Christophori Forstneri In 16 libros Annalium, quatenus extant C. Cornelii Taciti notæ politicæ

531쪽

1o6 NOTAE POLITICAEburio parum abfuit. Carolus Magnus a Saracenis magna clade in descensu montisPyrenaei affectus: discere potuit, deficere suam fortunam.Nec Quinti Caroli ad extremum fida constansque fuit selicitas.Nam & per duces sit

os detrimonia accepit, & a Germanis fugatus,&Mediomatricum urbem se stra tentavit. Suleimano denique ut vaelida in Rempub. Turcicam fortuna , ita domi improspera fu1 ob aemulati ncs aut ambitionem filiorum, quos morte quoque punire necesse habuit.

Sed nec in Persas expeditio priori gloriae respondit. Ita quae in Vegeta aet te viget floretque, in senibus marcescit, licitas. More ipse, aut solentibus vires prahere.JDicam ad librum sextum, qui si at, quod senes, in quibus languescere cholera debebat, ad crudelitatem inclinatiores sunt. Mox Tiberiam variis artibus derinxit adeo,ut obscurum adpersium aliossibi u-

532쪽

AD CORNEL. TACIT. I 7. ni incautum intectumque inceret. MOl rito miratur Tacitus, Tiberium tanta

experientia adeo a Sejano falli potuis se; hujusque rei causam non Sejanisolertiae, sed Deum irae in rem Roma nam adscribit. Et sane indigna res est , Principes, qui sepenumero non extraneorum modo, sed filiorum quo 3 que & proximorum ambitionem sui spectam habent , nec dominationisi socium ullo modo ferre queunt; veli sua stupiditate, vel aliena fraude eo ad- duci,ut se infamia faciant servoru man- cipia. Res miraculo proxima,illos , qui 1 ante susceptum principatum spriritus,

ι ambitione inflatos, animum exireme dominationis sitientem praetulerant, a post,abdicato quasi a se omni imperio, i pudenda metamorphos , Omnem po A tentiam aliis transcribere Miraculu,c t jus non magis, quam quod magnos ferrum trahit, caulam reddi posse Boc- , calinus ait. Ettamen exemplorum freti quentia,cum demere stupore deberet,

i V 2 auget.

533쪽

1o 8 NOTAE RO LIT 1 C IE auget. Ecce Galba trium .equissim rum arbitrio regebatur. Suet. in bas. 14. Claudius ab uxore & liberis, ut a parvo AEthiopo Elephas icircumagebatur. Sueton.mClaud 28. Joanna L apolitana regina ad Philippaecatanea sis fuerat haec olim fullonis uxo cujus

historiam singulari libello seripstPOtrus Matthaeus Galliae Restis Historiographus &Joannau ad illorum n tum imperabat, quibus corporisivi in-hon cstam permittebat usuram . sui Θard. Scip. Amirat. in lib. de vita Io.

anna I Constantius Imperator 'pud Eusebium cubiculi sui praesectum plurimum ivalebat. Ammian. arcete 18. Francistus II Franciae Rex Guis1- is omnia tribuebat Ti n. a . pud Carolum V. Gonetaga, Meudoga,& Episcopus Atrebatensis cujus pater ferrario fabro apud Vesbiationem in

Sequanis natus erat. M. Anton. Grati-

534쪽

s Vellent , ducebatur. icciata. 16 )ι Philippus II. Hispaniarum Rex Anto

ι bat.Phili ppus III. Lormae Duci a servbit tus erat. Euphorm in Satyrd &c., Sed quam lubrico loco stent sita-ρ les,quamque sint faciles cadere, ast suis periorem librum dixi.Nunc videamus, a quid ex hac effuse amandi caligine re- cundet, in ipsos Principes. Primum a nonopus est dicere M hos tales, de quis bus nobis sermo est , fere majores spi is ritus sumere, quam quos deinde facile ν coerceantipsi rerum domini. De hoc, enim, satis abunde dictum est ad luit brum secundum.Tum aemulos,aut pri-

535쪽

oris aulae veteres ministros variis causis,& alios per speciem honoris removere laborant:s iisq; clientibus regiam implent. Quomodo Sejanus inrepebat

paulatim militares animos, adeundo, appellando:simul centuriones ac tribunos ipse deligebatuaeq; senatori am' bitu abstinebat , clientes sitos honoribus aut provinciis Ornado. Ipsum quo que Principem ab intima publicam rerum cognition quam maxime possut, excludunt. Nam tunc omnia tutissime possunt, cum domini rerum ignorarione&credulitate in ipsos laborant. Suma industrii adnituntur, ne quis Princippropius adire, δc erroris ipsum admonere possit.Praeterea paulatim negotia,

populi adcursus, multitudinem adfluentium increpare, extollere laudibus quietem & solitudinem artis est. Ita enimPrincipes plerumq;ad vitam amoe nis locis degendam,ad hortorum villarumq; delicias ad venationis intempe xantiam impelluntur.Tum hi tales lite

