Q. Curtij De rebus gestis Alexandri Magni regis Macedonum, libri decem. Nunc demum summo studio, & diligentia castigati. Accessit dissertatiuncola de aetate, qua floruit Curtius, necnon cuiuslibet libri argumenta. Cum indice orationum, ..

251쪽

. Turacia in , ab Oriente ad Septentrionem se vertis, Sarmatarumque ut quidam credidere, nori finiti naa vid pax est, Recta deinde regi qm alia. vlira Istrum iacerem colit Vltima Asiae quae Ba Ctra sunt,stringit habitant,quce Septentrioni proximarum, Phoruml cande siluae,vastaeq; solitudines excipiunt. Ruistis,quae ad Tanaim, Bactra spectat,buiriano ritu haud dispqria sunt. Primus. cui bac gente non prouisum bellum Alexander gesturus, cu in conspectu eius obequitaret hostis , adhuc aeger ex xulyςix, praecipia voce deficiens, iqua, Modicus cibus , ceruicis extenuabat dGase amicos in consilitis aduocari ix be Terrebat eum n liostis Ma niquitas tempor is . Bactriani defecerant, Scythη etiam laceri bant, Ipse nora insistere in terra, non equo vehi, non docere, non hortarisios poterat. Ancipiti periculo implicitus, Deos filioque incusans, querebatur se iacere segne, cujus velocitatem nemo antea valuisletes fugere.Vix silos credere non sinHilari valetudiale. Itaq; qui post Dariu victum ariolos,ac vates conm 1ulere desierat rursus' d superstitionct humanaru entium ludibria reuolutus, Aristandium, cui cremulitatem sua addixerat, explorare euentum rerii sui inci, iubet Mos erat aruspici b. exta sine Re Re spectare, quae portenderetulis, Gerre . Inter. saec Rex du fibris pecudii exploralli eueritus iam tentiu erit,propitis ipsum c6sidere amicos iubet, ne contentione, vocis cicatrKem infirmam adhuc rumperet. Hephaestion,Craterus, Eligestus erant cmaa custodibus in tabernaculum admitti Discrimen, inquit, me occupauit, meliore hostium,qui

meo tempore. Sed qcessitas ante rationem

est , maxumi in bes o, quo raro permittitur πω pora eli Iere . Descccre Bactriani, in quorum

252쪽

sit,alieno Marte experiuntur. Hatid dubia sertii lia,si omiserinatis Scythas, liro arma inferentes , contempti ad illos,qui desecertant,reuenenuin Sivetro Tanaim transiteriolus,ri ubiq; inuictos esse nos Scytharum pernicie, ac sangmne ostenderi mus: quis dubitabit patereturopam vesti,tibus Fallitur qui terminos gloriae nostrae metitur pavlio,quod transituri stimus.Vnus amnis interfluit quem si traijcimus, in Europa arma proferimus o

Et quanti aestimandum est,dum Asia subigimus, in alio quodamodo orbe trops, astat irere,& qui invisigo interuallo natura videtur diremisse,una Vi ria subito commuterea At herculessi paul tu cessauerimus,in tergis nostris Scythae haerebur, An soli sumus, qui flumina tranare possumus Multa in nosmetipsos recident; quibus adhuc vicimus. Fortuna belli arte victos quoq; docet. Vtribus amne traijciendi exemptu fecimus nuper,hoe ut Scythae imitari nesciant, Bactriani docebunt. Irςterea unus gentis huius adhuc exercitus venit, teri expectantur. Ita bellum vitando alemus,Mquod inferre possemus,accipere cogemur Mani festa est consillimes ratio . Sed an permissuri sint Macedones animo uti meo, dubito quiae quo lis vulinis accepi, non equo vellus sum, non pe bus ingressus. Sed sit me sequi vultis,valeo,ami ici Satis virium est ad toleranda ista Aut si iani adest vitae meae fiuis,in quo tandem opere melius extinguara Haec quassa adhue voce silbdeficiens vix proximis exaudientibus dixerat, cu omnes tam praecipiti consilio Regem deterrere e perut Erigyius maximE,qui haud sanaeautlimitate proficiens apud obstinatu animii uperstitione, cuius potetm non erat Rea , incutere tentauit dicendo Deos quoq; obstare consilio, magnuq; periculii,si flume transisset,ostendiaturanti Exigyio taberna, culum Regi Aa istadero ut i,tristia sin

