장음표시 사용
81쪽
Adnotat. Historicae. Lib. I. Ca p. VII. 7ῖ
& Gratiae colebantur, i rem sancti Gregoris, quia manifesὸ cornu Anno C. 8ii. Hamburgensis. Rreantinus cae. Carolum Romς degentem Zaccharias presbiter adin, quem Rex
Heros dimam mis heum duobus Monachis, Patriarcha cum eo adRegem misit qui , ne dictionis gratia aves Dominici se lubri ae loci Caluariae cum vexido detulerunt.Quos Rex benigne receptos,per aliquot Hes secum istinuis: Iria e wlentes, remuneratos absoluit. Tanti muneris memoria numismate tali recoli
stis cantu nam Ecclesiasticam. Mox petiyt d minus Dae Carolus ab Adriam Papa Camores, qui Franciam corrigerent de cantu. At ille dedit ei Theodorum , o Benedictum Romame Ecclesiae Cantores , qui a Saneio Gre rio erudii fuerant: tribuitque antipb narios Gnm Gregoro , quos ipse notauerat
nota Romana. Dominus vero Rex Carolus r uertens in Franciam , misit unum cautorem
in Metis rivitate , aberum in Susumis Ciuitatemn ipiens de omnibus rivitatibus Franciae Magistros Abone Antipia risi eis ad corrigendum tradere, o ab eis discere cantare . Correcti sunt ergo Antipianarii Francorum , quos unusquisita pro arbitrio suo vitiaverat νaddens vel minuens, o omnes Franciae cantinres didicerunt notam Romanam, quam nunc vocant notam Francicam: excepto quod tremmia vel vinulas, sue colusebiles ves secabiles
voces is cantu non poterant perfeRὸ exprimere Franci naturaΓ voce barbarica frangentes in gutture voces potius quam exprimentes. Maius
Uae, o Romae in.Rome cum Pascha ' autem magisterium cantandi in Metis rinitate celebraret Carolus una cum Hadriano remansit. Quantumvis magisterium Romi Pontifice, orta es contentio ster diransos Pa- . num superat Metens, in arte cantilenae, tan os bae inter cantores Romanorum, o Gallarum .lsuperat Metensis cantilena caeteras sbolas Dicebant se Galgi metiri cantare, I pulchrius Gallorum. Similiter erud erunt Romani canis iam Romani . Dicebant se Romani doctissi- tores Francorum in arte organand. Et Domi-- eantilenas GHesiasticas oferre , sicut d nus Rex Carolus iterum a Roma artis Gram-cti fuerant is Sancto Gregorio Papa : Gasios maticae, computatoriae magistros secum adduis corruptὸ cantare, ta' cantilenam sacram de- xit in Franciam, o Gique studium ueterarum struendo, dilacerare. Quae contentio ante domi- expandere iussit. Ante ipsum enim Domi mnum Regem Carolum peruenit. Galli veris p Regem Carolum in Galba nullum Iudam fis prer securitatem Domini Regis Caroli valia exprobrabans Cantoribus Romanis. Romaniveia propter a oritatem magnae doctrinae, eos stultos , rusticos , o indoctos , velut bruta animalia, ormabant, Et doctrinam Samcti Gregorij praeferebant rusticitati eorum. Et cum altercatio de neutra parte finiret, ait dominus piissmus Rex Carolus iasios Caniores: Dicite palam , quis purior est, o quis me
lior, aut tonstatius, aut rivuli eius longὸ de. curentes P Responderunt omnes una voce , Fontem , velut caput, o originem, puri rem esse: riuulos autem eius, quanto longius a fonte recessirint, tanto turbulentos, cruor. dibus, ac mimim iiijs corruptos. Et ait D
minus Rex Carolus. Reverthini vos adfomrat lyberalium artium. Mosaicas etc. Vniuersos Veteris, ac noui ..-mstrumenti libros librariorum imperitia, ita rum os itantia, interpretum infitia, et incuria r. temporum denauatos, adam , et veritatem fondatis eorrexit. Extat publicum dere tum : nec suit, is tanti imperatoris verbis
Otar, in diuinis lectionibus, te biique inter sacra osscia, inconditos solaecismos , hario
rismosque inconcinnos obstrepere. Euang starum etiam edidisse suadet concorta z. tiam numisma. An
82쪽
74 Carolus M. Occid. Imper. I.
l mittimstienses Iurisconfisus tradis.stuo exemplo Lod itus riderimus Carolum is Parisien. sibus coli visera aetate imperauit: mi s Ucatim Tri, nuntiys, qui di festum cel rari populo indic rem pana capitis repugnantibus indicta Ado. rauit eum Otho III. canonigauit vel Pas.chal. II. vel Paschal. Antipapa,& canoniza- 'tionem veneramur irrevocatam. Videns absque vi, ga manare aquam de petra.
