장음표시 사용
11쪽
cum ipsis emergunt. Haec inter fani & Vegeti, plerumque etiam venusti , adolescunt & corpora nanciscuntur illum a veteribus toties laudatum habitum referentia , non arVina putri pigraque onustum, tOTOsiam tamen, Vivacem, Vegetum& robustum. Confirmat hoc Illustris Senex D. D. FRID. HoFFMANNus descriptionis Salinarum Hais tam in Saxonia
pag. 42. ubi diserte scribit: eg finb die nutit ii cui
Sussiciant haec de vitae genere illorum hominum , qui Pili coquendo in Germania nostra Operam naVant. Longe infeliciores sunt illi , qui in Italica urbe Cervia , ad maris Adriatici litus posita , sialem eX aqua marina conficiunt : de quorum conditione miserrima ex BER N. RAMAZZINI pulcerrimo libro de morb. artifc. cap. XI. haec repetam. Ex litteris a Medico in ipsa civitate Cerviae medicinam faciente scriptis , scire licuit , in ista civitate , ac dilius salinis , aerem diritibus corrosilvis esse adeo saturatum , ut ferrum arrodat, quod paulatim, cerae ad in iar, emo eiicit, ac in pulverem fati scit. Operarios vero omness cachecticos esse, hydropicos, ct sordidus plagas in cruribus gestare. Eosdem quoque summe voraces ese se bibaces , ut numquam saturentur hinc per 'e in iis operariis repentinos Inte Ilus contingere s modum illos curandi maritim Inibi esse , prout varii ac diversi medici eo seunt crebro conducti; perexiguum tandem est e remediis locum , in acutis saltem , qui se porosos asse ius semper comites habent e idque propter salis copiam. Credibile est magnam θiritus
salis copiam elevari , qui totum aerem idum ad saturitatem acido cor obivo Impleat, ut martem arrodat, nec non in operariis
istis sanguinis indolem , quae dulcis se benigna est e debet , ad summum acorem disponat; hinc postea cachexia, hydropes, cru
12쪽
rum ulcera , quae ex sui natara a luxuriante acido sobentur, ortum habeant. Atque haec, de causia tam malae valetudinis in solum fatis sipiritum, quem una cum aere insipirato operarii combibunt, dicta, doctissimo RAMAZ IN O merito displicent , qui culpam potius in aeris, alio quin ibi parum sidu-bris, & paludum noxiis exhalationibus inquinati, malignitatem potissimum refert : neque tamen omnino infitias ire cupit , quin opificium hujusmodi operardis fuis non sit is modum infestu/ illum que acidum spiritum sialis , de quo antea dictum est, revera aeri communicari illis locis, ubi sal vel paratur Vel copiose asservatur, serio existimat, 3. X. Videbimus itaque an cum recta ratione credi possit spiritum acidum salis corrosiivum , qui metalla dissolvere valet, ex muria salina, sive ad liberum aerem , per solis calorem insipissata, sive igne foci decocta, produci & in auram propelli posset Enim vero si consideramus quanto igne opus sit, si sale prius decrepitato , & argillae dupla portione permiXto, spiritum expellere cupimus , quamque notabiles circumstantiae Concurrant, quae nOS COIaVincant ex sale humiditate sua adhuc praedito , sipiritum elici non posse : Vix induci poterimus, ut Ulla ratione si spicemur , a tam blando calore spiri tum salis acidum posse in aerem propelli. NOVimus quidem, Glauberiana methodo , eX siue C Omm Uni , etiam non decrepitato , blandissimo calore parari posse spiritum salis volatilem, acerrimum & concentralislimum : sed ipsius illius processus rationes Cogitando, neutiquam assequimur, unde in salis communis praeparatione , siVC CX aqua marina per ilis ealorem, sive ex falsugine per ignem foci fiat, accedere possit acidisti unum illud vitrio licum oleum ponderosuimum , ad spiritum ill um omnino necessarium quod non nisi. extrema tortura
13쪽
1gnis impetrare , nisi me omnia fallunt, Chymia ad hunc us que diem docuit. Et, sit omnino urgere aliquis velit acidum aliquod catholicum , quod in acre oberret illud tamen ni trosiae, non vitriolicae , indoliS esse noVimVS : Usque adeo ut sali marino characterem nitri quodam modo stuperaddidisse quidem inventum sit, numquam autem , quod legere vel audire meminerim , vitriolica sita explicita indole sese in hoo sale manifestaverit.
