIS SPLENDIDISSIME ET GENEROSISSIME PRAETOR. NOBILISSIMI AMPLISSIMI ET PRUDENTISSIMI CONSULES ET SENATORES HUJUS ACADEMIAE CURATORES. CURI PROVINCIALIS SENATORES GRA-VlSSIMI.MAGNIFICE RECTOR. CAETER DIVINARUM ET HUMANARUM RERUM GLARISSIMI ATQUE ERUDITISSIMI PROFESSORES. REVERENDI ET FACUNDISSIMI VERBI DIVINI PRAECONES.CONSULTISSIMI EXPERTISSIMI, DOCTISSIMI II ALIUM CUMQUE ARTIUM DOCTOREM AC MAGISTRI. CIVEM ET MOSPITEM OMNIUM ORDINUM ET DIGNITATU SP CTATISSIMI A QUE ORNATISSIMI. TU QUE FLORENTISSIMA STUDIOSAE VENTUTIS CORONA, AMOR, C URA, ET LABOR NOSTER.
Escio, ita re fat, ut, qui hanc virtutis
honoris sedem tantum quod aliqua cum siducia conscendi, ex templo horrorem ac metum
12쪽
cunctos distiandi per artus, constantiaeque meae rigorem laxtri , atque infringi sentiam : Sive enim ad me , sive ad vos specto, equidem non animadverto causam tantae, tamque subitae perturbationisu Nam , cum jam diu ipse
Unus ex togatorum Umero fuerim , atque ex Academiarum usu, in quibus Jurisprudentiam professus sum, publice saepius verba te cerimi hactenus mediocris, neqU Omnino rudis dicendi visus sim , saltem didicerim aciem atque adspectum splendidit frequentis concilii sustinere , non potuit in tanta civitates felicium ingeniorum copia ornatis morum atque cruditissimorum hominum consuXUS pro concione primum dictum insoletis aut inexspectatus accidere cum nuper paribus Amplissimi hujus ordinis Auffragiis ex communi omnium voto ac desiderio anteces' designatus sim . non debuit cum maxime au- spicanti hanc dignitatem terrori esse ipsa , qua motus Ultrajecto Frisiam mutavi . publici de me judicii conscientia. Ego tamen quo haec, quae praeterea mei honoris causa proximo quadriennio acta sunt , mecum re-PUto, eo magis mens animi mei praestringitur , minusque ossicium suum lingua facere potest et Arguit enim ea pu- biici erga in affectus constantia vos spem de me conce- pisse majorem aliquanto . quam mihi ipse ausim , aut elim tribuere. Qua re quemadmodum pudorem meum Mnerari sentio , ita prorsus video me hac hora in pericu- Ium deducere non hujus modo scenae eventum , sed omnis etiam fructum existimationis , quam mihi qua- icunque hactenus industria comparavi. ImpetraVeram sane a judicio . an benevolentia populi Frisici illius generosi, verantque Virtutemin non simulatam sapientiam suo pretio laudabili atque invidioso exemplo aestimantis , uti mea esse aliqua existimaret specimina Cujus rei ego quae
13쪽
alia documenta adferam , quam prolixam voluntatem ac muria centiam , qua me , cum huc publice iterum invitatus sum , iterum prosequutus est , etiam tertium . nis
jam gloria indolis vestrae, coeli , solique hujus sis ,
ingenio , amoenitate , atque elegantia incomparabili vi-
me ultro monuissem, prosequi voluit perinde quasi rebus didicisset posse opera mea inusitati quidpiam ad egregium publicum adferri Sed ille quod animi munia tudine honesta erga bonam mentem ambitione multis populis superior bullis inferior est . quidquid hominibus
laudatis egregium , aut non paenitendum videtur . id hu- emanitate sua , ac liberalitate non indignum arbitratur ergo vero hanc Utrum meruerim , an secus , non exspe
stabitis uti per me definiam, cui dissicile sit eorum detra here auctoritati . quos comperi de me benigne sensile inverecundem honorem admittere . cui parum suis ciam. Quanquam utcunque erit , poterat haec mihi in Frisiis qualiscunque , at honeste partari opinio in his quae agerem animum addere , di securitatem praestareta Prorsus ut illic in parvo quidem oppido , sed in inclyta magnanimae Civitatis Academia milii fortassis tutius sui et haerere . quam hoc novo honoris processu in Urbis Belgi Principis celebritato versari , sub summo- mTominum oculis novam , atque incertam amat sortunam experiri Utique quamvis fatear mihi jucundum pariter gloriosum duorum illustrium de me populorum fuisse certamen , tamen quo hoc diligentius alter egit uti me haberet, alter uti retincret , o mihi in presenti ne res infra exspectationem cadat, magis laborandum intelligam cum experiundo compertum sit etiam summos viros saepe dicendi eventum fefellisse , non injuria ne id mihi hodie in amplissimo hoc conventu accidat. VC- s hemenis
