Historia diplomatica Friderica Secundi sive constitutiones, privilegia, manata instrumenta quae supersunt istitus imperatoris et filiorum ejus. Accedunt epistolae Paparum et documenta varia

251쪽

Mandata de poena sumenda propter vim mulieribus illatam.

CL lib. I, sit XXI, XXII, XXIII, p. 25-26.

I. Inedit ex eod. Biblioth. Vindobon dicto Philologua OS, A los, reet verso.

Fredericus, etc., tali judici, etc. Rem horribilem et quieti nostrorum temporum merito displicentem exponente tali nuper audivimus quod dum talis tali ancille suo virginis pudicitiam attomptasset nec ipsam adsue libidinis motum voluntariam invenisset, oportunitate capta de absentia suo uxoris et familio ipsius, ad ipsam ancillam subitum fecit insultum, virginitatis suo spolium cupiens, quod puelle voluntato non poterat, per violentiam obtinere. Quod etiam cum in clamores mulieris prelate, quo in imbecillitato muliebri defendere nitebatur, vicinis concumrontibus assequi minimo potuisset, continere crimen indictum λ)losa conficientia non valente, fugam arripuit ut per absentiam sue si in vindicto judicium evitaret. Cum igitur raptus habeatur iniquus et nostris legibus ac Deo odiosum sie), fidelitati tuo mandamus quatinus ad investigationem malefactoris ipsius omni sollicitudine studiosus Oxistens, inquisitionem de maleficio facias diligentem, ac inventum eumdem cautissima custodia lacias reservari ita quod si maleficium sic enormiter et enorme reppereris perpetratum, malesactoris copia tibi deesse non possit quin adpenam continuo valeas prosilire Equum tenim est ut quem ad perp trationem hujus criminis temeritas impulsi si ad consessionem facinoris

iuga coegit eumdem diligens custodia teneat et judicii debita penaeastiget.

252쪽

Ult. p. Petri de in Epis , lib. V eap. IX, eum hae rubrim: a cuidam jus- Collat eum variis codicibus Bibl. Parisiensis.

Rem perniciosam exemplo per. . . villicum a nuper audivimus perpetrialam : videlicet quod cum Petrus miles, fidelis noster, dominus ejus, apud ipsum univorsaliter rei familiaris depositum, et pudicitiam cujusdam pedisseque sue, imo uxorem propriam, etiam nisi dici pudeat fenoris non ignorans, studiose, sed temerarie commendasset deposilarius ipso fide dupliciter violata, periurio furtum et furto periurium, quod ex ipsius rei deposite contraria contradictione b contraxerat, furiose libi dinis consortium aggregavit. Hanc igitur inimicitio familiaris pestem, sicut efficaciorem prospicimus ad nocendum, sic pono durioris aculeis ipsam esse decrevimus seriendam tuo fidelitati mandantes quatenus, si est ita, juxta consessionem maleficii, quam consuevit in publicum conscientia les producere, vel talibus probationibus qualibus e) hujusmodi maleficium, quod tanquam hominum aspectibus horridum et humanis visibus verecundum, vix aut nunquam ex visu probari posset, exposcit, villicum ipsum prenominatum mutilari continuo vasis seminariis facias; ut ejus acerbe, sed justo vindicte terrore rustici, quin etiam quilibet amiliares addiscant luxurie suo renum imponere, et non tantum in uxoribus dominorum, sed in lacariis etiam cum pudicitia fidem et cum fide pudicitiam observare.

