Lilii Gregorii Gyraldi Ferrariensis, De re nautica libellus, admiranda quadam & recondita eruditione refertus, nunc primum & natus & aeditus

211쪽

hi praestet nauigationem. Ergo ad CH RisTE mihi prssenti tuo numine, qui discipuloru nauiculasinter fluetiis direxisti,des. mihi stiperata ignorantis caligine,in portum sespitem incolumem*classem deducere. Acatus igit,ut ab hoc incipia,genus est nauigi3,a uerbo am in Getae adiecta τος,Uel, ut alii putant, quasi μ ἀκτῖr, hoc est, qd circa littora serat, unde etiaἐπακτὰ uocat. Est aute actos genus na

tamen alio loco ipsam appellauit, ad amnes tra 'ciendos idonea, ex. quo & naulum ipsum Vn haον dicitur. uero sterum significat, ut uel ex Mela Pomponio notu. Sunt qui ean dem epactin&carabon dicant, unde forma hypocoristica καρκὰν a Graecia deducitur, ex quo nunc vulgo carabeila' uocitatae. Sed N ab alia naui

gii species facta est, quae αππιδ-uo

212쪽

DE NAVI GIII LIB. roscatur,quae latronu ac piratara esse tra

ditur, quod idem Theophilus scribit& Suidas: duae quippe in unum naui cular epaetris & celes iunguntur, ut e tia insea dicemus. Verri ut ad acaton redeam, ius&Ausenius illo trime tro meminit, Acatis,phaselis,lintri bus, smatis, rate. ab eo formatur diminutivum acation, quod aetii η genus est nauigia,cuius &noster Plinius

in nono meminit, ut castigat Hermo

laus . Meminit & Oppianus, ubi de nautilo pike loquitur. Meminit'a cat 3 Plutar.& Tertullianus in Marcionem. Suidas acation ait genus esse piscatoris nauis . Acation Thucydides uocauit amphericon in iii j. Meminit

ampherici es Suid.& meca in Thucydidem scholia,que scribui illud ideo dici,qd remigariu quilibet duob. remis

213쪽

appellem,ambiga,&pleru* nescia,uti . est de hoc acatio, de quo nobis in pra , mrtia sermo est: eo enim nomine saris nauem Plutar. uocat, cum apud Pharum Alexandriae enataret. Tran quillus uero eandem historia tradias, . scapham, Hirtius nauigium nominat: quo fit ut satius duxerim saepius graecis uti uocabulis in tanta autorum ua . Tietate, Neb maxime, malioquieruditos hac in re hallucinari uideam, de Cimmerijs,quod sui, tenebris inuolui: atque ideo hoc te loco monere uo Ita,ne sertassis admiratione asscerere,

si graecis ipsis nominib. stequentius utori Ad institutum redeo.Pollux & Isidorus,ut pride ostendimus, nauis ue lum maximu acation uocant. Sed nee

illud omittendin quod Procopius lib. si'. achaten nauis genus facere uides: quod cum ita sit, non uidetur antiqua Ulin.leetio interpolanda, ut fit ab Hermolao,quae ita habet: Concham acha

214쪽

tar modo carinatam. Procopii hsc uexha a me expressa: Naues quae a Grscis achatae uocitant,fabricatas,& eas qui dem apertas,longurijs c6neXuit. Me minit idem autor N alibi. Actuarie naves celeres dicunt,ut ait

Nonius, quod citb possunt, uel ut ali j,quod remis agant.Isidorus tamen Zc alia nonulli gramatici, quod uelis simul &remis agunt. Meminit 8c Geli. Sunt qui uel ut ase

th legut apud Gelliti, quod

scilicet propter littora agant. M.Tullius ad Atticum actuariolas uocat.Est et in hoc genere actuariaruremo agutur, quaru mentio est apud Plutargium N Thucydidem in ilia. a remis nomen inflexum est. Dicuntur& actuaria genere neutro, ut ex Cicerone colligimus &Caesare, qui ait in primo bell ciuiLAt piis expedito loco actuaria nauigia reliquit. Cic.ad Atticum lib.x. Quid duro tempore anni

215쪽

actuaria sere centa Alveus inter caetera quae significat, quae a grainaticis colle sta sunt, & a nobis inter uasa repetita,interdu ecia pro nauigio rudi,&quocia p modo conse- cito capit. T. Liuius lib. i. de Romulo etRemo:Tenet,inquit,fanaa,cum fluitante alueu, quo expositi erat pueri,tenuis in sicco aqua destituisset lupam si tiente ex motib. qui circa sunt, ad pue - rilem vagitu cursum flexisse. Que ab ueum hoc loco Liuius, scapham Plutarchus uochi. Propertius poeta:

Aut quidnam stadia gaudes Neptune carina, Portabat senetos sucus

ille uiros. Sallust. in Iugurtha: Hi

' alueos nauiu inverses pro tugurius habuere. Hinc pro monoxylo apud autores alueus desiimitur. Aulonae naues stini apud Ethicum Histru, qus in aulae serina constructae sunt, non sortassis his dissimiles, quas patrio sermone nostrates bucetauros

uocant.

