장음표시 사용
21쪽
nia sim quia si bragia, vibin methodo huic, quam commendo ct urgeo, bo -n ch surgit. Sed hic audio mihi obloquentes νosdam, qui putant hac ratione praecipi νιl cominendari rei actu distilem, ex parte docentis, ct impossibilem, ex parte dis iis, qui nonpost tantum si erre oneris, 2 Alum exercere autequamst si indo addidicerit, c. Ad hoc scamma, grave scilicet iide me pro uinum, eterum non destituo oreis is rationum momentis, quibus facile me mum , ut tecto, quod dicitur, ter ex eo disicedere possim.
Osseri potest sola ista verba O phrasis occurrant, quae in extu aralyticὸ
tractato habebantur,sed ιbalia servia satu fructura, e. g. ex sali pri
vis, in quo Spiritus Sanctus sere insingulari numero loquitur, citra omnem
proponentis 2 componentis disicultatem poterit imitatio formari in quasi os se esser in plurali numero, hocsere modo: o Beatitates illorum mirorum, qui non ambularunt in consiliis mimpu vel arum fit seculi ct in diopeccatoris non elerunt, ct in cathedris deriseis non derunt Sed in legibus Domini oluptas eorum, O in legibiu em meditabuntur die ac nolite. Et errat cui arbores plantata ad rivos, qua fructuin suum dabunt in temporesus, ct quacunifacient, prolerabuntur O c. Nunquid mero haec aliquam praepeferunt discultatem ' Nunqui non in aliis textibus sacris idemplane eripoterit ' Nunqpidionferi poterit niaximodi sentium coinmodo, o non minor cuin delectatione, quippe qui bi egregie placebunt, quod adeὸ cito in ingua Santita profecerint, ut stylum jam exercere, fensa animi lingva Uu Spiritvi cti propria ferre possin, In hac mero sacra Palestra quicuns Praeceptor cum Discipuis suo vel unt tantum athalterum mensem, non neglectis devotis precibus, allaboraverit,nae, uber rimum iste laborumsuorumfructum viderit, at, deinde proprio Marte miliae gere κονιπι quod dicitur, per lusium addiscet. Postea, ubi ba quasi puerili exercitatione paululum i utriti sunt discentes, altius eos provehere pors au irsceptor, se ex capite Biblico vel ex Psalmo rori Epistolam ali pavi e uere, vel Di sertationein de virtuto et vitio aliquo, prout prudentia Praeceptoris consultum esse idebit. Hic isti, qui itteberga inprivatis Colligiis sis ecum exercuerunt, facio videm, quid mlim, ni vin bubont,
22쪽
teriore declaratione. It vero se alii ideam cum istis O juventutem sibi concreditam, re adhuc concredendam eodem modo, si lubet, ad ad tu singuae sancita deducant, cth cdecimen edain. Ex Pi l. i. proponi potest Epistola, in ra Pastor aliquis locus 2 persona ligantur ad Studiosium Vittebergae, mel Lipsiae, mel in alia Acod ia viventem perscribitio; ne Gelsuo,veliquod commodius e I Parentis aut Tutoris, quod inpatria inaudiverint, vel quod sedi lamnaret operam literis, mel contra, quod ignavia O socordia se de erit, pravo gaudeat sodalitio. Ideo eum vel hortatur, et deliniatur, additistiti in rationibus 2 per vastanibus variis, ita vinen attemperatis, ut phrasibus ex Psal. i. deductis possem facile a quovis tyrone exprimi sua in parte qui
uos auditores, vel Dissipulos exercere cupit, tenetur ea vocabula, quae in t tu non habentur, mel tabula asscribere, es alias per chedulam communicare. Etsi merba sunt maxime noviria, nonas re ea Grammatice pagina, qua ri 'AE maniata quid praecipitur, eljuxta Grammatica nostra Medullam Ca- non numeris ad ii poterit, quo digitio vas indice monitus iste, quis tum exercere amet ab errorepoterit immanis reddi in sens pede ad metam properare adhibito praeterea besto isto vere aureo Clarissimi nos, Bux- tori, quem de institutione Epistolari Ebrauca scripsit, tomi er,iracun1 cognitu hac in re summe necessaria lint. Fac periculum C vi debis ni verum dicere. Ut ne qrid est persticuitati integra n Epistolatu α
almo t. inventam hic apponam, unde imitationu ratio, quam intendo a itu mi id ri poterit i Domine, Amice dilecteri honorate, audivin iis auribus nostris ea P . i. a. I narraverunt nobis cursores, vel Viatores, transeuntes viam quod in loco sessionis tuae te habitaculi tui in urbe laudara Citteberga, vel N. non ambulaveris in consilio impiorum,&in viis ignavortam non steteris &in cathedris derisorum non
sederis hucusq; sed in legibus Domini omnis voluptas tu, in legibus&mandatis his meditatius es relinsuturo vici taricte. O te beatum, bene tibi erit ex Val. aS. v. s. hauries benedictionem tenet Iacitiam a Domino ex Prop. I. v. si. 4 eris sicut arbor plantata ad rivos aquarum,&fructum tuum dabis in tempore tuo ' folia tua non defluent 4 omne, quod feceris , prosperabitur addere poteris, nivibus diebus vita tuae. Exus m lay. v. s. se lubet aeterea ex a locis parallelis similia insere v. g. Em, sicut olea viridum
in Dei ex salmis a. ' io anima tuaperno it in bono, ex Vrimo as.
