De cambio nundinali tractatus elaboratissimus Antonij Merendae I.C. Foroliuiensis, ... In quo studiosissimè exponitur eius essentia; confutatisque accuratissimè recentium scriptorum defensionibus, ostenditur apertissimè prauitas vsuraria cambiorum

201쪽

Antonii Merendae Det de Cambio Nundinali Cap. ij

Neu enim iactu est finis praecepΠ, Q id, de quo prcceptu ι utri Admittit ergo D. Tnonias pro potitam doctri fiam, illud max: me cadere sub praecepto, cu id est de intentione legislatoris, negati do mi norem propositionem, riuod modii, vietuitis sit finis leo statoris, cuni sit id, de quo pracemini daturi Enni his autem congruu Ca etanus dum ex hac responsione colliget Alo doctrinam ait,non esse idem in prae μι id de quopi et molarignia ita cli Diri hoc temta 'ad yne c. I vispilate in 'cadit tuti seipso νι id qu id piae. 2ur stti Mim-timum dire 9 in t Exliis autem contusaei Irra, ouae scrip Ysupra eapite otiendular, D. riio

fas fui t prius qua iret plutem hibeat , in i reptistrantis ut in D am: Conlidet ante traii liaeerba; η Vs.lsa pertinent adiunxia em m ramhom non tenetum M uui obedire . . D 9'. Sed latisne ex verbis, renen in alitem homo homini Uberire in s , qua exterim ρενὶ M tum agenda: Cum enito interiores act. His spoliant ad virtutes, de vitia consertia id , oiq: legulitor imperansactus mere internos oppi ritum, ad asseqia elidam, vel conser uaridam aliquam virtutem , vertatur circa ea, quae exterius per eorpus sunt agenda, cum actus huiusn di plarunq; per corpus exerceantur: idem acis c sitit in actibus mer uaternis veritis ut aliqua ri tia extirpentiar, cum hoc sis medium retarisans acies illor im viti riim per corpus exercendos.

Nota autem cliti e liter illa verba D. Thomae hi γs quae pertinent ad interiorem miniam vi meis rati id enim est dicere, Subd: tuai subiici suo superiori filio ad motus vol/ntatis, vel quo ad actus in ternos deliberatos: illi enim non sunt in potestate hominis S consequenter non inducunt peccata mortalia per se, nec Propter placopit in iii peri ris: di consequenter non si buciuntur ullo modo iudicio Su perioris, ut declaraui nu. 7. miti autem S. Thomas ait: Ssdis iis, qua pertinem au du times rer m humanarum tenetiit subditussuo superiori obedire sectindum rationem superini Us, non neclare docet, Religiosos teneri obedire suis ini' moti hi siniis, quae pertinent ad dispositione in . vitae religiosae &consequenter docet,leneri ipsis obedire dum vetant, vel iubent eos actus meruinternos, qui tendunt ad rectam dispolitioilem vitae religiosis.

37 Quario adducitur D. Tliomas quodlibeto sarti c. I 2. qui tractat de re valde diuersa ; an scilicet Praelatus potuit imperare iurulitis, ut revelene peccatum alterius, cuius notitiam habent; in n

stra enim quaellione supponitur , de est clarum, posse legislatorem punire actum internum, qui peractum externum manistilum factu est alicui.

33 Huctenus ostendi verissimam este opinionem concedentem Ece Iesiasticae , & ei ulli potesta lius vetandi,& imperandi actus mere interno , usi robauerunt in ulti Magni Doctores iuris, de quius Io: de Salas de legibus di ur. 9. scet. I. n.. 1 ICum quibus re ipsa concordat Bonaccina cum . Doctoribus ab eo allegatis de legibus disp. I. q. I. puncto 6. nu. 23, dum docent, posse prohibiti sub censuris internam voruntatem afficient cuia actus externos enam actus interni imperantur , subditi facilius, & melius laciant ea, quae sunt Giecta huiu unodi actuti vetantur actus internii vidissicilius , & minus damnabiliter fiant ictus ει- . terni, ad quos resipiciuntatius interni vethi; nui expone naum est, quomodo Relig:os . ad quos potamitarii in spectat haec disputatio, se gete e debeant in 1;s casibus, in qitibus sui superiores veta

uerint, aut imperauerint sub poena iactus urere in. ternos.

