Hermanni Conringii ... Epistolarum syntagmata duo una cum responsis. Praemissa Conringii vita, scriptorum index, & de his doctorum virorum judicia

71쪽

16 CONRINGII EPIsTOLA baldum epistolam quod addere institueris, gaudeo. Quaesivi etiam illius manuscriptum: dc 'in Augusta & in nostra bibliotheca r sed fui frustra. Perinde ac Epistola ad Eigilem, cui videtur esse non Prumiensis , sed Fuldensis aliquis A as , & quidem is, cui proxime Rhabanus succe GDOncomparuit. Stevartianae editionis cap. XXXIII. Inubie mendosum est : bona tamen parte videtur esse a niana Rhabant. Non a Stevartio autem primo Paenitentialis no- .men illi est Epistolae inditum : sed ipse etiam Antori Απω stinus in notis illius Poenitentialis , quod Rhabanus Otgario Archiepiscopo inscripsit, videtur non distinxisse a Poe- 'nitentiali. Ubi otium fuerit inspicere illas eruditistimas notas, dabitur forte occasio ex Ivone & Gratiano nonnulla Epistolae loca emendandi. Nec enim dubito ad manum eqse Canones poenitentiales cum A. Aug. notis Venetiis

Ebbonis ita enim rectius abs Te etiam appellat , quam Ebonis ut vulgo audit: quod nomen hodieque sis meis, ut alia veterum Germanorum nomina , per est fa

miliare , apologeticus, cum rischalis Papis epitalicii in

ipso anno apud nos ex MS. Academico me hortante adstitus est novae editioni Historiae Adami Bremensis. Mittam proximo vere librum integrum. Quin addam tum nonnulla, quorum partem jam pridem illustris noster C pellanus possidet: si quid eorum lectione non indignumi dicaveris. Et verbipse etiam desidero censuram Tuam. saltem super iis, quae libro de Origincuris Germ nici c. disIerui, de Civili&Ecclesiasti Jure, quale illud fuit Carolo M. Sc Ludovico Pio imperantibus. Poterunt autem sine sumptu nito ad Te omnia delarri si Illustrissimus Coibertus curandi per mare negotium, Regio illi, quem

72쪽

uem vocant Agenti & Factori quiΗamburgi est , demanaverit. Imb possit ille S literas nostias quam Mime curare , si fuerit justat

Romanam illam a Joanne XlI. contra Leonem IIX. habitam Synodilin conseram cum MSSi nostro. Utinam autem possem dc qua alia parte Tuam Conciliorum, collectionem adjuvare laSed quae um hactenus ouidem aovi, apud .

nos ejus nihil est. Nisi totie nondum edita sis Epistola L dovici Pii ad Episcopum Salisburgensem, qua simul Aquis-granenses Canones pridem vulgatos transmisit. Haec enim una cum illius Synol Canonibus in bibliotheca nostra latet MSS. Ipsi Aquisvanenses, uin Moguntini ejusdem 'aevi Canones magna copia etiam apud vos supersunt. Nee 'vobis possunt deesse Basileensis Concilii acta omnia : quorum nonnulla habemus MSS. In illa Decretalium sequioris .

aeUi immensa farragine, nonnullas reperiri meliori dignas 'semio. & ipse omnino agnosco, ut dι, inter eos, qui Romanam.cathedram tenuerunt, Innocentium III. fuisse tum doctassimum. Non ausim tamen dicere, Decretalium conditores ut plurimum fuisse viros: si quidem eruditionem syectes , non dimatem. distitutuATuum de nova eaque auctioin editione Epistolarum Innocentii l II. perplacet: nec enim mihi hactenus visi int, nisi libri duo, typis quidem excusi. Visae autem sunt Zc aliae quam multae Husdem Innocentii ex Vaticano Codice descriptae ab Illustrissimo Principe δ: Epistopo Paderbornensi, melioris omnis literaturae peritii hodie illius ordinis longh maximo. Ex quo libro multa didici historiam rerum Imperii illustrantia : sed pridem desiit in usu meo esse. Fuere autem

res Germanicae, quod novisti , tum perturbatissimae, Principum de Imperiali dignitatestnestis sidiis, ab Innocen-

73쪽

λ8 . CONRINGri EpisTOLAtio excitatis partim, certe solis. Usus illo Vaticano Codice Videtur in Annalibus suis concinnandis odoricus Rinal-dus, Epistolis aliquot Pontificiis inde promptis. Meminime hujus Innocentii Epistolas aliquot legere in Codice MSS. nostrae BibliothecaeJuliae. Sed illae fortassis jam tum in lucem prodierunt Illustrissimi Busqueti cura nec enim

editionem ejus vidi aut certe Tuos inter quatuor libros reperiuntur. Avidh sane desidero novam Tuam editionem, saltim ad exactiorem parandam rerum Imperii notitiam : quanouam ct alia quam multa hinc poterunt

sacrae monarcniae monumenta.