23쪽
V. i3. Conser P ac p. v. n. vel, inebriaberis a pinguedine domvi Domini. 9i e torrente voluptatumsuarum potabitu. Ex Psalmo 36. v. q. Me specta, Amice dilecteri honorate. Et ego a juventute mea meditatus sum in lege Domini Dinverbo eius omnis voluptas mea, non ambulavi ita consilio studio rum improborum. Et ecce Dominus Deus meus Ps δ. m. foeduxit me in latit adinem, Meripuit me ex nanuho tuam meorum, quoniam volaptatem habiti in me. Retrii, ait
milii I onaintis echindum justitiam ineam, secuta dum putatatem ma- nutum mearum&c. &collocavit me in domum stram n medio Ee .clesiae suae sanctae Alii vero impii facti sunt suerunt sicut palea&dissipavit eos ventus, neque illi surrexerunt in judiciis& non venerunt in congregationem justorum, quia cognovit Dominus viam eorum, periit via impiorum S c. Eadem ratione exispotos Ormuri esto ista,quasi Studiosius ille retondeat Pastiori, o satum si demia mellitius urbis desicribat quod satis perturbatus ob inilites praesidiarios, qvi ludiosos miris modis sigant, ct marias creent molestias, ad hunc feremo rundi Literas thias accepi,& vidi, quod bonae sint viae meae in oculis thala fibra si is, quod placeant tibi studia mea. At ecce in urbe nostra fremuerunt milites praesidiarii, nga Mimpii meditati sunt vanitatem&constiterunt se viri belli r 'u uel milites)
principes eorum consultant una contra caelum P sessoriantia
IQ, pro sor contra coetum discipulorum eorum, disruperunt omnia vincula legum bonarum, projecerunt a se funes urbiis hu)usis universitatis P Universitas h. e. imperium superinum excusseroth non pax nobis, neque interdiu neque noctu sex. s. i. Sed spero in bonitate Dei qui sedet in coelis coeloruin, Nille ed tacet ex urbe nostra brevi milites impios, confii inget eos virga ferrea, sicut Vasa figulorum collidet eos in ira sua, quia multum subsannarunt nos in locuti sunt ad nos in ira sitia, Min furore suo terruertint nos. Et thanc addam meditari in lege Mexaltabo in timoreDomini,dec. Quis non videt; immam evident imi riis non capitjucundanisacilitatem in lingua, quae alia, ct in ect ex comparatione cum aliis e fominum facillima,
Ait hoc est quod magnus Buxtortas vult interbis supra allegatis. Certeratumra uν ut juxta tunc disi eisdio docendi methodum lingv.to
24쪽
senecta proponeretur,2 plures alii rei sui amatores,ct plures suaviori comp&xu retineret fui cultores, brevi non minus, quam Graeca vel Latio is stris; holis, non tantum sub mioribu seu Academicis, sed etiam in is serioribus tmiasibus planefamiliaris eri post Hoceit, quo per totam banc Medullam molo hoc est quod intendo hoc est, quod necum vult Clarig. Rossessus 1 Pr, qui Cationibus pulsabraeis V Vitteberga circa annum tueat editi, pro-xo, ex quo seqq. verba hac non potui non transsc ribere,2 interdum interponere observatiunculas quasdam, quia per Ommasere mihi est ιαόψηo . Pura lingva Ebraea, inquit, De ista omnis viaitatis