Philosophia novo-antiqua Thomae Cevae (Tommaso Ceva)

81쪽

si potes, id Marti , atq; astris maiori biis, Ergo cum regio fit cuiq; suo clausa nitiq; gyro; Hinc ditionundi inter confinia , naulta nec si elatetant spatia , interuallaq; plura resecta, His prorsus regnis penitusq; exclusa , uti constaPerspicueqi vides. Igitur , fi corpora in istis

Sedibus ambiguis furtiua mente reponas bestia quo sese vertaut aurora velit ipsa Vnumquodq; astrum rapere, ut sibi debita litet Et bella hinc atque hinc pro finibi is orta videbis.. Ad caue ne rerum ignarus coelestium, tissim Immunisq; Matheseos, ingenio petulant , Pro iactito vibres magno conamine aristano vidiculoq; ferox certamine congrediariS. Haec biici exacuunt Hinc in contraria saepe Pertrahit ac firmat quaedam indignatio merrtes

Nam nihil est adeo quod perdere possit honestiva

Ingenuumo virinn, iustisq; expellere meti&, uuina uin homulus bellum mouet aduasarius, Confecisse putar remis relli iraq; Volant IIniecisse moram; ex gyro quod nempe diurno Maximus ingrueret ventus; cediq; sib vula Iccirco , risuq eludit euncta superbo Exultans animis, ducens' tripudia Nemo est, Qui non e in id potitis si, pharmaca stanno Eligat atra octilis sorhere rosacra clausu ,. Quam vocem & vultum scioli perferre docentia. Tu, nisi eqiroiiuinis valido. ne te ingere, dementi In inedios hostes. Tibi De contra omnia tela Vox ipsa arti scis, stabilem immotainq; disertὰ Tellurem statuens: Hoc lis tibi teste dirempta:

82쪽

r ISsERTATI ARTA, squidquid contra Aquilo turgens crepet inuidus At contra insurgis Cur ergo Cynthia ab alto tQuandoquidem hoc centrunt ponis, quo cuncta

Oir, inquatri , praeceps non corruit Ast eget

contra a

scire velim potius nisi puncti ina fixeris istud

Perpetuo retrahens cur non sublimius acta, Iuoiter alta petens, in sydera peruolet. Audi. Quaecunq; in gyrum vertigine circumaguntur.

tu solide in primis statuit artesius illa centro fligiunt, longilis acta feruntur. pluribus id potes exemplis cognoscere. Nam si Exceptum lapidem funda rapido impete in orbem

verteris , hunc sentis a dextra excedere velle, Atq; ipsum retines vi luctantemq; coerces. Praeterea laeui in plano tibi lignea in orbem Regula eat , fixo tantum uno termino Eburn Haereat huic globulus costae, qui liber iisdem Circumeat gyris: Hunc protinus ire tigilli Ad latus , a centro profugum , velut hoste , Videbi S. sic equus in gyrum scutica hortatua citatus, Si fune n sen in currenti indulseris, arcto circo egrediens maiores conficit orbes. His ita compertis Fluido cum libera coelo Cynthia praerapido cursu delata rotetur; Ipsa etiam a centro refugit , ino ardua tendit ἔEt nil staeno aliquo teneas in concaua Coeli Stiprema , in sedes stillarum δε regna feratur. Ergo illam excluso iam vortice Cartesiano Non aliter retinere queas , quam si cohibens Vis Ad centriina retrahat , crescens quam an illa recedit Lon-

83쪽

gs PHILOIOPHIA m T -ANTIQUA . Longius a centro donec tandem impctus ille Circumagens discat segni moderamina. At, laquis, Cum lapidcm obliqire iacto , nisi terra cadenteiu Exciperet , curuo deductus calle deorsum, Postremo in metam grauium descenderet. Erras. Ille etenim , oblongo in se et rc icunte, rediret, Circuitu aeterno, nimc puncto Proximiis imo, Nunc refugus Quin SI curuam retinera cluido Illam ipsam, ii iam proiectis fit gientibus oli in Constituit magnus Salileus , prorsus eandein; Illam , inquatia , e con rectangi qua trahit

