Mich. Henrici, et Jo. Conradi, fratrum Hagelganssiorum Bigae Cob. Francor. Biga dissertationum historicarum & juris publici, De illo principum sublimi titulo nos Dei gratia, Wir von Gottes Gnaden, quas, dum viverent, in Almæ Lipsiensis Academiæ cathe

51쪽

de TITULO NOS DE GRATIA. Ii se David Pi XLVI, Io. inquit : Principes populorum congregati sunt . iun Deo Abraham: quoniam Dii fortes terrae vehementer elevati sunt.

a XXXI I. stetit in Synagoga Deorum; in medio autem DEUS dijudicat. P XXXIl,6. . Ego dixi: Dii estis,& filii excelsi omnes,&c. Quo si relpiciatur inquit Bullatus in discus. Acad. s. de Maies. Imper.

. . excusationem admittere videtur locutio eorum, qui Principibus viris vultum Divinum , aternailes vultus, Divinum splendorem, 2Eternitatem & Perpetuitatem attribuerunt, & rescripta Imperat rum Divinas constitutiones & Divina oracula nominarunt. Quae alias, nisi ita intelligantur, ridentur & impia vocantur. ν. Christoph. Besoldus dissPolit. de pracedentia, e a. tb.I p. m. Is . DEI Ricarius in terris, inquit Cachetan . deri Fo,n. Dpm.Ia . Vic DEI vo cem non adeo abnuisse videtur Paulus V. P. R. cujus Effigies multis li-htis Romae & Bononiae editis ipsique dicatis praefixa fuit cum tali inscriptione: Paulo v. VICE. DEO, Chtistianae Reipublicae Monalchae invictissimo & Pontificia: Omnipotentiae conservatori acet timo. Solerter tamen tunc Eruditi observarunt , quod illorum verborum spaVLo V. vIta Deo in literae numi rates fatalem illum Bestiae Apo. Iypticae t oc.XIII,r8. in numerum 666. cxhibeant. vid. Samuel M resius in dissert. de Antichristo p. Πα . Barn. Britan . de regno Persari tib Ap.δ.m. ubi Menander vocat Ptinciis

. Eutropius ob I. de Trajano loquens : Ob hoc per orbem Deo Proximuι nihil non venerationis meruit. Ausonius de Gratianor Deus ,& qui Deo Proximus tacito munera dispensat arbitrio. Arnobius tib .. ibi : Diis Proximi atque augustissimi Reges. I ertullianus ad Scapulam, ibi: colimus Imperatorem, ut hominem a Deo Secundum. ι Talia sunt, si quis audire vult I.ὶ Dei Fitius. vid. Herm. Coming. in casu. alien Appena. Exam. Erbem.piss.sC ubi de Innocentio X. P. R. a. Dei Nepos. vid Theatri Europ. pari. f. pag. J I. An. I 6 s. de Sullano Ibsahimo,moderniTurcici Imperatoris patre. Deorum Consanguinem.

veberus in art. disicurrendi sent. ρι. ea . . de Dario Α . Nath unti Jursi vir in vide apud I. Limnaeum I. P. lib.ficis n. I27. Saladini epistolam ad regem Poloniae. 0.ὶ DEI Magnum Camerarium se nominavit Iohannes Basilius M. Supremus Russiae Princeps. I. CBecman. t g no

52쪽

ΡARS PRIOR.tit. Dignit. dis r.es. α2 Dilecius Deo audire vult Abyssinorum Rex apud eundem Becmannum dissert. a. cI. *'σ. p.ι o.& obsignem voce, qua usus fuit Schah Abas, Petiatum rex reserente

8. ideo magistratus, comprimis Supremi, DEUM

ante Provincias suas memorant, quia in illis non alium recognoscunt Superiorem quam DEU M '.