Cu m Saxoniς degeret I mperator, &aqua deficeret in loco, ubi Emensul idolatrabat, velletque ibi tres dies stare gloriosus Rex had desiniendum sanum,& valde bomines, Iiumenta stirent , subita C bristi gratia, messia
die cuncto exercitu quies eme,apparuit eis torres
Angelus, enim, Aquila, Bos, &Leo
Hyerogliphlea Euangelistarum una currum trahentia discordiam signant conco dem. De Caroli cum Romana Ecclesia ia-derea qua Ecclesiς defensor,& occidentis Imperator legitur inauguratus in numisimat ibus videre est,quorum duo sunt.
l de cuncto exercitu quies eme,apparuit ebullienssalubres aquas, I cunctus exercitus, et iumenta eorum susscienter recreatismi: et tamdiu sitissIt aqua υια donec fanum defructum es Sic decertantibus circa Balilicam S. Boenisaeij in Fried istar Saxonibus.& Francis, illi ut cremarent, hi ut protegerent, duo iuuenes m albis, bui ipsam ba cam ab ignem
tegebant , apparuere. Dpropterea ibidem non potuerunt nequὸ interius, neque exterius ἐν
accendere,nec ahquod damnum inferre basilicae s nutu dium Maiestatis pavore perterrit nfugam conuersi sunt neminepersequente. Orientis Mido. orientale imperium asse ictasse Carolum, & occupare tentasse Κrat. igius testis est. Ehmmenim in Franciam rediret Carolus iam Romanorum declaratus
A ugu stus epit reatares benes Gnstantino. politanae Imperatricis,pacem Graecis, a Gassis interponentes.metuebat enim sibi miser is prae
ribus regnisvi.M sum fidera, i remisit Imperator Carolus Iesse Ambianensem Episcopum
oratorem IDum admistulandum Ireues coniugia. Sed dum adtae ibi imperatoris legati maneret, Niceptirus inuasit imperium, capta mul ere, et in monasterium des rus prospexere enim proceres Graeci quid ilia nuptiae portenderent. D sit tamen N icepseras etiam suos oratores ad mlum ad confirmanda faedera et inuento eo sti-
per Salamfluuium, respons, cum eris placida retulerunt. Huiusce foederis nummisma viget, quod supra retulimus. Sciatim patris ingressos . Egi nardu Ca- rolo familiare fuisse legimus.tam enim cancellarius Imperatoris.Ferunt ab Imma, o- ιι filia adamatumiumque amaris ardetioris, et
Sacrum faedus,& cum Hadriano Ponti fice suit. Carolo Imperatori occidentis, o et ominae Ecclesiae Defensori, titulus a Leone III.
donatus,quum Graecorum incuria, langueret. Italia facta Barbarorum praemium.
rares.Nam anno Christi MCLXVI. Indictione XIIII.I .Friderico primo C sia , ingusto imperante in numerum Caesitum re a. tus es, Idem scribit Gaguinus: Carolus ob
Lx vitae merita in numerum sanctoum rer latus esse
is pserisquὸ creditur. Cui etiam loci incolae d emfestum agum, Meia ab Ecclesia Romana per
83쪽
Adnotat. Historicae. Lib. I. Gip. IX. 73
mulmata memere posset, nec tamen au- l sententias finguorum exqwssit, ubi omnium p. ri 1. res Virginis per mi scium anelgare audere is fragio adacerbis supplicia coudemnatus
naui me proiecta audacia ad HSe claue euies 'inaraeus. um Imperator, o bonori sti a Gysibi emque -romissum, quas adeamic timori Egi vard c sesens, attonitis omnibus mandata Regissecreta haberet, suum cum silato constematis. Eginardum ex impra iso absine se ius 1,aplexibus cupido crisfecifr am=lluit, eique filiae nuptias conci hiauic. ri deprehed, te Me Imperatorem, si jsinn, T rapiam.Decimo quarto Imperij an Lxivue obseruatis Lacet elegantissima luiscuti, quaino sebri correptus Carolus' Aqui grani finem audinem faciebat Amor ergo dentem, Me-itauenae jecit. Aule samen mortem cum Brato x -- Muir, ad loca, misitio cotiguum deportasset: Ae disque pro set itate venerabatur agebat abigia deposita archia per eadem vestigia camim prose dominum deprecaretur. Fertur tenuissetiusobseruata rediiset. Imperator partim ad 4se peccatum quisne vipandebat.Sed aur ratione, partim dolore permotus tamena, oratione instituta is trauit, ut Sebedam absquὸ disma dis satione id feri apud anima x lingelo si triperetis qua describeretur Imperinputans, sese repressι, o visi interim lentisatoris relata culpa um abolitione impetrata. Id suprest: rem tamen , ubi 'istardum se fugaiqua fuerit esconiectura astequimur ; silentio subducturia animaduerti ad Senatum detulit, tamen tetera mode ines.
Imper astariam Maiestatem non solum armis decoratam, si s legibus oportethse armatam. Iustinianus Imper. in prasmis t. E Alex. M. nouum lausticabat orbem. 1 o Roman. Caelo tonante haud legem condo a Turcarum Bellum cum Venetis . bant. 3 AHenienses quomodo I gem scriberent. ix rituma Pompinas quantsi profecerit Reip. 4 Aquile Iinperialis laus. 1χ Ohamtaua Anabatur Tapietis 2 lumina.
