De origine, situ, qualitate et quantitate Frisiae, et rebus a Frisiis olim praeclare gestis, libri tres / [Cornelius Kemp]

101쪽

l s. 'mitantes, lanae texturae lite deditae, inter lubricantes ancillas mediis in aedibus coma orantur Rara in ea gente elotypia inueitur, ita ut vel mori malint, quam eX Xoxis parte aliquam contumeliam serre: nam in tam numerosa multitudine, rarissima a iidulteria fiunt.Nullum antiquitus apud Pri- isos flagitium grauius cessebatur, quam adulterium fidemque coniugalem violare. Cu-; his conuicta mulier, nudabatur coram loro

Dinquis Vulgaisque pudi, illae poenas dabat,bsque ulla venia aut misericordia , nequetas aut forma aut Opes,coniugium frangens, reconciliare ioterat Leatti Rhenanus r.3 rerUm Germanicarum memorat apud

Anglos, Saxones, nempe Frisios moris suis se, quod si virgo in paterna domo sucrit

stuprata, vel aliqua matrona, adulterio pol-aluta stragulatam illam cremari violatorem

vero supra sepulchri sola eam suspendi, aliti cingulotenus vestibus i ccisis, Jagellari ca- istis matronis oppidatim ori 'viri imperiu parata,nunc haec, nunc illa dissicillima quae I lue domi ac soris administrans, negotia cr- 1 inde ac si virilem sortitudinem haberet, lus

dotis inopiam augeat.&grata parentibu sit,

cuius fraguinem a nullo adultero vitiatum: esse,siispicantur. Haec etiam liberis commen datissima est,quibus nec de matre erubescen

'lum unquam, nec de patre est ambigendi .

102쪽

Quippe exploratum habent, obdulgatas

sceminarum pudicitiam , ex ea susceptam prolem,inter liberos minime fore collocalidam.Suam etiam quaeque mater alit proles ..propriis uberibus, 2 quam rarissime sub altrius ducantur mammis, aut nutricibus cc mittuntur, iuxta illud: I bira manimarum tribuis natura puellis Nasoruti cat o fornia siue decoris. Serius in tuu nibus Vsus Veneris, at tu. eo minus exhausta pubertas ex illit, nec ii gines tam cito nubunt, ut validior fiat pro crcatio Antiquitus institu batur iuuetus nobilium quam ignobilium hominum honesta artificia addi cenda a parentibus disciplinam veluti haereditariam sortiti Nelmo premebatur aut cura aut metu,id quo aluit laturam roboraudi vires, confirmauit neruos eorum: nam nimius nactus, ii nata anxietas in iuuenibus, plurimum vii ccorporis enervat, spiritus tristis exsicca ossa,vidicit Ecclesiasticus tantum abest, huiusmodi corpora,in motu, dolore, timc re &anxietate continua permanentia, incrcmenta iusta habere possint.

st praeterea Malia non contemnen aut ridenda consuetudo,quamuis alii

Senti, rata, qua pro lege vel quas obseruant

103쪽

j, tum dicant sua materna hingua, he ghildi no tradunt liathera, lUC Otium, nil datis dexteris .c taliscunq; etiam auditionis aut status, aut sexus fuerint: uictu tum accipientes praedictum pocu-,m, respondent eadem lingua fervi aes ele est ri , etsi personae disti miles uerint, autraeques eminei sexus . nihilominus addi- osculo dem persiciunt quc mitiam mo-m, in hunc usque diem Friiij pertinaciter tentum, Obseruant res peregi nis luidem spectatoribus plurimum admira-lonis simul Melectationis, adfert.Neque il id pro dedecore ducitur apud illos, nec sit licio al: cuius mali inde,aut candaliam ex O- tur, cum id consuetum es illis etiam ita luacunque hominum frequentia ac multi-ud me facere neque solum inodo id in con-liuris factitant, .d etiam, quando aliquis a

i lcus, Vlcmus aut quiuis alius notas poti tuam aliquamdiu absuerit domo, vel Vxorat cognata ob mauerit illis, statim datis dex

stringentes collum plius os culabundi

lutant. Et etiam ipsi homines externi, quitas hanc consuetudinem ridere sol cbant, istam iam in Fralia meae causa veniunt illud

tum cupidi fori delectationis ratia

altantur. Praeterca fuit recepta a P isonis bus

104쪽

que qui haec verba iterat ita absq; titubatio- :ne cffari aut promerem a poterat aut salte ni rinio pauore hiscebat aut balbutiebat,eum an illi qui Friiij tanquam proditore terrae, in in lcula coniiciebant. terii de laude huius Fri iliacae gentis multi laudatissimi doditissimili