6. XI. At verio regeri mihi posse Video , frustra de spiritus hujus acidi prsesentia dubitari, ubi is se siua emcacia manife stissime prodit. Scilicet annotatum est in ipsia praedicta urbe,
quod aer ferrum arrodat, ut paulatim , Cerae ad instar emolialescat, ac in pulverem fatiscat. Enimvero quemadmodum illud, cerae ad instar emollescere, non sine tropo multiplici intelligi potest, ut cum fatis Centia in pulVerem tandem sine repugnantia conciliari possit: ita res tota eo tandem redit, quod serramenta illis locis, ubi multum humi ditaris aeri continuo committitur,& ad ferrum , tanquam ordinarie frigoris magis capax &tenax, colligitur , illud rubigine Celerius fortiusque con sumat, quam alio loco , ubi humi ditas minus frequenter &copiose , immo perpetuo , ipsi allabitur & inhaerer. Atque in eo negotio plane non OpUS esse, ut ab aeido minerali quo cunque spiritu illam in rubiginem ferri totius fatiscentiam successivam derivemus , quotidianis experimentis palam fieri potest quippe facillimum est magnam ferri quantitatem , non alio adminiculo quam humiditatis aqueae simplicis 6c ca loris , rubigine intra breve tempus conficere, ut & digitis, si opus sit, comminui in tenuissimum pulverem possit.
14쪽
rimento , scilicet diu compertum esse, quod illa residua a destillatione sipirituum acidorum mineralium , Quae Chymi CO-rum filii capita mortua dicere ad siueverunt, si aeri libero aliquanto tempore CXposita jaceant , ex Communi c& catholico fluido macro cosmico iterum colligant materiam , quae UO VOsipiritui per destillationem praebendo sum ciat adeoque magnetis alicujus instar sese habeant, qui particulaS, quarum - paceS sunt , ad se attrahant. Atque proinde minime absurdum videri, si quis asserat, sialem Communem, UbiCUnqUC magna copia praesto sit, ad se attrahere, & circa se illas potissimum aerei catholici fluidi particulas detinere , quae spiritui salis proXimae , & cum ejus natura convenientes sunt, seque nisi terra ipsius jam obstaturata esset , cum illa conjuncturaeessent. Enim vero existimandum est illud fluidum minime concentratum & CXplicitum ferri neque adhaerescere & inhaerere nisi terrae sibi convenienti, &, si ita liceat dicere , eX- petitae. Alias enim concipi non posset , quo pacto fiat ut infodinis Polonicis, prorsus admirandis , de quibus ΕDVARDVS BRO N Anglus in itinerario 'o scripsit, aliquot Centeni homines per multos continuos dies noctes impune, tamquam in justis pagis subterraneis, Vivant SP operentUr, atque tamen Valetudinem firmam , Vegetam , S habitum Corporis laudabilem, ConserVent: quum in siale, tamquam sipiendi dissimis atque amplissimis palatiis , habitent : ubi aer non potest non eXhalationibus salinis , illoque sipiritu catholico, quem supponunt, esse repletissimus : praesertim quum salem omnino renasci ibi, & semel effossa sipacia annorum aliquot decursu notabiliter angustari , perpetua fama sit , quam etiam experientia certa, Ut Miscestan. Nat. Cnr. Dec. II. Ann. IV ob as. de Tirolensibus fodinis cognoscere licet, fatis confirmaVir. g. XIII. Tan-
15쪽
