장음표시 사용
422쪽
ANTECESSOREM CONSTANTINOPOLITANUM
primum ad manusiriptos CodissPETRI ET FRANCISCI PITHOEI FRATRUM reintuta oe emendara, Cum Notis EORUM DEM, & ANTONII AUGUSTINI, nec non Scholiis dc Lectionibus variis.
Ex Bibliotheca Illustrismi D. D. CLAUDII LE PELETIER Regni Administri, Regii PDarii Praefecti, G Supremi stiarum Senatus Praesidis Infulati.
Cura FRANCisCI DE s MARE s, DOMINI DE PALIs, ET DE LuYE REs, in Curia Patroni, & Facultatis Iurium in Universitate Parisiensi Doctoris Honorarii.
424쪽
J. C. FRANCISCUS PITHOEUS I. Q.
V LIA N U M Antecessorem constantis ' politanum quanti facias, non ignora. Mihi quidemsc videtur, Novesiarum visomen non potuisse latine elegantius ab alioseri. Sermo isti est tersus oe elegans , Iustinia
neorum temporum redolens antiquitatem,
quibus propterea quoque proximum fuisse est verisimile. Non repetam qua alii de eo 'ipsere, quod ita
huic editioni inserenda justis de causis duxerim. Omnia omnium praeconia σ auctoritates superat magnum studium, musiaque opera in hoc antea edendo repurgaνdque a praestantissimu viris posita. Ne quid de aliis dicam, unin mihi instar est omnium Jacobus Cujacius utriusque nostrum Magistere quo adjutore peret gantem illius editionem, atque careris pleniorem procuravit Lu-EEe iij
425쪽
dovicus Agineus ab hine annis aliquot. De qua aliquid inaudissis magnum Hi laniarum ornamentum Antonium Augustinum pervelim. e cessissent quidem satis multa ad tantam diligentiam, quam in eodem limando eruditissimum adhibuisse mirum indicant qua alecit paratilla, indices, varia lectiones, ob tirorum verborum significationes. Nec tamen omnia sine mendis, qua qui Mireo tribuit, fidem religionemque in corrigendis bbris evertit. Qe s ubique tanti ego feci, ut vix ac ne vix quidem ab exemplaris tui scriptura disesserim, variis caterorum lectim.
nibus in cumulum Augustinianarum rejectis. Superstitio est ista, inquies. Atqui codicis vetustas ct bonitas hoc postulabat. In quo etsi aliquid desiderari credam, ct indicio sit Novella ultima,
μι inscriptio ex notatione mea nescio quomodo irre t: pem
multa tamen ex eo nunc primum restituta, emendata, aucta da
ri ingenue polliceri possum. mantum profecerim, aliorum,pra- sertim vero jureconsultorum so judicium. uos etiam lubentissime correctores esse patiar glossarii ejus quod adjeci, non quia
me miris eruditissimis adaquari cupiam, quorum tota etita filia adoraturus sum: sed ut specimem fit librorum quos ne dum editos in per rinatione mea vidi. Itaque quantum in me fuit, exemplarium seripturam nulla conjectura adhibita bonas de expressi. Nec vero apertiori circumloquutione ad faciliorem explicationem usus sum e quod ex variis locis siegerim pleniores , oe possint caetera ex aliis peti. cfantulamcunque e quod in eo proti, hoc me acceptum referre par est viris amplissimis G ornatissimis, quorum benignitate ad librorum sacraria, VLnetiis oe Augusta Vindelicorum patuit mihi aliquotiens introitus. Sed oe permulta debeo V. C. oe nunquam laudato satis, Joanni Vincentio Pinello: ex cujus unica bibliotheca plura mihi d Justiniano didicisse contigit, quam ex cateris omnibus. Ingratissimus etiam fim,si non in ista editione magnis me agno m
426쪽
as m sensitu ab amantissimo utriusque nostrum Bis is Ameriachio I. C. doctissimo oe prudentissimo, ut plane in totoso vere meum nihil oprie sic cuia enim mihi Consititiones
aliquot vindicem, qua accessionis vice cateris cedunt Z Sed aut tua sunt omnia, aut amicorum, nisi si qua peccata sint, ut erunt
fortasse permulta. Quas ferri posse tibi videbuntur, mihi sati
factum putamero. Si non, ut emendω etiam atque etiam rogo. nam ego singuia rem doctrinam, tuum limatum positumque
judicium sic admirer, sic colo, ut nisi quod ipse probes, nihil a
me recte factum existimem. Vale.
