Historiæ ecclesiasticæ compendium a Christo nato usque ad annum 1700. Auctore Joh. Alph. Turrettino ..

311쪽

176 HisTORIAE ECCLESIASTICAE Vult C quod illa Arturio Principi, ipsius

stas D a fratrI , antea nuptisset , quae ratio repudium iu vulgus proferebatur; seu quod

masculam prolem 1uscipere In V tis haberet, quae a Catarina sper xi amplius non poterat ; seu quod hujus taedio, ob novos amores, ahisamve ignotam caussam, teneretur.

Ergo se applicat Romano Pontifici, pro temporum illorum more, quo faciendi divortii sibi facultas ComCederetur : Eamque impetrasset haud dubie, Romana Curia in hujusmodi dispensationibus nimio plus faciali , nisi Carola Imperatoris, cujus

matertera erat Catarina, auctoritas& studia contra stulissent. Cum A Cl. -η- igitur , post multas pollicitationes, post variaa multasque moras, se a C emente VII. moras, di delusum animadverteret , alia Via promissa, s auctore consilii Thoma Gammero , repulsam. - Doctore Cantabrisiensi, pom

modum Cantuariensi Antistite in rem expedire cum animo Constituit. Conia quisitis nempe celeberrimorum per Eum

312쪽

COMPENDIUM. Saeculum XPI. 177 Europam Doctorum & Academiarum sententiis, cum pars maxima divortio faveret, in eamque praeprlmis partem Anglicae Academiae propenderent, Catarinam quidem dImisit, Annam vero Bolemam uxorem duxit. Utrumque factum damnat Pontifex , Irritumque esse jubet, dictis etiam Romano more in Heniaricum & Annam diris. Sed nihil haec Henricum movent; qui a Romani Pontificis communione Prorsus

abscedit, eique omnem In Angliae Regno potestatem abrogat , seque ipsum, Caput Ecclesiae, & supremum in spirItualibus, non minus quam in temporalibus, Judicem esse declaratrQuae quidem omnia de sententia O dinum Regni constituta ac decreta sunt. Pendente lite , alia itidem nonnulla statuebantur , quibus tamquam gradibus quibusdam Religio nis disposita emendatio est. Primum enim Clerus Anglicanus anno IS 3 I. in jus vocatus est , quod contra R

dimittit,

& Annam Baleniam uxorem

co ana

thema dicit. Angliae Regnum a Papa dis cedit, &Rex Angliae Opug Detesiae declara-l

tur, an.

nus in jus

313쪽

hb Regni

Romanae

antiquum uiorem revocatae.

278 HISTORIAE ECCLESIASTICAEgni Leges, Ecclesiἁque Britannicae jura , Curiae Romana: juridictionem in plurimis agnovissct, multasque cauitas in Anglia judicandas Romam detulisset: In quo quidem culpam fatςri , veniamque a Rege de poscere, imo & tributum haud exuguum ea de caussa pendere , Clerus omnis necesse habuit. Biennio post , vetitae stat, novo decreto , a supremo Regni Senatu , Romanae Adpellationes , omnisque Papae in Angli e Regno auctoritas abrogata ἱsc ut tota jam penes Episcopos, Archiepiscopos , ipsumque Regem , esset, Electiones juxta morem anti quum fierent , a solo Rege confirmandae, nullis in eo Pontificis Romani partibus. At nihil utilius ad Sacrorum expurgationem suit, quam suppresso Monasteriorum , Corum Visitatore instituto Thoma Cromine lὀ; quorum alia in Episcopalcs Sedes , alia in Gymnasia conversa sunt.