Concessio advocationis ossicii in quibusdam terris. - cs. lib. I,

sit LXXXIII et LXXXIV, p. 61 et M.

e Si in omnibus Sensus vero ginti requirit. IV. ai

253쪽

Mit ap. Petri de in Episι. lib. VI, eap. XXI intllulatur utem in eodire 455 r a Conradus Dei gratia Romanorum in regem electus, semper augustus, Jerusalem et Mellie rex. a

Notum facimus fidolitati vestre quod nos confisi de prudentia et legalitate . . . fidelis nostri, de cujus fido et sufficientia laudabilo testimonium serenitas nostra recepit, ossicium advocationis in terris ipsis eidem duximus concedendum, ut illud ad honorem et fidelitatem nostram debeat do cetero fideliter exercere. Quapropter fidelitati vestre precipiendo mandamus quatenus, postquam vobis consulerit per litoras justiciarii regionis ipsius ipsum fidelitatis et ossicii prestitisse debitum juramentum, do omnibus que ad officium advocationis pertinere noscuntur intendatis et pareatis eidem, tanquam advocato in terris ipsis per nostram excollentiam constituto. Datum, etc.

Exemplum conoessionis mulieri filiorum suorum tutrici factae, scilicet ut causas pupillorum in judicio et extra judicium per pro curatores ab ipsa statutos exercere valeat. - s. lib. II tit. XLII, p. 112.

Edit ap. Petri de in Epist. lib. V cap. L, eum hae ruhelea a comedi nobili mulieri utriri Isiorum quod possit constituere pro ratorem in aula tua. Coll. eum cod. Paris. Notre-Dam 202 eod. Gueuerbit Aug. Ia- et eod.

Phillipps aso. Fredericus, etc. Imperialis benevolentia, cum fidelium subjectorum et nobilium maximo preces admittit, et suum extollit solium et ad serviendum devotos animat incessanter. Hinc est quod nobilis viro civis Senensis, fidelis noster, pro filia sua Isabella, relicta quondam I de Rup-

montis a), tutrico b filiorum suorum et Iacobi supra dicti, majestati

254쪽

perii divinitus impertita, juris civilis rigorem, qui non aliter sanxit inchoata exerceri certamina nisi quod judicio inchoato, ipse principales

persone calumnio subeant iuramentum vel jusjurandum rigorem eliam indicentem ne per tutores vel curatores ante ceptum judicium possint procuratores constitui se actores, misericorditer temperantes, eidem

filio suo, fidoli nostro, tutrici filiorum suorum, ad prosequendas lites et explicanda negocia pupillorum in judiciis et extra judicia per procura-lores, ab ipsa tutrice statulos vel statuendos, pro quibus cautionem exponet legitimam, et quod ipsi procuratores in causis ipsis sacramenta prestent calumnis, predicto juris rigore per nostram excellentiam relaxari tam pie quam misericorditer mandaremus. Nos autem attendentes grata satis et accepta servilia que dictus A. et antecessores sui nobis et imperio nostro exhibuerunt hactenus et exhibent incessanter, et in antea do bono in melius exhibero poterit gratiora considerantes etiam nobilitalem mulieris prelate, quod virorum colibus pro exequendis negociis pupillorum se honeste nequeat immiseere, et no semine, prosequendo lilis obtentu, in matronalis pudoris contumeliam irruant, si cogantur maSculorum conventibus vel judiciis interesso cum et legem meminerimus editam s), que propter pudorem et verecundiam seminarum, eas non sinit testibus vel cetui publico demonstrari, sed per procuratores idoneos imperialem possint adire clementiam ad elatis veniam impetrandam his et aliis ustis et honestis alionibus inclinati, benignius dicti fidelis nostri supplicationes admisimus eidem Isabello filio suo de speciali gratia concedentes ut causas et litos pupillorum suorum in judicio et extra judicium, dum tempus tutele duraverit, per procuratores ab ea statutos vel statuendos, ac si otiam ipsa tutrix hoc saceret, valeat exercere. Eisdem otiam procuratoribus indulgomus ut in litibus in judiciis exercendis ipsi procuratores sacramenta calumnio probeant, cum pro negociis pupillorum se casus ingesserit opportunus objectione qua principales Persone non suerint vel lege aliqua non obstante. Statulis etiam civitatis

ti CL supra inter novas eonstitutiones, p. 80.