ac ordinis principium, confusionis omnis hostem, stilam a glao scit autorem naturamque isthm rerum, tum intellectus nostri fideliter imitatur. Illam obser .vare licet in pronunciatione, vi vocum ac structura. hanc vero cernere est i In paucitate Radicum, quam tamen naturali per conjugationes vocum variatione compensat. Quod enim pluribus diversis vocabulis quorum multitudo omnino turbat memoriam, & impedit celeriorem institutionem exprimit in aliis linguis, in hac notatunica Radix in aliam atque ali an Conjugationem natiirali sequela translata, e. g. πο audiviti FU I indicavit, atidire fecit. r Regularum paucitate, quibus tota sormatio Grammatica gubernatur in Declinationibus,Conjugationibus,Statu constructo de As ixis. Hinc iam pridem non defuerunt, qui lingvam Ebraeam omnium facillimam judicar t. Sed qui cum facilitate lingvae parem
celete AuCi fuerunt Plexi l generitia praecepta cum specialibus, an Omalacum analogis Observationes peculiares cum regulis comis miscent, eadem subinde odiosei otiose pariter repetentes Ut igitur tyro sciati quam viam in tanta varietate ingredi observare debeat, paucas has propono Regulas:
L Llsu discas linguam sanctam. Est hominum e
nus, quod unice occupatur meVOlveiadis Grammaticoriam omnium
quos habere potest , libris, raro admodum inspecto Codice Ebrio 'quem si sorte aliquando inspexerint, abunde suo se satisfecistbere' dunt ossicio, si unam vel alteramRadicem extraxerint, vel ad ductum Concordantiarum varias ejus inquisiverint significationes,neglecto
25쪽
&nunquam sussicienter intellecto integro contextu, ex quo tamen iudicare cogeris de significatione, destructura, deque similibus. Quotus autem quisque est, qui integrum codicem Hebra iam itinimiteruntii e evolvat, usuque ipso linguam sanctam sibi familiarem reddato Hos ego assirmare non dubito, si vel mille perlegerint
Grammatistas, eos tamen nunquam futuros Ebraeos: Exsecta enim porti cula se oblectant, totum salvum intactum relinqvunci . Linguae autem ad disciplinas instrumentales pertinent. Instrumentorum εινα in usu consistit, qui si pereat,4 ipsa instrumenti ratio perit. NB. Ut enim Logicus evadit nunquam, qui nunquam disputat; oram nunquam, qui non crebras orationes instituit, habitumq; crebris actionibus acquirit: Sic Hebraeus nunquams qui non diligeiater se exercet lectione codicis Ebraei, consideratione integrarum locutionum: phrasium, quas Ebraea plane alias ac diversas a reliquis habet linguis; MIMITATIONE CREBRA Unde patet, primariam
studii Ebraei partem ad hiic in istis Grammatistis desiderari, qui nihil
aliud agunt, quam ut cum Rabbinis ludaeorum literas syllabas numerent, cavillationibus Photinianorum in Ieneribus,Personis, Numeris c. portas bipatentos aperiant,vi nucleo neglecto putaminibus vescantur. Usus itaque succus Tangvis omnis est, qui sedulonrgendus a docentibus discentibus. Quod usu discimus, hoc fere demum scinatis.
