Pharmacopoea dogmaticorum restituta preciosis selectisque hermeticorum floribus abunde illustrata. Auctore Ios. Quercetano cons. & medico regio

591쪽

Ulterius si quis quaerat,cur caeteri serpentes animantia, in interioribus terrae do miciliis habitantia, careant hoc naturali instinctu, ut cum delectu in alimentum sibi attrahant hoc radicate naturae balsamum, cur non aeque eodem perfundantur, Minmedicinam condiantur, ac colubri biperae. Respondetur, quod haec proprietas peculiariter his sollis a natura indita sit animalibus non secus ac in Tora, quae herba est venenosa accidere videmus juxta quam pro' xime connascitur Antitora, quae ut alteri sit in alexipharmacum, eosdem spiritus ex eadem terra exugit. Praeterea reflectamus paulo oculos noli rosis fucos , cspas , hujus generis infinitas alias muscas, quae licet dulcissimum omnis generis flosculorum, herbarum,ac fructuum succum, in ali mentum exugant, inter illas tamen Omne S,

unica tantum apis ut inquit Riplaeus, nati ratem illam scientiam obtinuit, coeleste in ejusmodi mannam in ceramin me convertendi. Res certe summae admirationis mysterii plena Annon idem in serpentibus contingere posse existimandum. Si quis interrogando acrius urgeat, quare,cum tanta sit hujus balsami efficacia , non

eadem opera tollatur omne simu l venenum

in serpentibus4 viperis , cujus scintillulas ipsis adhuc inbs rere prod ut venenati eorun

592쪽

16o PHARM. DOGMAT.dem ictus: huic easdem contemplandas opponimus apes , quae nihilominus aculeum

suum retinent pungentem ac venenatum

licet rotum illarum corpus abunde diffluat coelesti, dulci 4 balsamico Isiquore,qui proprii veneni aptissimum est remedium. Idem de serpentibus esto judicium. Hic Hermeticos philosophos uno tantum verbo admonitos velim , ut accurata mentis attentione perpendant, cur poetae, qui sub fabulis suis semper occultarunt summa naturae secreta, velleri aureo, pretiosis in horto Hesperidum fructibus custodiendis, terribilesis venenatos DraconeS prae-ese finxerint. Ex hoc enim si mentis oculis rem intentius inspexerint, facile agnoscent: in rebus etiam extrinsecus venenati S, OpuS suum magnum, medicinamque suam catholicam universalem inquirendam esse non

videlicet in primo statim operis limine, quod plerumque tactu asperum, visu horribile, odoratu foetidum , gustu ingratum

qualitate venenatum apparet, hoc est, non ab exteriori cortice sed ab interiore nucleo, arcanum eruendum, non secus asin externis serpentis S vipera partibus nempe incorum dentibus, perniciosum delitescit venenum ex quorum tamen interiori corpore sum n

593쪽

resummum&admirandumseducitur alexi . pharmacum.

Possem in hanc rem pluribus alliis medi- tationibus haud injucundis, lenitius in

arcanorum adyta deducentibus animos omnium in summum protrahere admirationem, meque in aliorum gratiam itilitatem iisdem magis oblectare, sed satis sit, philosophico Christiano medico hic ru-1Dinandum considerandumque rellinquere, Deum nempe naturam nihil facere sine admiranda Mincomprehensibili providen tia Qui itaque omnes omnium effectuum causas pervestigandas recipiet, magnum subibit onus nec habebit unquam, quod de

rerum objectarum penuria conqueratur: praesertim illarum , quas Natura in penetralibus suis clam abscondit Sexcenta enim sunt alia animaIlia, quorum certis solummodo partibus venenum insidet, quae tamen in caeteris, ad varios usus prosunt Draco marinus, Gallisia vive, piscis habet spinam in dorso plane venenatam : Hic inpartibus tamen caeteris cibus est delicatissimus. Eodem modo serpens vipera, licet dentibus suis venenatis lethali a infligant vulni: ra, caetera tamen eorundem pars salubris de salutifera existit.

Sed de his hactenus. Nunc autem usi sit oculis

594쪽

oculis subjiciemus, num trochistoriam horum praeparatio, quae adhuc hodie in usu est, talis sit, ut neq; additionem , neque di minutionem uli ius rei patiatur,an vero cor rectionem reformatione quadam opus

habeat.