14쪽
hementius extimescam. crum acta jam alea est , quid ni ut Imperatori proxima quaeque victori , ita, Professori proximus quisque honor sequentis instrumentum sic Sed ego cum ad ingenia vestra specto , quae ad literarum studia inclinata habetis , cum ad assectum . quo hos passim caecipitis , qui illas aut profitentur, aut sectantur, cum ad singulorum vultus atque ora , in quibus vi rem mentium , alacritatemque latami faventem videre videor est protecto , ut , quod apud Frisiam honoris
benevolentiae habui . id apud vos inventurum sperem neque jam metuam , ne in laoc honoris mei inoressu de causis corruptae uri rudentiae pro tenuitate ingenii mei dicturum temere adspernemini. Duanquam ina elegantior, investigatu dignior quaestio quam illa , cur, ubi priora tempora nominibus tot excellentium Ctorum inclaruerunt , nostrum potissimum obscurum atque ignobile vix paucorum lumine, gloria illustretur Adeo enim rara sunt, quae post memoriam nostram cum notabili lau- de ab his prosecta sunt aut tam aliena atque inania , ut appareat plerosque nihil magis , quam hanc artem , quam profitentur , ignorare , . quod doctissismo cuique . Megenda civitate principi propter singularem ejus aequita--tem , Variamque sapientiam ante sanctum tenerabile u--tis Romam nomen erat, cum maxime superVacuam, atqUC
alienam ab omni non solum doctrina , atque elegantia sed a communi quoque usu , ac vita subtilitatem praeferrea vaeleatur tamen publice placuit id in judiciis adhiberi. 1 in Academiis doceri . si in hoc tot seculorum dei
periculo velut commune gentium , nationumque jus ob . atmate consensum est , dabitis majestati reipublicae , ,e- nerationi orbis temporum experimento, ut hanc artis nostrae contumeliam non ejus ineptiae , sed inscitia non
15쪽
assequentium imputetis quemadmodum tecum vigor
ad secuti ornamentum tranquillitatemque pertinet , ita ea rum scientiae tanta sive sortiana , sue prudentia fuisse vi deatur, quanta fuit Etem illa Urbs in tantis imperii finibus ac copiis non solum inveniendi , sed etiam per tot secula retinendis Atque ego cum ad populi Romani or tum , progressuinque aliquando animum adjeci qua re maxime imperium quaesiverit , repererit , habuerit , domi mecum reputavi , semper arbitratus sum virtuti rea fortunae multum , sed plus aequabilitati juris severitat debuisse . neque X initiis tam ahgustis atque humilibus ad tantae amplitudinis instar ulla re magis , quam legum excellentia heligione emicuisse Si enim robur, si opes, si in eira ejus considerem , tum quot inqua gente pariter vicinas , atque inimicas invenerit, eum paucis Viribus , paucis opibus priorem , nedum parem dixerim inferiorem mi illis Idem si mores , si fidem , si laborent conseram , plerisque majorem domita militiaeque suis non temere conjiciam. Adeo facile arma valebant, ubi urbi , nc urbi tantum , sedi castris disciplina consta ret , utrimque tantum pudor , quantum virtu for tuna exequeretUr Verum quo magis ea legum majestas declinavit . eo ortasse justior fuerit disputatio , qua causas tanti mali pervcstigares his repertis tandem remedia circumspicere possitis Nisi veris mile sit rerum naturam consenescere aut hominum ingenia decoquere , madadquirendam artem, qua humanae societatis vincula continentur hodie inidonea fieri Sed quis id serio censeat
cum caeterarum artium quotidie novam atque immania incrementa appareanis Date mihi veneranda illa gerussa
secrurum studia aut , si mavultis ista , quibus rerum abdita naturae secreta investigantur , ecquando occurrit ullum
16쪽
ullium tempus , quo a videri possunt ad illam persectis sis laudem adicendisse , ad quam non credimus , sed videmus Gregiorum hominum ingeniori atque industria evasisse. Iam si medicina , si mathesis , si pleraeque aliae longius progressae sunt , quam quo erudita sedula potuit vetustas adspirare , prosecto quid est , cur una tam infelix habenda sit civilis scientia , ut, cum natura caeteris ussciat si s maligna , aut excusanda videatur j Sed ego existimo , ubi prioribus jus sui vel ad hanc venire , ipsamque non a parte tantum ista intueri , quae vulgaris publica est , sed ad interiorem quoque illamin sanctiorem