Quod Gerberti Synodo Remensi addere velis Epistolas

eiusdem ad Wilderodum& Siguinum, ut Sc orationem in Concilio Mossimensi habitam, perplacet. Mirum vero ni exstet utraque illa Epistola in Codice MSS. Maoniano, un- , de reliquarum Epistolarum volumen Parisiis prodiit. Videntur sane reiectae omnes, Remense illud negotium Romanae curiae invisum spectantes Epistolae, ab editore, offensae metu : Et non nisi Per imprudentiam est adjecta iis Ottonis III. Imperatoris, Sylvestro facta donatio, quae usq; adeo pupugit Baronium , dc quam ipsi met Syl Vestro , ae- quissimo Papalium rerum centri, tribuere equidem non 'dubito. Cum illa vero, quae dixi, adjecturus sis, non po sum non sperare additum iri quod hactenus Synodo ad integritatem defuit cap LVI. quum dc postulet idipsum libri argumentum, & citra justam Curiae indignationem possitalici, utpote cum sit depromptum ex ipsom et Codice Ca-

nonum Romano, tot seculis olim recepti usus, ab ipsismet Pontificibus Gallicanae Ecclesiae commendato, donec 'Pseudo- Isidoriana commenta praeplacere coeperunt. Optime vero judicas dc candide , circa illa Gerberti tempora ,

74쪽

AD BATU ZIUM. . . . praevalentibus sensim aliis Pseudo-Isidorianis , exspirasse sanctissimae Ecclesiae Leges veteres, proque illis acre Legatorum imperium & Levam dominandi libidinem irrepsi se. Et verb ipsa memoria Codicis illius Canonum secutis seculis periisse videtur. Nec enim repertus temerh, ius meminerit : dc tandem non nisi rarissimi eXempla lu- perfuerunt. Et vero illi qui Gregorii XV cura Corpus Canonicum recensuerunt, non nisi tria illius veteris Cano num Codicis Exempla in Bibliotheca Vaticana sibi reperta tradiderunt, viri utique diligentissimi pariter didoctissimi. Is etiam qui Moguntiar anno seculi superioris vigesimonuinto Codicem illum primus edidit, quid ederet nescivit, ct non nisi tribus MSS. summa cura conquisitis usus est. Vix totidem vidit in Gallia vestra Justellus. . Non mirum Vero, excussum tandem manibus illum Codicem, ellusque omnem autoritatem abolitam, cum illimitatae Monarchiae studium, quod ad summum fastigium est ab Hildebrando evectum, non possit ferre veterum Canonum cancellos, aut hactenus recepta legum jura : quorum utraque uSque adeo a Monarchicis Curiae institutis dissident, ut , me quidem judice nulla possit sacerdotii illius i& Imperii concor dia unquam vel exspectari. Miror autem quam maxi me singularem providentiam divinam, quae secerit in ipsum Romanum Codicem Canonum recipi per Dionysium Asticana, illa etiam, quae improbos Zosimi jam dc successorum conatus aperte prodiderunt pariter δc refrenarunt. Absq; sane illa Dionysii cura fuisset, nec vola ejus rei amplius nec vestigium forte superesset e perinde ac reliqua perierunt monumenta plerorumque alibi improbe item dominandi gratia actorum Romanae sedis; Vel certe ne in lucem prodeant prohibentur a superstitiosis Curiae cultoribus.

75쪽

Ea res cum gaudio me revocat ad initium Epistolae 'Tuae, ordine retrogrado. Mirifice enim me affecere quae scribis de contempta illa Romae adversum Te excitata tem- peltate Sc faventibus bonis omnibus Marcani operis notitantum nova editione, sed ejusdem etiam ab eruditissimis dccandidissimo ingenio Tuo factis augmentis. Qui enim non complectar sortem adeo animum S studiosum veri rectique y Facit vero perspecta eruditio Tua , ut prope arvam desiderio illius tertiatae editionis, cumprimis autem Tuorum augmentorum. Nec enim dubitos, responsura exlpectationi etiam illa, ut Tua, quae hactenus vidi, caete. Occasionem Vicariatui ThesIalonicensilia Stenus credidi equidem datam, partim a Sardicensis Concilii duobusastis notis Canonibus, partim quod non tantum Occidentalis Imperii sex dioecesibus omnibus, sed etiam Orientalis duabus illis Macedoniae & Daciae, nullum Patriarcham, seu secundum, seu quartum Oecumenicum Concilium finquibus prim' omnium de Patriarchis aliquid est constitutum P dederit, quo Romana ambitio potuerit coerceri ; Sardicensium Canonum improbo praetextu, jam tum ψlim talpiscopalium controversiarum iudicium primum per Legatos, deinde per Vicarios sibi vindicans e cumprimis ex quo primatum suum Juri divino non dubitavit tribuere