3 Mercurius aret quis ultimus uter Oeor. Iῖ Legum remorumque cognatio. ΣΟ.6 Mineruam iuris Ioui ass it. 13 Malopunicum concordia argumcntum.
7 Pompeius Θ eastris reuersus frientiarum 16 IVae arsmid ut cur ex utror ι Caes. rr. I lumina imilms,lutabat. l 18 Romulus quomodo regimen d uiserit. 8 mon in Siratusenus sapientum amator. l 19 Pallas a Iouis capite nata. 9 Levi quanti proficiant Reipublicie . ad χo Romani vincebant sedendo. qui ven Z II. at Carolus M.Agnabat decretaglad j capulo.
xadrianimum aiebat antiquitas, quum nouurn
auspicaretur orbe,quem Martis grauidaret fulminibus. Quid sit viventes offenderet Monarchas, quorsi armis tumescit Italia, sanguine cruetatur Europa,nudata Asriea Mavorti, cise cdfunditur monstris, Asia ipsa conflatur in ensem mea noui orbis exererantur viscera, Caelique decoctis ossieinis solus ridet in fornace Vulcanus ' Luna aemula solis coel
stes talaadci gyros eonis usque peruenit llimina,qui tame decimi lustri spatio vigilas ad polies quotidie, sanguinis Lunae vallo Solis ei residedit tribunal. Fortissimus Leo linter tot Belli casus, legum innixus codici, adhuc tenet opertum arma iuribus, no iura armis aequilibrada rugiens Cunctis Diis, hominibusque testarumfacis uspreuisse tela,t bim ferra intuli is coactus Atheniensi si more
canones Venetis stylo exarantibus ferreo. Sed quoAquilas euolare permittolaec pedimittere volabui, inter scriptorum cancellos facta deargentatae columbe , pennis de- plumantur,ne in manibus literatorum deficiant calami.Sub umbra alarum vestrarum
84쪽
eruditoru turba primis donata soliis, aureis deuincitur catenis. Danatis Antiquis,quia v. Mercurij gloria, ultimu propinarent poculsi,& in cathedra,& inctiuiuio Pallade profitemur Duce. Minerva in dextera assistes ut Cesari non nisi una togatos armatos admittit milites: minimὰ subditor u oblatis plaudens muneribus, haud sapietiae sale coditis. vic Militum redeutium deastris Popeiano more post Mithridatis pugnam, primum est Scientiarum numina salutare. Togatorum Um. ridet purpura, cum auriga Dyonisio Syracusano, in ipso tyrannidis carpento triumphat Sophia. Expertum enim Rempubli- IX. cam solis coalescere legibus uti corpora m te. Vndὰ Catones plus Reipublicae credant profuturi,sii militarem coierant disseiplinam in literas: animoque sorti, & prudenti Ρatriae accersendam gloriam,vt acquiratur
mas bomini notiis se datum est. Romanora diuturni mores tonante Coe-k lo, nulla legum condendi potestas,ut mutinscerent iura, quando suror arma ministrat.
Haud Mundi lustrassent polos Romuleaera Aquilaeini Numae Pompilij collibae vicinarunationu furorem legibus non dulcorassent equarum sub armato clypeodura, iudicia,religionem, omniumque rerum publicarum opes & potentiam, Regia obseruantia cotineat, propugnet, tacundet. olea, qua sor. xii tiores coronabantur athletae, sapientiae Nu. lmini donabatur quia si armis imperatoriam, decoratur maiestas,armatur literis.Mercvij simulacro Herculea innitebatur claua, ut Romanae Reipublicae tuitio de stirpe dua rum rerum, armorum scilice atque legum veniens, Vimque suam exinde muniens , selix Romanorum genus reliquis etiam Xys praeclaris gentibus anteferret. Istorum alte, rum alterius auxilio semper eguit, nec minus steste August militaris res legibus in
iv in tuto collocata est, quam ipsae leges ar morum praesidio seruatae sunt. Athenis,Mineruae statua malopianicum concordiae arrgumentum P gerebat in dextris, galeam quὰ in sini xtris, ut armorum, ac legum conuertentia, landari Respublicas praesi-Εn aret .Tanta legum, armorumque cogna'. tio, ut quasi mutuas operas tradant, &
amice conspirent. Arma sine legibus partim abessent a latrocin ijs,& leges sine executio. ne latrarent sind viribus it. Nunquam ab humilibus principiis ad tantum fastigium Romana peruenis et Respublica, nisi Magistratibus hine,inde in prouincias subactas missis,armorum iuxta,ac legum potestatem secisset.Romani ait Iamblisus in armis, legibus exercentes sese,orbem terrς suum se. cerunt: armis squidem construxerunt, legibus conservarunt. Propterea Iulium Hsare Pompeio in Pharsalicis campis deuicto triumphum agente Senatus curru in capitolio iuxta Iouem, ita donauit. Stabat ipse super orbis terrarum imaginem, sub titulo: Semideus es.Vel cum alijs; stans super Mii, di globum sinistra tenens librum, dextera gladium. sub s ex utroque Caesari imperium scilicet acquirendo, acquisituri
conseruando, Non minor es virtus, quaerere, giam parta tueri