β. XIII. Tantum igitur' ah est ut spiritum illum adeo nocentem vel in salis praeparatione eXCoctione, Vel cir Ca jam pr2eparatum & excoctum , aut a natura in locis subterraneis coactum &repositum , agnoscamus; aut inde valetudini Corum, qui sale occupantur, quicquam metuamus; ut eundem, si non saluberrimunt salutis promum condum cum aliis decantare Velimus, tamen prorsus innoXium & in di Ter entem agnoscere& declarare audeamus. Atque sane tot saeculis nemo deprehendit illas urbes, quibus D EVS sialis ossicinas elargitus est, quales Germania nostra complures habet, ulla re insalubriores esse. aliis , & perpetuis quibusdam ac propriis morbis sub jacere: sed morbo S suo S epidem ios , ex causis communibus in aere subsistentibus , aeque ut aliae salinis Carentes , aliquando experiuntur sipora dico S autem ex Victus potissimum vitio , aliisque procatarcticis causis, propullulantes, perinde ut aliis in locis fieri assolet , incurrunt: atque non minus longaeVi && bene valente S homines circa salinas , quam alibi, inve
Progredimur itaque ad alia , quae in vitae genere, quod' salis coctores habent, Valetudini ipsorum no Xam minitari aliquam videri possient. Vidimus aliquorum labores, Corum scilicet qui proprie salem excoquunt, in casis clausis peragi, in quibus totis diebuS ac noctibus permanendum est. Ab hoc labore duo sunt inseparabilia accidentia , calor nimirum et humiditas; quibus tertium accedit , diutius standi necessitas. De quibus nunc ordine , sed paucis dispiciemus. Calorem eXcessiVum , & diutius toti corpori allapim , humoreS totius corporis: immodice attenuare ac raro S facera,
16쪽
dumque pororum hiatus latiores reddit , inconsipicuas diffla tiones nimis augere , hoe autem ipso particulas sanguinis subtiliores, quae viriUm effectri CeS ae motuum opifices sunt, plus justo eliminare , gelatinosas , quae in corporis alimen
tum cedunt, resol Vere, dissipare, adeoque magnam inducere debilitatem , EX C. FRID. HOF MANNUS med. rationa
I siem. to m. l. p. 337. edocet. Calori accedit humiditas , quae a falsigine in cortina ferVente CXhalat, neque modica est; quum in Germania nostra, quantum Constat, ea salsugo, quae sat dives habetur , in libra una sialis tres uncias & duas drachmas habeate quare , si ealculum subducas , apparebit, salis coctorem , antequam ducentas libras paret, quod fere Opus est quatuor horarum, septingentas & fere quinquaginta aquae libras in Vapores redigere S in auras dissipare debere;
quando autem OpUS per diem nUctemque Continuatur , ex
unica casia quadraginta & quinque centenarios in sibii me ascendere & corpus falis cocto riS , in scamno ad cortinam adstantis, praetemolare, XV. Si igitur calor per se humores exagitat & ad dissipandam fluidistimam eorum partem multum confert: longe magis id faciet calor humiditati junctus. Jam diu HIPPOCRAIFs noster de austrina constitutione, i. e. Calida & humida, edixit, quod corpora dissolvat se humectet, Z hor. Sere. III. 17. quod
aliquanto clarius edisseric Cepe laudatuS HOFFMANNvs lc. p. 37. in hune modum : suo magis calor se humI itus inteis Lliar , eo t umidior fit corporta habitus, pori ac tubuli cutis ma gis expanduntur, va rum sanguiferorum tenuissimae ramisso a riones in con*ecium veniunt, a nimia etiam interna rata In se an ione humor copiose per poros extrudatur. Idemque do cere nos balneorum Germaniae constructio & usus potest .