ortum a

Hinc tamen , atq; illinc geminatam , quadrii pin

Segmento , inuentu haud facilem , coelinte figm

Uertim Musa negat se talia clavdcre posse Aonij numeris nec tantii in posse licere ritibus unanimes iussi edixere sorores Pieria ex aula. Superest cur deniq; Mundiis Si dcfiniti spatij. Ratio obuia cuiuis Ex ipsa grauium meta . Nam si foret expcrs Limitis, haud illi posscs decernere fixum In medio centrum. Nec vero alium tibi finge Mole parem, gyro, positi , ac molimine eodem Extra hunc quippe anilios vis insita iungeret; atq; hinc

Centriini in contactu existens subuerteret omnia. Hactenus haec. Alio nunc fas diu rtere cantum, Naturaeq; alios iniiestigare recesus.

Ergo , nouas quando cytharas mihi Cynthius

osteris

Arbitrioq; sinit quid malim sterre canendo; In carmen veniat patri de carcere turba Vent P

84쪽

ventorum, quae Nereiduin vada caerula pennis peruolat, iide atrae iubes , unde horrida bella Aeris in campi , tempestatraq; furentes; cauarum ubi confusum tonitru dedit aere signum Astate, inque nigro micuerunt ignea nimbo fulgura , colafestim sacris de turribus aera perniciem initantem certant avertere canapis. Non alio vultu natura minacior aegris ostentat sese mortalibus. Hinc cinere atro Nubila suffusa illincestariorum fremitusq;.tremorq; Tectorum, vitra, valvae , quassaeque fenestrae ictibus in postes crebris fugit Omnis arator, obscurasq; pauens muliebre it vulgus ad aras. Adriae interea larices robora strata; pulueris inde a te vortex , mox estera grando, Aut i inber largus, vel turbo obscurus, acuto sibilo M laumana voces imitante ululatu. Tum rauco in praecep sonitu vis aucta repente Torrentum it late collectus turbidus amnis, vorticibus flauis, lapidos spumeus alveo , Interdum tecta laorrisono collapsa fragore. unde adeo vis horribilis , qua percita nindo Equora , obsorptae aues , unde impetus

errans

In latiis obliquo cursu , cognoscere praestat. I alitibusire putes terrestribus id tribuendum Fortisse, aut alios quosvis tibi finxeris ortus; His praeiudici j antinos, precor, exue cunctis, Et incratem vacuam atq; rudem mihi si te p.

Assensus quippe in partem tibi postea utramuis

Liber erit, quo te vis inclitrauerit aequi.

Natura ergo prius tibi scdulo dispicienda

At tibi siqua tenax in sed Aeriss

85쪽

Aeris, unde isti motus, caeciq; Nimillius. Ergo , velut mundi ad centrua sunt caeter

Corpora' conuersa , ut te iam docui, haud se ii,

In enito nisu ipse etiam se dirigit aer. Projnde ipsi innata est grauitas. Nec plurima

Ponderis indicia. In primis tigni vapor humens,

Particulis aqueis quanquam pertextus, in altuin

Tollitur; idq; id o Quod mole ae sub eadem Est grauior Nam liciariter detrusa sub undis

subera contendunt lauiora emergere sursum. Praeterea nubes , coeli faciem obuoluento In quadam certa sidunt regione , quod illic Momentis aequis librentur in aere tenui, Nec se ultra proferre queunt qua rarior aether.

Postremo inflatos fi libra expenderis tres, Ingesto inuenies ex aere pondus isdem Accessisse , quod haud posset contingere , si non Altherea huic massae grauitas pondus inessit. Nec te illud moueat quod non hac mole graueris inposita: Nam sic pariter sub gurgite ponti Qui natat, haudquaquam sibi desuperincumbentis soli aquae cumulum. Satis ista superq; putari: Iam constares, nec ultra allud fas addere dictis. Ne tamen exurgant lites, iacta retractes, Subscribe: aura te pondus rite dedisse. Vlterius volo quod, credo , dabis illico posse Etheriam densari auram, arctariq; premendo, Inq; minus spatiuii , seu, si pondere , o i, Vt res ipsa docet. Tandem dabis aerem undan Sic presium ac vinctum conari extendere lese, Atq; omnes leutare via , si quomodo possit Reudae