255쪽

244 APPENDIX O STITUTI DALM. Senarum cessantibus in hac parte, et specialiter lege que a principalibus personis exigit calumnio juramentum, et que etiam a tutoribus et curatoribus procuratorem prohibet statuendum dum tamen pro ipsis pro curatoribus caveatur firmum fore ac validum quod duxorint agitandum; no judicia sint ludibria, vel authoritato nostra se doleant circumventos qui cum talibus contraxerunt.

Mandatum super statu castrorum nunciando et super castellanis non amovendis. Cf. supra constitutionem capitaneorum, p. 184.

Mit. p. Petri de Vin Disti, lib. V, eap. LXXXVIII. Fredericus, etc., capitaneo, etc. Cum nomina castellanorum jurisdictionis tue, et statuta castrorum, juxta quorum tenorem seu consuetudinem iam castellanis quam ei vientibus in stipendiis providetur, numeriam servientium uniuscujusque castri, et quibus castris de proventibus mini trantur expenso, scire volumus fidelitati tu precipiendo mandamus quatenus do predictis omnibus et singulis nostram fideliter instruas majestalem nullum ex castellanis, qui nunc sunt per ipsa castra statuli, seu in antea per nostram excellentiam statuentur, sino jussione nostri culminis aliquatenus amoturus.

Invectiva in justiciarium quia nimis tepide se gerit in ossicio sibi commisso, et responsiva eiusdem justiciarii. - CL p. 189 et seqq. ,

praecipue vero p. 191.

Ult. p. Petri de in Epist. lib. III, eap. LXVIII et LXIX.

256쪽

Ut juglorum et delinquentium merita digni censura judicii tractarentur, providit ex alto justicia reges et presides orbis terro actibus humanis preficere, ut justis per retributionis tramitem responderetur ad gloriam, et delinquentibus qui juris regulas abdicant, responderetur ad ponam. Igitur divine bonitatis arbitrium dissolutum hactenus regni regimen digne comitans, ipsius presecture astigium in nobis, velut in successore legitimo, collocavit ut transgressorum insolentias potestas nobis traditasseeleret et puniret, ac subditorum fidelium, qui a semita mandatorum nostrorum non deviant, obsequia digne retributionis commercio compensaret. Cumque ad id exequendum non possumus per universas mundi partes personaliter interesse, licet simus polentialiter ubique nos providimus tamen de fidelioribus regni aliquos, velut nostri membra regiminis, determinatis et certis provinciis presidere, ut quod in potentia gerimus per eos, velut ministros, justicio deduceretur ad actum. Nuper enim exclamantium et conquerentium sidolium nostrorum ad audientiam nostram sedulo clamore pervenit, quod in decreta tibi provincia, juris ordine non servato et timore nostre majestatis abjecto, excessus perpetrantur illiciti, et transgressionum insolentio assidue committuntur, latus regni pacifici dulcedine lacessita. Est ne istud do laudo providi presidis quod nunc provincia cui proficeris predicat, quod strato violantur et predia, homines occiduntur, committuntur et furta moventur rixe excitantur et jurgia, die noctuque perpetrantur enormia, seruntur et arma, nec per te plectuntur exinde transgressores Imo, ut auribus nostris innotuit, cum ad te deseruntur scelerum patratores hujusmodi reservantur, et qui personali supplicio sunt plectendi, pecuniario apud te interveniente sussragio, pena pro commissis sceleribus debita liberantur. Ad quorum exemplar alii elationis spiritum sumentes, in viros justos desoviunt et pacificos indesinenter offendunt dum impune transire respiciunt, quos ad personalem penam auris sanctio merito condemnaret Certo si honorem tuum attenderes, si beneplacitum nostrum observares, procederes solertius in predictis, ot