progressibus & iste etiam

Quibus

314쪽

COMPENDIUM. Saeculum XVI. 17s longe maximi momenti accessit, quod Biblia Sacra Anglice versa, in publicum Ecclesiarum, priVatuminque familiarum usum vocata sint: Quo factum , ut, invito licet, serroque ac flammis in Reformatos , COS praesertim qui corporalem ChriLti in Eucharistia praesentiam negarent , seviente Henrico Rege, lux tamen Evangelica miris incrementis distusa sit, cura inprimis Thoniae Gammeri , Archiepiscopi Cantuariensis ,

a quo Liber de Religione publica

auctoritate editus; quo, si non omnes, certe non pauci Ecclesiae Romanae errores arguebantur. Haec sub Henrico. At, mortuo illo, Januario mense anni Is 7. sub ejus filio& successore EDwARDO VI. novem annorum, sed Optimae indolii, exumiarumque sitra aetatem dotium puero, auspice inprimis Edinardo S murto , Somersetio Duce, Regis aVunculo , Regnique Protectore i fontificia Sacra abolita, Reforma'

Henrici VIII. ἴ- vitia in

Reforma

Liber de Religionct

editus. Moritur Henricus VIII. auari T.

315쪽

18s HisTORIAE ECCLESIASTICAE

tionisque opus feliciter absolutum videi est. Tunc Scripta Fidei Confessio V uigi, nec non & Liturgia, ac ordinati re ordina- num Liber : Quae non a Clero d--

Liber. taxat, sed & a suprema Regm Cruria adprobata & confirmata senti. Vocati tunc in Angliam, benigne que excepti, magno numero Viri eruditi, qui puriorem Fidem in Ecclesiis de Academiis docerent , ut Martyr, Petrus MartFr, Martinus Bucerus, x. H. ti Paulus Fagius, aliique, quorum Optas sti m ra atque consiliis in adornando ac promovendo Religionis negotio usiis est Cranmerus. Verum laetam illam renascentis Evangelii segetem Vastavit propemodum atque oppressit, eximii Principis, & ad bona omnia surgentis, obitus: Qui terris tantum Ε4πardus ostensiis , immatura praereptus est .. morte, Iulio mense an. ISF3. Cum 113. nonnisi sextum principatus annum ageret. Et ille quidem, ante obitum , ut Religionis securitati prospiasςici, cui Mariam sororum natu

316쪽

COMPENDIUM. Saeculum XVI. 181 majorem infensam esse noverat, dubiisque de natalibus Eligabethas antismis , de consensu Procerum, exinhaeredatis seroribus, ad JoHANNAM GRAYAM Henrici VIII. ex serore proneptem, Oeminam excellentis Ingenii , sanhque doctrinae addictam, Regni successionem transtulerat: Quaere Vera quarto post die Regina pronuntiata est. At res Populo Nobilibusque displicuit, non tam studio Mariae , quam odio Northumbrii duacis, Johannae soceri, qui consilii au tor habebatur. Ergo MARIA inauguratur ; Johanna M Northumbrius Capite plectuntur. Nec multo post, Papisticis innutrita sacris Regina,

non ea modo in integrum restituit,

admisso in Angliam Polo Cardinali, qui Regni Ordines Pontificis nomi

ne in gratiam reciperet , sed & Protestantes, toto Regni tempore , Crudelissime vexavit, participe consi

liorum Philipp3 II. cui nupserat, Hispaniatum Rege ; cujus tamen

paucorum dierum Regina.

MARI Angliae Reginas Papatum reducit, &Protes ana

tes crudeliter Ve

317쪽

Martyressib Maria. Cranmeri

ium. Maria

cedit. Resormatio in perpetuum

suase serunt Ε'izabetham Mariae sororem, Politicis de rationibus, ab exitio servatam esse. Ingens sub Maria Martyrum numerus , Fidei Caussa interemptorum , quos inter Ridleius, Lati merus , Hooperus , Episcopi , ipseque etiam CranmerAS, qui cum humana imbecillitate motatisque metu statim lapsus esset, mox culpam illam , non lacrymis modo& poenitentia eluit, sed & constantissimo martyrio; ea dextra qua pe

caVerat , primum omnium , mim

imperterrito flammis admota. Sic furebat in Dei servos Maria; n vaque indies ad opprimendos Protestantesi moliebatur , clim ann4