cura atque industria perrumpere , OS , Una inde arcemur, non tam modo humani ingenii , quam studii atque opere prohiberi Ea enim rerum humanarum ratio est ut his artibus , quibus inventae sunt, facile retineantur sin carum pigeat, pleraeque marcescant sensim mcorrumpantur. Adeo , quae familiarum aut civitatum egregiae lebrantur opesin copiae , hae quo minus stent aut ca-
dant, quid praeter disciplinam efficit Z At quid ni ut harum , ita artium fortunae cum utentium moribus varientur quem in nostra torporem , atque oscitantiam expetimur, hic a pristinae severitatis sive ignorantia sive negligentia proficisci putetur Penique si quis eadem aut pari animi contentione ac via . qua non modo priscis temporibus . sed insuperiori praesertim seculo grassati sunt egregii homines , ad illius perfectionem enitatur , huic quod ad summam scientiam pertineat homine in foro excellentes, aut in republica principe dignum . nihil magnopere defuturum videatur Fugit enim vos ratio, Audi tores , si eos vulgaria cogitasse existimatis , aut circa ima substitisse . si in legibus saltem verborum aut literarum
calumniis adquievisse , si id egisse , ut aliquem exprime
17쪽
rent non e , sed nomine prudentem. Non ita stri sed sedcbat illis ut in vita , ita in hac civili scientia parum sublimia assequi . qui tantum humilia cogitant, aut illo rum praesumpta desperatione statim in plano morantur. Igitur ex summis opibus, praeclaram scientiam uer-
sectum justitiae sacerdotem requirebant, qui non tam legum memoriam , quam intelligentiam . neque tam artis praeceptas quam omnem doctrinae ambitum . sapientiam
que circumferret Itaque hercle illi sese studebant, di,
lecticam humanitatis sacri ac gradus vitiorum et fu . Virtutumque momenta ac causia cognoscere, etiam literas politiores a que antiquiores explorare Latinique ser
moni Originem , usum , ac proprietatem , tum principis ad A, -- populi vitam , Ore , ingenia , atque aetates , quibus fcrevisse quibus adolevisse , postremo eo magnitudinis surrexisse videretur , ut prope mole laboraret sua , pro- , pritSque tandem viribus consumeretur . memoria . atque animo complecti. His illi necesse esse arbitrabantur quivere , atque ad publicam utilitatem pro dignitate professionis responsurus esset de vetustis legibus , in quibus jam
temporum injuria antiquos mores vocesque saepe deleverat , aut inumbraverat, quibus tamen moribus , vocibusque aequitas, id est , legum vi , ac potestas contineri prodi videbatur. Atque ad illam tam variam , amplamque omnium rerum scientiam ubi deinde usum atque exercitationem adjiciebant . profecto qui sieri potuit , ut ne inde admirabilis minuidiosa exundaret sapientia , ita in republica felicis seculi luxuria coerceri , ch sepe impoten Atis sertula: impetus retundi atque infringi potuit His sanea pelta retundi atque intringi potuit
artibus' studiis fretus Antistius Labeo ille Proculianorum
18쪽
inexplicabilia non perrupit aut exposuit Quid i Salvius Iulianus ille aetate sua sapientissimus . Inter tot nobiles. atque egregios homines unus dignissimus , cui edicti perpetui compositio . emendatioque commendaretur , ille inquam vir , ausus ne uili et non solum tanta vetustati sed tangeniis , ac diligentia Servii , filii a Labeonis, qui jam idem vel simile tentaverant, detrahere aut addere, nisi ei longus usus immensa antiquarum OVarum Ue rerum Gestorum doctrina fiduciam secissent consummandi difficillimi quidem . sed utilissimi paritc , ac pul- cherrimi operis Mam quibus artibus tibi impetrasse vide- ut aut vi sanctissimus duris religiosissimus I milius Pa- pinianus Prcgfectus praetorio, uti in jure civili deus habere
tur in aeternitati feriis anniversariis consecraretur, ab eoque studiosi juvenes tertio laborum anno Papinianistae
. appellarentur . aut ejus auditor Domitius Ulpianus, cu-c eo lentissimi hominis etiam in conviviis , in balneis,