viri, multa scripserunt, quorum tamen perpauca admodum ad nostras peruenerem nus. Bartholom is Anglicus, de Anthonius: Sahc ficus, libro scit icci octavo, de Fritia ita: scriptum, pos Peris suis reliquerunt: Gens Frisbnu, cli valde serox,audax,armis exercitata .robialia&proceri corporis,&intrepidi ac fortis animi, agilis quidem corpore, lan-lccis ferreis Vtcs pro sagittis Terra ipsa plana: ut , pascuosa, palum ac graminosa, lignis lcarens pro ignium omento, terreis cespiti-i bus bitu minosis, aut boum cxsiccatis stercoribus saepe tens gens inquam libera, suis Vtens moribus, exteris nec parere sustinet, nec dominari cupit morti exponit se pro libertate potiusque mortem diligit, quam seruitutis iugo se opprimi, ideo etiam dignita H tes obeunt militares, nec alios inter se in sui

lime permittunt, sub militiae titulo Subteri et

105쪽

in tant, regu intur. Viii fere ora ne ei laeti Ia, iter 'sin coma sunt attonsi, qui quanto sint nobiliores, tanto altius circumtondi gloriosius ' larbitrantur Callitatem multum colunt. iis minarum impudicitiam seuerius punis lunt, filios suos atque filias, Vsque ad compi altum sere adolescentis annum castos ser- luant, e quo contingit quod i cmporis dati l nuptui, ipsorum soboles, prolem comple-; tam robustam ac magnam gener mi. Nam, qui meretricio non se abstinet congressu, is spei belle iam demonstrat sh non liberorum procreationi ed Voliis tali lude i. I et est, bet praefatus Bartholomeus An licus inli- bro de proprietatibus rerum. I t hoc qui demita ad prs sente diem apud i lios scru,

tum fuit, exceptis paucis, qua temporii diu- . turnitate, vel paululum immutata, vel peni tus abrogata sim t. Nam in primis praefatus ibi te Bartholo nasus dicit, viros sere omnes,& prscipue nobiles in coma circii lariter attonsos, quod tamen hodierno tempore omniai no Verum nonis , quia nunc sci conanesi, ri, promissas S longis barbis Vluntur, laco mam nutriunt. Nemo tam cci mihi vicio ve pere debet. cphaec ita ut in antiquis libris in ueni, meis scriptis inserui quisna S maiori-

hus nostris id peculiare suit, de nobilibus h prae se

106쪽

piaesertim Carolo lagno constitutum, utiatis patetia isdem libertatis priuilegiis a praedicto Carolo Frisonibus datis cum

iri. ante, circ: Christi Saluatoris nostri a riuitatem, fuerunt antiquorum Frisiorum mores ac consuetudines Verum enim uero

hodierno die, non blum Frisones sed &omnes sese nationes a prioribus moribus dege

nerantes, commercione aliarum gentium,

quibus coniuncta sunt, sese consorinus semper secerunt, o quod dolendum proh do- lor est,plerunque in peius mutatae sunt. IMI licet Frisi feroces inceri esse di- cantur, magnoque praediti animo, in holles tantum non indifferenter in 'nan es, candide lector hoc dictum velim intelligas quum alias singulari quadam liberalitate, vi banitate, holpitalitate ac fidelitate prae caeteris nationibus sint praediti, . tque inter sese, valde benigni pacifici, mans leti atque modesti ad rana tardi.Caeterum quando prouocati fuerint, tarditatem suam, magna ferocitate compensant habent en inianimos valde generosis,heroicos, tumidos,

o in domesticos motus semper inquietos, impatientes Natura taciturni, Mad prius faciendum quam ad dicendum promptio-

rc , simplicioris ingQ j synceri, non fucati,

107쪽

Ρ s.cteris beneuolentissimi, in omnibus rebus itis creduli, etiamsi quis sorte impossis bilia ud illos reserat, credunt. Valent nihilo- ninus ingenio, Vt ad quamlibet arte, quam hodo addiscere cupiunt, sese facile applica- e possint, atq; in ea exaci imme proficiunt. t quamuis antiquitus nullum habuerint una exteris nationibus commercium, neq; ommunicabant cum illis in aliquo negotio, sed contenti sua sorte, domi manebant,

