Commentarii Hieronymi Comitis Alexandrini de acerrimo, ac omnium difficillimo Turcarum bello, in insulam Melitam gesto, anno MDLXV. Addita sunt singulorum locorum interualla, necnon mensurae, & obiter obscuriorum locorum explicationes. Cum indice rer

141쪽

triginta Turcae tegebantur. id iuxta oppiadum Sancti Michaelis ad radices murorum ollocarunt , , atque ita propinquum , ut nostri omnino intra oppidum Includ rentur . id cum grauiter oppidani tulis sent, adeo sorti animo exierunt, ut impressioneni in hostes facientes , eosque repellentes, ignibus missilibus operimentu illud concremarint. rursus & ij, qui Bur gum inuaserint, consimili ratione repelluntur, concrematurque illis aliud operiamentum, quod ad radices contracti muri in parte Castiliae parauerant. Sequenti d inde nocte nonnulli e praesidiis exeuntes , ut militares fossas destruerent, quas hostes duxerant, ad octoginta Turcas obtruncarunt, quibus illarum fossarum custodia prat permissa, Omnesque oppidani incol mes ex illo praelio redierunt. Die uero sequenti Toletanus, relictis Syractisis, P chinum uersus Melitam accessurus iter cepit , qui fortuna sane pinsipera uis nauerionerar obuiam habuit, quae maris tempestate o impellebatur , ac Zerbis Syri*ciuitate aduentabat cum magna nautici panis opia , sex millibus cadorum pulueristormentarij, multisque globis ferreis,

Guae omυδ ad reficiundas uires hostilis

142쪽

classis importabantur. potitus TolexUnus sexaginta e suis in totidem Turcarum locum, quoS exemit, actuariae impositis.. eam naisit Syracusas. Nostri interea, qui obsidebantur, ex oppido egrebi, repulsis hostibus e fossis militaribus, quas duxerant,aliud tabu tum concrem grunt, quod ad radices murorum fuerat aspestatum: neque unquam uel a lςuioribus praeliis, uel oppugnationibus , uel operibus concremandis , uel aperiendis cuniculis, uel reparationibus aduersus uim t0rmentorum,cestibat0r. tanta erat diligentia, qua Turcae in oppugnando illo oppido utebantur. Cum classis uero Christianorum Melitam uers*s uelificaretur, tanta repente exotagest uis procellarum, ut eam ad oegates i

sulas appulerit , quae distant a Melita duce tis & uiginti millibus passuum. Sed quorniam singulari diligentia faciendis repara'

tionibus Turcae utebantur, n0strorum cuniculum ad radices anuiri Burgi inuen runt, quem illi in pr0ximam oppugnati nem Parauerant, atque octo cadis putu ris tormentarsi captis cuniculum deuast runt. paruo deinde spatio interiecto, M stapha cum omnibus copiis oppidum, er

do Regio uexillo, invadit, cunis in Vic ς

143쪽

'mnium erat aureum, atque tantistiiribtis natenia adoriuntur, ut oppido uiderentur ἀγmnino potituri, cum unusquisque testem uirtutis suae Basiam esset habiturus : sed ta-ήmen a nostris sortiter repelluntur , cum his conatum frustra fenouassent. rum c

aiortium illarum praesectbs uel intra milita res fossas accessit, suorum singulos collo latur, ut sortiter uires inualidas propὰ ob- essorum ob diuturnos labores superent. sed tamen nonnullis amissis, in castra, re insecta, reditur . Postridie eius diei M stapha. ut rursus oppidum die tertio inu dant , decernit: qui quoniam languidas propὸ sitorum uires factas esse cognost hat, animosque Turcanini hartim dissiculuetate negotii deterritos, partim diuturnis laboribus defestas , ita suos ste uictorii gere aliquantulum ad futuram op pugna tionem conatur debiles uires esse obsess0rum,ationi conueniens sit milites memini uestrium pGtest esse oscurum; si &

quot uiri sortes ex hostibus in superi 'ribus praeliis partirn ferro a nobis etsi, par- tini tormetorum stlobis laniati ceciderint. iam quibus seperiorum bellorum pepercit tuna , cum eos semperi armatos esse