17쪽
quippe non soli calori permittitur , Ut sudores eVocentur: sed igniti lapides ex fornace extracti aqua perfunduntur , ut vapor inde exsiurgenS corpora attingat: quo facto sudores, etiam ex illis, qui non facillime su dant, copiose erumpere incipiunt,
Quo Vero minus gravia haec corporibus eorum & in tolerabilia evadant ; aliqua sunt sialis coctoribus adminicula , qu se sine dubio experientia edocti tenent: aliqua ad rei ipsius, quam tractant, naturam pertinent; aliquibus demum consuetudo & vicissitudo medetur. Atque primo quidem considerandum est , quod calorem illum nudo fere cetera corpore , capite tantum stramineo pileolo, femoribus autem lineo subligaculo tectis , sustineant. Quantum autem minus si
dent illi, qui nudo sunt corpore , aut leVissime tecto , aliis, qui vestim entis & stragulis involuti & oh ruti sunt, plebejihomines, ut messores, fui, i lignarii , aliique ad liberum aerem aestate laborantes, probe norunt, qui, abjectis plerisque vestimentis, labori longissime perferendo sussiciunt: non abjectis illis sidore diffluere & viribus exsolvi satis cito solent.
Deinde ita etiam cautum est huic negotio , Ut Va OreS eX Cortina ascendentes recta sursim evolent, & ad tecti fastigium emittantur , minime Vero per totam casam libere evagandi locum habeant: quare coctori prima quidem hora , quando salsiugo nondum fervet & q)umam ejicit, modo a scamno vel gradu descendat, Vaporem illum tantisper evitare licet , ut moti in corpore suo fluctus interea componantur. Similiter post sipumam remotam , dum granulari falligo incipit . subinde recedere a cortina & respirare licet: donec tandem sit, finem decoctionis salem jam concretum eximere opus est : quod continuo labore peragi debet, sed igne jam minimo opus habet; sic ut Vapores non calidissimi ascendere possint.
18쪽
Quod de ipsus rei, quam fatis Coctores tractant, nam-ra ad sudorem nimium cohibendum apia , meditatus sumta non nisit timide proseram , atque aliis rerum usi subactis di iudicandum permittam. Scilicet ex doctrina filium primo rippono , vix fieri posse falis decoctionem , quin aliquae ejus sortiones, simul cum Vaporibus , in auram abripiuntur. Fide facto certum est, quod qui nimis fortiter, Vel salis communis vel nitri solutionem decoquendo insipissant, multum de pondere ejus amittant: ipsa scilicet substantra Latium , nonlpiritu , quod supra jam negaVimus , in auraS migrante. Istiusmodi itaque sid, cum Vaporibu S aqueis solutus, omnino ascendit, & corporibuS proximis allabitur, adeoque ad promte agendum aptistimUS est. Quoniam Vero Lalis coctoris ob vium sibi corpus , sicut g. XV. e posuimVS, quoad eXtcrnum habitum tumidius , poros ac tubulOS cutiS magiS eXpansos,& humores ad exhalationem paratos inVenit: ips& jam poris sese infirmando , iisque inhaerendo , iter eahalaturis humidi talibus tenuioribuS quodammodo obstruit, dum pungente &vellicante sua indole fibras cutis tenerrimas ad constrictio nem stimulat. Atque hanc salis virtutem jam diu novit DIOS CORIDES , qui, ubi sialis polychrestas Vires exponit, primo loco collocat τήν ς πταν, a pirictoriam, quae sane de interno usu intelligi neutiquam Vel debet Vel potest , quum certum sit, quod intra corpuS ad si tum sal commune mi nimc adstringat, sed omnia potius excretoria stimulet Saperiat.