isse

253쪽

im significans . Haec ex vate comperta Erigyius nuntiabat. Quo inhibito, Alexander non ira solu

sed etiam pudore confisus, quod superibito, Qua

celaverat, detegebatur, Aristandrum vocari iubet Qui ut venit, intuens eum moti Rex liquit,sed priuatus sum: sacrificili ut faceres mandaui. Quid eo potirenderetur, cur apud aliun quam apud me prosessus es 3 Erigyius arcana ea,4 secreta, te prodete, cognotiit. Quem certu meherctile habeo extorum interpretem metu suo:tibi autem pius pia potest,denuntio,ipse mihi indices,quid ex eritis cognoueris,ne possis inficiari dixisse,qine dixe-m.Ille exanguis,attonitoq;similisitata per metu etia voce suppressa. Tandema; eode metu stimulante,ne Regis expectationem moraretur:Magn1, inquit laboris, no irriti discrimen instare praedixi. Nec mea ars magis ita beneuolentia me perturbatanfirmitate valetudinis fit video:& quantum'

in uno te sit, scio. Vereor ne non praesetiti sortunae

tuae sufficere possis.Rex iussitin confidere felicitatim remisit Sibi enim ad alia gloriam concedere' Deos. Consultanti deinde cu i Ae,quonam modo flumen transitet superiteriit Aristander,non alias laetiora exta vidisse se affirmans utiq: priori bils lG-ge diuersa; tu solicitudinis causas aperuiis nunc prorsiis egregie litatu esse C terum quae sibinde nuntiata sunt Regi, contiiuiae selicitati rerum eius impossierant absi.Menedemti,ut supra dictuin est serat ad obsidendu Spitamenem, Bactrianae diu sectionis authore. Qui coperto hostis aduentu,ne' muris urbis ineluderetvi ,simul fretus excipi posse'que venturum sciebat,consedit occultus Syltlestre

item aptu insidi j tegendis erat Ibi Dahas codidit. Equi binos armatos vehunt quorsi inuicsi singuli repente desiliunt,equestris pugnae ordine turbant. Equorrum velocitati par est hominum iernicitas. λχ Spitamenes saltum circuire ussos, pariter, dc

254쪽

a lateribus,& a fronte,& a tergo hosti se ostemviri

Menedemus undiq; inclusiis, ne numero quidem

par, im tamen resistit, clamitans , Nihil aliud superest locorum fraude deceptis, qua m honestae mortis solatium ex hostium c de Ipsum praeua. knseqxius vehebat, quos pius in clineos barbaro rum effusis habenis eueetiis, magna strage eos fita

derat. Sed cum unum omnes peterent, vulneribus

exanguis Hipsidem quendam ex amicis hortat est, ut in equum suum ascenderet,& se stiga eripe. ret. Haec agemem anima deseci corpusque ex equo defluxit in terram. Hipsides poterat quidem effugere sed amisso amico mori statuit. Vna erat cura, cinultus occideret. Itaq; subditis calcaribus mea di supererant,tumulum paulo quam e tera edititiorem capiunt,quos Spitamenes fame in deditio, ne subacturus obsedit. Cecidere eo praelio peditum II millia,CCC equites Quam cladem Alci. xander eserti consilio texit,morte denuntiata ijs. qui ex praelio venerant, si acta vulgassent 8 Caeterum culanimo disparem vultum diutius

irre n6 posset, in tabernacubim super ripam fluminis de industria locatum feeessit. Ibi sine arbi tris singula animi cosulta pensando, noctem vigiliis extraxit, sipe pellibus tabernacilli allauatis, veconspiceret hostium ignes,e quibus coiectarei terat,quanta hominum multitudo esset Iamqi lux apparebat,cum thoracem indutus procedi adisse lites, tum primu post vulnus proxime acceptum Tanta erat apud eos venefatio Regis, i facile periculi, quod horrebant, cogitatione praesentia ei se cuteretTaeti ergo,& manantibus prς gaudio lachrymis consalutant eu Sc quod ante recusaueri bellum feroces deposcunt. Ille se ratibus equitem , phalangemque transportaturu esse prouutiat:super