Dico primo Ioco , eos teneri perscrutari dii

genter ea . quae nouerint spectare ad probandam i potestatem suorum stipe moruli, hac in re , ne Offendete eis contingat votum obedientis. Ne trio

enim reuocabit in dubium, teneri Religiosos riis rare, quantum in ipss est, satis sacere voto obedi.

tiae: Cum itaq: periistitati diligenter haned,

sputationem eos ducat ad cognit.Ouem suae obamigationis, tenebuntur eam adire, di accurat E pe pedere si ipsius notitiam habuerint,nec alius m lius eonfirmauerit veritatem doctrire,qtia de sem-dimus, iuxta doctrinam D.Thomae receptam I. .

q. 76. artic. a. in corpore dum ait. Horum autem

esiqua scire: renetur quis,ssiasta et, sine quo ram se evira non potest debitum actum relid exercree. Vadelao es tenenturbeire ea, qua stinis et , ct istum ne iuris percepta. Singuli autem ea qus ad eorum ita uvi, vel oscium specta ui Dum enim superior, aut alius signincat Religioso, in hae disputatione sic co firmari potestatem imperandi, aut vetandi actua mere internos, ut hucusq; nullus appareat, qui Messicacius secerit, recusare perscrutari laaec scripta nihil aliud eli, quam nolle scire veritatem; quod enim dicturi sunt, seis diligentissime hane qumstione in investigauisse in scriptisTheologorum

praestantissimorum, non tu buet excusationenias

cum multa reuelara sint paruulis, quae abscondita sunt sapientibus, & usus Ecelesiae, qui ad decidendam hane dubitationem susticit, deducendus sieex Sacris Canonibus, &Conlii tutionibus Ecclesiasticis, quarum interpretatio per se spectat ad Doctores ruris, per accidens aute ad Theologos. Ao Q cunq; autem, qui non sit illiteratus, hac di- putatione diligenter considerata tria Elarissime intelliget, primo evidenter destructa suisse sene

menta contrariae sententiari Seeundo expedire. pro bono regimine spirituali, Mehilli hanc potestatem adelse, cum possit sternere viam ad totilenda vitia valde perniciola,& introducendas r tutes valde necessarias, Nemo autem prudens alis

legabit , posse superiores imprudentes,aut praudit hac ratione grauiter vexare subditos, di nouauprq re occasiones peccandi, quia idem accidie circa ea,que nemo catholicus negat maperari posse a stiperioribus Religionum. Temo intelligeri saepius Eecietiam viam suisse hae potestate oste di enim, in mustis Eeclesiasticis decretis sic suis spurin actus mete internos, vi manifeste violem Aa a tur

202쪽

r ξ8 Antonij Merendae I. C. de Cambio Nundinali cip. X L V.

rer ab aduersarijs , dum seplendo verba eanonum eas addunt eis conditiones , qui ex ipsol ii verbis' nulla ratione deduci possunt, di absq; magna r praehensione non poterant omitti , si iuxta huius.

modi sensum serebantur: nul lam autem aliamasinierunt rationem expositionum adeo violentarum praeter suppositionem eius doctrinae, quain nulla ratione bona eqs confirmauisse manifeste ossedi . t ubicunq; autem cognouerint, cognoscenta tem Omnes , qui accurate nauestigauerint hanc di. sputationem , non adesse probabilem rationem . defendendi iundamenta sententiae , quam imp

gnaui, aut alia inueniendi meliora; nullus utiq; manebit praetextus sequendi huius modi doruinam velut probabilem , praeter simplicem auth ritatem eorum insignium Doctorum, qui ipsania sequntur: An autem hoc satis suturum sit ad ex- e cusandos eos a peccato transgressonis i is , vel praecepti sui superioris videamus . 4r Vt vero authoritas eorum quorum rationes fragiles nouimus,possit inducere probabilitatem in . eorum doctrina; opus utiq; est , ut circa eam sieversati fuerint, ut ipsis conueniat Elogium Diui- num, seruus fidelis , & prudens, quem constituit Dominus super familiam suam: Cum vero agitur de potestato S. Ecclesiae,& Principum , utiq; UL, xur de ea re , quae pertinet ad supremum ordinem rum humanarum,& proinde requirit fidelitate, prudentiam supremi ordinis: Quomodo a