Supra in trochiscorum de viperis descriptione declaratum fuit, quod a sola vera delegitima carnium istarum coctione, totius imagisterii fundamentum dependeat. Haec coctio, sicuti videre est ex correctione Bar tholomaei Marant a viri celeberrimi, tantina omenti est, ut in ea oninis consistat bonitas aut imperfectio Antidoti In summa

singulari cura&industria opus est in carne ista periecte coquendari quae ab osse spinae separata diligenter tundenda est in morta rio, adjecto pane ex pura recenti farina itriticea confecto, optime cocto atque ser lmentato inde postea formandi trochisci. Quidam praedictum panem seorsim exlla

cant, eumque in pulverem redat' iam per cribrum trajiciunt, admixta carne optime quoque seorsim trita, inde efformant trochiscos quae mixtio longe est facilior

praestantior.

De quantitate panis cum dicta carnec inmiscendi, diversa est authorum opinio: alii enim addendas censeo aquas parres,

alii

595쪽

alii mediam , alii tertiam, alii tandemqti in tam solummodo partem. Notandum praeterea, quod veterum nonnulli inter tundendiim de miscendum panem cum carne

Viperarum parum earundem jusculi adjiciant, ut omnia meli misceanturi subigantur inter quos est Aetius Alii vero de praedicto jusculo nihil prorsus addunt, ut Agineta in vicenna, solius carnis usu contenti: quae ratio prae caeteris communissima suit:

auris enim admixtione citius corrunt puntur, lacidi fiunt trochisci Praenominatus Marant in correctione enumeratorum

trochiscorum viperarum , in hanc abit sententiam, ut sci Ilicet formosi ur, si, ut ipsemet scribit, fieri possit, sine usculo, aut saltem ipsius exigua quantitates hoc enim modo celeritis exsiccantur: contra addit si panis in jusculo viperarum maceretur , postea simul cum carne tundatur , tales trochisci difficulter exsiccantur in sunt in causa, ut postea caro putrescat,3 panis fiat acidus. Formatis ita trochiscis, dicti antiqui , ut di adhuc hodie moderni , summam adhi-hent curam in iis probe exsiccandis, eos sub inde vertendo, mox in unum, mox in alte - rum latus idq; in loco a ventis pluviis tuto ac securo: ut juxta nonnullos spe ficiat, vel

Plagam cprentrionalem vel juxta alios.

596쪽

meridionalem, quarta Sol maxima diei par-χ te collustrat sed singulari adhibita cautiosi, misi. sur ne Solis radii seriant dictos trochiscos.

Dasi. i. Sol namque ut Avicenna laribit, destruit , spoliat eos virtute appropriata carnibus vi- , perarum , opposita venenis, quae sunt ex morsione, di venenis ebibitis. Haec sunt omnia illa, tam antiquorum, quam modernorum mysteria,quae tanquam notatu dignissima circa horum trochiscorum compositionem tradiderunt, quos praecipuum hujus magnae antidoti, hujus inquam magnae Theriacet adeo ab omnibus

h adtenus commendatae de celebratae fundamentum esse dixUus. Cogor equidem fateri, me non satis admirari posse, quod ii , qui hactenus in Theriaca hac utcunque corrigenda operam

laborem impenderunt, errores&desectus istos non deprehenderint in enarratis viperarum trochiscis in quorum tamen correctione tanquam in re maximi momenti Omnes potius ingenii nervos, necessario intendere debuissent, quam aliis se quaestiuncullis de cinnamomo vero, de opobalsamo,

de chalcitide, similibus hujus antidoti ingredientibus, involvisse. Hic enim est praecipuus rei status,de quo in posterum nobis agendum erit ut hoc landa-

597쪽

trum ad publicum juvandusia dirigitur ut nuper ante Prosia equIS nobIS IllaIὶis lGilae, aut ten VII tatas ibem impingat. i. Viperae magna huius antidoti sunt,sicut communis sert opinio OIIIIuum calculo comprobata.