Diximus supra consuetudinem etiam & vicissitudinem eo valere, ne salis coctores nimium LX sudando celeriter vi tium jacturam faciant. Et consuetudinis magna Vis , ut in
19쪽
aliis quidem multis elucet, ita seorsim circa sudorem jam olim ob siervata S commendata legitur: ho dieque clare consipicitur, si quis velit attendere. L V CI A N V S libesto de nn D m , Solonem Atheniensem Anacharsin Scytham, de nonnullis Grat eorum moribUS , Conlabulantes introducit, ibi que seorsim illud egregie ostendit, quam diversi, modo ad sidorem Utraque natio sese habeat : quippe Gi secus homo, nudo Capite toto die ad ferventem solem Versians, non siti labat: Scytha, etsi pileo tectus & umbraculo sibi consituens , tantum non sudore disia fluebat. Illud vero habebant Grieci a consiletudine, quippe pueri & adolescentes ipsorum adsiescebant nudo corpor C, tam hyeme quam a tale, solem & frigus perferre. Ho di eque Europaei nostri, ad utramque Indiam delati, mirantur indigenas caloris intensissim i tolerantes ., xlx su doris Vestigio apparente: ubi nostri, homines , omnibus adhibitiS, iae modo CX cogitari pollunt, yrmidiis , ViX non diffluunt idoribus. Credi bile itaque est fatis coctoreian, etiam si calore humido circum-λ hi m , minUS sita dG re , quam alitis, non aeque ad Betus, i datur his esset , si illius loco luaret et & forte alium non adsuetum minus sidoris profusurum esse, si ex falsi igine arcendentes vapores corpore suo admitteret, qu in si tantundem calido rum vaporum, ex simplici aqua hallantium, circumfusos si
De imque vicissitudinem sepra attigimus, quantum scili l cet eo pertinet, Ut salis coctor fer ente opere sese ibtraheres aliquando Vaporibus possit , eodemque sudandi necessitatem l minuere. Fjus quidem aliqua Vis jam percipitur, dum Iabor singularum septimanarum decurrit: sed maximus fructus adi eos redundat, si, penso absoluto , integris aliquot diebus, quin hebdomadibus, ferias interpGnere , S eorpus curare,
20쪽
inque locum evacuatorum per nimiam transipirationem humorum , alios recente S ingerere & colligere licet. Atque in eo plerique tam bene genio indulgent, ut calcaribus vix indigeant: quamVis & eXcusationem mereantur , sit pluS forte, quam alii ferre possent, assumere Videantur. Ea enim firma lex est doctrinae υγιεινῆς , Ut Valetudinem suam VireSque ConservaturUS , tantum ae tale , quantum ac quale corpori decessit, restitu ere per assumta Congrua , quietisque justa tempora interposita, memor Vivat. Quumque fluida potissimum sint, quae exhalant, immo fluidorum corporis animalis fluidissima : consentaneum est fluidorum reparationi studendum
Ceterum eX illa perpetua vicissitudine evacuandi & imminuendi humores per statum tempus, deinde interquiescendi.& iterum replendi , tandem habitus quidam consiuetudinalis apud eo S enascitur : prorsuS, Ut natUra eorum ViX aliam eliminandi su perflua vel noxia Viam , praeterquam illam per corporis peripheriam , quaerat & eXsipectet: unde fit ut raro morbis succumbant, nisi ubi evacuatio peripherica insigniter, ac praeter morem, suppressa est: nullaque naturae illorum magis conveniat medendi methodus , quam quae diapnoen expedit: contra vero inimicum naturae ipsorum censeri debeat, quic quid eam magis sumaminat , & ad diversia evacuationis loca invitat vel omnino cogit. Quare in medendo huic homitium generi maXime memori mente tenendum est, quod mesericorum parens HIPPOCRATES praecipit Aph. Seci. I, 21. quae ducere oportet, quo maxime vergunt , eo ducere oportet, per convenientes locos. ConVenire itaque illis , quando male habere & languere incipiunt , talia maXime eXistimo, quae, absque eo, ut sanguinem autuare faciant, ad periphericam