Duo,ssit ex Sexto Aurelio in Traiano,quq ab egregiJs expectatur Principibus Sactitas domi,in armis sortitudo, utrobiqud prudotia.Quid enim studiosius humanis reperitur in rebus, quam venerabiles sanctiones, per quas diuinq, human que res ab improbis
proteguntur, earum metu, hominum rest
natur audacia, tutaque fit inter improbos innocentia, &in ipsi improbis formidato supplicio comprimitur nocendi falculias. Romane Urbis excitator ille Romulus po, pulum suum ita descripsit, ut centum eorum consili, pssessent alij centum armis defenderent. Vnde Poetari regere imperio Populos,Romam,memento, Hae tibi erunt artes,pacis rue imponere morem,
Parceres lectis, o debeluresversos. Quid digniussaiebat Theodoricus Gothoem Rex diemoctuque assidua deliberationeyoluamus,nisi ut Rempublicam nostra sicut arma protegunt: quitas quoque inuiolata custodiat. Parum arma soris, si domi deficiat consiliu Leges iudiciorumsut adima, quibus calumnian tiu expellitur iniqui. taS,& armata vis intra cancellos disciplinet coacta,metuenda voluptas est, quae hostes ipsos etiam profligando delectat Bellorum numen Pallas non alium gloriatur parente, quam
85쪽
quam Iouis caput: nec Mundi patria, Roma extulit ingens cornu, nili Belli vir xx rute, & sapientia pacix undὰ eκ Varrone sedendo, vincerent Romani, at ij pugnando Is inris Nec arma sine consiliis, Cecinit Comes Franciscus Nadas 7 reconsiliasue armis, Aut formidabilia bosti, Aut victricia r szm militi. Puleberrima bellici corporis θmmetria, Cui caput Palladis, manus aure sint Martis :Fertiles ibi ad mesi gitariae agri,
Vbi Martiat s aratri vomerra Galeata regres Minerua, arma serit: Omnia alia execranda fimi in campis connubia , Martis eum Pallade sacros . . Vir aliarum mullarum me mullar caput esto viri ephalone μου militi, Cuius tota in manibus spes es.
Nongloriae, aut minuti, Sed tae adsιribe Sortis aleae Si quassola, inconsulto ca te manus Ab boste extorsim BoriaT. Potitia quidem ne metu geruntur belu. Numquam tamen e certo periculo ,
suae sine consibo. Magnus Carolus armorum sulcro Iahantem haud sustinuisset orbem, ni literarum catena esset opitulata Pallas. Acqui runt arma, seruant iura; sique legum lixa clauo diuturna Belli violentia . Manibus prospieit Ρlatonis Respublica , & viventium laniena est aula illa, cuius sceptrum uti serrum sine temporatura crudescit. Hadimonia quaedam est regimen, Hercle sonora, si loco, & tempori arma, literaeque sinbiaceant. In gladij capulo Carolus leges exculpiit, ut monumentum dynastis esset,
, Deus quid sit non quaeritur. α Dei definitio. Σῖ. 3 Religio naturaliter insita. 6.
4 Rationastatempraecedit. s prome Mifabula Religio inuoluitur. 7 Henos primus muocauit Deum. 8 Vana religioque Pro Numa aedificauit religione Romam. 35. ix An humanum inuentum ad decipiendos bo
xx Helena C eliasapiens, Ireligiosa. 13 Religio unde dicatur. a 4 Religionis definitio. a 3 Deorumstipendia temptisunt. 16 Sacrificium tuba est, quae Deos vocat ad
37 Romam mι s aerarium adorabant exseri. I 8 Bellum incipiebant Romani a Deorum supplicationibus. I' Potiorum interitus , dedignantiam saerificare. 2o Assilio vulgaris de religione. ax Areligione omne bonum. e conrea ocaa Regis tria oscia. 23 Ius publicum tria habet capita. 24 Pietate sublata, Ea societas. Re Qionem soli dementes negant. U. 23 Legum summa opinio de Dijs es. 26 Timens Deum, timet Regem. 27 Religio omnia praecedit. 18 Lex I Religio imperdoculi. χρ Belgum non indicebat Senatus Pontifex
adprobaret. 3 6. 1 Libri in religionem cremantur a Roma
31 Libri per micissis Tridentino Coucilio probibiti. 33 Romani titulo reΓgionis alias superarmi
34 Romani victi, cum irreligiosi. s Agesilai Rellio.
Tubae Belgicae iv manu sacerdotum. 38 Iositioiuo armissediti s Iericia occupauit. 39 Iubilaei Meetuae quid egient. o D ensis ritillatum a Deo est. i Perfidis Macedonum Regis Reidio. χ Luminum maius, quod ab alto Denis 43 Solimani religio, o Muria tu Deo. Scala Iacobsigura rosae m-dame. 43 Mundanae res quomodo firmemur ZΚ a 46 Iu
86쪽
46 Iudaei mussit, eum religiosi. 7 Iudaeus Sabadesi rei gionis praetextu motus
8 Iudei carcerem volunt ard ingrediuntur.
49 Romami mi addiscendam rellionem,so Galli religiosi. si Caingula impius , optas.
32 Leones in templo mansueti. 3 3 Eleptantorum rellio I g Carolus M. resigione Saxones distis. 33 Principis religio quantum conducat UY.36 Sacerdotiam, I imperium isa iuncta 3 7 Macchiauem impietas. 18 Enceboli impietas. 39 I, andalorum impietas. 6i Elisabethis Angia impietas. Ibra mi Tartarum Imper. impietas. 6 2 Graeci eis Centauri cura tradii d6 3 Flandri cum irreligiosi,inpeti. 64 Oui temeratae religion s driare Penas. 6 3 Vratistii Poloni periuri miraculosa caedes.
