Pharmacopoea dogmaticorum restituta preciosis selectisque hermeticorum floribus abunde illustrata. Auctore Ios. Quercetano cons. & medico regio

581쪽

gio authoritate, Min hunc usq; diem con stans manet sententia, viperas esse illud ingrediens primarium, ex quo conficiantur trochisci theriacales non vero alias quasvis serpentum species. Inter viperas autem foemina potius d

liguntur, quam mare noscuntur autem

illae ex dentium numero, quorum quatuor habent masculi vero duos tantum.Sed utero gerentes accipiendas esse negant. De caeteris signis vide Aetium, juxta quae instituendus est delectus harum viperarum δε- minarum potius quam marium, aut alio . rum serpentum, quae formae similitudine ad eas accedunt. Sunt autem alia animalia inquit Aet de viperis 1 ceminis loquens iub- 'flava ingentia agilia oculos subrubros 'habent, collum angustum, latius caput,

caudam acervatim in tenuitatem abeun- μtem, ac carne penitus nudam ventrem autem sinuosiorem habent, c.

. Sunt adhuc plura alia signavi incidia, ab authore notata, ex quibus aptitudo viperarum ad trochiscorum compositionem judicanda est. Nam si abscissis capite, cauda, tanquam immobiles jaceant, ad usum in- 'eptae sunt: si vero praedictis partibus ampuratis subjungit Aetius motum quendam videris in reliquo corpore superstitem, s anima,

582쪽

animalia ipsa cruorem aliquamdiu in se conservant haec ipsa ut optima in Antidotia g. s.μ- consectionem sunt admiscenda. Et sicut nis .ira I. Avicenna circa idem propositum his scribit verbis,licet non ita disertis Quod si cucurrerit ex ea sanguis plurimus Cloquens de vipera , capite .cauda truncata fuerit motus ejus in illa dispositione plurimus, ' mors ipsius tarda, tuus erit electus. Temporis praeterea consideratio in prat. dictis viperis ad trochiscorum praeparationem capiendis , ad nnodum est necessaria. Quovis enim tempore captae, non sunt bonae qua in re tam inter priscos , quam modernos discrepantiam deprehendo nonnulli in ea sunt opinione, viperas non statim, simul ac e latebris suis prodierint, accipiendas haecq fuit opinio Galeni lib. de antidotii alii vero contrarium statuunt, volunt, ut in instanti statim tempore, simul ac captae sint,si fieri possit, aut ad summum per unum aut duos dies reservatae, introchiscorum compositioncm recipiantur id

α' que sine mora ex Avicenna:&Agin lib. I. de re medica cap. i. ubi loquitur de salistheriacalis praeparatione Viperas inquit

sumito recens captas quatuor, C. Cui ul- tirnae sententiar nos subscribimus, idque Obrationem, quana mox reddemus, ubi de

causit,

583쪽

disquisitione disseremias Digna quippe est materia, ut in altam diligentena vocetur

contemplationem.

Longe ante Theriacet inventionem, cujus author fuit Andromachus, jam viperarum aliorumq; serpentum usus in medicina existebat,ut colligere licet ex Dioscorides, qui vixit fere circa tempora Mithridatis Regia Ponti, qui antidoto a se compositae, suum proprium indidit nomen , eique magnam conciliavit existimationem Dioscorides nim lita a cap. 6. Loquens de viperis, d cet , quomodo sint excoriandae, capite cauda truncandae, reliqua illarum caro in frusta dissecanda,in in oleo, vino,sale inne-thocoquenda. Ita coctas viperas comedena' das praebebat ad visus claritatem, ad ob randos nervos debilitatos, ad scrophularum generation)m inhibendam : ad haec se exauditu novisse ait, quod ii, qui hisce vescuntur carnibus diuturnam traducant vitam ubi praeterea videre est, quomodo eodem authore sal ex iis eliciatur , qui enarratos modo praestat effectus.