257쪽

246 APPEX DIX COXSTITUTIO XVII. laudis tibi acquiritur, quod premium a dextera nostre majestalis expectas; cum te incrassante in civitato qualibet jurisdictionis iue, ubi viget sertilitas et victualium copia assi uenter exuberal, per partes alias jurisdictionis ejusdem scelerum nequitia perpetratur Deponas nempe nutrire cutem, et Epicuri studeas vitam dicere. Et ut ad exercendum tibi commissum Dficium fias agilior, postponas etiam que corpus nutriunt ad quietem, cum non sit quiescendum presidi, sed continuo sit agendum. Et sic cornmissum tibi modicum regimen vigilanter et prudenter exerceas, quod in decreta libi provincia premisse transgressiones et vitia depellantur. Quare fidelitati tuo, sub obtentu nostre gratie, firmiter et expresse precipiendo mandamus quatenus per partes provincie jurisdictionis tu sino dispendio more discurras, tam provincialibus tam indigenis singulis, quam advenis et concurrentibus universis justiciam ministrando et sic a pr salis transgressoribus provinciam ipsam optime purgare procures, et exindo tribulos lesionis evellere quod prelata facinora et transgressionum enormitas deleantur transgressores, homicidas et lares, ac publicorum violatores itinerum, ac armorum illicitorum etiam delatores, tam preteritos quam futuros, ultionis debito gladio audacis more presidis viriliter puniendo, ut per in hucusque commissa injuria per curo solorciam redimatur, et soporis hucusque habiti abjecta gravedine flatus pacis et justicio per vigilanti solertis excubias reformetur. Sic autem in gerere studeas studioso sollicitum, quod ex edictu Iaudabilium operum in conspectu nostro commendandus Murras. Sciturus quod si aliter indo secoris, preter indignationem nostri culminis quam incurres, sic contra te ad inflictionem penalem nostra procederet auctoritas, quod dolero merito o teris nostrum te sprevisso mandatum et lanio negligenti inertiam com

II. Debita reverentia, relatis vestro receptis et intellectis apicibus, in quibus evidentem innocenti meo caussam perpendi negligoniis injurie perniciosis maculis obfuscatam, statim obstupui. Sed stupore tractu tem poris, exposcente veritatis indagine, ab irreptione corporis recedonio,

258쪽

APPEM DIX COXSTITLTIONUM. 247 aliquantulum meus animus respiravit sic quod insticte macule cogitationis opaco cumulum subions non nisi conquestionis materiam potuit eructare. En per ostre majestatis apices est assertum quod in regenda provincia ociosum inertemque me gero, topidum pariter et remissum. Sicque pervigil cura mea dormienti cessit incuri ei solicitudo cessit inertie, quieti labor cessit continue, dum protens incuriositatis opaca caligo luculentam mei laboris operam operit, et salse accusationis objectio veritatis instantiam obfuscavit, do quo si dicero liceat, nulla labis contagio polluit nec secreta cordis offensio me remordet Vellem itaque quod si relata v ritatis sulcimento quomodolibet sulcirentur, quod severus uris aculeus equa lance judicii percurreret mentem meam : nam quod do juro venit supplicium, leniter est serendum. Sed quia testo vero Dei judicio, nulla macula negligentie aspersus de neglecta cura decreto mihi provincio nulla justa caussa suadente percutior dolore satis admoneor, et pro tanta calamitato doloris attributo mihi sine causa desidio, compello emittero spiritum rationis nisi forsan hanc tantum dixero ultimam esse adverso sortune sarcinam, quia dum miseris aliquod crimen instigitur, quo sine cauma perserunt, meruisse croduntur. Scio quod ipsa rerum necessitato cogente, nec minus divino provisionis instinctu principes gentium sunt statuti, quo vite necisque arbitri gentibus, super quas quisque sui tunam, sortem statumque habet, alios velut executores divine scientie stabilirent: quod ubi personaliter esse non possent, adesse polentialiter crederentur, dum per loca remota sui regiminis ossiciales idoneos, quos sui lateris comitatus illustrat, quasi partes sui corporis destinarent. Per quos purgarentur commissa facinora, contentiosa coarctarentur, et jurgia iniqua supplantarentur excessus eorumque autores, actores, et eompli es, perSonarum et criminum qualitalo pensata, pena debila damnarentur, et traderentur morti, potissimo publicorum itinerum aggressores, cum intersit reipublico secure quemlibet per itinera publica commeare. Convenit enim ut in delinquentem pro quali lato delicti sententia tribuatur, no si delinquentibus indulgeatur, ex indulgentia crimina subleventur. Et est a summo preside summa humanarum atquo divinarum rerum data nobis instructio, ut iniquis hominibus impium non remaneat residium, nec