'rarum

536쪽

AD CORNEL. TACIT. SI Irarum ab exteris, a legatis missorum arbitri sunt:hi peregrinorum Principii Oratores primi audiunt:hi deniq; nihil, quam quod placet, ad Principem reserunt.In hac vero libertate, quas cu exteris amicitias,si velint, iasi obruant aut injurias atq; fraudes praecorrupti noni DulceantὸQuippe tants potentiae vir clam viciniPrincipes solent vel muneribus aggredi, vel qubd valentissimu ambiendi genus est, pene tanqua aequales sic colere,ut vix intelligant se sollicitari ad turpissima servitutem. FGOreS,praemmia,&honores, quibus aliorumPrincipum amicos quida assicere solent,ten tamenta sunt fidei, qua pene plusquam conjugali principi suo tenentur mini stri. Nam horti animi, horum studia ita cumPrincipis dignitate conjuncta esse debent,ut, quod pudicarii multorii est, non modo non amare aliti,sed ne oculis quide lascivis intueri debeat. Qui igitur muneribus, qui honoribus coli se patiuntur, ta pretioso concussi

fulgure atque

537쪽

sis No Tag POLITI EAE atque excaecati nihil praeter tam munificum largitorem vident, eique se vel cum domini sui proditione mutuas vi ces debere putant : aut,si levissime se terati simi,. nec omnino his machinis concesserint, saltem debilitatam fidem non opponent illius consilis, quem itilicito foedere sic amabunt. Porro cum illi, qui in immensum regia manu sub vecti sent nimiae potentiae invidia i borent , sicque reaantur a Domino,ut

peti nisi per illius latus non possint: li,

centius turbae fiunt;Rex ipse vellicatur, & sub alieno nomine protervius Vapu lat:ac avaritiae flagitiorumque alieno-

infamiam subit.Denique ninil ad caecitatis humanae contemplationem flebilius est , quam cum Reges immensis donis amari se putant cum potius, si quid in illis, quos sic extollunt , Verae amicitiae ante filii, plerumque imprudens liberalitas extinguat. Quamdiu e nim Regum amici sensu fruuntur laetae quidem fortunae,sed modicae, & velut fragia

538쪽

AD; CORNEL. T CIT.: fragiliores hederae arbore egent, init quam- recumbant ; tamdiu patronum si incolumem' volunt; . vel quod ab eoi pendean t,vel saltem quod ab ejus cesset initate nihil utilitatis: expectonio Ati postquam validiori trunco,suae magdi'tudini nituntur, sensim ramos expedii unt ab arboris nexu, qua fulciente i - a Tunt in altum ; ut vel ea, cadento starei sublimes possint. Suas,inquam,res a , Principis salute festinant sejungere , quemque illi debent amorem, sibi im- et pendunt. Quippe Principem sciunt ab amandi iurore revocatum posse ho j rere ad sitos errores, & quam condiditu potentiam,vltro metuere. : deniq; pro pemodum esse fatale,ut postquam Rexi Rimmo illi fastigio' quemquam admo)l vit,alteruter ruat Jam tum ergo ab ipso, cavere incipiunt, i& futurae aemulatio, nis suspicionem praesentibus dolis ver dicant; eo commisi, iacgotia flecteni tes, non quo Reis existimatio vel uti

539쪽

fortunam,&proditumRegem affulget. Unde Sulcimanno Turcarum Imperatori dicere solemne fuit, Principem uno ministro non nisi semel uti debere. Fidem quippe ministri eo usq; sinccra - esse,quo domini gratiam assecutus fucrit ; post id non ultra domini salinem , sed suum commodum spectare. Et tamen fatendum est, hujus insidclitatis causam sepe in ipsis Principibus esse; quorum ingratitudo facit, ut ministri negotia flectant, unde sibi utilitas redundat. Cum cnim Principes non nisi cum pluit penula uti velint, & focum,

quo te hyeme foverant,aestate redeunte negligant;hoc est,cum non ultra, quam

ipsorum opera indigeant, silos mini stros curciat:illi quoque ita sibi demanta data negotia gerunt, quo ipsis nunquam carere dominus possit:aut, sicut piscator, ubi se satis opulentum videt, damnat ingratum laborem, retia rum pit,scapham comburit: ita qui in ausis rem fecerunt, malunt ad. otium sece-

540쪽

AD CORNEL. TACIT. III odere, fruique partis, quam sterilibus , imposterum ossiciis Principem deme

a Corpus illi laborum toleram ctc. J v. s. verb.copiaque 2 uentia es c. e Numeroque 2 robore 2 vis inter se, fiducia ipsis, in cater os metus cresceret. J, Nullum est contra militares seditionesi essicacius remedium, quam spargere &i dividere militem, nec unquam con- cedere, ut magnus exercitus ociosus a desidens seipsum mirari possit.Ιta Tac.s 1.Hist.de Germanicis exercitibus: anis a te bellum centurias tantum si s turmasti que norerant: exercitus sinibus provinci i arum disiemebantur : tum adversium a dicem contracta legiones ,sique 2 Gallias

experta, quaerere rusu arma , novas-

1 que Hycordias, s c. & 2. hi fremere m sis, ct vires si s circumspicere, septem l giones statim ore.& eodem libro: miliatari astu, cohortes turbidas, ac si und θ', renti validas, in stergendi, partem B lavorum ire in Absidium jubet. Dru-