Hanc rationem urgent Scriptores partim in Genere, partim in Specie.In Genere quideat Iac. Menoch n.Io . Accedit eidem Iac. Andia Crusius in tr.Polit. lib. .c.F.p. o. ibi: hoc titulo, DEI GRATIA, Pi incipes indicant, nullumst Super/orem recognostere. Luculentius autem LLimnaeus in additionib. Priorib. ad I P. tib. . c L p. xl. In specie autem i. de Imperio Romano , Mart. Ru melin pari. r. disi. r. ad A. B. G. o. Do m. Atumaeus voLI. disis. p ΙΑ. Ιs.lis. Ioach.Cluteri. in 'lugerer. quotiae th- .litt.Eo I . IS. L.)ad Galliam respiciens Bertr. Argen-traeus sadconsuetud Britann. art. 1σ. n.I. de illo DEI GRATIA ait. quod sit Summi or Illibati imperii decus & Prarogativε nulli motia.

lium obnoxia .

s. Principes praedicant GRATIAM DIVINAM , ne quid tribuis e videantur seri alicui α. , item ut excludant

Meritorum propriorum C pretium.

m. In jure Civili restitutio in integrum, quae est Gratia, alia est ab ea, quae est Iustitia. Ioh.Brunnem. inrepetitiaratili, mesemb. us I quae.I 6.jute Feudati quoque is Gratia Domini ad seudum vocatur, qui Iure non vocatur. Casp. Bitschius in commentar. ada. Dudor. I. notabili3 p.fro. Ioh. Ad. Schragius in indice Fodalisub voce Gratiae. . Exprimere hoc voluerunt Fridericus III. in dir Reformation ιugrincti

53쪽

de TITULO NOS DEI GRATIA An. 14's. in pr. Naidem di von Pottis innaden ιu der obhe Nom. Unigl. Murde inmerdum berulfen und fommen sepn. Extat etiam Bulla Alexandri VI. An. I 97. ad Ferdinandum de Isabellam data, his verbis: Carissimo in Christo Filio, Ferdinando regi: de Catissimae in in Christo Filiae Elisabeth reginae, Castellae, Legionis, Arragonum,&c.

Illustribus Salutem. Cum ad hanc Sacram Petti sedem Divina faven. te Clementia. Meritis licet imparibus evecti fuerimus, &c. Videatur Laert. Cherubin. Bullar. t.I. p. .edicula. Illustrationis loco addam Iocum S. Augustini vi 2.io6. scribentis: operibus Debitum redditur, sed Gratia Gratis datur, unde & nuncupatur.

LXXVLAd Alios homines relatus Princeps varias itidem habet rationes, ut se DEI GRATIA esse scribat. Ratio quia sic ad imitationem exempli α. Paulini se componit 2

Monitum ipsius S. Pauli Apostoli: Imitatores mei estote, sicut Ν ego Christi. 1.Co Xl, I. et Sic enim de titulo NOS DEI GRATIA sentiunt Scriptores.J.H. OtΣ in disi de tu. honorifc . *δ.p. I. Archiepiscopi, linquit in more Pauti in chartis ab antiquariis collectis, Dei Gratia vel miserasioni Divinae munus suum accepto retulerunt. Idem ibid. Istius moris etiam alii se participes fecerunt, forte moti textu I. r. XV,IG. culus tenorest GRATIA DEI, talem,qualis est,praedirare potest. Calculum adii. cit suum Gab. Barth. Gramondus lib. I. tam Gazp.m. Lubi dicit: L sitaniae olim regulos, quorum ditio transiit in Austriacam gentem, Dei unius beneficio acceptam tulisse coronam suam, per veterem in-scliptionem monetae insculptam: Gratia Dei sium id quod sum. LXXVII.

a. Quia titulus talis facit ad denotandam

tm cito aut Modestiam C.

a. Titulo eo Episcopi &: Abbates utebantur ad Humi ratis ostentatio. nem, re quod sui ipsorum conscii nihil habebant, quod sibi tribuerent, praeter unicum, Humilitatem DEl GRATIA nitentem. Nunc ea locutio ad Fastum M supinitatem, adeoque apicem ipsum Honorum, omnem Humilitatem abjicientem, adhibetur. Sunt verba I. C.