6 1 Sullani fides , oratio. 66 Pompeis fides, religio. 67 Cartagine sis legari quomodo Τυμ babiti.
ritur: finiti ad ins nitum nulla proportio;etsi Academici,& Pythagorei satisfacere soleant, ita poenendo rem,s,ὰ quo per
omniafunt, ordynantur, permanem. continen tu implentur, ertuntur, tamquam primum Vnum, I primum Ens. Hinc Dei cul. tus nobis natural iter insitus rationem ipsa
praecidit ; & illo plus quam rationalitate aeaeteris discernimur animantibus. Ex eo au-
teliquet;quia quoties periculis, timoribus, vel gaudijs obruimur, statim iunctis mani. bus in Caelum dirigimus lumina & rebussae illime ad naturam suam redeuntibus eo
tendimus,mule venimus. Promethei sabula mysterium inuoluitur. testis illla flamma, quae cadaueribus immisit spiritum , eo. rundem sollieitat corda,& quasi secum trahit, ut una repetant centrum. Veiorum expugnatam Vrbem militibus populantibus, Camillus dum ex arce contemplaretur, illachrymauit primum : deinde eum selieitatem eius plauderent circumstantes, manus ad Caelum tollens precatus est. Iupiterint. Max. Ddque resse ma factorum arbitri, haud s latet non iniuste nos, sed necestate compulsos ab missorum, et nefariorum hostium riuitate persequipaenus. Hu uiscemodi Ritus Domini inuocandi nonae varius penes gentes, icet naturalis,& in nationibus peranti, quus usque ad Henochi tempora, qui quo ritu Deus in uorandus esset, instituit. Ι' carpit in inuocare nomen Domini, id est hominum coetus lunt instituti ad publicas cate- icheseh& preces ut per sacrificia,aliosque ritus,& caeremonias Dei peragerent cultum. Privata enim sacrificia ante Henoch prio res Abel, & Cain obtulerunt Domino: de primogenitis gregis ille. de fructibus Φ terrae iste. Ad munera cuius minime respiciens Dominus,protestari ridetur non posse placere in munere,niu placeat in corde. Vana Religio est,qus marmoreis superedificatur columnis, Sacrificiorum adipes, hominum corda sunt,in quibus quiescit religio. Alta ria ,q uae R et pubi icae fulcra sunt,quando c5- structa ut ibi grassetur hypocrisis, in rotas vertuntur volubiles,qus ad limilitudinem eoruscantis fulguris reuertentes,in praeceps trahunt Boues, Aquilas,Leones Homines,
Cherubim ipsos.Caini imperiti m qui primus urbium erector, & directoc tot caedibus humiliatum terro tandem flammaque equatum solo, regnantibus examplar lit, qua trabe thronum sulcire conueniat Numam sacris constitutis sundamenta. R O-
mane Urbi iecisse, quς numquam prosecto
sine summa placatione Deorum immortalium tanta esse a potuisset. Falluntur ij ait Ciceroὰρ qui totam de Dijs immortalibus opinionem fictam esse dixere ab homin, bus sapientibus, Reipublice causa ut, quos ratio non posset, eos ad officium religio duceret. Neque enim in palloribus illis, quibus Romulus psssuit, nec in ipso Romulo hec calliditas esse potuit, ut ad errOmnia
multitudinis, religioliis simulacra fingeret. Inlummetuo. nostrorum temporum Uen tam illam Corneliorum prognatam natalibus Heroinam coram Redemptore nota
bis fantem largoque fletu audiui rigantemPvidi
87쪽
οἰῶ lumen dilecte simiae m Nidomata, Dbus Prouidentis tuae Hispanorum, Gallorum ,
Graecorum , Balom is nationibus arcana commumcata aegnosceremst ex cruento,sedWrennis acro tui pectoris fonte manarunt. Tu
Nouisus Plato, inde Grrcorum versitiae in-
notes erant. Tu sibi ver satis annales, ut Ga lorum irriderem triumpias, I Latii spernerem inanias: PHlosiphorum, a Poetarum, Mago rumque intercatissas tibi nupta soli, purpuras, scientias, Hicerem vanitatem, is omnia vanitas. Qui saeculo mancipamini gentia Rum v Clara, o terre; tum nis ad stodiam excubate, cum olei luceat alimento, o vestra potius ardeat vigilantia Z Hic lumen, quod neni um ardens tumiditatis meae extinctum vento, lacomarum unda refulget. Dissicultas igitur laborq; discedi disertam nostram
reddidit negligentiam. Nihil esse in auspi .ciis, ne quid in ipsis est, ediscerent, disse.
rere Atheorum fuit. Ignaviae pretextu i pietate excusantes, ut sacrora delubra imis pune vexarent.Liceat una cum Ciceron eXclamare, ut Statius: Prob Deum, popularium omnium, omnium adblescentium. Cum
88쪽
8 o De Religionis Necessitate.
