Sancti Aureli Augustini Opera

341쪽

epistularum LV.

siue erescentis Sive destre8eentis e0niecerunt uel a 80le inlustrari et, quant0 magis ab e0 recederet, tant0 magis ab ea parte, quae terri8 apparet, radi08 eiu8 excipere, quant0 autem ad eum magis p0st dimidium mensem ex ali0 semidii eut 0pr0pinquaret, tant0 magi8 a superiori parte inlustratam ab ea parte, quam terri S aduerteret, n0n p0880 excipere radi0s et pr0pterea uideri deer08cere, uel, si haberet suum lumen, id habere ex una parte in hemi8phaeri0, quam partem cum recedens a 80le paulatim terris ostenderet, d01100 t0tam 0stenderet, qua8i augmenta m0118trare, dum n0n addatur,

qu0d deerat, Sed pr0 datur, qu0d inerat, ac rur8us paulatim abse0ndere, qu0d patebat, et ide0 uideri destrescere. Sed qu0dlibet h0rum du0rum sit, illud certe manifestum est et cuiuis aduert0nti facile e0gnitum, qu0d luna n0n augeatur ad 00ul08n08tr08 nisi a 80le recedend0 neque minuatur nisi ad 80lem ex parte alia pr0pinquand0. Adtende nune, qu0d in pr0uerbiis legimus: Sapiens si qui s0l permanet, stultus autem sicut luna mutatur. et quis e Si sapien8, qui permanet, nisi 80l

l crescentis eae corr. , fuisse uid. crescentibus K crescentibus P P Mdecrescentibus PiP M c0niecerunt eam uel K edd. 2 recederit Brecederit, corr. m. I ' recesserit M recedere et K 4 post dimidium mensem ad eum magis II magis om. Pl P dimedium, ni. 2 dimidium L menso P alio, B 5 superi0re P 'I' MK inlustrata PBK 6 auerteret K uerteret FiP M I habere P habet PiP Mid. m. 2 id K 8 habere. B hiemispheri0 B hyemis temp0re tem-p0re in ras. m. 2) P hemis peri0 K emisperi0 P3P e misterio et inmaryine m. I emisperio M 9 recederet PiP recederit, m. 2 redesserit Mter.uris P ostenderet om. P P d0nec t0tam 0stenderet oni. BK m. 2 in muro. add) 10 quia si P augmentata P P monstrare, fuit t) B datur PBPiP tr 11 super qu0d deerat m. ut vid. I n0n P quo, m. I corr. quod P aut M 12 uideri om. PiP 13 sit duorum edd. certe illud manifestum est B certe manifestum est illud M cuius m. I corr. cuiuis) cui suis m. 2 8. u. add.) K14 aduertendi P auertenti M augetur B 17 prouerbis, m. 2 pr0- uerbiis B pr0uerbia K legitur P edd. 18 stultus permanet Om. M19 mutatur B mutabitur P

342쪽

S. Aureli Augustini

ille iustitiae, de qu0 dieitur: Ortus est mihi iustitiae

s0l, et quem sibi n0n fuisse 0rtum in die n0uissima plangentes impii dicturi sunt: Et iustitiae lumen 110n inluxit n0bis et 80l n0n 0rtus est nobis 3 nam istum earnis 0culis uisibilem s0lem 0riri facit super b0n0set malos deus, qui etiam pluit super iust0s et

iniust0 s. dueuntur autem semper ex rebus uisibilibus ad inuisibilia e0ngruae similitudines. quis erg0 est ille stultus qui tamquam luna mutatur, niSi Adam, in qu0 0mnes peccauerunt 3 anima quippe humana recedens a s0le iustitiae, ab illa scilidet interna e0ntemplati0n0 inc0mmutabilis ueritatis, 0mnes uires suas in terrena c0nuertit ut 00 magis magisque 0bseuratur in interi0ribus ac superi0ribus suis; sed cum redire c00perit ad illam ine0mmutabilem sapientiam, quant0 magis ei pr0pinquat affectu pietatis, tant0 magis exteri0r h0m0 00rrumpitur, Se d interi0r ren0uatur de die in diem 0mnisque lux illa ingenii, quae ad inferi0ra uergebat, ad superi0ra c0nuertitur et a terrenis qu0dam m0d0 aufertur, ut magis magisque huie saecul0 m0riatur et uita eius abse0ndatur eum Christ0 in d00.