54쪽

Quae tamen ratio hautquaquam obstat, quo minus I. crim Th. Hopinch. α. dicatur, quod idem titulus adhi

beatur ad denotandam Praerogati m Auctoritatem γ.,& Autocraticae Potentiae eminentIam. a. Verba esus sin tracI. de Insignib. caa. f.a.ns . p.rars.)ita habent: non videtur hic titulus nude Modestiam referre , sed potius Praerogativa, Auc raratis ac Magni centia cujusdam signum est infallibile, ut novissime omnium tradit Limnaeus, Draco &Besoldus. ιβ. Praeclare id probat I. I. Speidet. insere. Iur. liti. G. n. Iss. p. 1Iy. a.' quem locum supra th. o. adduximuS. γ. unde etiam Formulam Auctoritatis vocat M. Zuer. Boxhorn. lib. I. Polit. c. . p a.

. Applicat haec verba Nic. Myler. de Principp. or Bais pari. I. c. o. MChr. Be Idus stin. I. de Majestate c. a. I. L p. 17. principibuή imperii Germanici; sed nullum est dubium, quin omnibus principibus applicari possint, si scit. siunt tales, qualis secundum Gregor. Tholosanum lib. I. Syntate. I . n. IAP est Rex Galliae i. e. μοκρατωρ & Monarcha ac Sui arbitrii. LXXIX.

Etiamsi vero Eminentia nunquam invidia careant α. rectissime tamen A. credere potuerunt Principes, eundem Eminentiae titulum β. quo Potestatem sibi conce Liam ipsi DEO acceptam ferunt , ad dimidiam diluendam

55쪽

4. TITULO NOS DEI GRATIA

... Judicio Sc verbis Velleii Paterc. lib. a. c. o. f. s. cui assentitur se pertus forteὶ CI. Caesar apud Dion. Cassium lib. 3I. p.ra. D. α Titulus Eminentia, de Maxim ud esse videtur, quod Divina Favente Gratia scribant Imperator, Reges, Principes, inquit Paul. Uoet. .-ment. Prodem. Inst. p. II. unde etiam Genetosisl. v. L. a Stuendor fim Eems . MulanoStassipartia. c.r. n. . vocat tin Θti in tur si V. Similes meditationes exhibet I. I. Speidet. Sper. Iur. liti. s. n. In. p. si'. a. in his verbis et ut iis Pi incipibus de Magnatibus titulus vota Enadin Non invidendus, qui potestatem Sibi Concessam, a Deo receptam agnoscunt: ita econtra ii, qui quasi Propriis viribus Divinitatem sibimetipsis tribuunt, Taxandi veniunt.

s. Quia Imperantium interest, ut Majestas eorum sacra Sanctaque habeatur, prudentissime eam DEI GRAETIA innixam esse α. profitentur 3.

Intellexerunt hoc Romani, qui sub statu Populari Tribunotum ple bi, potestatem Sacro Sanctam esse voluerunt , ut patet eX verbis Caenuleji apud Livium lib. . Sub statu autem MonarChico inprimis id studebant Imperatores linquit Arn. Clumara- in arcan. rerum. ubs. c. I 2.p 16I. ut non tantum Fortes essent Ac existimarentur, ve- tum etiam Sancti ac Renerabiles: quia nihil animos Plebis mag s percellit, quam Religio. Quod Curtius de Pcri testatur lib. I. Pettis prudenter Reges sitos inter Deos colere. Majestatis enim imperii isalutis esse tutelam. Unde illud Apostoli: Dico Disistis. Quo nomine Imperatotes Rom. de Christiam se Sanctos de DIvinos. appellabant. hac ci marius. Iustinianus Imp. etiam in Legibus suis eadem inculcat in L. ult. C. de Legibuι dicens: Imperatoris Maiestate nihil in tetris Majus ac Sanctius. 3. Ad hoc argumentum allusisse videtur II.Speicthus in spee. notab. tui. G. n. IA .prer Si9, omnimodis huc facit monitum Stagilitae: oportet Principem res Divinaν Videri curare serio dc ante omnes. cur Nam de minus Injustum aliquid sperant ab eo Principe pati , quem Aeligiosem Deorumque verentem existimant: de minus et Insidiantur.