quod , nisi fallor, primum coepit circa initia seculi quintIChri uiani, Sardicensibus Canonibus nihil tale agnoscentibus. Haec equidem credidi hactenus : sed jam Te audire

vehementer desideror eoque proXimo vere σὸν si novam

adferri curabo. Legam tune &Bonifacit quam memoras Epistolam : superbam indubie& iniquam si non regno vestro saltim dignitati Imperii: ut tantum non omnia fuere Paparum a Gregorii Septimi aevo.

76쪽

Si non obruerer negotiis , possem facile justum volumendare ex MSS. talium bullarum & brevium. Nunc hoc age re vetant infinitae aliae occupationes. Sed pecco in tempora etiam Tua Clarissime Balugi, melioribus dicata dc impendenda , ista hac prolixitate mea. Agnosco culpam &deprecor. Veniam tamen, spero, peccanti dabis, quia detinuit me Sc pristinus harum literarum amor, &Tu istudium juvandi: imo & ille erga me Tuus animus amicus plane, qualemque nec merui, nec exspect avi. Hunc uti porro mihi serves, etiam atque etiam rogo. Habebis vicissim ad omnia amicitiae officia ct prompta obsequia

Helmestadii in Acad. Julia i9 Nov. ipso natali die sexagesimo quinto

aetatem omnem paratissimum

Hermannum Conringium. P. S. Qui hasce adsert iuvenis, & genere apud nos natus est bono, ac insigni est, cum virtute, tum eruditione. Eoque rem & Te dignam, & mihi perquam gratam prae stiteris, si quid illi benigne feceris. Poterimus illo,quamdiu Parisiis vixerit, fido uti internuncio&commodo. Illustrissimo Coiberto Spublici dc mei quoque privatim boni caussa vitam longam ct firmam precor valetudinem. Illime dc mea studia quaeso commendes. Jam clauseram, cum ex claustris Bibliothecae Acad micae adseruntur Rabani MSS. duo : alterum est Poenitentiale illud Othgario Moguntino inscriptum, alterum audit summa doctrinae Christianae. Prius idem est cum eo quod publicavit A, Augustinus. Posterius num sit Rabani dubis

77쪽

eta BALVEII EPIs To L Ato, quia titulus est a manu recente , & habentur Ipm libello quae non sapiunt Rabant aevum. Maluissem videre Epistolas ad Eigilem & Heribaldum, quaS quaesieram,

HERMANNO CONRINGIO M

STEPHANUS BAL UZIUS

Tutelensis

S. P. D . Longissimas ad te nuper literas dedi VI Idus Octoisis, ad

quascum responsum nonsit a te Viro humanissimo, par est existimare illas tibi redditis non fuisse. Earum ergo exemplum ad te mitto.: Absoluta tandem Reginonis editione , nihil mibi jucundius accidere polibet quam si se aliqua favorabilis occasio daret ad te mittendi unum ejus operis exemplar. Spero autem repeditum iri polibae. Interim ad Te, Pir eruditissime, mitto praefationem meam, ut ex ea intelligas quid praestitum a me sit in hae editione. Simul videbis redditam aliquam gratiam tuae in me benemolentiae, es datam in publicum meae adverbum teremerentiae testificationem. Quod ita interpreteris velim, ut existimes omnino dictum ex animo ube. 'urimi nim facio ingentes mirtuteae tuas. Pollieitus in hae praefatione sum novam Capitularium Regum nostrorum editionem emendatam ad metvstissima e- emplaria, quorum aliqua laudo inter Notas. Si quid ba-hes nondum vulgatum, quod huic collectioni addi debeat, po sem id ad te petere meo jure, ut tuis verbis utar. Attamen illud, qualecunque erit , debere mala tuae humanitati, quam iuri meo, quod alioqui ex eadem humanitate tuaprofectum est.