255쪽

xtres iubet nare latitus armatos Plura nec dici res desiderauit , nec Rex dicere per valetudinem rotuit . Caeterum tanta alacritate militum rates unctae sum,ut in triduum ad retooo essectet sint. Iamque ad transeunduna omnia aptauerant cude,

gati Hiinarum XX more getis per castra equis xecti nuntiari iubent Regi, velle ipsos omnia mandata perserre . AuniisIi in tabernaculta, iussiq; onsidere,in vuli Regis desiurant oculos, cred quia magnitudine corporis animu aestimantibus, modicus animus haudquaqua famae par videbetur, Scythis autem inon ut caeteris Malaris rudis, de inconditus sensus est.Quidam eoru sapientiam capere dicuntur, quantamcu lygens capit sempe armata.Sicq; locutos esse apud Regem memoriar proditum est,abhorretia sorsitan nioribus nostris, tepora, ingenia cultiora brutis. Sedit possie oratio eoru sperni, tamen sidcs nostra iron debet: quς utcumq; tradita sunt,incorrupis Perfere M Igitur num ex his marimu natu ita lacinu acco pimus: Si Dij habitu corporis inhauiditati animi parem esse voluissephorbis te non caperet.Αltera

manu Orientem,altera Occlia late contingeres.

Et hoc assecutus,scire venta, in ii numipis ultior conderetur. Sic quoq; concupiscis quae mi capis inham: cpa petis Asia,ex Asia transis in Europam Deliadu,si numanum genus omne supera' utris,cunia selliis, Scitu: bus Ufluminibus,seri seuebesti is gesturus es bellum.Quid tu i3noras,azbOxes magnas diu crescerrima nora extirpari Sti tus est,qui mictus earum spectat,altitudinem noanetitu Vide,ue dum ad cacumen peruenire c6- tendis,cum ipsis ramis, quos conlprehenderis,d .eidas . cori troq; aliquando minimarum aut uin,

abulum fit,& scri u rubigo consumit. Nihil tam,rmum est , cui periculuit non sit,etiam ab inua-Quid nolas iccum estinuoquam terra tu in

256쪽

attigimus.Qui sis,und venias,licetne ignorare in vastis syhiis viventibus Nec seruire ulli possitamus,nec imperare desideramus Dom a nubis data sunt,ne Scythariam gentem ignores, iugu bori aratrum A sagitta. hasta,& patera. His utimur, cum amicis aduersus inlinicos. Fruges ambcis damus, boum labore quaesitas Patera cum his vinum dijs libamus inimicos sagitta eminus, ii sta cominus petimus. Sic Scythiae Regem, postea Persarum,Medorumq; superauimus, patuit n

nobis iter, '; in AEgyptum. At in qui te gloriris ad latrones persequendos venire is nauium ogentium,quas adisti, latro es Lydiam coepisti,SPriam occupasti,Persidem tenes Baeti ianos habes in potestate , Indos petisti. Iam etiam ad pecora nostra auaras,& instabiles manus porrigis. Quid tibi diuitij opus est, quae te esurire cogunt Pri .mus omnium satietate parasti sim ut Quo plura haberes,acrius quae non habes,cuperes. Non si currit tibi,quamdiu circum Bactra haereas Dum illos subigi Sogdiani bellare coeperunt. Selium tibi ex victoria nascitur. Nam ut maior, sertiorcipsis,quam quisquam. tamen alienigenam dominupati nemo iliaransi modo Tanaim,scies quaa,

late pateat, nunquam tamen consequeris Scythas. Paupertas nostra velocior eri qua exercitu tuu&,

qui presam tot naulonini vehit.Rursiis O procul abesse nos credes,videbis in tuis castris. Eade velocitateri sequimur, fligimusM YTHARUM SOLITUDINES Graecis etiam prouerbijs audio. eludi Nos deserta,& humano culia vacua,magi, ruam urbes,& opulentos agros sequimur. Proinoesertunam tuam pressis manibus tenea lubrica est,nec inuita teneri potest. Salubre consilium se, quens,quod praesens tempus ostendit melius, ira pone felicitati tuae fignos,facilius illa re es . No