ctitantes de fructibus sibi in propria sua

ira natis: tamen exteros notos, ac sorte ad

3 declinantes, non modo rogati comiter benigno hospitio excipicbant, sed S To inuitabant, omnia gratis distribues iat, omnemque diem inscii citer periisse cxistimabant, quo non contingeret,peregrinis hominibus, aut pauperibus benescium quoddam exhibuisse, atque pro fornina palatis' rpulis, cuncta illis ad liberalem conuicuim necessaria abunde sine ulla num is malis comi aensatione administrasse, nisi publica sorte ruissent hosipitia,ubi ad tempus commorari, aut diuertere,&huiusmodi recto sinun-

sari, soleant, sicut in aliis terris numero ac spondere omnia, messeranturAd T citania inae Vilitas incredibilis,gentisq; liberalissima consuetudo ac natura nefas nim habebaturi quemquam epulis aut domo arcuisse,ili

j pixium, cibum aut potum itinerantibus ne

gass

108쪽

sos se imo si quis conuictus suisset idoneis

testibus, peregrino alicui ter negasse hospitium immis igne, aedes eius comburebantur, ut etiam ille merito propriis domibus

priuaretur qui earumisium alii, inhumani-is: ter denegali et Quinimo numentorum sum, Viatoribus, quousque voluerint, liberrime praebebant, ipsumque per compita Via ruin a lacriter ducebant, utque tali eorumme Deficio terentur obsequiis,&precibus μ' bant. Victus eorum Viplurimum erat laci dulce,vel lac concretia, butyru, caseus, farina, caro fumo indurata Vel exta ccata quaru tanta; etia nunc est ibi copia, ut ita salitas carnes,sumoq; exsiccatas,in culina trabibus suspendat. Pane rustici conficiut,in multis locis nigerri- Inum,no cribratu,ex optimo hordeo vel sti ginecus ursuribus: diuitii Vero,atq; potentu, ipanis delectabiliter apparatur fit enim albis ismus,s de puro tritico pinsitur. Festis diei,'

sumptuosiores epularia apparatus,pcipue do-lminicis dici, iuxta antiquos mores tantsi co- i. quunt, quo per totam hebdomada coctis Vescatur, Nocant tale serculum,patrio more, inon quido conlitia, sed separata atq; discreta, it scutella Frisonicam,in qua quatuordecim gelis vera edulior a reponuntur.Vt iuxta Horati it ultui de magnasuper emfercula cana. Nec quide o in notatis manducabat horis, i

sta siue nocte, siue die, quotiescunq; edendi

109쪽

putarentur qui pro numerata pecunia esii-

ientem cibaret. Unde quidam Erii bini cae eritis hospitalitatem hac, his crsibus rc qii scommendauit: luriesiit vita roga flens nunc rigorestri , , Nunc ego sum isoluo abi in foci. iuuem defossa paluso bubula stercora posunt, Et multo diues pisi cutima ater. Quin liquido potum me fusisecare butyro in i ius volens ic fore turbastudet. uani praeuat tecum tenui concedere mensa, Et solita tandem sobrietate rui. Multa praetere, pene inter se quotidi na celebrabant conuiuia, Mes usius aliis gentibus comes attonit, indulgebant mentani diis in die simptuose sternebant, inani

Quae ad epularum delicias pertinent, abun-cie administrabant. Coquorum tamen artem,Varijsque saporibus condita,Vt inutilia, reiiciebant carnibus tum assis, tum elixis, Vescebantur. Et circuli instar considebans mensae, in quibus potationibus ebrietatibus in multas pelioras, a meridie, sciue in medium noctis, cibo ac potu se oppleoant, re in hoc totis incumbebant viribus . vi vita quam suauidiniam traia: i. r. ut Et tum

110쪽

stro Duo hic mos est supra mensas liabere rosas depictas,ut sub illis dicta vel saeta, inter pocula, alio non effutiantur Scithioes prisca vetustatis mores, ta ipsa vetustate quam notio luXU,ac lautitia mutat , deprauati&vitiati sunt, impendio sumptu otioris mensae sequentibus epulis, exquisitisque externarum deliciarum dapibus redundantibus. Proiectis enim maiorum exempli cinnoua do mens arum ritum, licentius sibi quam mos patrius permitti indulgent luxuma finitimis vicinis deposcunt: unde in patria nostra,haud parua luxuriae nutrimenta fu- cerunt, inde enim splendidiores mensae lautiores culinae, sordida coquorum ministe ria, variaeque farciminum ibi de manavere. A MPO tu gentis Frisicae,cerui si est,& rarus

vini usus, quia ex bonitate terrae Vinii non habent, ignotusque genti omnis Vinearum culius, peregrini tamen mercat

res in magna copia adserunt, unde nostros culo, vinum non solum bibunt, verum etiari gurgitan noctes atque dies cyathos vino