Sing. tractatus de iuris interpretatione, Constantio Rogerio authore

221쪽

omnisin animantium.

13 Iudex in paenis quouissiae posisivim arbitrium extendere. I Iudex isducaturias sue praeo Iub b re debeut.

VODECIMO illinit, pollicitus sum tradere gener liter modos,quinos docent,st instrunt interpretari,is intelligere lege &iura,&quos debeat qui hubere ante oculos. Et ista ultima pars diuiditur in tres parte principales, ouia primbdiscutiam quae sint instru- me ita persecta, ad sciendum iure pretari iura.

in undd de modo nanciscendi illa instrumenta Tertib illis habitis, de modo exequendi. in Circa primum dico quod qua Ο

222쪽

ruor habemus, ut sic loquar, instrumenta, videlicet ita telligentiam scio citiam, sepientiam, prudentiam quae sunt quatuor intelle suae viri te δε ei quinta,quae dicitur ars. Et

attende diligenter, quia ista inter se, muli in digerunt: Nam intestigemtia, principiorum est, & circa principia versatum scientia vero non est de principii ς, nec principia tractat, sed ab illi iam cognitis discurrit ac proprie scientia est de his rebus , quaraliter esse non possunt Sapientia,

ro trunciue complectitur. Nam,

de principiis,& de his, quae a principiis manant , iudicat duce nit. Primumd secundum probo authoritate Aristotelis in libro magnorum moralium c. xy. ubi dicit qubdintellectus, et circa principia intelu

Migibilium entium, et scientia est

eorum

223쪽

eorum, qna sunt cum demonstratione Principia autem intelligibilia sunt: quare non itaque erit circa principia scientia, Ied intellectus quod amtem sapientiast ex intellectu scien tia composita,vult idem Aristoteles indicto libro, c. I iij. Ut Prudentia verbest de his re bux, quae aliter esse possunt,3 quaeno semper eo de modo fiunt, in quibus etiam consilium,in electio locum habent. Hoc probo etiam authorita hi te Aristotelis, inli. 1 magnorum moralium, c. x V V. dicentisci ubd prudelia ' est circa operabilia, in quibuς est lectio,& fuga. Et subiicit Fbd prudelia est habitus electivus, operativus eorum, quae in nobis sunt. Et ista prudentia est, quae facit nos seruare mediocritatem quandam in assecti

224쪽

TRACTAT Us D

omnibus virtutibus moralibus inter excessum S desectum. et Et ideo licet prudentia sit virtus intellectiva, a mensi ne ea nulla moralium victu tum esse potest:ut etiam legitur apud Aristotelem in libro I. magnorum moralium. c. vii. Vbi dicit qubd ne que ab sique prudentia aliae virtutessiunt, nec prudentia perfecta est ab que aliis virtutibus, sed cooperantur quodam modo adiue inuicem cotis,

quentes.

TIdem Aristoteles in libro vi tathicorum dicit quod ne esse est prudentiani esse habitum cum ratione, Vertim circa iuniana operativum 6 Et per pramissa videturi lubdi est alis fandii proprie non sit sicientia, cum Versetur circa mutabilia, L quae aliter esse possunt. rars verb, quae est quinta in te II

225쪽

IURI INTER P. IIctiva virtus, in eodem genere, quo

prudentia versatumr: sed in eo dis. fert, quod ars in faciendo , prudentia in agendo consistit. Et istud ultimum declara ut labetur per Leonardum retinum in suo Isagogico morali prope finem. Intellecto ergo quae sint instrumeta de quibus supra videamus de modo nanciscendi illa instrumenta.

t Et dico clubdirim,& ante omnia Ide sitae oculis tabere Deum,

illius auxilium, ac gratiam Spiritus Sancti inuocare quia, ut inquit Iacobus Apostolus: Omne datum optim , omne donum persectum de sum in est , descendensa Patre luminum Et Augustiniis in Epigramma. epistola xxix. Nemo est tam eruditus, nemo tam doctus, qui supertia illustratione non egeat. Et Psalmi