Haec praeparatio, coctio nihil sere differt ab hodierna, imo ex vini oleique super-

584쪽

additione praestantior multo est, quam quae cum sola aqua fieri solet. Hinc recentiores, qui eos secuti sunt, panem ad diuturniorem conservationem addiderunt, indeque pastillos efformarunt. Ac licet Dioscorides suo tempore pleniorem nondum assecutus esset notitiam de viperinarum carnium praestantia S utilitate: ejus tamen successores ut facili conjectura

praesumituri progressu namque temporis

magis magisq; accrescunt inventa4 experiamenta ulterius processerunt, periculumq; fecerunt, num caro viperarum adeo sit ei sicax, ut proprium venenum quadam similitudine familiaritate, a centro ad super ficiem attrahat, edomet, expellat. Sicut nihil novi est, rerumque experientia abunde confirmat, plura animaIlia venenata reperiri, qui suo proprio veneno, verae existant antidoti Scorpio tibi ipsi pulcherrimum medicamentum est, inquit Celsus l. 6. c. 27. quidam cum vino contritum bibunt quidam similiter contritum super vulnus imponunt quidam super prunam eo imposito vulnus suffumigant, c. De pluribus tantum animalibus venenatis locuti sumus. Nam ex omnibus in universum non extrahuntur Alexipharmaca: sed contra, quae ex ipsis remedia educta pu-

585쪽

tes, lethalia sunt venena Hinc Aristoteles 8. l. hili anim ait Aspis angvis, ex quo medicamentiam illi ad putri ficum componunt, in Aphrica gignitur, ad cujus ictum, nullum invenitur remedium. Sed hic nobis notanda excutienda e 'ssi i ,

nil nobilis illa quaestio , quibus nimirum ς'

causis largumentis patre antiqui com- pulli, huic te immiterint Indagationi, ut ζα a se in

animali tam venenato, quale viperam esse tur. constat, tam insigne medicanaentum 4ntidotum eruerent.

Cum vero in re tam ardua ac dissicili, mnia paulo longius sim repetiturus, philo sophandique rationem , non trivialem, aut omnibus obviam adhibiturus , benevolus lector forte graviter Nanxie tulisset, si de tanta prorsus tacuissem quaestione, aut pisce taciturnior factus, ne verbulum quidem de eadem protulissem. Adversarios autem meo , ex tam innumeris maledicentia ac invidia telis , quibus me quotidie impe tunt, contracto quasi callo amplius non moror quo fortius enim insurgunt in honores meos deprimendos, eo auspicatius resplendidius eosdem indies emergere, vel inviti intuentur Propugnaculi loco nunc istis oppono solas antidotos meas, quarum solus

aspectus&odor gratissim is virus illud vi-

586쪽

perinum, quod in me expuunt, procul hinc fugabit, Min auras dissipabit. Aristoteles lib. 8 hist animal cap. 7. scribit quod serpentes suas veteres deponant exuvias tempore verno, quo e terrae latebris rursus proreptare solent &autumnali similiter id faciunt viperae, veris&autumni tempore.

Per serpentis vocabulum non intelligit quoslibet serpentes, quorum genus multiplex est , sed in specie colubros, utpote qui

sunt caeteris communiores , notiores, iu- mero multo plures unde vulgo serpentes vocantur, quorum exuviae etiam plerunq;

in campis inter saxa dumeta reperiuntur, idq; passim tam in Francia quam alibi. Si serpentis nomen generaliter sumpsis et Aristoteles, eius speciale nomen ,ut de vi peris facit, non expressisset. Sed patefiet in posterum ex continuata hujus tractationis serie,nihil hic a nobis dici sine causa. Nullum est dubium,quin multi olim sublimi ingenio praediti, viri doctissimi, ac naturalium arcanorum pervestigandorum cupidissimi,causam cur exuvias detrahant sibi serpente, viperae, rimati sint, nec non alias circumstantias probe expenderint, 4mprimis tempus veris Mautumni considerarint,quo ista animalia e latibulis suis subterraneis

587쪽

raneis egrediuntur. Unde meridiana luce Varius patet, quod hoc nempe tempore tam copioso, per totam suam naturam disperso abundent balsamo, tamq; validi iasime vigeant spiritalibus essentiis, vero nectare vitae, sive balsamo naturae pretioso radicali, in amplissimo terrae sinu, tanquam in proprio suo loco, matriced seminario contento incluso ut praedicta animalia tum vetere abjecta pelle se nova induerem renovare queant.