86쪽

h ddere se spatio maiori earcere ab illo et itido exire , atque arctis se obiere nodis. i iris nicin utrem aut sollein si vulnere caeco i dat acus, qui facta via est , fugit ilicet aura in sonitu. victrix erunipit libera vinclis. ei quoq; si inu rsum cyathum largo ore sub undat tinea, mersum, hunc sciatis einergere velle conatu ingenti,in valido pugnare renixu, aptitium quod nempe, Vitro qui clauditur,aec 1n ii illum in spatiui contractus nititur inde

sille , impatiens septis claustrisq; teneri.

His anima, luersis Hanc aeris undiq; suli cuspice nunc mactam , quae circuinuallat inertes ircuiti imment terras. Ergo illa deorsum d mundi centrum cium circuinquaq; feratur,

ut tibi subscriptum paulo anted hinc infinianser vi in comprimitur stipaturq; aere ab alto, Quippe graui , incumbente super, deorsumque

premente.

Nam tibi si fingas conetesta vellera lanae, Aut plumas auium , aut cumulos nivis sis ad Olympum ἀInfima, quae substant, certe pressa arctius, atq; constipata ac densa magis, quam quae altius M

perspicies antruo. Haec Victus ratione rateras . . Isafiniis ergo aer per vivi sic pressius M arcte In se ipsum velut intrusus , luctamine caeεο, Et nisu assiduo tacite se extendere pugnat, Moliturq; irgam, nCdiSQ exire laborat. Nec potes abnuere; haec siquidein praein illa de illi. Et quanquam tibi pacatus videatur insons

Iarai uniri dolis tameitici, ut qui tegit ira in

87쪽

Atq; odium vultu tranquillo fronte serena, Distinaula vires, donec sit facta poteli is . Nec vero obiicias quod te conatibus istis Circuinquaq; premi non sentis Ridicula haec suae. An capitis pondus sentis An crura fatigat Corporis erecti nioles Assuevimus istis Nimirum , oppositiq; tibi experientia nulla est. At tibi si extenapio , quantum ampla cucurbita,

ceruix

Cresceret adiecti sentires illico vires Ponderis: Et contra , si te aetheris undiq; nulla Vincla obrcerent, L normiter illic toto Instar tris tenti, turgere corpore. Sed non re proposita fas ni in diuertere Musas. His igitur positis. Si nilnc, dum carnaina pango, Ex improuiso mihi cellula destituati rAere in inclusum spatium linquatur inane; Protinus exicrnus . nullo in contraria nisu Quippe vetante atatim irrunapen Valido impete, vitris Et valuis fractis rapidus succederet aer. Scilicet illa diu tunc ira coorcita, stenis Libera, qua data portae, ruens subuerteret Omnia. Sic , ubi conciti Sa largus nitet ignis in aula,Pc rimas externa subit violentior aura. Sic , ubi succensis campis fit rarior aether, Attenuante calore ignis mox famin yentus Ingruit , atq; agros cxultos ventilat alis. Hactenus ista , clis nolis , manifesta fateri Cogeris , assensu inq; nequit in aequa negare. Nunc ades, atq; aninios, intcntanaq; exere nit iliciar. Iam siquidem reta apparet , portulq; sub unus. Exiguus superest vicina in littora tractuS.2spice iam coelo collustrantem omnia solem. t Ille

88쪽

1 l per obliquum ali ni duin dii ridit anni miliapora , inaeQtiali rcgioncs frigore, a stu, scit, ut radi; magi , aut minus imminet

hin ideo aethcriam hinc auram ligat horrida ,

brumas

I. clusalnq, cn t pci Vis ignea contral iri alia a lituis adi; distet idit eandent.1 se nox ibi alibi in dio aethcre icti ore eo sciri. ecinimae semper i nor unus, nec calor delii; sed nul ac horridior facteo, nunc nitior anili. Alii varios, cinaequales existere pressu, ε heri circumquaq; in regione necesi est. i. 6, ubi vere nou sugicias hvberna remittit vinclita hyems d alpti, a liteis, volat ilicet aer, nitimuinq; mimi co iaprcilii in intradere per viiii victo ouans propcrat. cc non , ubi desinit