226쪽

ri TRACTAT vs Est psalmo xxxvj. Delectare in domi no 4 dabit tibi petitiones cordis tui. ct in lib. j. Regum c. i. Qui curique honorificauerit me glorificabo

cum qui autem contei tras me,

runt ignobiles. Et Iesus filius Siracin Ecclesiastico C . Deus praebet si

pientiam diligentibus se , dilectio Dei honorabilis sapientia. Et Tobias hil otiologus c. iiij. Multa boua

habebimus, si timueramus Deum,&recesserimus ab omni peccato,&fecerimus bene. cc in lib. Sapientiae d. In male uolam animam non introibit sapientia Et Satamon Prouerbio ruinc trice limo clypeuς est domi

Mnus sperantibus in se istini igitur proces debes effundere Iesu Che isto saluatori nostro S eius gloriose matri, ut rectam legum intelligetitiam et ibi praebeat. Et orandum est γ

227쪽

dum lingua , sed etiam spiritu, mente , quia . Vt inquit Paulus Apostolus in epistola j ad Cori mihim: Si ore Iingua spiritus

ni eus non oret, mens mea sine fru

ctu in Secreta quoque debet L se oratio quia Madaaeus in Euangelio. c. . dicit: Intra cubiculum tuum , claus ostio ora patrem tuum in abstondito 4 pater tuus, qui videt in abseondito, reddet tibi Et subiicit Orante nolite multumloqui. s Demum conssulta maiestate diuina, eius auxilio inuocato suadebis debito tempore, quia in m dico tempore non potes plura scire. Argumen xlv lv d . C., Mnemo repente fit summus de poeni distiti.

q. s. quae de charitate. Nec se ficit diuitu duisie, nisi bene studue

228쪽

rix ut dicit lo in L Unicuique de proxim iactorii scriniorum lib. xi . inc e literis . extra de resti spolia in verbo in ructus Aliquam do tamen ingenium mi industria supplet tempus in bene studentibus. diit. lxxvij . c. mona claus et Bene

ergo studendo, ω pe rogando

conserendo, ac rogata tenendo, is retenta docendo poteris dicta instrumenta nancisci quibus dei circa modum

di tale

seruant Orsinem , quia prim si poteris, cori sules peritione . I in bonorum. f. de bonor. possessi. Et pros ct attentis varietatibu iuris, nusquam velis tantum inniti prudentiae tuae , Ut prosternas aliorum consilia. c. ne innitaris extat . de constitutioni b. quia, ut inquit Salomon Pro uerbiorum

229쪽

IVRIS INTER P. 22

uerbiorum c. q. t Qui sapiens est,aucidit consilia si idem Salomon c. xiij. Qui cum consilio cuncta agunt, re gentur sapientia Astutus omnia agit cum consilio. Et Iesus filius irae in Ecclesiastico C. xxxij.Sine cossilio nihil facias, ct post factsi teno poenitebit. Et Sallustius in Catilinario Priusquam incipias consulto Sibi consublueris mature opus est facto. Et Tui Pugit, ilippicorum i . . Etiam sium mi gubernatores in magnis tempestadbu admoneri solent. Et Seneca Epistolaeum ad Lucillium lib. i. c., consilium rerum omnium sapies c

pectat, non Xitum . . . .:

Demum habito consilio com derabis prini,circa ordinem seruata dum in uri interpretati 1ie Idquod dixi septa eo in .iiij. Et quando reperies varietatem opinionum

inter

230쪽

inter glossatores &dqetores, considerabis diligenter, id quod dixi supra in si iij. vlem quia multa reperies in iure, quae sunt relicta ad arbitrium iudicis, considerabi diligenter quibus e bis lex utitur, quia aut dat arbitrium per ista verba, prout iudici videbitur , aut prout aestimauerit maut prout sibi placuerit, aut prout sibi libuerit. Aut ver lex relinquit suci sensui , aut sua conscientia , aut suo itidiciori qua omnia verba quia importent , tetigi plene in l. sic. st de toga . ubi omnino vi de Metiaam mementote . quia licet faculatas detur iudici per verba significatiua liberae Voluntati , non tamen

poteris transgredi regulas iuris gentium, siue aliquid agere contra nam ratem aequitatem, sed tarmina liberatatur