,hais. Ciamo, stulo, obsecro, oro, oro, atque imitem totam in cultum versam Deorum vio-plorosdem: lari ducerent nefas. Ab hisce principijs con- xyst Non leui a de re, ut queritur ille, feri luisuetudo inol uit Romanis, 1 Deorum sup- ciuitate facinora capitalia, plicationibus Bellum initiari. Inde Hanni- πAb amico amante argentum accipere mere.lbali A ntioeob Perseo Macedonum Retrix non vult. gi primum Deos,deinde milites opposuero sed ut adsint, cognoscant, animaduertant, Romani, Religionem militiae neruum e quid do religione, pietate, sam litate , cere- pertis Quam contaminatam, uti publicum xix monijs,fide,iureiurando, quid de templis,lcrimen puniebant homines,ne punirer Dij. delubris, facii ficijsque extiti mandum lit, Petitios Roma longa s culorum ierie, Vlixiii. Religionis nomen mysticum est a religa.lsacrorum Antistites coluit, donee sa-j : do dicit utoug.teite qua anim religanturicerdotium seruis delegare non erubescen- Deo. -υnum Deum tendentes , re-ites , lieet duodecim famili, eorum prin antes animas nostras, unde rellio ae Racre-lpagata progenies intra annum exaruit, &D mires tatur, omn/superstitione careamus. Dicta est penas soluit sacrilegij. KF etiam Religio, quiareligatur. Quod oerbum Cui libet de populo,in sacrorum temera compositum es a legendo, ides, et gendo; is ita tores querela conceditur; quod enim in di- La latinum videatur relum, Azut eligo. Definitur xiv. Religio a M. Tulio Deorum metus,&-
ὼμ : remonia. Vel quς superioris naturn Diuinqin P Ni nempe, curam, & ccerea Oniam a fieri. Vel Rel gionem dixit: a qua erga Principem iIustitia erga Deos Quid enim iustius, Di-lsubditorum fidest obedientia erga Magi t. seu in Prouidenti ἔ,quali itipendij titulo,suasistratus: Pietas erga parentes Charitas ergὶ dili ribuere virilinas . Commilitonu Deo-lsingulos: Iustitia erga omnes. Hanc si tolus, xv. rum itipendia qui ut locupletati reserunt vita bominum stultitia scelere mmanitate com annales) pro patria nobiscum pugnat, Pha-lplebitur. Reb osola es, qui custodit bominum
nasiunt,altaria,templa,delubra. M. Ateran lintersesocietatem . Et Seneca.dri paedagogus Leonides discipulum vides Vbi non est pudor, xvi. ad aras thura profundere cum monuisset, psi et cura iurisiuanctitas,pietas, fides insit ut demit m,est thuriseras subegisset regiones hile regnum eis. illo modo supplicaret. Haud oblitus Mace-4 8 contra Sybaritis respondit oraculum do,sed potitus Arabia misit ei nauem thu- syer eris felix veneras gens rictimina divum '
a' re onustam exhortans, ut in Deos parcus eu Donec plus Stiperis fueris venerata virum a s con se delineret. Ρarce enim metet qui parce, quem
seminat: & qui seminat in benedictionibus Imri sed is, tune sibi praelusu, gent.