259쪽

2M APPEX DIX COXSTITLTIO Xdu quis peccandi locus delinquentibus relinquatur: sed ille servetur innocens, qui revera innoxius est in culpa, nec reputetur improbus, si quis proba se possit allegatione tueri, quid pro puritato protendens Nec ignoro similito quod cum ex alto justicio solio media sinter judicii actus filiorum hominum compensabit, nec boni premiis, nec carebunt suppliciis malo- factores. Scio etiam quod osticiales qui scelera reperta non judicant, vere conscii velut criminosi sestinant, et in eos merito severus exercetur gladius ultionis, ut in sua nequeant nequitia gloriari. Cum igitur unusquisque bene judicet que cognoscit, et horum judex optimus censeatur, qui di cussione debita non omissa, sub diligentis examinis lima legitimo testimonio comprobatur, miror tam instructum judicem tam leviter commoveri ad tam levem delationem, qua de malorum deliberatione describo et dosunesta pecunio preceptione compulsorci ut sic vendero preci justicio mSsterium asseveror, ut veri judicium circa mundi limites relegetur. Siquidem hoc in m concurrente in ea sententia condemnarer, quia ipse contra, testis et judex existerem, et locus testibus exteris laxaretur. Est laque nequaquam facile credero quod quis sibi odia foveam inquam cadat, judex contra se serat sententiam, et in sui dispendium sic terribilo testimonium introducat. Quod idem ipse socissem, si criminis objecla potentia veritatis omite foveretur. Discutiat ergo, si placet, Vestra serenitas juxta quod jacet ipsius rei oritatis essectus Circuivi etiam continua discussione decrolam mihi provinciam, et ipsam malis hominibus

expurgavi, stratas inveni tutas, et predia tutiora, et tulissima corpora civitatum et nunquam adeo inter vestros subditos decrete mihi provinciequietis et pacis vidi stam concordiam Darmorum cruenta spectacula cerno

quiescere, quo in ipsius ossicii mei principio esseruebant. Supplex igiturques quod delata non placeant, videlicet quod frequentavi loca senilia,

sterilia vero sicco pede transivi, cutem colere non postposui, nec Medesii do genere Epicuri, quia nunquam sui do tali schola discipulus, nocde tali disciplina magister. Nam quis rei posset esse finalis exitus, quem nullum principium antecedit' uis sperat posse desinero quod non cepit

Seviat in delatores tam improbos ira Dei, et detrahentes mihi non pertranseat furor vester. Et quia conscientio meo synceritas puritatem lucis desi-

260쪽

derat clarioris majestati regis humiliter supplico consternatus ad pedes quatenus diligentis inquisitionis ossicium objecta discutiat, per quam

contra me si probationis argumenta prevaleant, vindictam pene non sugio, tui voluntato spontanea me submitto Presto sum etenim, si quid impium debito gesserim, corporalibus expiare piaculis, et quodcumque per improvidentiam sensualitas attulit, rationis imperio reformare. Quod si delatorum labia, que ardentis invidie livor exacuit, salsitate sarcita veritas ipsa monstrabit, cum se tristi supplicio dignos essecerint, regalis indignationis fulmine seriantur, elin, etc.

I Si quis inde sorsitan ad conradum post mortem Frideriei epistolam suisse directam eo jecerit, id ad rem quam nunc in proposito habemus parvi resert. IV. 12