Sed quia inter reliquos serpentes non sunt, niti hi duo enumerati, coluber nempe vulgo serpens dictus in vipera,qui exuvias statis deponant temporibus praesumendum hinc est atque credendum his duobus animalibus , iacia tantum ad sui conservationem, sed in aliorum quoque usum , concessum esse naturalem quendam instinctum. uo deligunt, exugunt, in allimentum atrahunt, non materiali aut crasso modo cibum corporeum , visibilem talpabilem siquidem authore Aristotele, teste quotidiana experientia ejusmodi animalia, ci tra cibum aut potum vitam multo tempore sive subtus terram, sive supra transigunt

terram sed mere formalem, spiritualem , hunc nempe salem sulphureum, pretiosum natura balsamum , quo omniq

588쪽

tore sive igne Athanoris, magnae lampadis

coelestis, potenter operante S attrahente, lsublimatur de elevatur e quod natura sui

phur per mirabilem hanc sublimationem, ltotam terrae superficiem irrorat spiritibus ibalsamicis, eiusque interiorem sinum irri csat pretiosaeis vivificae aquae vitae, iecta rris naturalis saluberrimois utilissimo li nquore Unde omnia revirescunt efflores icunt, 'trae mortis speciem reserebant, vi iram recipiunt, At reviviscunt. Eadem sublimatio fit etiam sub aequinoctio autumnali, sed decrescente paulatim calore sydereoq; igne longius regresso, magnum terra subli imatorium refrigeratur, omnesque spiritus vegetales, balsamici revertuntur in suum chaos sive matricem Serpentes viperae, quae in terrae sinuis domicillio commoran itur, naturali quodam instinctu, ut diximus, exuguntin in alimentum alliciunt cibum aethereum, qui tam insigni, vivifica specifica facultate pollet adversus venenatam deleteriam illorum naturam ut si eo satis reficiantur&instaurentur, non solum vim acquirant, virtutem, spolia sua utroque tempore stato exuendi, seq renovandi sed ob exuberans illud balsamum, quo abunde vi-

589쪽

de vigent,instar medicinae insuper universalis sunt, ad omnem cutem leprosam, scabi sana, ulcerosam, inuavis alia labe foedatam, tollendam S renovandam, ad cor-Pus quavis ex parte vitiosum, putidum , in frusta mox collapsurum, ita emundandum, ut inpurum floridum & sanum evadat ita quoque fiunt, ejusdem metialia mi

Virtute, qua abundant, alexiterium summum contra omnia lethisera praesentissima venena. Et haec quidem de hoc subjecto philosophari placuit. Si quis sorte scire desideret, ex quibusnam scriptorum ac monumentorum codicibus didicerimus animali a haec subtus terram hoc radicali natura balsam nutriri posse is ad admirandos eorundem respiciat effectus , quos arguit propria exuviarum detractiori facultatem insuper quam habent lepram nullis aliis remediis medicabilem, sanandi rimetur nec non praeclara, quae ex eis eliciuntur antidota contra omnis generis vennna expendat. Quae quidem summa admiranda estςdiuum praestantia alliunde proficisci nequit, quam e radicibus4 principiis magna istius iniversalis medicinae , cum qua serpentes illi participare,necessario colliguntur Sequitur igitur,ut vel eam scientia innati naturali:, si peculia-

590쪽

ss lpeculiariter deligant ac alliciant in prosundis terrae latibulis, ubi acervatim congrega ti, variisque invicem nexibus implicati, in plongum tempus degunt citra alterius alimenti fruitionem : vel necesse est, ut tum temporis, quando spiritus sulphurei ve igetales, qui rebus omnibus animam, vitam, mediante hoc pretioso naturae balsi mo infundunt, elevati iublimati pen trant durissimas etiam arborum radices, si truncos cortices, ipsisq; vigorem viro tirem impertiuntur, florescereq; faciunt, imo il reviviscere necesse est, inquam, ut hi spi ritus balsamici,simili ratione per serpentum licorpora tanquam munio molliora penetrent, eaque in medicinam efficacissimam, itam pro se ipsis, quam pro aliis abunde, largiter condire queant. Hinc ipsis facultas tilla, deponendi cutem, tempore videlicet, ut diam diximus, vernali xautumnali, quando spiritus isti sulphurei sunt in sua exaltatione:

quibus temporibus lac in ipso praesertim

Vere videmus etiam arborum cortices, bau lis amicis succis tum maxime abundantes, tiruncis suis, de ligno solidiori non adhae trescere, sed facillimo momento ab ipsis avelli separari non secus ac serpentcs, qui circa idem tempus, de ab iisdem causis, ve iterem dimittunt cutem ulte