427쪽
EX NICO LAI BO HERIIJ. U. INTERPRETIS,
ET sACRI CONSISTORII CONSILIARII ORDINAM L
is levs Lingo, odorum, σ 7 lias Constitutiora se linum Impera ti Ju rum Antecessorem Constantum l. Mnassis. ET MNovellae ininitiones Iustiniani quas inseri seci post Leges
Longobardas sunt observandae pro imbus, bc illas Novellas Constitutiones glossi allegat in multis Iuris passibus, & pra i pue in
Aul. de monachis, Cogitandum, in verbo Hesychinas, collatione i.& in Aul. ut Iudices sine quoque suffrag. g. Nulli quoque vest. lc i
servatores col. ii. de in Audi. de mand. princip. 6. Sed neque in verb.
Sed neque in fine de in j. Sed etiam, in verb. Agricolas, in M. eod. it. col. III. & in Aul. de triente & semisse, 6. I. In. verb. Hoc servam do, & in s. Illud quoque, in verb. conventus, in fine, eod. tit. & in Aul. de nuptus, S. Soluto igitair matrimonio, in verb. praedictas, col. III i. & in Aul. de juramento a morient. praestito, in princi . verb. cum jurejurando, col. v. de in Aul. ut si qui obl. se haber. f. i. In verb. ad curationem, post princi p. collat. VI. & in Aul. de M. instru
mentor. 6. Oportet, in verb. attestentur, & In Verb. Inter quos, In fine,
&in Aul. de Iudicibus, ε. Iudices, in verb. judicium, circa medium, col vi & in Aul. de testib. f. sancimus autem, in vest. Omcii, & in . neque igitur, in verb. subscriptionem, col. VII. & in Aul. de alim. Ze emphyleus. in princi p. in verb. subalterno, de in Aul. de Lanc. Episcop. . I. in verb. constitutionibus, & in s. jubemus, in verb. Romae, & in verb. pro intronisticis, de S. Deo amabiles, vers. si a tem, & in si quis cum sacra, in verb. exilium, collat. gloss. in l. fin. in verb. tam eas, C. de agric . de censit. lib. X I. &L nemini, in verb. dignitatem, C. de consu. lib. XII. ubi est T. cit. de ordin. sedendi, quem non inveni inte raliter. Nec tit. Ut Ecclesia sanctae resurrectionis quem allegat Alber. de rosa in diction. in verb. Ecclesia, in II. ad hoc quod dicitur Ecclesiia Hierosolymitana, in qua mundi Creator dignatus est constitui in humana generatione, ut in Novellis. Nec tit de expensis quae fiunt circa defunctorum exenuitas, quem allegat Albericus ibidem, in verb. Exequias nec etiam iit. de privilegiis Passagoniae quem etiam allegat Albertc. ibi in verb. Ecclesia Nec titi de naturalibus liberis curiae deputandis. Nec tit. de donationibus a Curiali factis, quos allegat Alberic. ibi in verb. Fl rini, in 1. & x. &c. oc etiam gloss. in l. quoniam, C. de haereti c. quam Be caeteras allegationes bene inveni, & allegant etiam alibi, quae causa brevitatis omitto. LUDO-
428쪽
FU i et sane mihi semper ea in promovendis studiosorum conatibus voluntas;