l Usus praesupponat theoriam iraecepto
Rei enim ignotae nullus datur usus.sbdo hic Dum vitant flesti vitia, in contraria currunt. E sc genae hominum, qui, quod audiunt . lingvas usu esse disicendus, praece placiainniatica simi dei habent, ct ad Praxin praepsere sesinant,
cum in Theoria non lima quicquam vel jecerint, vel profecerint Clarius dicam :Methodum mere Ratichianam amplectutitur, o Grammatica praecepta, si non promus eliminant, nunqVaim tamen, aut saltem per unoto e xplicant,uth;
dis illa si nesciat, vel quid didicerit, vel quid adhuc discendi i ipsi, et Haιii ipsis ima amara atha eo odiosa veritas Et via ideo 'lures hunc μ
26쪽
dio, diu errare, ideo quod δεῖ moneri adhuc posse 2 deberet, malo verbis Claris-smi Schichardi, quam meis flatata vero iste in Praefatione Horol ii Utcumque, inquit, conatus viri Rati his laudem, improbo tamen processum, aut nominent mihi eos, qui ex hac di lactica solide prosece runt. Solentin Judaei nostrates quos fortassis aemulatus est absque Grammatica, mero usu, halac linguam aggredi. Vidi pueros ipsorum septennes Mosen sola exercitatione interpretantes rat, non ignoro adultiores demum, cum jam ad Rabbinatum adspirant,artis rudimenta necessario ex Elia vel Κinachi addiscere. Facessant igittar hi MAGNO HIATu PROMISSOREs, quos pollicitis tantum divites suilia se, postessione vero pauperrimos ex eventu constitit. Vos vero sic statuite, neutrum absque altero seorsim susscere Iudaeorum usum sine arte incertum esse, vagum, perpetuoque suctuantena vicissim Christianorum artem sine usu sterilem, nunquam frugi adeoque nisi iter usus dirigatur compasso artis, semper oberrari periculose. Ea propter utrumque stabili connubi jungendum esse semper . .
Hoc tamen discrimine, ut ARTIS PRAECEPTA SINT PAUCA PERSPIcu A, VERA, CATHOLICA, QUI Bu TUTO FU ATUR: Su AuTEM MuLTus , qui
Regulas applicatione illustret, experientia roboret, tandem continuitate sua exercenti habitum inducat. Jacdes Clarissim:ι Schichyr- Eadem per noster Solselius, qui, quomodo pergat, videbimus.
III. Praecepta sint pauca, ustas Vero maximus.
Nolim igitur initio percurras Grammaticos, sed unum elige, cui ut fidere, 'vena per totam vitam in rebus dubiis consulere possisina V elius. EademsereSixtilius inama inconsilio desudio meo bene instituendo, quod invenire est in Coroinde ad Grai aut avi 2Iartinio-Bux-tor unam ejusdem:QViEbraearn limgVain, inquit compendio vult discere assuescet uni Grammaticae, eique methodicae&plenae: Nihil enim imagis tyroni noxium, quam per multas Gramaticas volare. Hac ille. Iu vero hac nostra Medulla sit ju modi umbo ica it plena si persticuas seu sciens,dicant alii: o spero an civi titillii sutam probe tueri possen con tinere omnia ea, quae Studios sanctae linguae cognitu sume necessaria sint,ctqvapas in aliis vim Grammaticis,cumpmnis vero is nunquam a tis laudatod hie seraroB torsit ineruditis aGran; in Grammatica Ebraagenariis L. Trostii Mentur,si peculiati mothb oqva
27쪽
qpa adnam alem Meelsuhrero-Trostianam quam proxime accedit mi o componi ita digesta 2 di posita, ut aqvoris puero si modosi Mem 2 industrium nactus fuerit Praceptorem,capi cti succum ac sangu nen brevi con-νerti post, ct quidem per continuum, uni T.ibu tri , maxime vero generali βῆ:iu, quam meojudici 2 consilio compactori Aqi in tra es, ut una cum
libro compingat, quia jain tum aipsa inpartes fuassecundum sinita capita grasis sedia in illa habetur, sed extra librum a servajis, G quoties m opera
ne Grammatica vel quoad textuis cri aua sim, et es quoad ibi ex resollitote x-rus desumpta Exercisia occupatus es, roties etiam eandem Tabulamgeneralem eculis tuis expones, ct loco Generalis ath perpetui indicis Aem uteris. Fac qpaso, periclitum, ut ego jam An feci clivi sipulis meis pueris, ct iidebis, quani brevi temporis statio per aureum hoc memoriae 2 rentin centia adminiculum totum Meduli im Grammaticam tibi poteris reddere quam familiarissimam ct tanqram unives, gitos 1 tuos notissimi. Si lubet seris eria αὐκbis attendere adscriptum agi mirum v rerum uod ubi facilum fueriti ibi ad manam poeteris sumere Thei altarum Buxtorsit, ad cujus duclumsacile ο-mma nomati si qua occurrant. quorum tu Medulla nostra non est faba mon-rio inquirerectem are poteris m ipsum pum tibi nondum posse siti facere,