tem hoe de eis dici potest, qui in fundamentis . huic potestati aduersantibus exponendis diligentissimi fuerunt, negligenter autem proposuerunt rationes hanc potestatem adiuuantes ἰ Prudentiae autem nomine quomodo laudabis eos , qui facilε hane potestate denegaueriint: sacile inqua, cu fragilibus usi fuerint rationib',& adhibitis vio... ielitis expositionibus studuerint tot euitare Ecclesiae decreta , in quibus haec potestas usu suit recepta ρ tot inquam decreta , quot vix est allegari in alia dispuratione morali ; neq; enim poteth d:ci. absq; absurditate,Patres , qtii componend:s huiusnodi decretis interile nerunt, non animaduertisse , ea cuidentem dare occasionem credendi, quod punirentur actris mere interni; si autem hoc

cognouerunt cur tot nobis reliquerunt occasio

nes errandi , si putabant , Ecclesiam non habere

hanc potestatum quod si eoruin dicta diligentee

perpederis,aduersiis quos disputaui, inuenies plero', eorum sibi aduersiarim suis principiis.

3 Et si autem nonnullis recentibus scriptoriis

bus placeat , authoritatem clarorum Uocto- sun inducere probabilem opinionem , non Propterea erit id allegandum. Primo quia id repugnat sensui scriptoriim antecedentium saeculorum,& proinde non possunt excitiari, absit verbo ζ inuidia, a temeritate aut hores huius doruinae recedendo a sensit tot saeculorum tanta facilitate: in hac enim doctrina confirmanda adeo negligenter

.versati fuerunt , ut non examinauerint rationes, agibus clare euertitur,nec proposuerintdoctrinasi riptorum huius saeculi , antecedentium , ipsis aduersantium , quod necessarium erat, ut fideles intelligerent, an ipsis esset assentiendum risensu inqium communis saeculorum antecedensium; neminem enim inueneris ex eorum scrip-

xoribus,qui docuerit, cum, qui alet expende

iundamenta opini si, laeurum esse in conscis . tia, dum sequitur probabilem opinionem cujus.. contrariam putat esse probabiliorem : Cum . enim eius intellectus operetur cum formidin practica circa veritatem regulae iuxta quam p ratur , non potest ab eo excludi dubium practau circa maliciam eius actus, quem 'citi Et si enim opinio , secundum quam operatur , sit probabilis, di eam uti talem cognoscat, non potest inirn α adimere dubium praticum ex suo intellectu, dum cognoscit argumenta contraria esse meliora, quia hoc necessario inducit dubium, an bene operetur, particularis. n. illa cognitio debilitatis sundame torii opinionis secundu qua operatur, superat a thoritatu probabilis opinionis ab Iulo cosideratae quonia causae proximae, eteris paribus, essc cius operantur,qua remotae l. in toto iure fi de regulis iuris: quomodo enim potest adhaerrere fit miter illi distinae , cuius sundamenta vacillant λnon esset enim contraria probabilior , nisi sic ea

oppugnaret ut difficile sit ipsa defendere sortiter. od autem sortiter consistere non potest quo modo securum praestabit adminiculum ἰ adeas caput tertium huius voluminis nu. I P. liaec autem

appraehensio est practica, cum suus intellectus

tempore , ouo operatur eum moneat ad Mire,

perpendenam id , quod agit, cum doct ina, qua sequitur in operando, liabeat fundamenta sic impugnata a defensoribus sententiae aduersae , ut minus probabilis sibi appareat: Et per hoc non po- test intellectus quo ad id , quod tunc agit, acquiescere iis, qui ipsi dicunt, bonam esse eam regulam operandi , quae innitur veritati probabili cum sint contradictoria, quod quis credat bene operari , δέ quod sequatur regulam , quam dubiam