216쪽

DE NAVIGIIs LIB. 2os

uocat.Ethici uerba sitiit haec: Ob hoc,

inquit,aulonas nuncupauit, uesut manS, aut amnium palatia.

Autocabdalos nauis a Grscis dicit, S autoschedios rudis, & que subito Nex tempore Leta est.Theophilus quidem &Suidas de polenta id uocabuludici prodiderut,ut primu ex farina cO- secta est. Idem repetit Phavorinus.

Barcas naues, lam's nauibus non

esse similes, Ethicus Hister autor est Harsi& Herodotus meminit in Ter psichore. Hodie quoin hoc fere nomi ne nucupanε uulgb Grarcis aeque alc Italis. Sunt qui ab urbe Barce cORno minatas putent. De his uti sic Isidi vis: Barca,inquit, est quaecueta nauis comercia ad littus portat: hanc nauis in priago propter nimias undas silio suscipit gremio,ubi autem portui appropinquauerit,reddit uicem barca naui, quam accepit in pelago.

Baris nauigii genus apud

217쪽

ptios,ut scribit Ammonius. Huius Scalibi meminimus. A Grscis etianu epi bathra nominat, cisi scalas etianauti cas significat. Sed et pronaulo &mercede ascendendς nauis in Pitur, quo modo apud Apoll. in Argon.interpretes & Phavorinus expΟ nunt. De bari uero naui cum aliutum Diodorus 8c Herodotus meminere,

R Propertius illo uersiculo: Baridos& contis rost liburna sequi. In graecis βαφειρ Sc alia multa significat,qus nosunt nostri instituti. Byr pages nauis e corio copacta, cuius & Pibi est saeta mentio. δ Camerae genus nauigii,acation uocat in xi. Strabo, lembum uertit inter pres. Arelae uero sitiat naues & exiles, ut idem scribit. Iis utuntur Heniochi populi, et BosporaniCimmerit,ut plurimu latrocinantes.Capaces haec sunt XX v. hominu, R X X X. ad summu. Destribunt quida camerga Cor.Tac. lib.

218쪽

DE NAVIGIIs LIB. in

lib.hisi .xix.Cumem de Trapezunte urbe pontica ab Aniceto liberto capta ageret,ita ait: Quin & barbari cotem ptim uagabant,fabricatis repete naui 'buS,quaS cameras uocant,aretis lateri , bus,lata suu sine uinculo cris aut serri 'cdnexa,& tumido mari prout fluetib. battollit.Summa nauiu Gulisaugent, 'donec in modum tedii claudantur: sic inter undas uoluunc pari utrino pro dira &mutabili remigio,quado hincvel ,

illinc appellere indist eiu & innoxissest. At hec quidem ille. Sedenim ab his sere diuersam scribit Ethicus Hi

ster camerara,qui ob hoc eam ita nun cupatam est, quod camelorum more hin medio curuo colcherio cui eius vitar uerbo quasi cameli gibbum,sene. . stras obliquas & modicas ad uentorii receptacula haberet, camera sursem cons ita,unde nome, coriis magnis coiunctis. Ea naui primum usus est C

cmps,ut idem est autor,qui & alia ple

219쪽

raque superaddit,quae hic ego breuitatis causa omisi. Carinam quo nauim idem Eliaeus existimat, dissim ait quasi currLnam: cum alii scriptores n5 naue eam esse,sed nauis fundum prodant,ut ar te docuimuS.Cataphra stam nauiu apud utrius linguar smptores erebra metio ita ue ro appellantur quae in prael is naualibus obteguntur obarmantu , ne ab hos .facile ledi queant. Has quidem Latini tectas uocant naues,quaru se quens metio. Cssar debell.ciuil.Mas. silienses usi L.Domiti j consilio,naues longas expediunt,numero XVq. qua rum erat xi. tectae . Dicunt & c5str tae ab eodem Caeset Cic. Hirtius: Moh,inquit,impetu quatuor ad eam

constratae naues& plures apertae conintenderunt. Et cum his emphractan

uigia reponemus, quς & ips quod un

di* tectae sint,clim derivant: sicuti

220쪽

DE NAVIGIIs it B. 233 scuti e cotrario aphracta,quae aperta a Latinis uocantur. Hoc nauium bene'

re in primis Rhodios uses legimuS.. , M. Cicero in epistolis ad Atticu: Nos Rhodiord,inquit, aphractis carteris. 9Iongis nauibus uaquillitates aucupa hturi eramus.Meminit idem alibi, nec A. v. semel in eisdem epistolis: ex quibus to cis facile colligimus, minus eas maris procellosi fluetiis perferre posse. Pro aphractis tamen in quibusda uetustis exemplarib. acta legi cospicimus, qualecitione & fortassis aliquis no asperne turmissio enim nauigη genus pridem diximus. Emphractoruuero Iuris sul- tus iii tit. de exercitatoria act. memiLni quo loco passim emphatae medose Iegit. Ulpiani uerba lige stini: Quaeda , em naueS onerariar, qusdam,ut ipsida uectit, emphra star sitntiquo in loco,utse Ient, delirat interpretes. Budarus tante uir eruditiss. embatae uel epibais repo

ni pesse existimat, sed cuius id laici t