144쪽

oporteat, cum tamdiu inclusis nequelibero quidem coelo frui liceat, cum nunquam labores intermittere , quantopere a mortuis distare putandi fiunt λ aφλ. credend/ est

tudo corporis λ at nihil eo , quod non diu ,. turnis la Hiis infring tur. Nos conta cum tot simus; cum libero aere, quod plurimum facit ad i nitatem &r ad virea perfruamur; cum semper recentia subsidia sessis in certamina sussicere p'ssimus: quid est, qux inualidus , ω semimὀrtuos .

diuturi 4 ubsidio ς desexig*tos , rerunim omnium dissiculi te cissumi ntu Dppurmere dWbi us λ atqui non esse inuistam illam geptem . tot a nobisi cαsa stium corpora ; quibus tota prppe. area: arci sancti. klini. oporteb lux . fuerunt argumento. Nuli, sunt ine pugnabiles milites, sed uiriliti post ae cedant bDrtet ciuitates omne , quὶ uim ferri ac ignis sentire pu*-t . uis enim utiquam se impune inui diciae n0uis gelis uires expqxtu ςsse gloriaq potest Z gut quod neg0tium maiores nostri frustra unquam conati iunx j sompex dς illarum civitatum salutς actum esse pulv

145쪽

ctercitus,uel classes ahpuIissent. At nunc si

tantos sumptius in comparanda classe seu stra fecerimus i si tot, tamque assiduos Iabores tulerimus;ac re tame insecta domum

reuertamus; vereor, ne uniuersam gloriam , quam diuturnis laboribus, & singulari restim militarium peritia maiores no stri nobis c5pararunt,hoc tempore turpiter tunittamus. quam famam apud Christi nas nationes, aut quam existimationem relinquemus Z quantopere Imperatoris no stri expectatiohem,quam praeclaram de no bis conceperat, fallemus omne igitur maiorum nostrorum glesiam, omnem Turci-ci nominis digitatem, omnem uestrum singulorum existimationem credite in huius oppidi expugnatione sitam & constitutam esse.nunc non 'amplius de insulae posisessione ', sed de gloria uniuerse gentis no

strae ι de singulorum nostrum dignitate ; de uoluntate'Imperatoris , de Ita lite deni ue . & totius Imperij ampliatudine dimicatur: quare praestitefit glo

riose inter armatorum cohortes mori

quam postea ita turpiter uiuere, x cum summainfamia domum redire. His addutae sunt ingentes pollicitationes honorum

.c diuitiarum ijs , qui praeclare se in so

146쪽

huenti praelio gessissent . Tum tantum

dis desiderium accessit animis Turcarum, ut besti signum dari omnes concla inarent rsed, ut in diem posterum corpora curarent:& pararent arma , imperatur. pia stridie eitis diei, quod fuit ad septimum Calend. Sept. Summo conatu redintegrata est pugna usque adeo terribilis, ut hostesbgminatim per ruinas murorum, quaS wramenta fecerant frequentia, ut irrumperent ac progrederentur u& densat g nostrorum acies, hastisq; prae cutis horrentes parui - erent: atq; inter undique crepitantes scio Pettorum tormentorumq; prbcellam , tanquam inter grandinis frequentiam certa retur. Pugna diu fuit anceps, cum hinc pro imperio totius Italiae se pugnare Turcae ar- bitrarentur,pro maiorum suorum existimatione, & de stio ipsorum honore, deq; ΟΠinibus ornamentisJ inde de honore, de ina serio, de gloria singulorum; & de salute

dimicareturi. Ad extremum multis utri que cete Carcae in cutra r epe li untur: quor

Iliam tanta fi mitudo corporis , & animi agnitudo fuit nostris, ni omnem fidem superasse uideantur . e nostris centum di edecim sunt desiderati; at ex hostibus Plures ducentis cecidere. Quidna

147쪽

dis autem Septembribus nuntius Burgunt ingreditur, quem Valetianus iam biduum miserat in urbem. hic Toletani literas a

tulit , quibus significabatur classem Christianorum breui in insula futuram ; quo etiam die cognitum est her transfugam paucos esse hones pugis, idoneos, cum fame quotidie multi periretit, & assiduis '

horibus, militis captis uulneribtis: quod ad obsidendam urbem adire decreuerant, ad quod negotium iam quitique tormenta erant barata. Ea clade suorum accepta Mostapha non mediocriter disse tactabatur, quod neque minis, neque promistis pol rat suos ita excitare, ut superio silerent . Interea cum cessauisset procella; factaque fuisset ingens maris th anquillit ; Tolet nus cum uniuersa classis Drepano discessit, ac Melit in uersus auxilia in insulam e positurus; hauigauit quo in itinere triremes ordinis Equitum duabus biromibus hostium potitae sunt. Nostri per id tempus cuniculum in parte Castiliae fecerunt, quem parabant aduersus primam hostium oppugnationem: sed, cum uererentur ne illum Turcae inuenirent , qui subitarias re Parationes excavabant, ignem iniecerunt,