ut tum demum me longe uberrimum industriae meae mictum consecutum arbitrarer, cum inde studiis vestris nonnihil emolumenti accessisse intelligerem. Ego itaque ut a mea consuetudine non abhorrerem, cum mihi constaret Juli ni Novellas hactenus mancas, luxatas, misereque laceras fuisse: coepi inire constalium quonam pacto huic auctori tam depravato in gratiam vestiam opem ferre possem. Cum enim tribus abhinc circiter annis Lutetiam Parisiorum me, negotiorum consciendorum gratia, contulissem, obiter etiam volui, instituti mei non oblitus, utilitatis publicae rationem habere, ut prosectio mea nonnihil commodi studios, adsertet. Eam ob rem invisi illic veterem amicum 2 n. Ranc netum, quem ob amantissima, quae mihi dare solitus erat in notis cudendorum librorum editionibus, consilia, coloe observareque solebam: tum vero maxime quod lubenter suis veteribus exemplaribus me iuvabat. nam is praeter admirabilem & stupendam disciplinarum omnium, Iuris potissimum civilis, ac utrius, que litteraturae cognitionem, non Vulgari etiam librorum veterum supellcctile instructissimus erat. inter quos forte delitescebat harum Iuliani Novellarum exemplar vetustissimum ac integerrimum omnium, quae mihi videre contigit. quod cum ab eo statim, ut crat in me juvando proclivis, impetrassem: coepi quamprimum cum impressis conserre. In quibus, Deum immortalem, quot hiatus , quot lacunas, quot Nersus omissis , quot denique Constitutiones deesse reaperi, ne dicam interim operis rudem indigcstamque molem, de ineptam in duos libros divisionem, cum debeat in Constitutiones, ut in illo vetiisto exemplari , dc ratio operis postulat, distingui. Hoc tamen exemplar etsi cetera inte gritate M scripturae vetustate serant enim in eo dictiones uno eoque sinuo calami duetii, Gotthicisque characteribus exaratae, cujusmodi in liliaceis cha tis apud Dominum Stephanum Carpinum Ecclesiae Lugdunenss Symmysten venerandaeque antiquitatis studiosissimum, vidiὶ de ordinis concinnitate superare videretur: resederant tamen in eo librariorum culpa aliquot naevi citra collationem aliquorum veterum exemplarium, aut alicujus docti viri acerrimum judicium insarrabiles. Quos cum Jacobo Cujacio antiquitatis felicissimo restauratore indicas lem, is lubenter mihi pro sua singulari, quam in me gerit,
benevolentia, multos restituit. Quin te duo vetusta Iuliani exemplaria manu scripta summa cum alacritate exhibuit: nec satis illi fuit sua commodaste, ni etiam apud Ludovicum Rus udum virum, ut audio, restituendis bonis auctoribus impense deditum, aliud rapiquum impetrandi gratia pararium se mihi pristitisset. Ex quorum omnium collatione primum quae deerant in illo Ranc etivetusto, supplevi. desiderabatur enim conglutinatoris culpa Constitutio Liti.
Te i/ν foeta ficiemus. de initium quinquagesimae quartae,
429쪽
quae est, De creditorisin, qui morientibin debitorib- imminent. Dein multa reposta sunt, quae recensere longum nimis esset. Scholia porro illa, quae proxime sequuntur Julianum haud omnino aspernanda, ex Ranconeti & Russardi libri, sumpta sunt: sed ea auctoris nomine in utroque exemplari carebant: neque in totum corpus Novellarum scripta, sed in Constitutiones tantum xv. xvi.
xv II. xv III. XXI. XXIII. XXIIII. XXVI. XXVII. XXXII. xxx Iir.