de benedictionibus, dimetet. Numae cum Regis tria . sunt ossicia imperare, iudica- . hostes nunciaretur Pomeria aggredi, diui- re,& Deos colere Dei vicem gerunt Prin-κ--. is na fretus fiducia, respondit: Ego υe sacraicipes legem manu tuentes,quam ore docet fario Quasi lacra faciendo, clasticum cane- Pontifices. Ius publicti Vlpianustria diu, ret, & commilitones vocaret ad arma. Hac sisset in capitat Sacra, Magistiatus Saceo pietate adeo omnium pectora imbuerat, ut dotes:Horum duo Religio occupat, ne di- cum humanis rebus caeleste Numen inte- eam tria: si verum quod tribunal, & altare δη resse videretur, fides, ac tu iurandum pro pari ambulant passis, teste Architas. Hinc summo legum, ac pςnarum metu, ciuita- Chrysippus legem dixit Regiam divinarsitem regerent. Et quum ipsi homines se in . humanarumque rerum: Iurisprudelia Rin Regis, veluti unici exempli mores serma-smanis, diuinarsi,humanariique rerum noti cent f tum finitimi etiam populi, qui an-stia fuit. Pietate sublata, fides etia,& societas te, Urbem positam in medio ad sollici- humani generis, & uni excellentissima vir. tandam omnium pacem crediderant, initus Iustitia tollitur Iustitia affers, cocogni-
urnam religionem committitur, In omniu
ssertur iniuria. Impius & ipse Bodinus Re- -- rum publicarum firmissimu fundametum, in
89쪽
ni numen, quod consilium, quae volumas. sSi pietas eis cognoscere Deum, ius cognitionis hςc summa eit,ut Deum colas; ignorat utique iustitiam , qui religionem Dei non tene Quomodo potest eam nosse ruivndd oriatur ignorat. Si Deum ninare de mentia est, inspientia est non admittere religionem , Dixit insipiens m corde suo non est Deus. Fu riosorum, & dementium opinio, est sine ulla relisione animos corporis togastulo detentos superis assimi lari. Moxus Lydus Crambi . urbis inhabitatores Obsi γέπι- dionst captos mersit omnes, ut qui Deum
ullum nossent, nec colerent. Legum caput, mir tam ac Suma, opinio de Dijs est. Hac Lycurgus μ' Lacedaemonios; Numa Romano ; Athe nieses lon ille pristus;Graecos prope omnes Deucalion ad obedientiam conuerterunt. t πι- Cyrus ipse s religiosam suorum pietato sibi quoque utilem ducebat esse, quod rationueandem sequeretur, cum illis, qui certo iudicio cum religiosita potius, quam cum ijs, rivi qui comisisse aliquid impie videntur, nauigare mallent. Praeterea futurum ratiocinabatur , ut si omnes illi rorum panicipes religiosi essent,minus aliquod impium facinustum contra se inuicem, tum contra Cyrum ipsum designare vellent: & stibi sore addi.ctiores,quo Dei esset metuentiores. Roma nis post religionem om0ia ponentibus etiain quibus Summae maiestatis decus erat nodubitauerunt lacris Imperia seruita: quoru 2'. oculi lex, & Religio. Hanc tanti fecere, ut ius Belli, nec penes Senatum vellent: priusquam belli causam Pontifex approbaret. Lex, o Rellio tinxerunt foedera eprauas
Hrc iam num mentes Womprimit illa manus.
Vulgaris est apud Valerium cotrouersia inter Posilium tum, & Flaminem Martialem consules ab una, & Metellum Pontificem gb altera: contendebat illi in Africam aciem dirigi re; e contra , aduersante Pontifice: post breue dissidium:Doriovisummum αβ Imperium. Petilius Praetor urbanus, custa laniculo a terre fossoribus arca lapidea inuenta esset pleo libris, qui ex aliqua parte, ad religionis spem ent contemptu, Per victimarios in populi conspectu igne facto cremauit. Noluerunt enim pristi viri quic
a Deorum auocarentur cultu. Vrgeant mo' M.
db ii recti archς,& Sacrosanctum ' Tridenti. L-dini decretum de Bbrorum delectu uti inuidum . : ..
libertati, & animarum conscientiis accinsci violeat .lProtermitto diues,Cocilia, illiusque nationis eruditus moribus,quet: ste Iulio: Non numero Hispanos: mn robore Gallon nec callidytate Pinnos nec arrabui Grae , xii ras: sed etate ac religime omnes gentes nati s .nesque,superauis; pernixiosos libros in stam v st 'mis,non a quocunque, sed per victimatios
sunt isti religiosi ad hoc delecti 2 cremari
digito monstro: hoc solo voto ne impura le- ct ione, hominum animi a Deorum auocaretur cultu.Quot clades Romanus sustinuit, xxXlvno militum ignauia Od cςremoniaru,&au. t spicioru negligetia. HOilem ne metuas, sed holyijs, & victimis Deum concilia, non ut militum mentibus superstitionem int,ias, i sed ut virtutem religione confirmes r ital coniternatis militibus, xerrente Hannibale, Fabius Maximus aiebat caedibus eru-wM ditis Populo Romano illatis, non ab hostibus, sed a d ijs, quorum auspicia contempse. F, urat. Tissaphernes, R Agesilaus eum iuras set sine dolo se seriaturos indupias sum tria fide promissis stetit iste,non ille. Quia renti. bus vero militibus Agesilaus respodit. Tisis aphernem periurio suo & homines 4b alte. ηδ'
nare,&Deos tibi iratos reddere: se autem aevis. seruata religione exercitum confirmare.Sic obiis