stri SINE PEDIBUS dicunt esse FORTUNAM,

257쪽

quae inmus,ac pinnas tantum habet: cum malim pori igit, piluras quoq; comprehendere non sinit. . Deniq; si Deus es,tribuere mortalibus beneficia debes, non tua eripere . Sin auten, homo es, id quod essemper esse re cogita. Suilium in eoruin Ineminisse, propter quae tui obliuisceris . Qxubus bellum non intuleri, lamnis amicis poteris uti Na, fit millima est inter pares amicitia in id cntur pares, qui no iecerunt inter se periculun virium. Quos viceris , amicos tibi esse caue credas. Inter dominum δε seruum nulla amicitia est:etia in pa- ce belli tamen iura seruantur.iurando gratia cy. thas sancire ne credideris. Colendo fidem iuran r. Graecorum asta cautio est, qui facta consignant, &Deos inuocant nos religionem in ipsa fide noui. mus. Qui non leuerentur homines,fallunt Dcos. Nec tibi ai co oris ess,de cuius benevolemia di bites Caeret una nos,& Asiae, S: Europae custi es habes . Bactra, nisi diuidat Tanais, contingimus . Ultra Tanaim,vsq; ad Thraciam colimus Thra. ciae Macedoniam coniuncta mille fama est, utrici; imperio tuo finitimos hostes,an amicos velisiste

considera. Haec Barbarus.

' Cotytra Rea, fortuna sua,& consiti' eorum sexstimulis respondet Nam, sertumun,cui co. fidat,4 consilium suadentium, ne quid temere,&audacter faciat,secutiariim missisq; legatis,

praeparatas lates exercitiam imposuit. In proris clypeatos ccauerat, iussos in genua subsidere , quo tutiores essent aduersus ictus sagittariinx. Posthcs,qui tormenta intenderent, stabant,& ab ut1oque latete, a fronte circundati armis. Reliqui qui positoinrenta constiterant,remigem lorica a indutum scutorum testudine armati protegebanta Idem ordo in illis quoque ratibus,quae equiten vehebant, seruatus est . Maior pals a puppe natu

ra equosjoris trahebat . Atilios quos vires stra

mento

258쪽

mento repleti vehebant, obiectae rates tuebantiles Ipse Rex cum det ei: is primiis ratem soluit, cinripam dirigi iussit . Cui Scythae admotos ordines equitum in primo ii par margine Oppolriint, ut ne applicari quidem terrae rates pallent. Caeterum praeter hanc speciem ripis praesidentis exercitus

ingens nauigantes terror invaserat. Namq; cursum gubernatoiri,cuui obliquo flumine impellerentur,regere non poterant vacillantesq; milites, d ne excuterentur soliciti,nautarum ministeria turbauerant. Nec tes quiden conati nixu vibrare poterant, cumiriorsandi siue periculo, quam hostem ilicessendi cura esset. Tormentii saluti uetunt, quibus in confertos, ac temerhinerentes haud frustra excussa sunt tela Barbari quoque ingentem vim sagittariam infudere ratibus Vixq; ullum fuit scutum,quod non pluribus simul spisulis perseraretur Iamq; terrae rates ap--plicabantur,cu acies clypeata consurgit,in hastas ortis ictu,utpote libero nisu mittit E ratibus.Et Vc territos, recipientesque equos videre,alacres mutua ad tortatione in terram desiliere Turbatis acriter pede inferre coeperiim Equitu deindE tumiis,quet fraenatos habebant equos, perfregere barbarorum acient . Interim caeteri agmine dimicantiu tecti , aptavere se pugnae . Ipse Rex,quoa vi ooris aegro adhuc corpore deerat, animi firmitate supplebat. Vox adhortantis non poterat audiri, nondu bene obducta cicatrice ceruleis sed dimicantem cunim:

videbant. Itaq; ipsi quidem ducum fungebatum

. iii ies, aliusq, aliun adhortati in hostem salutis

immemores ruere coeperunt. Tum veIo non ora,

non amia,n m clamorem hostium barbari tolera. re potuerunt,omnesq; e Sisis habenisbaanq; eque-sris acies erat capelli int fugam, quos Ma quamquam vexationem inualidi corporis pati no pote,