1 Mai. 4, 2 3 Sap. 5, 6 b Matth. 5, 45 9 Rom. 5, 12 16 II Cor. 4, 16

343쪽

epistularum LV.

9 Mutatur org0 in deterius ad exteri0ra pr0grediens et in uita sua pr0iciens intima sua; et h00 terrae, id est eis, qui terrena Sapiunt, melius uidetur, cum laudatur peceat 0r in desideriis animae suae et, qui iniquas gerit, benedicitur. mutatur autem in melius, eum intenti0nem et gl0riam 8uam a terreni8, quae in h00 8aeculo apparent, paulatiIn auertit et ad superi0ra atqu0 interi0ra e0nuertit; et h00 terrae, id e8t ei8, qui terrena sapiunt, deterius uidetur. unde illi impii p0stremam infruetu0sam 10 agentes paenitentiam etiam h0c inter multa dicturi sunt: Hi Sunt, qu08 aliquand0 habuimus in risum et in similitudinem impr0 perii; n0s insensati uitam ill0ium aestimabamus insaniam. ac per h00 spiritus sanetus de uisibilibus ad inuisibilia et de e0rp0ralibus ad 15 spiritalia sacramenta similitudinem dueens transitum illum de alia uita in aliam uitam, qu0d pa80ha n0minatur, a quartadecima luna u0luit 0bseruari, ut n011 80lum pr0pter templa Stertium, qu0d supra commem0raui, quia inde incipit hebd0mada tertia, sed etiam pr0pter ipsam c0nuersi0nem ab exte-go ri0ribus ad interi0ra de luna similitud0 adsumeretur, usqlle ad uidesimam uer0 et primam pr0pter ipsum numerum Septe-1 Eeeli. 10. 10 3 Phil. 3, 19 Ps. 9, 24 10, 3) 10 Sap.

5, 3-41 motatur, m. 2 mutatur B exterius, m. 2 deterius K in Om. P m. 2 add.) B 2 proieciens B 3 con, m. 2 cum B 4 desideris Bo egerit K geret Eustippi cod. Vat. benedicetur P m. 2 benedicitur)K Ei ipsi cod. Vat. ergo B 6 suam et gloriam edd. a terrenis aeternis P hoc in P saeculo. B T ad quae inferiora P 8 con-

11 in risum et in similitudinem inproperi m. 2 inproperii) habuimus Bin derisu MK in derisum edd. sec. Vulg. 13 eorum K aestimal, mns P putabamus Euoippi cod. Vat. ae ,,. P 14 inuisibilibus Pe0rruptibilibus Plin 15 inspiritalia in e .) B .illum P

344쪽

S. Aureli Augusti uinarium, qu0 uniuersitatis Signiscati0 8aepe figuratur, qui etiam ipsi qeelesiae tribuitur pr0pter instar uniuer8itatis.

ecclesias. ecclesia uer0 adhuc in ista m0rtalitate carnis c0nstituta pr0pter ipsam mutabilitatem lunae n0mine in seripturis signiseatur. unde est illud: Ρarauerunt sagittas sua 8 in pharetra, ut sagittent in 0bscura luna rect08 corde. priu8 enim quam fiat illud, qu0d dicit ap0st0lus: Cum Christus apparuerit uita uestra, tunc et u 08 cum ill0 apparebitis in gl0ria, 0bscura indetur Heclesia in temp0re peregrinati0nis suae inter multas iniquitates gemens et tunc sunt timendae insidiae fallacium Seduct0rum, quas n0mine Sagittarum intellegi u0luit. unde ali0 J0e0 pr0pter nunti08 1idelissim08 ueritati8, qu08 ubique

parit ecclesia, dicitur: Luna testis in cael0 fidelis, et cum de regno d0mini psalmus caneret: orietur, inquit, in diebus eius iustitia et abundantia pacis, qu0 ad usque interficiatur luna, id est abundantia paeis in