in ambulationibus eruditi sermones , eximiae verborum observationes laudantur , uti Principis Romani, scd optimii nomine ac re Severi Alexandri cum assessor, tum tutor haberetur ad praetorii pretesecturam vectus summa cum equitate , prudentia , atque integritate late patentis imperii , at Heliogabali hominis monstros socordia ac turpitudine . non dicam labentis , sed jam praecipitis pondus sustineret, innova an vetere disciplina r- mare , aut restitueret , itaque Alexander . quod Ulpiani uteretur consilio . summus imperator diceretur j cd. ego quoties aut viri illius , aut caeterorum fragmenta legi,
toties quid in his primum , quid postremum , quid minus , quid plus admirare , non invenies Sive enim in stilo elegantiam, puritatem , sacilitatem, dignitatem quae
retam , prosecto quid poterat elegantius , purius , rari
19쪽
vius haberis Sive in interpretando , disputandoque dii
gentiam subtiliratem humanitatem, doctrinam prudem tiam considerabam , prorsus dubius eram , qua virtutric facultate tanti vir mio negotiis impliciti potissimum valuisse viderentura deo neque judicio atque acumini do Actrina neque doctrinae justitia aut rerum providentia , ne que his omnibus cura ac diligentia cedebat. Postremo
quid dissimulem mihi hos prope de caelo demistas videri, qui publici , privatique juris sive custodes , sive conditores essent, quod boni viri est , humana juste ac sapienter flecterent , divina non desererent. Habetis, Au- Litores , tenorem ejus disciplinae , qua veteres ad tantam sapientiae gloriam evaserunt , ad quam si minus accedimus, non rerum sed nostrum vitium est: itotus enim quisque est , qui ad civilem prudentiam illam aut teneat viam, aut illo impetu .perseverantia seratur Imo quotus quisque , ut ea potiatur , huc demittere velit tanti,
tamque obstinati laboris patientiam Volim illa Diva ubi omnium oculis atque animis augustat magnifica representabatur non solum civibus suis domi velut ex oraculo respondere , aut in soro cum admiratione adesse .
sed&judiciis aut tribunalibus cum dignitate adsidere aut praesidere , In senatu , ac principum consistoriis quanta cum majestate non de urbis aut provinciae , sed totius imperii publico ac privato ure , id est , de generis humani salute censere, decernere intelligebatur . itaque
non minus , quam majorum imagines aut curules gestimagistratus cuiquam esse ornamento credebatur . facile optimum quemque ac glori ae maxime studiosum detinebat ad venerationem sui cultumque accendebat. At nunc eadem ubi deformis , inops , nuda fere pannis, annisque obsita non tantum non veterem dignitatem , sed B et ne
20쪽
ne ingenuitatem quidem satis tuetur ad quotidianas apturas prope prostituitur , quid mirum , si aeque bonis vir let , atque ignavis, magisque appellanda quam matro ali honorei assectu ambienda , atque amanda videtur j Igitur ego hanc corruptae juris prudentiae primam ac Vecipuam causiam si censeo , quod omnes sordidam putant
him divinariun iumanarumque crum Vere sapientem , ut eis C privatisque negotiis gerendis utilem , atque accore odatum , qui incerta consiliis regere , qui oppressa judicii tum , qui detorta legibiis emendare post C, sediata sidicum , nescio quem , aut serensem operarium de Isignari , cui ex tenui scientia non virtutis atque honoris,
sed stipis vilis fluctus . sinisve proponitur. Plane ut nil mirum sit . si hi ad utis prudentiam quasi ad artificium aliquod sordidum atque illiberale accedant , ne ita eam velut si publicae, pro hominum ingenius ac temporum occasionibus mutabilisi variae utilitatis intelligentiam hari
beat, per aetates atque incrementa distinguant . sed vetuefungum una , aut altera nocte natum intueantUr , neqUO G ante , quam auditur populi Romani leges , animum
is pectus sapientiae atque humanitatis studiis impleant , e-α --io que in principis urbis privato , publicosque mores , ne- - que in sermonis usti l . ac proprietatem ediscendam vel tantillum olei impendant . sed quemadmodum ad has illoti prorsus atque inculti accedunt, ita se valde eruditos, beatosque existiment , si quod ex his , quae brevia vendi-' tantur . artis compendia vix comprehenderint desinitionum , ac partitionum , actionumque sollennia carmina tantum memoriae mandaverint, artemque omnium
principem late diffusam in angustas tabellas, paucaS-quein saepe ineptas quaestioncs coarctaverint. Interim si