Autumia usq; subit , confinis protinus aura pressor exicndit sese ira facta potestis:

Tantus amor rtatis , regniq; cupido. En initur pali in tibi fabra erratilia coelo, Halitibus cis nulli iccirco vocatis folio procul ex antro, ignotisq; cauernis. Hinc vent: peragrata diu quandoq; viarii in Longa interiralia e naultis perflata diebus Excursu regio. Hinc quaedam expectata quotantiis Flamina cinporibus certis hiri mutila bella, Et caeci incuruis , in 'rotii siq; tinnultus; Hinc iter in latus coliquunt δε violentus ii orbein laterdum turbo. Hinc , quoties ventu diu inis

lacubuit Plaetan. prcsi illic aereic xiiii Plus

89쪽

NILO3OPHIA N ' ANTE VA. flus a quo , ventus reflans contrarius hostem Insequitur victor ridi ille coactis in arctitur Virisus inde nouis auctus fiagat inde sequentem. Ac veluti cnaota pelui dum lympha vacillat, Nunquan illi concessa quies atq; otia, donec centro mundi iusto libramine distet: Haud secus ipse etiam nunquam , iὶ is partibus arque Compressis, ad placida statione quiescit. Ne tibi sit curae quod sorte minutula quaedani In tot fortuitis euentis non ita prompte Explanare queas Satis est systemate puro Perspicii ac solido si claro in lumine cernas Quae sunt praecipua rerum capita ardi iaci

Sed diro praeterea haudquaquam reticendia

supersunt.

In primis cur libratain medio aere terram Iugiter iucurrens violento famine turbo Non agat in gyrum. Causa haud obstiira: quta

Quanto nam in partem connititur impete, tanti Vi quoq; in oppositam tendita veluti capita s

arcus ,

Disruptu fune aut nemo , quo curua tenentur, In partes abclint diuersas. Quo fit, aequiis I Ionientis telliis hinc atq; hi lic acita qui elcat 1 ramerca duplex vcnti genus hinc tibi constat, Atq; hinc naturae quainplura arcana rc solues. Nam quoties aer dis landitur, invasurus Regna aliena, fuga eta illa fit ei nitor; atq; hinc Continuo ex alta coeli regione vapores, Subductos prius ex oculis descendae cernis, Atq; repentinis pertex nubibus axem,

Queis

90쪽

s terrae aspectum compressior attra ne albarii in et Uin Iccti sutruis hia prosilit, The se tolli , kntisq; rotis controiuitiir ater vorticibus, tarda inclusus cali in raro Nimirum graitior in aere in quo ii fori misen me in primi odor, procul aequor in aliuni cedrorun aura stagrans distenditur. At maue

valitus intolerandus rerum. Tuin morientiam sumantuniq; lucernaru in execrata inci hi tis inde cicatricum renotiatus sensus , eo quod Non satis exae te situras fasciet aer

Quod si non ex discesssu, sed lampade Phoebi

Aura relaxctu coelos trina vi quom eadem parescet vapor, atq; dies sine nube semiros Athere caruic tranquillos ire videbis Illic praesὸrtim, Unde aer , velut ex medio arcu

Tenditur hinc atqi hinc a centro P brachia Ast ibi pigra quies coelo , implorataq; natitis

Flamina, praeq; aestu , pars noctis plurima in trortis Traducta, exertae canit uilinguae, aridac ora Corporibusq; aegris larigitor vircsq; solutae, Et sudor sponte emanans, laxataq; membra , ubi filii trinus properans intrii litur abr Frigore ab Arctoo iiDer, postquam undiq; prcssit, Conclusitq; aurana aettacriam , versa omnia coenis Illico disci iliae nubes Osi mrte streno Obstabant cinis nebulae quas spissor aether