tantum cre80et, d0nec 0mnem mutabilitatem m0rtalitatis absumat. tunc Π0uissima inimica destruetur 1110rs et, 3 Apoc. 1, 4 6 Ps. 10, 3 9 C0l. 3, 4 I5 Ps. 88, 38 16 Ps. 71, 7 20 I C0r. 15, 261 uniuersitas, m. 2 uniuersitatis L qui. K quia B 2 et - eras. K 3 apocalipsin K scribsit ad septem B ad septem scribens P 4 instar m0rtalitatis P carnis onι. B 5 nomine om. Pin om. K 6 signatur edd. illud et illud Euoippi cod. Vat. et Verc. pa.rauerunt P T suas om. K sagittarent F Ρη insagittent stippi cod. J t. in 0bscuris rect0s M 8 priusquam enim sat Bs apparuit M uita-apparebitis bis, alterum del. B 10 adparebitis cum illo P apparebitis eum ipso edd. sec. I 0. in gloria. fuit m) P cum gloria B 0bscurabitur aecclesia K 11 iniquitates bis, alterum del. P iniquitates suas suas e .) B 12 insidiae om. P 13 seductionum Poe M 14 nuntios seduct0P fidelissim0s seduct0r del. m. I) Bubi B 16 dei P m. 2 dni) BK psalmista in cantaret P edd. 17 quousque PBK d0nec edd. Sec. 0. 18 pa, m. 2 ad i. cis P19 crescit BK d0ne K inmutabilitatem P m0rtatis, m. 2 m0rtalitatis B 20 adsumat BK

1015 20

345쪽

epistularum LV.

quidquid 110bis resistit ex infirmitate carnis, unde n0bis per

interpretari diditur, septim0 cireumacta testamenti arca 001 ruerunt. quid enim nunc agit adnuntiati 0 regni cael0rum, quam circumacti0 areae significauit, nisi ut 0mnia munim0 tam0rtalis uitae, id est 0mnis spes huius saeculi, quae re8i8tit 10 spei futuri saeculi, in d0110 80pt0nari0 spiritus sancti per liberum arbitrium destruatur 3 0b h00 enim dii dum eunte arcan0n inpulsu ut 0l0 10 illi muri sed sp 0ntu cecid0runt. 8unt et alia testim0nia seripturarum, quae n0bis ingerunt per c0mmemorati0nem lunae ecclesiae significationem, quae in ista m0rib talitate ab illa Hierusalem, cuius elues sancti angeli, in aerumnis et lab0ribus peregrinatur.

c0mmutari, ad0randa ess0 ista luminaria, quia ducitur ex eis aliquand0 similitud0 ad diuina mysteria figuranda; ex

1 restitit Eugippi cod. Vat. 2 est om. P consummetur B eonsumitur ' Eustippi codd. nonnulli 3 induerit P edd. 4 induerit P edd. muri ciuitatis M 5 quod quae P P l in Eugippi cod. Vat. quia r 6 septimo circuitu circumacta PyP l r m septimo circumacta circuitu M septimo circuitu a es; cf. Vulg. I nunc aliud agit PiP edd. aliud nunc agit M 10 septenarii PiP M Eug. oelli quidem codd.

saneti om. Eugippi cod. Vat. 11 h0c om. B 12 ceciderunt sed sponte P edd. 13 mem0rati0nem B 15 cuius om. K sancti angeli, m. 2 sancti angeli sunt P angeli, corr. m. I sancti angeli, m. 2 sancti sunt angeli B sancti angeli sunt P Prum angeli sunt ceti. edd. Sunt angeli K sunt sancti angeli Emippi codd. praeter Paris. 2I69 1 T ide, m. 2 ideo K tamen om. B 18 commutari corr. eae commitari K adoranda eras.) P ista om. P illa edd. quia M M quiasutitur d eras.) P ex, m. 2 ab Β 20 dieitur 110n ideo P debemus in sententiam damnati0nis edd.

346쪽

S. Aureli Augustiniti0nis debemus inruere, quae 0re ap08t0lie0 de quibusdam pr0fertur, qui c0luerunt et seruierunt creaturae p0tius quam creat 0ri, qui est benedictus in saecula. Sicut enim n0n ad0ramus pe00ra, quamuis dictus sit et agnus et uitulus, nec feram, quia dictus sit l00 d0 tribu Iu da, nec lapides, quia petra erat Christus, nec m0ntem Si0n, quia in ip80 figuratur ecclesia, sic nec S0lem

aut idnam, quamuis ex ea caelesti creatura sicut ex multa terrestri sacrament0rum sigurae ad inrarmati0nes mysticas

adsumuntur.