56쪽

LXXXI.

6. Quia Usurpationu iniqua labem sensim Detestari videtur, qui DEI GRATIA se constitutum asserit'.

Aperte illa duo invicem opponuntur in epistola Henrici IV. Imp. ad Gregotium VII. P. R. salias Hildebrandum dictum in scripta : Hen licus non Vsurpative , sed pia Dei ordinatione Rex , Hildebrando non jam Apostolico, sed Falso monacho,&c. Iustus Reuberus in Histor. - . fol. I96.

LXXXII.

. Ideo quidam Principes illud DEI GRATIA tanto

libentius sibi adaptarunt, quanto acrius cavere studuerunt, ut ab Origine aut commercio dignitatis suae exclude rent Pontificem Romanum α, vel Populum et aut Alios γ.

o. Uulgatum est linquit Carol. pon eastri Iustit. I. P. lib. I. c. a. yys. in litteris ac diplomatibus Impp. TSir von Gottes s Nn , non Ton

ficum audaciam luculenter exponit & retundit Balth. Metis erus praefat. Part. 3. Philosoph. Sobria. SiC recte Fridericus AEnobarbus Germaniae Episcopis , eum commonentibus , ut debitam revereri tiam Pontifici exhiberet, respondit: Debitam Patri nostro reverentiam libenter exhibemus I liberam Imperii eoronam Divino tantum beneficio adscribimuπ. Arumaeus. ad A. d. disp. I. rh. u. Item vol.

I. de Iur. Pub disc.I pag. 4.seqq. Idem fatetur Carolus V. in Comi liis Augus . N. ta de Mn. is 8. in pr. Ferdinandus resignante Carolo V. Imperium se indubitatum successorem non ex Pontifcis Gratia. sed ex Electorum creatione profitetur M. a. de Ann. ii 9. pr. Quod Imper um Romanum a Deo sit, & non. Papa, videri possunt latius Petr. de Andio lib. a e. p. p. st . siqv. Mart. Rumelin. para. I. dissert. r. ad A. B. th. . . liv. b. e. Gallorum cautio pol ssima est , ut in regia dignitate asserenda nihil tribuant PopuloMe quo Paul. Voet. Comment, Prosin. DAp. xl. Ira Si milia

57쪽

dε TiTULO NOS DEI GRHi IA milia prodit l. I. Spei del. insere. Iuniim G. n. Is s. p.s9. b. inquiens: titulus D EI GRATIA prae Caeteris optime convenit Regi Gallia.

rum. Non enim potestatem suam Populo acceptam fert, nec Pontifici, aut ulli mortalium, sed immediate unico Deo. γ. v. c. Majores. Ita enim Henricus Auceps Imp. ad Filium Ottonem M. en tibi Imperium. non i Majoribus mihi relictum, sed per Memeta ipsum acquisitum,& a solo Deo traditum. mittich. tib a. rem Saxon. An etiam ad Electores excludendos titulus Dei Gratia faciat, disseritS asserit B. CarpZov. disp. Hud. p. ad tit. x .es 26. A, B qu .