adjungat fili Debit Grammaticarumn Job frenarit in tu in libro tento plerae Anomasiae ordine A babethico exponummi vel Grammaticam I a Schm levi cujus calcem ordine Biblico resertimur; Vel denis Grammaticum Mar-rimo-Buxto anam Sixt. Amaniae, noutari ob ipsa praecepta Grammatica L venda, quam ob Coronidem,qua It eidem quasi fecunda pari adjecta, ct continet
I. Explicationem omniumJeciatam ammasiarum, aliarains Ouu rarum Tex abraici Crdine Biblico institutam. a. Dissertationem Nerio Chetibii e et is eictionibus, i teris in iu-c lis rasculis uspensii, inpersis c. Consilium sudio Ebraic bene instituendo, cujus pauta antefeci, smentionem. Num, que olim monuit Rossim, i emo ego moneo ipsim verbis quasi-meis: Nolim prima vice omnes speciales notes exceptiones, sed generales Regulae si issiciant ex quibus facile de specialibus ud, care poteris, xscies, quo referenda,&ubi inquirenda sint. Notia enim in omnibus versiculis δ capitibus Bibliorum tales occurrunt difficultates, sed raro inspersae, aded,ut saepe aliquot perlegas
28쪽
capita integra, inq; tantam non incidas difficultatem, si tamen contingat, ut incidas in ali a vana, ex qua tam facile te extricare non possis cur non notas libello peculiario Cur non consulis alios' Dies diem docet, quae hodie ignoras, cras perendie, vel alio tempor addisces nec iter bene coeptum ob unam mel alteram revioram juste deseritur. Cynosuram quoque formationis® ilarum generalium respice,&facile obliqvum ex indici, ductu recti deprehendens. Nam S: hic rectum sui est obliqui index c. praemissis per is pelius desuis an bin, ct ego de meis,quia quasi ex compactoo ιμο υμαδεν bali rem gin
Utat item harum Regularum usum ac sensum rectius percipias, sequentia quoq; notes velim: i. Hosce Canones nolim soli lectione tibi familiares reddas, sed usiavi exercitio formationis in succunari sanguinem quod aiunt, vertas auis omnino ha crem maxime serio agere 2 brevius te expedire disi vis, eos tanti in fideli memoria mandabis qua aster siunt norati, quippe quorum usus omnium Infrequentissimus. Id quod acies,si lub. t uxta Horologi mensuram supra indigitatam. r. J Huic studio certum tetraporis si acium assignes velim, intra quod primarias sorinationes absolvas, ita ut in eis sine impedimento progredi, analysin textus Biblici aggredi, habituque acquisito singulis diebus in lectione fontium pergere possis,dum alii de solis versionum rivulis bibunt. Fac initium a paucis versiculis, sic progredere, ut cognitionis non decrementum, sed augmentum sentias, tandemq; integra sine impedimento perlegas capita. Nam habitus stabilis est dispositiones labiles evanescunt subito. Si sngulis 3 ti-
, manis horamduntaxat huic uilio signaveris quicquid in bacseyt .ina di- ,, diceris, sequenti majori taedio denuὸ memoria inculcabis labor non vi nue, tur sed gebitur, tandemi peribit omnis. Nihil quoq, Inporis tu raveris, ,, sed liis tibi subtrahis Satius igitur est, semel hunc persa acas septimanaS devorare ac superare laborem, quam eundem toties cum taedio ingeminare.
Socium quoq; tibi, sive unum, sive plures eligas quishas tecum conjungant operas, parique diligetati pergant. Facile en in contrahuntur vitia, quae corrigit amica collatio. Insuper ad maio
29쪽
rem diligent an excitaris aiusq; emolumentum utrisq; accedit ex repetitioiae diligenti verborum locutionum, modorum it loquendi peculiari mi. Hoc nisi feceris, per totam vitam millies unius ejusdem tradicis significationem inquires in Lexicis, quo labore omni stipersedebis, si horis vacivis eam repetitionibus ejusmodici lectione sedulil memoriar profunde impresseris, dum alias animum obambulando recreaS.