VII 12 Quapr0pter Manichae0rum deliramenta cum detestatione

ridenda sunt, quibus cum 0biecerimus uana c0mmenta. Unde

h0min08 in err0rem praecipitant, qu0 prius praecipitati sunt garruli sibi uid0ntur, eum dissunt n0bis: 'Cur et u08 ad 80lis

et lunae c0mputati0nem pagella celebratis γ' quasi 1108 0rdines siderum aut uicissitudines temp0rum a summ0 atque 0ptim0d00 c0nditas arguamus et 110n 00rum peruersitatem, quae rebus sapientissime c0nditis ad stultitiae suae uanissimas opini0nes abutitur. nam si mathematicus 110bis e0ntradicturus est de sideribus et luminaribus caeli ad sacramenta mystice

edd. erat Om. P I sic om. K sicut M nec om. P 8 aut nec P edd. luna P ea om. PiPλM exJ et B multa terrestria, m. 2 multis terrestribus L multis terrestribus P edd. 10 asinumuntur Psumuntur K assumantur edd. 11 qu.apr0pter B quia propter P mathematic0rum K m manichaeorum uel mathematicorum aes deli. mentia, Super priorem ra8. ra m. I fl) P 12 irridenda edd. 0bleeerimus P 0biceremus K 15 c0mmunionem Pin II 16 a.. B uissitudines, m. 2 add. ci P atque ab optimo B 17 conditis M super arguamus m. fortasse I observemus P 18 ab B ad stultissimas opini0nes P edd. 19 abutitur rus. eae abutuntur P abutuntur Pi ma-timaeus, m. 2 matematicus P mathimatis B 20 et om. PyP M lunaribus B m. 2 luminaribus) P'Pin sacramentum Pi P M

347쪽

epistularum LV.

1iguranda similitudines ducere, 00ntradicant et augures, ne dieatur n0bis: Est 0te 8 implice S sicut c0 lumbae; 0ntradicant et Marsi, ne dicatur n0bis: Astuti ut ser- pontes; 00ntradicant histri0nes, ne in psalmis citharam 5 110minemu8; alit quia ex his rebus ad mysteria u0rbi d0isimilitudinum signa Sumuntur, dicant, Si placet, uel auspician0s captare uel uenena e0nfidere uel theatristas assectare luxurias, qu0d dementissimum est dicere. 13 N0n igitur n0s d0 80le et luna annuis menstruisue temp016 ribus acti0num 1108trarum euenta c0nicimus, ne in uitae

humanae pericul0sissimis temp0statibus tamquam in se0pul0s miserae seruitutis inlisi a libero arbitri0 naufragemus, sed ad rem sacrate signifieandam similitudines habitus religi0sissima deu0ti0ne suscipimus sicut de cetera creatura de uentis, de 15 mari, de terra, de H0latilibu8, de pi8cibus, de pec0ribus, de arb0ribus; de h0minibus ad serm0nem quidem multiplieiter, ad celebrati0nem u0r0 sacrament0rum iam Christiana libertatqparcissime sicut de aqua, de frument0, de uin0, de 0l00. inseruitute autem ueteris p 0puli multa etiam colebrari imperata

ad 8unt, quae n0bis tantum 1110d0 intellegenda traduntur. 110 itaque dies 0bseruamus et ann0s et men Se 8 et tem-2; 3 Matth. 10, 16 21 Gal. 4, 10

nobis estote astuti M sicut edd. 4 stri0nes PB cythara Peltharum B 5 qui K mysterium P/P M 6 post signa ras. 2 3ἐ. B post dicant repetitum est, sed del. ex his reb; B 8 post qu0dm. I S. v. add. si B qu0d si PM 9 annuis su eras.) P et annuis Kmenstruis ut temporibus P 10 c0niecimus PiP4 11 in seupul0s, coiY. m. I D in scrupul0s B in sc0pul0. fuit s) P scopulis P)P 12 miser,ae fuit i) P inlisae B arbitro, m. I corr. arbitrio B13 habitat L adhibitas K aptas PIP*M edd. deuotione religiosissima M 14 suseepimus Eugippi codd. nonnulli de Om., m. I add. Beaetera. B 15 de piscibus arb0ribus om. P 16 multiplice PiP 18 paucissimae P 19 multa esset K etiam multa edd. 20 quae mod0 nobis intellegenda B 21 et menses et ann0s K et tempora et

menses L

348쪽

p0ra, ne audiamus ab ap08t0l0: Tim00 110s, ne f0rte sine causa lab0r au erim in u0bis; e08 enim culpat, qui dicunt: 'N0n profistiscar, quia p0sterus est' aut 'quia luna siefertur,' uel: 'Ρr0scis ear, ut pr0spera cedant, quia ita se habet p08iti0 siderum; n0n agam h 00 mense c0mmercium, quia illa uestella mihi agit mensem', uel: 'Agam, quia suscipit men Sem:

Π0n plantem h00 ann0 uineam, quia bis Sextus est'. n0n autem qui Squam sapiens arbitratur obseruat0res temp0rum reprehendend08, qui dicunt: 'Non pr0fieiscar h0 die, quia tempesta 80X0rta est', aut: 'Ν0n nauigem, quia adhuc sunt hibernae 10 reliquiae', aut: 'Tempus seminandi est, qu0d imbribus autumnalibus terra satiata est', uel si qui Di te alii naturales effectus circa m0tus 90ris et hum0ris ad uariandas temp0rum qualitates in siderum 0rdinatissima conuersi0110 n0tati Sunt, de quibus dictum est, dum c0ndersentur: Et sint in signis 150t temp0ribus et in diebus et in annis. Si quae autem figurae similitudinum n0n tantum de cael0 et sideribus sed etiam de creatura infert 0re ducuntur ad dispensati0nem

Sacrament0rum, el0quentia quaedam est d0etrinae salutaris 1 Gal. 4, 11 15 Gen. 1, 14

laeit K mense P quia quia illa K suscepit PK edd. 7 planto

B plantabo PiP uiniam, m. 2 vineam B est Om. . m. ut vid. I

13 affectus K motum P edd. humores m uersandas B 14 conuersati0ne mutati B 15 cum P edd. et, m. 2 ut B signis cm. 2supra i a) et temp0ribus sm. 2 l ra) B; cf. Vulo. et sint in signa et tempora ete. 16 et in temp0ribus K post et repetitum sed del. m. Iin signis et temporibus et B dies B in om. P in. 2 add.)PiPὸ annis, in. 2 annos B 17 figurae om. B sgurae . P sideribus, m. 2 de sideribus P de sideribus edd. 18 etiamJ esset Kereatura inseri0ri B inferiori creatura edd. dicuntur P 19 0l0quentia M

349쪽

epistularum LV.

m0uend0 assectui discentium acc0mm0data a uisibilibus ad inuisibilia, a c0rp0ralibus ad Spiritalia, a temp0ralibus ad 90-

terna.

Nec quisquam nostrum adtendit, qu0d 00 temp0re, qu0b pascha celebramUS, 80l in ariete est, sicut illi appellant

inuenitur; sod siue illi arietem siu0 aliud aliquid eandem partem caeli u00are u0luerint, n08 de seripturis sanetis h0e dididimus, qu0d 0mnia sidera deus e0ndidit et J0 eis caelea' stibus, quibus u0luit, 0rdinauit. quae stellis distineta et 0rdinata in quaslibet partes dividant, quibuslibet u00abulis n0tent

ubistumque s0l esset mense n0u0rum, illic eum reperiret haec celebrati0 propter similitudinem sacramenti ren0uandae uitae, de qua satis disseruimus. qu0d si etiam l0eus ill01b siderum aries p088 et u0eari pr0pter aliquam fguram et c0ngruentiam, neque hinc timeret serm0 diuinus aliquam sacra menti similitudinem ducere, sicut de aliis n0n 80lum caelestibus sed etiam terrestribus creaturis sicut de Ori0n0 uel

P inuisibilib; m. 2 inuisibilia L 2 a temporalibus ad aeterna a corp0ralibus ad spiritalia B aeterna. P 4 adis stendit ras. I 2 l.) B6 quem B l0cus B ubi uera m. 2 uerae corr. uid) P T aliquid aliud edd. quid, m. I D corr. aliquid B eadem P S uoluerunt PB 9 dedicimus, m. I corr. didicimus B dicimus P 11 quaslibetJ quotlibet K nutent B 12 mense om. B repperiret PBK repperit Pix reperit P* 13 similitudines P reuouandae, m. I corr. ren0uandae B 14 satis supra disseruimus K edd. etiam esset K15 p0ssit B u0cari posset edd. figurae congruentiam K edd. 16 ne B nec, m. 2 nequam P hinc huiusmodi re e de huiusmodi fi r m timere, m. 2 temere P aliquam om. K 17 ducere, m. 2 duceret P.caelestibus B 18 etiam om. M esset K uterrestribus B uel om. K et edd. praeter ει 19 pliadibus pliadae sicut K Sina et de edd. 20 quae K edd. que P geon, m. 2 gion B gi0n PyP Mn880n pr. 8 e .) B euhaiis m. 2 euhates B