di ad sexaginta Turcκ sublimes in aera

sunt

148쪽

sunt sublati. At nihilominus hostes tabulatum corio tectum, ne missilibus ignibus Cremaretur, multo superioribus ualidius

struunt, sub quo quadraginta sciopellarii

tegebantur, qui maximam molestiam nostris afferebant. Id cum ad radices moenio rum collocassent, exigua fossa excavatur,

duoque semicannones ibi collocantur, qui tabulatum in latus illud percusserunt,atque cum primo ictu illud conquassatum con ruisset, omnes , qui erant sub illo, grauissi me oppressit. Sequenti deinde nocte nostri

exeunteS Omnes reparationes hostium deuastarunt, eosque ex illa fossa, quam super aggeribus nostrorum duxerant, acerrime repulerunt. Tum primum cognitum fuita nostris Turcas assiduum bellorum laborem perferte non posse, cum illorum tr centi a vigintiquinque e nostris sint in f gam tuersi. Nonis Septemb. Christianorum. classis ad Sacrum Iunonis applicuit; quae

cum Melitae signa non uidisset, ad Himeram se recepit: quo statim Andreas Aurias profectus eundum esse inquit, quia pro uisis signis possent tutissime auxilia exponi . Sic igitur ad Sacrum Iunonis reuersi tertia hora noctis, ibi stationes habuerunt. COn-i fugerat , eodem die captiuus, qui signifi-

149쪽

cauit Valetiano decreuisse Turcas sequenti die oppidum omnibus copijs adoriri , quo die nisi potirentur, erant omnino)Illud negotium relicturi. His addidit praeterea ingentibus pollicitationibus singulos centuriones futile ad eam pugnam incitatos,edictum prCnuntiatum publice per praeconem tria nummorum aureorum millia

illum esse capturum , qui prior Turci cum signum supra muros oppidi fixillet, omnibus Ianigeris proponebatur, ut Spacchium dignitatem obtinerent, si potirentur oppido: caeteris omnibus honores & Opes ingentes. Tum gratias agit Deo Valetianus, quod eius clementia effceretur, ut de omnibus hostium consiliis certior fieret: deinde ad illa paranda animum adiecit , qtrae pertinebant ad arcendas hostium furias . totus autem ille dies consuti prus est domibus Burgi bellicis tormentis infestandis,& nauigiis, quae erant in portu praecipue τquippe cum illis etiam ictibus actuaria nauis demersa sit Cum Toletanti S eo postea appulisset, neminem per noctem descensionem facere holuit: at illii cescente die in

tra quinque horarum spatium sine ullo strepitu quinque Hispanoruna millia es

quingenti , nautae trecenti c. triremi-

150쪽

bus, inti itis prope praesectis, eYpositi sunt Equites militiae Melitensis ducenti, reliquipedites erant Itali, qui numerus Octo millia dc trecentos continebat. Erat inter hos Ascanius Cornias Magister egercitus, Al-uarus Sandes, Hispanis cohoitibus praefectus. Toletanus, dum triremes siccarentur, cum militum praefeetiS collocutus ,

iussit ut publica edicta Philippi Regis no

naine fierent, & ut res ab A lcanio pro sententia maioris partis concilij gubernarentur , donec peruentum esset ad Valetianum, cui parere omnes iubebantur . his igitur iter ingrcssis meridiano fere tempore , Toletanus triremem ingressus orie tem ttersus naia igans cum omnibus triremibus 2 Meliten Sibi iue ciuibus prospectus est: tum urb1 omnibus bellicis tormentis &si tot et tis displosis magnam secit salut tione ni : ac i oletanus item iussu sua omnia triremium tormenta bis displodi. Mox in Siciliam retici titur, ut Vrbinates copiaS, quae erant Messanae, & alios Hispanos, qui Crant byracusis, quamcitissime conveherer, ut tempestiuus ad praedam Turcicae classis redireri Hostes iam ouatuor hieS ante coeat pcrant sua colligere impedimenta, quia iam discedere decieiterant': uertim cum