Principatus quinto, hujus Saeculi F8.

exstincta est; derivatumque in sororem ELIZABETHAM, Henrici VIII. ex Anna Bolena filiam , Regnum. Haec in melioribus a puero instituta Sacris, ea restitui atque adornari st tim curavit, opera in primis Thomae

Par eri, Cantuariensis Archiepist

318쪽

ςoMpξNDIUM. Saeculum XVI. 183 pl. Cui operi perficiendo atque fir- 2: Rrmando, haud obstantibus non unius tur. pontificis diris , creberrirnisque P picolarum molitionibus, felicissimus& ad annum usque quadragesimum quintum productus Eligabethae d-

minatuS non parum Contulit. Post res Angliae, monet loci si- Resormatus rerumque ordo, Ut de VICIna Vi et

SCOTIA pariter dicamus. In eam illata, a juvenibus quibusilam Scotis , purioris doctrinae semina , quae ipsi in Gcrmania hauserant : Quos

inter primas tenuit Parricius Hia milia Daιν e. ronius , ex nobilissima Hamiltoniorum gente, Comitis Araniae ex sta- im xi e nepos. Ille , cum per Germa- praeco.

niam iter faciens Lutheri dogmate imbutus fuisset , atque ob raras ingenii dotes , eruditionemque singularem, Prosessor Theologiae in Academia Marpurgensi Creatus, postimodum in patriam redux , Veritatem disseminaturus, a Dominicano

quodam Monacho Alexandro Cam-

319쪽

Alii Mam

tur an

31 14 Nova Martyriam Is s.

184 HisTORIT ECCLESIASTICAE bello proditus est, Vivusque Cr mavitus anno IS O .: quod supplicium, juvenis licet, magna cum animi constantia toleravit. Septennio post,

alii Lutherani sic Protestantes vulgo dicebantur) in Scotia detecti, & quinque ex illis pariter cremati sunt i Quibus & quinque alii biennio post accetaore; caeteris in fugam datis, interque alios Georgio Buchanano, Poeta atque Historico petaquam eleganti, qui, dormientibus custodibus , per senestram elapsus est. Verum quae doctrina, regnam te JACOBO V. ardentibus licet rogis, disseminari jam coeperat , mortuo illo an. IS 2. magis magisque seso extendit. Sed prorex Hamiltonius, qui ei primum faverat, eandem post ejuravit : Neque supplicia in ejus praecones sequacessie desiere, auctore inprimis atque impulsore Ca dinali Santandreano, Dacide Ber nio, qui mox civitiae poenas luit, Proceribus exosus sectus , atque iner

320쪽

COMPENDIUM. Saeculum XVI. 18s proprio cubiculo Confossiis , cadavere eum ipsum in locum projecto, unde Sephocardi Evangelici Pastoris martyrium paulo ante jactaverat. Subsecutis annis, MARIA LOTHAM RINGA, defuncti Regis Vidua, Regnum administrante, a Reformatorum suppliciis haudquaquam cessatum est : Quibus tamen veritatis scintillae, non modo non exstinctae, sed potius excitatae sent. Unde, cum populi Edimburgensis pars non exigua a Papatu abhorreret, imaginemque D. Andreae, quae per Umhem Circumserebatur , arripuisset, pedibusque proculcasset, orta Camob rem seditione , Resematissique constientiae libertatem sibi concedi Postulantibus, metuens sibi Regina statim annuere necesse habuit. At

postea , seu propria sponte, seu insitigantibus Guisiis , quorum illa Q-xor erat, fidem Scotis datam sesel iit. Quinimo dicitur, sepplicibus iuiis , datique promissi memoriam re

contra

imaginem

Regina

liberi tem cons cientiae

policetur; sed fidem datam labi sit.