rat,per LXXX. tamen stadia asequi perseuerausi Iamquet

259쪽

Iamq; linqtiente animo , suis praecepit, ut donee Iucis aliqiaod superes e fugienti uin tergis inhae. rerent. Ipse exhaustis etia animi viribus,in castra se recepit,reliqinam substitit. Translaram iam U-- heri Pariis terminos,quorum monia nacta lapides erant crebris interuallis dispositi', arbores' pro orae,quarum stipites hedera contexerat. Sed Macedonas ira longius prouexit quippe media serὰ nocte in castra redieriint,multis intersecti Diritius captis,equosq; I8co abegere. Ceciderum au- te Macedolui equites 6o pedites Ioo seid amo. auctisuerunt. Haec expeditio deficientem magna ex parte Asiam fama tam opportulacui storii lo rauit.Inuictos Scythas esse crediderat: ruibus fractis, nullam gentem Macedonum armis pare sin e confitebantur . Itaque Sacae misEre lagatos, qui rollicerentur gentem mandata Dictura. Mouerat eos Regis non virtus magis, quam elemeHtia ita deuictos Scy:has:quippe captiuos omnes sine n tio remiserat, ut fidem faceret, sibi cu serocissimis gentium de sortitudine,non de ira si sie certam. Benigne igitur exceptis Sacarum legatis, comite Excipinum dedit,admodum iuuenem, talis flore eonciliatum sibi:qui cum specie corpori quaret Mephaestionem,lepore haud sane illi par erat IF 'fe Cratero cum maiore parte exercitus inodicisa tineribus sequi iusso, ad Maracanda vitam pem renit,ex qua Spitamenes cognito eius ductu, B ora perfugerat.Itaq; quatriduo Rex longu itin 'iis spatium emensus, peruenerat in eum locum an illo, Menedemo duce, duo missu peditum, iatrecentos equites amiserat . Homici ossa tumulo contagi iussi S in serias more patrio dedit. Iam

Craterus cum phalange subsequi iussus, adit '

gem pervcnei sit. Ita oue ut omnes. qui des cerant,

260쪽

octuaginta seie stadia in latituditiem vasta solitii. dines tenent. Ingens spatiu rectae regionis est, per quam amnis Polytimentum vocant incole).sertur torrensssium ripae in tenue Malueum cogunt deinde cauerna accipit,ac sub terram rapit . Cursus Osconditi indicium est aquae meantis sonus, cum ipsum solum,sub quo tantus amnis fluit,ne modi.co quide resudet tui more Ex captiuis Sogdiano rum ad Rege triginta nobililli mi, corporuma bore eximio, perducti ermat. Qui ut per interprotem cognouerunt,iussu Regis ipses ad suppliciunti trahi, carmen laetantium incuc canere, tripudijsq; lasciuiori corporis motu gaudium quoddam is animi ostentare coeperuiit admiratus Rex,tanta magnitudine animi oppetere morte, euocari ingiussit,causam tam effusae laetitiae, clim supplicium ante oculos haberent,requirens.Illi,si ab alio occiderentur,tristes morituros fuisse respondent.Nunea tanto Rege victore omniviri geluium maiorib. suis redditos, honestam nortem, quam sortes viri Voto quoque expeterent,carminibus sui moris,lς-titiaque celebrate.Tum Rex admiratusmagnitudinem animi: Quaero itaq, inquit, an vivere velitis non iniimci mihi,cuius beneficio victuri estis.Illi, nunquam se inimicos ei,sed bello lacessitos,hostes suis Ie respondent. Si quis ipsos beneficio,quam iniuria experiri maluisset,certaturos fuisse,ne vinco. Teuturi dicio. Interrogatiq;quo pignore fide obligaturi essent: Vitam,quam acciperent, pignori fila tiaram esse dixerunt, reddituros,quando repetisset. Nec pronussum fefellerunt. Nam Qui renusi do, mos ierant,in fide continuere populares. latum inter custodes corporis retenti,nulli Macedonu in Regem charitate cesserunt.In Sogdianis Peucolao eum tribus millibus peditum neque enim maiori

praesidio indigebat)relicto Bactra peruenit Iussi x Bel Ium