LXXXIII. Ut tandem etiam Speciales i. e. Euctoribus caeterisque Principibuι imperii attributae Rationes adducantur, scien

dum est, id eb Eos aeque ac Imperator aut Reges) titu'lo NOS DEI GRATIA uti. l. quia Imperatorem imitari voluerunt , imitationis talis exemplo observato in Henr

Operae pretium esse duco, adducere testem I. H. Clotet. dissert. de sit. honoris. c. s. q. r. sic dicentem : adiungitur Electorum nomini DEI GRATIA, quo Imperatarem sua Electione talem aemulari voluere: non quod Imperatorem suo Defraudare vellent iure , sed potius ad contestandum tam n Deum pietatem , cujus Cratia omnes sunt, quales sunt. Primum autem istius moris auctorem laudant Henri. cum Favarum, qui perinde a Impp.&Reges in decretis &epistolis seculo X. se DEI GRATIA Ducem iactavit. Quod caeteri coaetanei Elcctores, eorumque Successores, in praedicando Deum dignitatis suae auctorem, hunc Henricum aemulati sint, quisque mecum confitebitur, si inferiorum Principum morem observaverit. More illo ab Henrico Bojorum Dace or Electore, se GRATIA DEI scribendi, inducto, aliis quoque, in Durali dignitate perpetuis, non dissicile fuit Henricum aemulando in chartis decretisque se DEIl GRATIA Ducre nominare. Hactenus Curram, qui in iis, quae de Henrico lBojorum

Regulo adducit, respexisse videtur ad locum I. Aventini lib. e. pag. 37st. iupra quoque th. it a nobis exhibitum.

LXXXIV.

58쪽

Fortassis etiam inter primos imitatores fuerunt,

tim celebrarunt . - Subodoratus est hoc Huld. Eyben in dissere. de istor Quemlibet Statam

posse in suo territorio, quantum Imperator in universo Imperio. c. st. pag. .s . apud Ahasv. Frit..parn a, exercitia. P. y. ira dicens e solidae isti & regii apicis aemulae potestati fit malae, sensim deinde Exiet- na quoque & inania,quae vocat Tacitus, titulorum aHuncta fuerunt. Et forte Primum DEI simul ac LMPERATORIS Gratiam in nuncu pationum solemnia induxere Proceres a pressa Postmodum & ornissa Imperatoris mentione. Clarius eadem exponrt & proponit I. H. Clotae. in loco nuper citatoὶ ubi pergit: ne vero sprincipes Imperita in praeiudicium Imperatorum agere viderentur ἔ proinde ad avertendam eam suspicionem Primo se DBl ac IMPERATORIS Gratia Duere scripsere, Exemplo Conradi de Zaeringen , qui Ann. Ha in initio chartae sitae, Dei & Imperasoris Gratia dignitatem se accepisse, in testatus. Guillim. de reb. Helvet. lib. I. cia1. pag. ara . Postea vero mul. ii Duces & Principes s ob multitudinem jam non nominandi omissa 1mperatoru Gratia, DEI tantum Gratia Duces & Ptincipes ad nostram memoriam in ramumentis: suis signarunt.

peratorum aut Regum nomina memorant α. Ne dicam quod ELECTORES in specie, ratione Digmtatis suae, aequiparentur Regibus β.

Principes Imperii adhibent in titulis suis DEI GRATIA. quia inquit Henr. Κipping. 6La. I. Pine. Io, g rr.) plurimi eorum inter Majores suos numerans Imperarores, a quibus familiae ingens splenis dot addi poterat ἔ multi etiam orti sunt e prosapia Regum verarum, qui olim cum Plena potestate regnabant in variis Germaniae populis, donec Impp. Gallici, si ve Reges sive Rincipes illos jure Abselutous hactenus in potestatem bello redigmat , atque imperio adjunge. H - ,