78쪽

AD CONRINGIUM. 23 Praeterea si meteres Capitularium libros manu scriptos habetis , operae pretium erit marianteae lectiones. ad me mitti, ut etiam Germania vestra suam opem conferat ad donandas meliore luce metustas Francorum ac Germanorum legeae. Verum

quoniam istud plurimi taedii negotium .est. nolim ut illud in te suscipias , Vir clarissime , sed eam curam derives in aliquem juvenem istarum rerum studiobum. Literax ad amplissimum Virum Ioachimum Hildebrandum scripsim Kalend. Octobris. Nescio autem an ad illam pervenerint. Multam illi salutem ex me dicito, D simul madem te ei pro me praesta missurum me ad eum exemplar Reginonis quod pollicitus illi flum. Vale, Vir Ciarissime is eruditissime , D bemper memineris studiie a te mei. Lutetiae Parisiorum XI Kalendarum Martii

Viro clari mo Deruditissimo

S. P. D.

O Uum hodie traderentur, quas XI Kal. Mart. Lutatetiae exarasti, Clarissime, eraditissimeque Balu-Zi, nescio equidem dolore magis an laetitia affectus sim. i Magno scilicet dolori fuit, non redditum Tibi responsum meum, ad eas quas VI. Id. Octobris dedisti. Et Vero longe prolixiores quhm fuerant illae Tuae , reddidi statim is Novembr. de omni Tuarum argumento dissi rens. Imbmisi, facta a doctissimo amico diligente collatione MSS. nostri Reginonii Codicis cum Hildebrandina editione, quod haec Typographicis operis justo negligenti

79쪽

et4 CONRINGI IEPIsTOLAus merit curata , . numerosas varias lectiones. Sperans has in tempore adventuras, priusquam ultimam manum Tuae editioni adhiberes, quod ante Calend. Januarias futurum credidi. Illa mea cum aecepisset curanda Vir Amplissimus, mihique amicus, qui filio suo per illa aditum ad gratiam Tuam parari voluit, mihique significari iussis-XXVI Decembr. Lutetiam omnia salva advenisse : equidem vixi ex illo securus, tantum Juvenis illius Lutetiae degentis Epistolam unice eXspectans, tuae longius indulgens tempus. Usque adeo igitur jam fru-1tratus, plurimum sane turbato sum animo. Nec tamen 'ineas iterum descriptas, ut nec Reginonias varias adhuc denuo mitto : quoniam spero nihil meorum periisse sed. haerere alicubi: brevi autem fore, uti recte tradantur.

Quod uti fiat quantocius, filii illius , quem dixi, Patrem

urgebo. Ut hactenus autem dolorem mihi pepererunt literae Tuae, ita , Clarissime BaluZi, eaedem grandi mihi sunt gaudio, luculentissimo non uno benevolentiae testimonio Praesertim . quod advenerint in comitatu priorum humanissit mi adfectus dc eruditionis plenissimarum , simul uepraefationis in Novam Tuam Reginonis editionem; quam merita mei laudatione utinam tamen non maculassest Enimvero non in levi felicitatis parte colloco, Tibi Viro Eruditissimo placere : probe tamen tenuitatis meae mihi conscius, scio illud, ouo me affecisti, praeconium non temere inventurum fidem. Quae coetera praelatus es, illa vero ut sunt erudita, ita multum me delectant, dc Reginonem ipsum, Tuasque notas taciunt me desiderare. Capitularium Regiorum novam editionem qua parte potero, labentissime adjuvabo. Apud nos tamen collectio

allorum , quam vel Ansegistis vel Benedictus ii, stituit, MSS.

80쪽

AD BALII IUM. 2s

exemplar nullum reperitur. Utrum in Bibliotheca Augusta Principis supersit, inquiram. Unum dc alterum Capitulare cum Caroli M. tum Ludovici Pii habemus M S. Nihil tamen ineditum. Quod si, quae de his Capitularibus aliisque Ecclesiasticis Legibus magnorum illorum non minus nostrae Germaniae , quam Italiae Sc Galliae vestrae Regum libro de Origine Juris Germanici c. 14. Is. aliisque disse rui, tibi ad manum fuerint nisi fallor autem misi ea Capellano nostro) quid abs me fieri in usium tuum debeat, rectius indicabis. Addidi autem illi libro dc Capitulare Caroli M. de Ecclesiasticis Saxoniae rebus: quale illud accepi a literatissimo Germaniae nostrae Episcopo ac Principe Paderhor-nense, eX vaticano Palatinae Bibliothecae codice sua dc IJol-ssenii cura editum Romae. Quod omnino meretur reliquis Magni illius Regis Capitularibus adiungi. Mittam vero ejus Capitularis S. Romanum exemplum, si eo careas. Imo mittam, quocunque potero editionem illam tuam exornare: Tu modo audacter iube, quid abs me effectum velis. Hildebrando num quid Tuarum sit redditum, praeter unam Epistolam, nescio. Salutem, quam nunciari jussisti, eriti lii s sicio) longe gratissima. Vale autem, dc salve etiam Tu, doctissime Balugi, pergeque bene velle Helmestadii ia Martii Tui studiosissimo Cultori

Hermanno Conringis.

Illustrissimi Coiberti gratiam perpetuare mihi ne