cum aduersus Periar sit Rege, bellum, inser. re, expediret ne Z haerens Dodeneum iove cosuluit,a quo cum retul iisset: Arbitrinus binis ins uaeret: Dei responsum Ephoris r nuntia uit, ab ore Sacerdotum auspicaturus xxxvi victoria, a quibus suases Delphicuoraculu M Apetere obed iens taliter sciscitatur : Ahoum Tethinum idem sibi videtur, quod PatriR Con firma. si uit Apollo, ut Homeri figmentsi de Deo. rum dissidi, irrideret;& Agesilai religione bellum inchoantis plauderet opinioni . Non longdargereς ille turbae, quibus Ista litarum conuocabatur multitudo,qulimes.sent moueda caltra, Sacerdotibus fili, A. rondathue ululantibus tubis; promistam δας litus sollicitarent victoriam, dic t Iosues V ille, cuius vexillis non ianu , sed muri Ci- θ, ... . uitatum aperti sunt quibus machinis,&ca, tapultis munitas debellaret Hiericunt i-
90쪽
& Mavortiis machinis , sed tubis Sacerdotum inexpugnabilem aequaui ciuitatem solo : Ctim e septimo circuitu clangerent buccinis Sacerdotes, Muri illita cori uerat. Corruerunt clangentibus tubis muriRQuomodo Z Hierico Ciuitas illa magna quasi
solium vento agitatu m, in preceps ruit tubarum elagore)Graeciam fabulari dicimus, quando fidiculae sono extructam gloriatur Ciuitatem, &nos tubarum dei ructam clangore non in fabulis sed serib dabimus 3 xxxiv buccinae ausculta tonum, & veritatis inde pondera consonatiam Toli te septem Iubit rum buccinas, iubet Dominus. Non quibuscunque, sed sibileorum , tubis dirutae sunt Hiericuntinae turres . Quale mysterium in Iubil orum buccinis)at tende. Clangit Sacerdos Sacra Iubilςi tuba septennio inseptenni um, & dum Sacerdos clangit, mendico Nabotho impia Iezabel restituit vineam. Sic tubς clangore, aequilibrata Iu- deorum Republica, septennio in septennio surgunt pauperes, humiliantur potentes: &quod septennio auaritia, & tyrannis cumulat, erigit, & attollit; pietas tubae sono, disi perdit, aequat,& remittit. Pauperes aere im
Haud bellicis tormentis , s pla, & arae defenderent, quem montes sui, dc arma desererant. Inter lumina, tam pictoribus, quam architectis, quod ex alto venit, maius esse Turcarum dixit Impera. tor Soli manus , quum quatuor lampades pingi mandauit : quarum tres ardenteS , quarta extincta sub titulo Halia r , n stro idiomate Deus dubit: Tacitd innuens quatuor orbis partibus ad ultimum potituruS cum tres iam teneret, tribus luminibus
figuratas,ultimam quoque, Dei manu sperare .My sticam Scalam vidit Iacob insomnis superquam ascendebant, &descendebant Angeli. Stabat scala ista, seribit Moyses; Vidis scalam stantem: Angelos quoque Dei ascendentes, I defendentes. M und i rota scala ista, figuratur, quae uti tormentarius puluis in ortu m5lirat hominem puluerem, in occasu sumum. Ascendentes,& descendemtes Angeli sunt Reges, & Ρrincipes terrae. Ascedit David, & uno angulari lapide Giganteae moli superimposto, ruentem Iu-dgorum sulcit Rempublicam.Hercule ADtior in sinu matris prosternens Anthsum. Ascedit Saul, & pastorale baculum regiam commutat in virgam . Ascendit Iosues solo
halitu euersurus molem, quam verbis labo- potentes redimere pignora, religione recu- l raue t erisere Dominus. Solis,& Lunae in XL
perant. Sic Terra sorte diuisa, haud arte co- funditur. Clangit Sacerdos,& Levita sacra Templo vasa remittit. Clangit Sacerdos intemplo,& iudices omnes in tribunali silent: in excelsis gloria, in terra pax. Clangit Sacerdos, & Samaritanae honestate vestiunt impudicitiam. Clangit Sacerdos ,& telonium derelinquunt Matthaei. Clangit Sa-eerdos ,& Lupi facti pastorestodent pecu dem non excoriant. Hisce clangentibus tubis, Muri illico corruerunt. Apprehendite Principes nisi Dominus custod ierit esui tatem , Irustra vigilat, qui custodit eam. Sci. scitanti Petro Aloyso Parmesi Duci, quid sibi videretur de arce Placentiae extruria λΑrchitectus respondit omnibus numeris undique firmissimam apparere nisi quidplibere proserini si esset de super discoo perta: alludere voles sola Numinum tutela inexpugnabilem fieri. Profugus quondam Perses Macedoniae Reκ in insulam Samothra. cem fugit: celebri religione stetam,ut tem- orbis axe quas clauofiguntur planetae ,
cum creaturae Creatorem gregarium mirantur militem . Descendunt ex aduerso
Chaldaei, Assyri, & in Hellespoti triti phata Semiramide, Dei preter, imperia omnia agnoscimus periodica. Descendunt Perse illi, qui cum armis Celum a redi hauci posseu t,ten tarunt blasphem ijs: sed Magno rotante Alexandro, ex Oriente ruerunt in occidentem. Descendit, &ipse Macedoquum orbi Magnus, illi Orbis fuit adeo paruus , ut Zelotypia fatigata Fortuna, ebrietate fingens it tu euomueri t. Descedit sar postquam orbi datus est caput: inus
daque Fortuna, ouae summis stare diundisat, Romae, in suo solio,in suo thron Bruti interemit manu: ut in amiciti cordia, mundanam agnosceres discordiam. Vidit ergo scalam rotatem de rhetore consulem.
Siste qu se, si scala ista tamquam rota ODbem vertit, quomodo Iacob vidit scalamstantem P Stabat Fortuna inconstans λ con. sans