. In lectione sontium hic observetur ordo: Praemittantur libri historici 'vi styli scint facilioris, sequantur Psalmi Proverbia. Porro ad)iciantur Prophetae, ex quibus absolvantur Primo Majores, qvi ceu Regula & Norma sunt Minorum, cumprimis Esaias, qui singulari eloquentia: perspicuitatis laude commendatur. Ustimus
inter omnes sit Iob, qui dissici limus. s. Lectio ita instituatur, ut omnes dimones locutiones, quantum fieri potest diligenter observes, IMITATIONE sive EPISTOLARI sive ORATORI A exprimere studeas, de difficilioribus
locis cuin aliis colloquaris, aliorum versiones ad fontes examines, istin lamenta expendas omnium utilissimum foret, si actus instituerentur Oratorii, quibus integrae illustrarentur Historiae ad modum sacrarum Homiliarum, vel secundum locos Theologicos de S. Scriptura, de Deo de Creatione&c vel de virtutibus iitiis, de
pietate ad ductum Scholae Pietatis Dia D.Gerhardi &c. sic pluribus simul styli divini innotesceret Majestas in reliquis lingvis diversitas Scripturaeo, toti accederet lux magna Hoc meum Consilium sequatur, qui e o delectatur. Ita dissertationem suana quasi obsignat Rostellus, Rego cum ipso tum temporis Oriental Linguarum Stu anno 16 diosus praefationem mean vana Medullae praemittebam. Biennio O- post cum vacaret Hebraea rofessio Publica in Acad. Lipsiensi, Rea Io r. verendum&Amplissimum Collegium Theologicum unanimi uia fragio me denominavit, & hac ratione a Serenissimo ac Potentissimo Electore Saxoniae, Domino meo Clementissimo Proses r Hebraeus Constituitis pro more Academico rationem meam Auspicalem ,
quae postea ubi typis excusa cito publice habui operas Proses anni stsionis Hebraeae publicas aggressus sum in Nomine Domini. Atque da . F. r.
ex eo die in eam curam&cogitationem unice incubui, ut Spartania a ia
30쪽
in tam celebri Academia mihi divinitus oblatam ornarem. Conscripsi igitur Novus Profestar Elementale quoddam Ebrarum, itemque SPECIMEN CORONIDIS, asterani quasi partem Medullae meae Grammaticae superioribus annis inceptam absolvi typisque excudendam tradidi. In Elementali Praxin monstravi Lectionis Ebraeae InSpecimine ita dictio monstravi Praxin Analyseos Ad hoc verbSpecimen edendum Genesin potius seu primum libriam Mosis Hebr. vere schith dictum, quana alium ex Codice Bibl. assumere mihi placute,&ita velimaxit ne cons altum mihi fuit vistam quia libellus iste es Historicus,stylo plane facilio perspicuo scriptus quasi fluit de praeterea elegantissimis phrasibus Ebraeis totius scatet, ut vel hac ratione Auditores MDiscipulos meos sim publicosi in privatos ad S.Codicis Ebrati lectionem sedulam allicerem remoras istas e medio tollerem, quae antehac tyrones adeo multos alectione ejusdemS.Codicis Ebraei vel absterruerant, vel penitus ab ardore discendi praecipites dederant. Ita etaim augurabar, cita sentiebam: Quicunque Philebratus cra solida fundamenta Hebraeae lectionis &consulam tantum Hebraei labii cognitionem hauseri , , eundem posses debere STATIM involare in lectionem S odicis, in quo si quinq vaginta Capita mihi recte intellexerit, & Grammat cc eadem resolvere noverit, Nae poterit postea nostenso, quod dicitur, pede ad alios quoque libros progredi. Et hoc ipsum facere poterit tanto velocius Telicius, quant minus non neglexerit meam Manuductionem, quam in Specimine meo ita, spero, adornavi, ut omnibus discendi cupidis animis affatiin satisfieri poteri . Si modo non negligant.
De Grammatica Textus Ebraei Analysi
feliciter instituenda. I. Me dictio Ebraea, ubicum in S. Textu occurras, o