esse cognoscit eo tempore, quolibenter Oper tur secundum ipsam i dubiam autem eam necessat .o satetur, dum credit,eos, qui eam oppugnat probabilius sentire, quam eius defensores ergo dum operor secundum opinionem probabile sum. securus, vero cum credo, hanc esse regulam secu . ram operandi ι quod de eo non potest conce- di, qui habet particularem dubitationem circa veritatem regulae, quam sequitur,quia generalis se. gula non potest cumpescere intellectiim a continua admonitione, quod indamentum doctrinae, quam sequitur, sic debilitatum fuerit, ut melior appareat contraria sententia; hoc enim necessario inducit cum in dubitationem practicam circa eadqctrinam,iuxta quam operatur,cum in operando

non posse i suo intellectu separare dubitationem,

quam habet circa veritatem eius.

Α Cum vero praestantissimi Theologi in hunc scopulum inciderint , unde errandi occasio venerit

videamus: Haec quaestio potissimὸ spectat ad superiores Religionum, quorum potestatem coe

cere gratissimum est frigidis, tepidi': religiosis rDum ergo animaduertimus aliquos Theologos facilius', quam conueniret,ademisse hanc potestatem Ecclesiae , non deerit occasio connumerandi

eos inter illos, qui ciipiunt coarctare suorum suis periorum potestatem,aut valde desiderant place re iis, qui id cupiunt. 43 Cum itaq; munus partium sit inseruire suo eorpori conseruando iuxta ossicium suum,non video

rationem excusandi a peccato mortali eos Mangistros s

203쪽

Antonii Merende I. C. de Cambio Nundinali Cap. X L U. I 8 e

gistros, qui dissimulauerint veritatem a se e nita 7 Cum vero ex decretis s. Ecclesiae, quae exam Dcirca potetatem Mesesiasticorum Praelatorum . naui nu. io. cum seq. pateat , eam coniueuisse nu- vetandi , aut imperandi actus mere internos, cum nite actus mere internos, non video , quo colore

omittant amnus suum in re valde graui; ut est possint subditi reculare obedientiam luis Prae.a defendere eam suae Religionis potestatem, quae tis subpretextu, quod id non liceat ipsit: ordia denter exercita s lurimum valere potest ad narii enim iuris est, ut pendente lite ita per pro- occurrendum eius relaxationibus r qi largu- prietate possessor in sua conseruetur possessione mentum ad eos etiam pertinet , qui suo exemplo . l. t. ε .li possid S . commodum ins . de interdis aliis persuaserint, hane potestatem non adesse in ctis: Ex eo aute , quod tot Theologi , & iuris Do- sua Religione etiam si νideant rationes, quibus ctores reuocauerint in dubium halic potestatem , impugnatur, penitus esse sublatas. Eadem ratio deduci quidem potest, eaneste dubiam in se;tionurget aduersus omnes Religiosos, qui sua autho- potest autem deduci quasi poliessio libertatis res. ritate possunt alus veritatem circa bane quaestione pectu subditorum quo ad actus mere inicinos, cupersuadere, si eam intelligere neglexerint . ad inducendam hane quasi possessionena opus sit Ad summum autem concedi poterit impugna- ostendere, quod subdit in glexerint leges impetibus hanc potestatem, extremum prudentiae gra- rantes, vel vetantes actus mere internos icientibus dum esse, sequi opinionem magnorum serimotu, id, ει patientibus suis superioribus, iuxta regulam dum eorum fundamenta penitus sublata app. La. c. deseruis. σκνω, νει nota .no in verbo

tutam esse eonscientiam eorum , qui eam gliber- avilem, Castr. infine vers. po quam, Fugos nant iuxta regulas postremi ordinis prudentiae; vers. m ea glossa, oes apirii Perram de deis . s. nemo dixerit, cum scriptum sit , ubi maius est pe- I 2. a MMn. 71.rieulum , ibi cautius est agendum e. ubi periculum de electione lib. 6. i adeas scripta c. 3. uum. ras. huius volumini L

Finis voluminis de Cambio Nundinali. Laus DEO, & VIRGINI.