xxx IIII. nec ultra progrediuntur. Eaque adeo corrupta erant, ut prorsus illa
edendi animum saepius desponderim, ni monitore Cujacio, ejusque discipulo Petro Pithoeo, adolescente cum probo, tum docto quem si fata ad maturam aetatem pervenire sinan , specimen aliquando suae cruditionis, quam sub haud poenitendo magistro sibi comparavit, est editurusὶ quatenus seri potuit, emenda.issem. Quae vero deinceps subsequuntur aliquoriam Imperatorum Constitutiones, eas partim in Cujacii, partim in Ranconcti de Russardi libris reperimus. Iam vero quis fuerit hic Julianus, & quo tempore vixerit, haud comperatum habeo, nisi quod Antecessorem eum Constantinopoleos fuisse indicat tiatulus alterius exemplaris Cujacii: quae dignitas erat jurio ac legum professio, ut conjectari licet ex Constitutione praefixa Digestis quae incipit, Omnem, statim in initio. Exemplaria vero Ranconeci dc Resurdi iam κατα prorsus erant, neque ullam auctoris nomenclaturam prae se se ζbλnt. Atque haud scio an epigrammata quae in Anthologia epigrammatum libro secundo--nxhineunomine reseruntur, hujus Iuliani sint: quorum Timum in quendam pumili nem sic habet:
Alciatus eum Patricium de Exconsule fuisse scribit. Verum ex catalogis Consu lum, qui hodie circiimseruntur, quoniam ad Uus usque Consulatum non extenduntur, exacte qua aetate vixerit cognosci non potest, nisi quod summa mihi conjectura est eum circa tempora saltem Iustini junioris, Tiberii, εe Mauricii floruisse. Quantum vero ad harum Novellarum translationem attinet, palam est eum νιαρας Graecas non integras, sed amputatis longissimis praefationibus de hyperbatis, quae in illis sunt, me di vertisse, atque ita Latinis hominibus comminicavisse, stylo magis ut illis temporibus simplici de fideli quam elaborato. Ceterum multa eis oκας, quaedam με-ω - , sta de plura - ποδας, de quae merum resipiant hellenismum, exprimit, ceu sunt illa o μγ.
430쪽
autem trecenυ errasieria pecuniam dare, pro, prosera, de , dent. Similis est phta. sis Dig. de Ossic. quis . in Pand. Florent. manu scriptis, adsertore Antonio Augustino libro Emendationum secundo, capite phn : Hodieque , M indi inremerinosores mari. Ubi tamen Taurellius illud mari, mutavit in crea, in impressis. Infinitus quoque. modus more Graeco pro aliis verborum modis sare ponitur, ut Constit. Cxi. cap. CCCCX. vers. Et si quidcm. Et sexcentis fere locis, quibus nonnulli solent addere, vortet, Ne se es, Debet, aut quid simile. Hoc ideo monere volui, quod jam mihi praesentiscidi animus scimios quosdam squibus solemne est auctorum scripta pro sua libidine mutare, ut hujusinodi impostura, dum errata correxisse videri volunt, simplicium librario
rum nummos expiscentur in nostrae editioni inhiantes multa ceu parum Latina statim, non dicam commutaturos, sed contaminaturos, non Verentes interim
dum pro genuinis ipsius auctoris verbis sua substituunt, in falsi crimen impin sere. Cujusinodi secisse quempiam sui unum e multis exemplum adducam in infragmento Iuliani apud Pemotum edito, cum sic legeretur elegantissime in omnibus manu scriptis Constit. xv. cap. LVII. Pr se Provinciae po quam desserii esse Praeses, in eadem Provincia He sciat, is ceu inustatum correxit , di s moram faciat. cum tamen Dige. ad leg. Juliam de adult. I. miles. q. quidam. ipsissima phrasis observetur: midam ac fare volebat adulum molierem di se postulabat, ne sibi comi taremur diei, quos in cindiam scisset. Quin ad in Actis Apost. Lucam hujusinodi locutum suisse memini, cap. I 8. circa
ut in promptu si cuivis conserendi, sicubi forte haereat, Iuliani versonem cuniarchetypo Graeco: de Novellarum Graecarum numerum qui saepissime a Iuliani ordine discrepat, in margine adposuimus, & sontes ipsos unde singula cujusque Constitutionis capitula dimanent, indicavimus. Haec sunt, Lectores candidi, de
quibus admonere operaepretium sore duxi, obnixe interim rogans, ut hunc qualemcumque laborem, quem nomine vestro in restituendo hoc auctore sumpsi, aequo animo accipiatis. habetis enim nunc Iulianum tum suae integritati restit eum, qui hactenus scede mutilatus circumserebatur, tum infinitis locis mendis,
quibus scatebat, repurgatum. nisi quod restant adhuc loca, sed ea perpauca, in quibus non omnino animo meo satisfecisse videor. Quae si quis me felicior vel iugenio, vel exemplariorum copia restituerit, libenter & hominis industriam e o labor, de publicae gratulabor utilitati. Valete. Lugduni M. D. Lx. Kal. Augusti, ex officina Tomisana, e qua prodibit prope diem, Deo favente, Codex eodosianus integer, una cum corpore Iuris civilis pari integritate de dilige ita