Circa has viperas,veteres nihil aliud in clitabantur, quam ut inde conficerent trchiscos , ea qua diximus methodo qui nihO magno arcano fundamenti seu basis obtinebant locum, sicut aliquoties jam a nobis satis abunde dictum est. De his tres movebimus quaestiones, quas jam in publici commodum, ea qua posumus diligentia fide,solvemus&eventila-

Prima est, num lex sit quaedam Lesbia, set inevitabili necessitate nos adstringat liuic inalgari trochiscorum praeparatio li1. Secunda,an nil addendum, nil detrahendum alit immutandum sit in hodierna tr ruula lorum Praeparatione num ve- o to iu

598쪽

Tertia,num salva alatiquitatis authte,dictae vipera debeant, aut possint stantiores alias remediorum formula ut in essentias, balsama, coniecilites praeparari: quae sua vi menergia cmunes illos trochiscos de vipera, in ollbus illis curativis scopis,quibus aliaSappropriati perhibentur, longe late i superent Llis dubiis ut supra, exadte fideliter dis

cussis, spes nobis certa indubitata arridet,omnibus aperiendi viam, non ad unanatantummodo, sed ad varii diversa lidriacarum genera componenda, quarum Lfectus admirandi admodum, cum optatis simo successu sese prodant adversus omnis generis venena, vel in corporibus nostris nata, vel exhibita asilinata, vel ab animalium venenatorum ictibus ac morsibus in nobis excitata.

Ad prima quaestionis soliationem quod

attinet, absurduin est, existimare, nobis ni compositione theriacae, necessario consuendum esse ad consuetam vulgaresn hi

jusmodi trochiscorum praeparationem: quasi vero vipera in nullum aliuna remediorum usum aptandae sint,ne 'vim Sc lana suam aliter exerere possint, qu

599쪽

in trochiscos redigantur. Cum tamen res

longe secus se habeati es ipso Galeno teste, qui zb simi li de antid. memor 'ebilem reser historiam de duobus leprosis, , A

quos ipseni et opera Viperarum, non in tro vipera inrachiscos redactaruna, sed vino napostarum estitutis. pristinae valetudini restitutos fuisse,testis vidit oculatus. Cum enim dictis leprosis, vi tam miseram, aerumnosam diu agenti bus, ex commiseratione ad mortem ipsis accelerandam, vinum, in quo vipera casu immersa mortuas ierat, bibendum osterretur, accidit contra,ut hausto potu oblato, non tantum cutem ulcerosam,squamosam,&foetidam, cum fana morida permutarent, sed integram insuper,perfectamq; inde sanitatem recuperarent. Curatio haec quae a Galeno citatur, mi

rabilis admodum, irevissimo temporis spacio abs suta, solis viperis vino immersis, emortuis, accepta ferenda est quod vinum veri menstruiri vehiculi vicem gerebat, ad eliciendam ex vipera alexiterii vim virtutem. Nec refert utrum ipsae integro manserint corpore,quia virtus illarum praecipua vino fuit communicata,ex cujus potuusuque, commemorat leprosi a lepra, quae nullis aliis cedit remediis, perfecte libera ii remanserunt. Ex quo manifesto evincio, a tuta

600쪽

tur, viperas nihilominus potenter silos monstrare effectus licet neq; coctae, ne lin trochi nos sint redactae hincque faciconcludit tirilegem de iisdem parandis ni lesse perpetuo neces ariam quandoquide iri insignis earundem virtus Malexiterium alis modis ostentatur.

Antiquitati porro illiusq; sequacibus,

ut enarratam carnem viperinam in trochi l

scos effingerent,causa fuit majori ni talor difficultas olim, quam hodie, colligendi e ljusmodi animalia. Unde hoc remedium,in

magna copia, ad ali liuot annos reservandum praeparare voluerunt me toties repe tere cogerentur ejusdem praeparationem. Hinc Galenus su nimam requirebat industriam in iis recte praeparanaisa exsiccan- dis, ut integris valentibusq; viribus adservari possent ad duos vel tres annos. Sic nostro quoque seculo accidisse legimus, ut loco viperarum, quae ob inopiam aegre tum haberi poterant, usurparentur radices tormentilla rudi 'amni. Ante paucos annos, inquit Barth Maranta, vix cognoscebantur viperae, colligi l poterant: propterea ma-α, jores nostri barbaros medicos secuti, pros, illa sumebant tormentillanari dictamnum. Nunc autem adhibito rectae rationis iudicio, perpendite quaeso, quam egregia cpraestans