59쪽

deTITULO NOS DEI GRATIA rem, magna parte potestatis suae exutos; aut ipsi etiam Imperio sese ultro obligarent, vicinorum Regum, Polaniae, eciae, Daniae , armis perpetuis debilitati, ne omnino perirent. Retinebant selendoremGraioram, velut Solatium diminuta potestaris. β. Dignitas enim Electorum non solum patescit ex eo, quod ab Imper tore vocentur Imperii Columna , Latera, A. B. c. ult. 3. cum secti, & item Columnae, qua sacrum aediscium ciνcumste taprudentra plerare μ- stentant, quorum prasidio dextra Imperialis potentia roborarar, A. R. c. . in pr. Palmites Imperiales, Candelabra lucentia in unitate uiritus septiformis, A. B. pr. Propinquisira Sacri Imperii membya, eap. E. q. .&quia A B. Vel sim etiam, quod Regibus atqui parenturis Dom- Arumatu adis F. disiur 4. th.3.pag. 3. Unde & D. Mart. Lut herus

LXXXUL 3. Quia Principes imperii bona Regalem dignitatem a nexam habentia polliclent .

Rationem hanc approbari videoTheod. HOpingo de Insgnibus c. 6 a. n. . p. IOIF- Hopingo etiam adstipulatur Matth. Stephani P mer. in Synop. Iuris lib. a. e . lvis verb S: nostri Principes imperii eaphrasi NOS DEI GRATIA non ad Despectum Imperatoris . sed ad Amplificandam majestatem ejus, & iuignitatis Regata ibi clementer concessa defensionem utuntur. Tanto enim quis Malor esse sentetur, quo Maloribus & Illustrioribus praeest. Nov. II nos i suro Nattaeon .ux n.ρ. Et nescioiannon eo quoque altiterat Ahalvet. Fcirichius m manuali jur ubipag. r. ubi Regalium mentionem inscit , his usus verbis: Sunt in Germania nostra Principum ordinradscripti, qui dicuntur gifurstite Uiste propterea, quod jura principum ac Regalia ha heant, omnesque actus, jurisdictioni territoriali competentes, ex e cete possint,& in Ordin. Camerae comprehendantur sub verbo gur sunmusisse. Ut sunt cumptimis Abbas taldensis, Abbas Albi . Castrensis, Bremensis, Stabae sis, S. Emerani Ratisbonae, S. Galli ira

60쪽

LXXXVII.

. 4. Quia titulus D EI GRATIA Principes Imperii Im

mediatos aperi,us distinguit a ceteris, qui sint Mediati s sordinati aliis .

Indicat eadem Nic. Mylerus de Priscin. s Stas. imper. Germ. pari. r.eso. in his verbis: titulo DEI GRATIA sensim irrepto, Ecclesiastici . Principes Immediati, in hunc usque diem utuntur, fruuntur. Ideo etiam hoc pro gloria Principum imperii Immediatorum afferendum, quod hac inscriptione nulli alii Duces aut Comites Subalterni. cujus.cunque Regis aut Monarchae existant, utcunque se Liberos esse pronuncient, suis rescriptis aut instrumentis publicis, absque laesae Maje-iestatri crimine uti audeant. arg. traditorum Anton. de Padilla ad Isa. cri a Muri σ. n. 3. C. de diverss Resiri .

LXXXIIX.

Quia Principes imperii in territoriis suis,non minus ac imperaror in imperio, Ummersum iurisdictionem habent '.

. Plus satis nota est apud Publici stas haec regula: videatur G. Hornius orb. Po para. a. p. m. Irri n.I. Huld. Eybent, Professoris Gisiensis dissen. peculiar. apud Ahasb. Frisch.partia. ex st. I. P. c. 3. p. l. Uti autem alibi de ejus sana α moderata Explicatione solliciti sumus t ita nunc Applicatio ad praesentem Causam more solito i. e. secundum Scriptotes publice notos in ostendenda est. Matth. Stephani Θop. Iur d. lib. a. pari. I. c. I. n. o. praeeat hisce verbis : ob niversalem Iurisdictionem , quam Principes imperii sibi perpetuo concessam habent in Territoriis suis,&quidem aequalem ei, quam habet imperator in universo Imperio Romano , relatione nimirum habita ad subditos uniusculusque provinciae, videmus Principes, uti & Comites. 'Nfuro